II GSK 1258/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-17
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
ubezpieczenie zdrowotneumowa o dziełoumowa zleceniepodleganie ubezpieczeniuNSApostępowanie administracyjneprawo pracyNFZ

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając zasadność skargi kasacyjnej Prezesa NFZ dotyczącej oceny charakteru umów jako podstawy ubezpieczenia zdrowotnego.

Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez osobę wykonującą pracę na podstawie umów nazwanych umowami o dzieło. WSA uchylił decyzje organów NFZ, uznając naruszenie przepisów postępowania. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy NFZ prawidłowo zebrały materiał dowodowy, a WSA wadliwie przyjął naruszenie przepisów proceduralnych. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje organów NFZ dotyczące ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór dotyczył charakteru umów zawartych przez skarżącą z zainteresowanym – czy były to umowy o dzieło, czy umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. WSA uznał, że organy NFZ naruszyły przepisy postępowania, nie wyczerpująco zbierając materiał dowodowy i nie przeprowadzając wszystkich wnioskowanych dowodów. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd kasacyjny podkreślił, że zakres postępowania dowodowego wyznacza prawo materialne, a w tym przypadku przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. NSA stwierdził, że organy NFZ prawidłowo zebrały materiał dowodowy (w tym kopie dokumentów dołączonych przez ZUS) i dokonały jego oceny. WSA wadliwie przyjął, że organy nie zbadały sprawy wystarczająco wnikliwie i nie przeprowadziły wszystkich niezbędnych dowodów. NSA uznał, że organy nie naruszyły zasad postępowania wyjaśniającego, a WSA powinien był ocenić poprawność interpretacji materiału dowodowego przez organy, a nie dążyć do ponownego jego gromadzenia. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania w sposób wskazany przez WSA. Materiał dowodowy był wystarczający do oceny charakteru umów, a WSA wadliwie przyjął konieczność ponownego gromadzenia dowodów.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy NFZ prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a WSA błędnie uznał naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowych dowodów, podczas gdy dostępne dokumenty pozwalały na ocenę charakteru umów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.ś.o.z. art. 66 § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Określa podstawy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w tym na podstawie wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.

u.ś.o.z. art. 109 § 6

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dotyczy ustalania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej - obowiązek wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.c. art. 627

Kodeks cywilny

Definicja umowy o dzieło.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA wadliwie przyjął naruszenie przepisów postępowania przez organy NFZ. Organy NFZ prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Dostępne dokumenty pozwalały na ocenę charakteru umów. WSA nie powinien dążyć do ponownego gromadzenia materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiot postępowania (przedmet sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego. Zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają właśnie normy prawa materialnego. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza jednakże dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle.

Skład orzekający

Mirosław Trzecki

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Skoczylas

sędzia

Jacek Boratyn

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w kontekście umów o dzieło i umów zlecenia, a także zasad prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w momencie wydania orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ustalania podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i firm. Interpretacja charakteru umów jest kluczowa.

Czy umowa o dzieło na prowadzenie wykładów podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu? NSA wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1258/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Jacek Boratyn
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1419/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-18
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1938
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 109 ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1419/18 w sprawie ze skargi W. we W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 22 maja 2018 r. nr 683/2018/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od W. we W. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 18 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1419/18 po rozpoznaniu skargi W. we W. (dalej: skarżąca, W.) uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z 22 maja 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z 12 lutego 2016 r. (dalej: organ pierwszej instancji) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz orzekł o kosztach postępowania na rzecz skarżącej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938, ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach lub u.ś.o.z.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 12 lutego 2016 r. stwierdzającą, że Ł.H. ( uczestnik, zainteresowany) w okresie od 1 października 2007r. do 2 marca 2008 r. oraz od dnia 8 marca, do 21 lipca 2008 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania na rzecz skarżącej pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm., dalej: k.c.) mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia. Organ wskazał, że przedmiotem spornych umów zawartej przez skarżącą z uczestnikiem i nazwanych "umową o dzieło" było opracowanie oraz poprowadzenie zajęć z organizacji i zarządzania, socjologii, marketingu usług turystycznych i rekreacyjnych (wykłady i ćwiczenia ). W ocenie Prezesa NFZ w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieło w myśl przepisów k.c. nie zostało oznaczone, gdyż ich wykonywanie było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzających do osiągnięcia rezultatu w postaci nauczenia, wytłumaczenia, zaprezentowania zagadnień związanych z wykładaną materią, co oznacza, że zainteresowany wykonywał obowiązki, które mieszczą się w ramach typowych akademickich prac edukacyjnych.
Sygn. akt II GSK 1258/19
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenia kosztów postępowania oraz przeprowadzenia wskazanych w skardze dowodów.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
WSA w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) uchylił decyzje organów obu instancji.
Za uzasadnione WSA uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy m.in. poprzez przeprowadzenie dowodów: z zeznań zainteresowanego, a także sylabusu, szczegółowego programu nauczania, ich treści dydaktycznych na okoliczność spełniania przez sporną umowę cech umowy o dzieło i skonkretyzowania przedmiotu umowy o dzieło.
Sąd pierwszej instancji zgodził się ze skarżącą, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób wybiórczy i dowolny, a odmowa przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. WSA podkreślił, że organy NFZ zobowiązane były do przeprowadzenia własnego postępowania administracyjnego i nie powinny ograniczać się do analizy materiałów dowodowych zgromadzonych przez ZUS. W ocenie sądu pierwszej instancji, w celu wyjaśnienia sprawy niezbędne było dokonanie przez organ oceny przygotowanych przez zainteresowanego sylabusów, programu nauczania i ich treści dydaktycznych, dopiero bowiem szczegółowa ocena tych materiałów pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy w sprawie doszło do opracowania programu nauczania, który może być uznany za rezultat w rozumieniu zawartej umowy o dzieło. W ocenie WSA właściwa ocena charakteru spornej umowy wymaga pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, WSA stwierdził, że organy nie mogą czynić ze swego prawa do
Sygn. akt II GSK 1258/19
swobodnej oceny dowodów instrumentu służącego nadawaniu łączącemu strony stosunkowi zobowiązaniowemu treści dowolnie przyjętej - bez przeprowadzenia na tę okoliczność - zgodnie z art. 65 § 2 k.c. - dowodu, którym może być również dowód z zeznań.
Skargę kasacyjną wniósł Prezes NFZ zaskarżając powyższy wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenia wyroku w zakresie:
- naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i błędne przyjęcie, że Prezes
NFZ niewyczerpująco zebrał i rozpatrzył całokształt materiału dowodowego w
sprawie i nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu
faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z
wyjaśnień zainteresowanego, przesłuchania strony, z sylabusu, szczegółowego
programu nauczania, treści dydaktycznych, na okoliczność spełniania przez
zakwestionowaną umowę cech umowy o dzieło i skonkretyzowania przedmiotu
umowy o dzieło, oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób
wybiorczy i dowolny i odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez strony
dowodów, przez co niedostatecznie wnikliwie zbadał, czy umowa z zainteresowanym
była umową zlecenia czy umową o dzieło,
podczas gdy ustalone fakty wskazują na to, że:
w prowadzonych postępowaniach zostały podjęte odpowiednie czynności
zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie,
Prezes NFZ dokonał wnikliwej i wszechstronnej analizy całokształtu materiału
dowodowego zebranego w sprawie;
z całości materiału dowodowego nie sposób wywieść, że umowa zawarta z
zainteresowanym miała charakter umowy o dzieło,
Prezes NFZ na podstawie zebranego materiału dowodowego mógł jedynie ustalić,
że umowa miała charakter umowy o świadczenie usług.
Sygn. akt II GSK 1258/19
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z 18 maja 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania w dniu 7 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym zostali poinformowani telefonicznie lub mailowo strony i uczestnicy postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja
Sygn. akt II GSK 1258/19
zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi zdrowotnemu stwierdził, że decyzja ta jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku najogólniej rzecz ujmując wynika, że organ przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzutach z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na zarzutach naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach.
Uwzględniając istotę spornej w sprawie kwestii, tj. podlegania/niepodlegania przez zainteresowanego ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w związku z wykonywaniem przez niego pracy na podstawie zawartej ze stroną skarżącą umów, trzeba przede wszystkim w punkcie wyjścia podkreślić, że przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego, w związku z tym należy przyjąć, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają właśnie normy prawa materialnego, które stanowiąc podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, wyznaczają tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy faktów o prawnie doniosłym znaczeniu.
W rozpatrywanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot - zakres ten wyznaczał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. Skarżąca kasacyjnie w ramach zarzutów naruszenie prawa procesowego podniosła zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. polegający na wadliwym przyjęciu, że Prezes NFZ niedostatecznie wnikliwie zbadał umowy zawarte pomiędzy skarżącą a zainteresowanym oraz zarzut naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 8, art. 11 kpa w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach polegający na bezpodstawnym uznaniu, ze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pominięto fakty, które zostały uznane za udowodnione oraz dowodów, na których organ oparł się.
Sygn. akt II GSK 1258/19
Rozważania dotyczące zasadności powyższych zarzutów poprzedzić należy uwagami natury ogólnej. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu jest jego rozpatrzenie. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).
Zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza jednakże dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej tub wiarygodności (Borkowski J. glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r, I SA 1270/93 P OSP 1994/7-8/131 -1.1). Ocena dowodów jest "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia (W. Berutowicz, PC, s. 192), nie powinna uchybiać zasadom logiki (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 156). Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie... , s. 197).
Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami kodeksu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa
Sygn. akt II GSK 1258/19
z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym.
W rozpoznawanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom.
W zakresie zarzutów kasacyjnych słusznie autor skargi kasacyjnej podnosi, że Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, niewyczerpująco zebrały i rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego w sprawie i nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z wyjaśnień zainteresowanego, przesłuchania strony, a w konsekwencji błędnie oceniły poczynione przez siebie ustalenia. Dokonując oceny stanowiska prezentowanego przez Sąd pierwszej instancji podkreślić należy, że w sprawach dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego na mocy art. 109 ust. 3 u.ś.o.z. – w brzmieniu na datę złożonego w sprawie przez ZUS wniosku - wniosek o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek taki może zgłosić m.in. ZUS. W przypadku zgłoszenia wniosku przez ZUS, zgodnie z art. 109 ust. 3a u.ś.o.z. organ do wniosku dołącza kopie dokumentów, które znajdują się w jego posiadaniu. Zatem kopie dokumentów są materiałem dowodowym, na podstawie którego mogą być czynione ustalenia istotne dla sprawy objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Zdaniem NSA dokumenty takie stają się dowodami w postępowaniu przed organami NFZ. Oczywiście nie zawsze muszą one być wystarczającymi dowodami w sprawie, ale to zależy od konkretnego stanu faktycznego sprawy. Wynika to z tego, że w zależności od podstawy skutkującej objęciem ubezpieczeniem konieczne będą do ustalenia różne prawnie doniosłe okoliczności, które mogą nie znajdować potwierdzenia w kopii dokumentów załączonych do wniosku.
Zgodnie z przedstawionymi już wyżej wywodami prawnymi zakres postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie wyznaczał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach. W tym przypadku chodzi o ocenę charakteru prawnego umów, które były podstawą ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a więc chodzi o przesądzenie, czy umowy zawarte pomiędzy stroną skarżącą a podmiotem podlegającym ubezpieczeniu są umowami o dzieło, czy też umowami o świadczenie usług, do których mają zastosowanie przepisy o zleceniu. Zatem na gruncie rozpoznawanej sprawy istotnymi ustaleniami faktycznymi jest stwierdzenie istnienia umów, zakresu czynności zrealizowanych w
Sygn. akt II GSK 1258/19
ich ramach oraz dowodów potwierdzających zrealizowane czynności. Z analizy akt sprawy wynika, że dokumenty dołączone do wniosku przez ZUS zawierają te elementy. Oznacza to, że dla poprawności orzekania nie trzeba było prowadzić dalszych ustaleń, a tylko należało dokonać ich oceny z punktu widzenia kryteriów właściwych dla umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług. Przede wszystkim chodziło o ustalenie, czy z treści umów i potwierdzenia ich wykonania wynika, że mamy do czynienia z dziełem w rozumieniu art. 627 k.c, a więc ciągiem wykładów czy innych zajęć, które mają oryginalny charakter, których efektem jest rezultat mający cechy dzieła. W tym zakresie powinien wypowiedzieć się Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutów skargi. Ponieważ tego nie uczynił, Naczelny Sąd Administracyjny nie może w tym obszarze czynić swoich ustaleń, bowiem naruszałby zasadę instancyjności. Z tego powodu uchylenie zaskarżonego wyroku było konieczne.
Podkreślić należy, że organy nie naruszyły zasad rządzących postępowaniem wyjaśniającym, odmawiając dopuszczenia dowodów zgłoszonych przez skarżącą, bowiem odnosiły się one do ustaleń, które znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, że organy nie oceniły dołączonych do wniosku materiałów potwierdzających wykonanie umowy (sylabus, konspekty zajęć).
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy miały te dowody na uwadze i przyjęły ich interpretację wyrażoną w rozstrzygnięciu. Zatem Sąd pierwszej instancji miał ocenić poprawność tej interpretacji, a nie dążyć do ponownego gromadzenia materiału dowodowego przez organy NFZ i ponownej jego oceny.
Z tych względów NSA uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach i stosownie do art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na koszty postępowania kasacyjnego składały się uiszczony przez organ wpis od skargi kasacyjnej oraz opłata za
Sygn. akt II GSK 1258/19
sporządzenie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika organu, który występował w sprawie przed Sądem pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI