II GSK 1256/12

Naczelny Sąd Administracyjny2013-12-04
NSAAdministracyjneWysokansa
kontrolaaptekaprawo farmaceutyczneswoboda działalności gospodarczejzakład przedsiębiorstwainspekcja farmaceutycznaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki F. Sp. z o.o., uznając, że apteka stanowi odrębny zakład przedsiębiorstwa, co pozwala na prowadzenie kontroli w tej placówce, nawet jeśli inne części przedsiębiorstwa są już kontrolowane.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki F. Sp. z o.o. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o kontynuowaniu czynności kontrolnych w aptece. Spółka argumentowała, że prowadzenie kontroli narusza zakaz jednoczesnego kontrolowania przedsiębiorcy (art. 82 ust. 1 u.s.d.g.), ponieważ apteka nie jest odrębnym zakładem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że apteka, ze względu na swoje specyficzne funkcje i obowiązki określone w Prawie farmaceutycznym, stanowi odrębny zakład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 82 ust. 1a u.s.d.g. W konsekwencji, kontrola w tej konkretnej aptece była dopuszczalna, nawet jeśli inne części przedsiębiorstwa były objęte innymi kontrolami. Skargę kasacyjną oddalono.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez F. Spółkę z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego o kontynuowaniu czynności kontrolnych w jednej z jej aptek. Głównym zarzutem spółki było naruszenie art. 82 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który zakazuje jednoczesnego prowadzenia więcej niż jednej kontroli u przedsiębiorcy. Spółka twierdziła, że apteka nie stanowi odrębnego zakładu ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a zatem kontrola w niej jest niedopuszczalna, jeśli inne części przedsiębiorstwa są już kontrolowane. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy Prawa farmaceutycznego dotyczące funkcjonowania aptek (m.in. obowiązek posiadania kierownika apteki, prowadzenia dokumentacji, specyficzny zakres działalności), uznał, że apteka jest wyodrębnioną organizacyjnie jednostką przedsiębiorstwa. W związku z tym, przepis art. 82 ust. 1a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który stanowi wyjątek od zakazu jednoczesnych kontroli i odnosi się do poszczególnych zakładów lub części przedsiębiorstwa, miał zastosowanie. Sąd podkreślił, że celem wprowadzenia tego przepisu było rozwiązanie praktycznych problemów związanych z kontrolami przedsiębiorców posiadających wiele miejsc prowadzenia działalności. Ponieważ apteka została uznana za odrębny zakład, kontrola w niej była zgodna z prawem, nawet jeśli inne apteki tej samej spółki były objęte innymi postępowaniami kontrolnymi. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, apteka stanowi odrębny zakład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 82 ust. 1a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że apteka, ze względu na specyficzne regulacje Prawa farmaceutycznego (obowiązek posiadania kierownika, prowadzenie dokumentacji, określony zakres działalności), jest wyodrębnioną organizacyjnie jednostką przedsiębiorstwa. Pozwala to na stosowanie wyjątku od zakazu jednoczesnych kontroli, umożliwiając kontrolę w tej konkretnej aptece.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.s.d.g. art. 82 § 1a

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Przepis ten stanowi wyjątek od zakazu jednoczesnego prowadzenia więcej niż jednej kontroli u przedsiębiorcy, odnosząc się do poszczególnych zakładów lub części przedsiębiorstwa. Apteka została uznana za taki zakład.

pr.farm. art. 86 § 1, 2, 8, 9

Ustawa Prawo farmaceutyczne

Przepisy te określają aptekę jako placówkę ochrony zdrowia publicznego i jej podstawową działalność, co potwierdza jej odrębny charakter.

pr.farm. art. 88 § 1

Ustawa Prawo farmaceutyczne

Przepis ten nakazuje ustanowienie w aptece kierownika apteki, co podkreśla jej organizacyjną odrębność.

pr.farm. art. 95 § 1, 4

Ustawa Prawo farmaceutyczne

Przepisy te określają obowiązki aptek w zakresie posiadania asortymentu i prowadzenia dokumentacji, co również wskazuje na jej odrębność.

Pomocnicze

u.s.d.g. art. 82 § 1

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Przepis ten ustanawia zakaz jednoczesnego podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy.

u.s.d.g. art. 84c

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Apteka, ze względu na swoją specyfikę i regulacje Prawa farmaceutycznego, stanowi odrębny zakład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 82 ust. 1a u.s.d.g., co pozwala na prowadzenie w niej kontroli, nawet jeśli inne części przedsiębiorstwa są już kontrolowane.

Odrzucone argumenty

Apteka nie jest zakładem ani zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 82 ust. 1a u.s.d.g., co czyni prowadzoną w niej kontrolę naruszeniem zakazu jednoczesnych kontroli. Przepisy Prawa farmaceutycznego (art. 86, 88, 95) nie przesądzają o uznaniu apteki za zakład lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Godne uwagi sformułowania

apteka jest wyodrębnioną organizacyjnie jednostką przedsiębiorstwa kontrola dotyczyła więc zakresu zadań przypisanych ustawowo aptece i jej kierownikowi lub faktycznie związanych z apteką jako konkretnym miejscem prowadzenia działalności

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący

Anna Robotowska

sędzia

Joanna Zabłocka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że apteka jest odrębnym zakładem przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o kontroli działalności gospodarczej, co ma znaczenie dla interpretacji zakazu jednoczesnych kontroli."

Ograniczenia: Interpretacja dotyczy specyfiki aptek jako placówek ochrony zdrowia publicznego i ich organizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu kontroli przedsiębiorców, szczególnie w branży farmaceutycznej, gdzie interpretacja pojęcia 'zakładu przedsiębiorstwa' ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prowadzenia działalności.

Czy Twoja apteka to 'zakład przedsiębiorstwa'? NSA wyjaśnia zasady kontroli.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1256/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-07-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Robotowska
Joanna Zabłocka /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1870/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-02-29
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
art. 82 ust. 1a
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
art. 86 ust. 1, 2, 8,9, art. 88 ust. 1, art. 95 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1870/11 w sprawie ze skargi F. Spółki z o.o. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych w aptece oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1870/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę F. sp. z o.o. we W. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2011r., nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych, z następującym uzasadnieniem:
W dniu [...] kwietnia 2011 r. zostało doręczone aptece "[...]" w R. zawiadomienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: WIF) z dnia [...] kwietnia 2010 r. o zamiarze przeprowadzenia kontroli w siedzibie tej apteki należącej do przedsiębiorcy F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. (dalej: F., przedsiębiorca, skarżąca) w zakresie zgodności dokumentacji dotyczącej prowadzenia apteki, oznakowania, zabezpieczenia i wyposażenia, jakości oraz obrotu produktami leczniczymi i innym asortymentem wymienionym w art. 72 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 z późn. zm., dalej: "pr.farm."), warunków przechowywania produktów leczniczych i wyrobów medycznych.
Kontrola rozpoczęła się w dniu [...] maja 2011 r. Przed rozpoczęciem kontroli osoba upoważniona przez przedsiębiorcę złożyła oświadczenie, że nie będzie wnosiła sprzeciwu wobec podjęcia i kontynuowania czynności kontrolnych.
W dniu [...] maja 2011 r. przerwano wykonywanie czynności kontrolnych z powodu braku dokumentacji, która znajdowała się w siedzibie przedsiębiorcy. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. Ś. WIF wezwał F. do przedstawienia dokumentacji opisanej w tym wezwaniu.
W dniu [...] czerwca 2011 r. F. wniósł do Ś. WIF sprzeciw na wykonywanie czynności kontrolnych. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.,dalej:"u.s.d.g."), gdyż D. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny prowadził już wobec skarżącego postępowanie administracyjnego, w ramach którego wykonywane są czynności kontrolne, a w myśl zaś art. 82 ust. 1 u.s.d.g. nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. Wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 2 u.s.d.g. organ odstępuje od czynności kontrolnych, jeżeli działalność gospodarcza przedsiębiorcy objęta jest już inną kontrolą i organ może ustalić inny termin przeprowadzenia kontroli.
Wydając w dniu [...] czerwca 2011 r. postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych Ś. WIF stwierdził, że w sprawie nie zachodzi sytuacja opisana w art. 82 ust. 1 u.s.d.g., gdyż przedsiębiorca nie wykazał, aby została wobec niego wszczęta kontrola przez D. WIF, bądź były prowadzone inne kontrole.
Skarżący w dniu [...] czerwca 2011 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił w nim błędne ustalenie stanu faktycznego i niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego, a także naruszenie art. 82 ust. 1 u.s.d.g. Wnosił o wydanie przez organ I instancji postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych bądź, w przypadku przekazania zażalenia Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu (dalej: GIF), uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego słuszność wniesionego sprzeciwu.
Po uzupełnieniu przez stronę, na podstawie art.64§2 k.p.a., braków formalnych zażalenia, Ś. WIF przekazał zażalenie wraz z pismem skarżącego z dnia [...] lipca 2011r. do GIF w dniu [...] lipca 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Akta sprawy wpłynęły do GIF w dniu [...] lipca 2011 r.
Główny Inspektor Farmaceutyczny postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] o kontynuowaniu czynności kontrolnych w aptece ogólnodostępnej "[...]" w R.. Jako podstawę prawną wskazał art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 pr.farm, art. 82 ust.1a u.s.d.g. w zw. z art. 84c u.s.d.g. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. Wskazał, że brak wykonywania kontroli przez D. WIF został potwierdzony pismem tego organu z dnia [...] czerwca 2011 r. Ponadto zauważył, że art. 82 ust.1a u.s.d.g. wprowadza wyjątek od zasady przewidzianej przez art. 82 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.d.g., iż nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. W myśl bowiem art. 82 ust.1a u.s.d.g. jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą w więcej niż jednym zakładzie lub innej wyodrębnionej części swojego przedsiębiorstwa, powyższa zasada odnosi się do zakładu lub części przedsiębiorstwa, z zastrzeżeniem ust.1b. Kontrola Ś. WIF przeprowadzana była w wyodrębnionej części przedsiębiorstwa F. Sp. z o.o. – aptece "[...]" położonej w R.. Gdyby w tej aptece była przeprowadzana kontrola przez innego WIF, to wówczas Ś. i WIF musiałby odstąpić od czynności kontrolnych. Nie ma natomiast znaczenia okoliczność ewentualnej kontroli przez D. WIF innej wyodrębnionej części tego samego przedsiębiorstwa – innej apteki w województwie dolnośląskim. Brak kontroli D. WIF w innej aptece skarżącego, potwierdzony informacją tego organu, wskazuje dodatkowo na prawidłowość stanowiska organu I instancji.
Na powyższe postanowienie F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 82 ust.1a u.s.d.g. poprzez błędne przyjęcie, że kontrolowana przez organ I instancji apteka jest zakładem przedsiębiorstwa i wobec tego powołany przepis ma zastosowanie do niej.
Zdaniem skarżącego apteka nie jest zakładem czy wyodrębnioną częścią przedsiębiorstwa. Skarżący ma kilka aptek i przy przyjęciu stanowiska organu musiałby zatrudnić dodatkowe osoby, które zajmowałyby się tylko przeprowadzanymi równocześnie kontrolami, aby nie zakłócać pracy aptek.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wskazując, że Sąd nie dopatrzył się w czynnościach organu zakończonych zaskarżonym postanowieniem takich naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
WSA powołał się na przepis art. 82 ust. 1 zd. 1 u.s.d.g., który stanowi, że nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy, wskazał równocześnie na art. 82 ust. 1a u.s.d.g., wprowadzający wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą w więcej niż jednym zakładzie lub innej wyodrębnionej części swojego przedsiębiorstwa, zasada określona w ust. 1 zdanie pierwsze odnosi się do zakładu lub części przedsiębiorstwa, z zastrzeżeniem ust. 1b. Przepis ust. 1b tego artykułu stanowi, że w zakładzie lub części przedsiębiorstwa, w której przeprowadzana jest kontrola, dopuszczalne jest równoczesne przeprowadzenie czynności kontrolnych niezbędnych do zakończenia innej kontroli u tego przedsiębiorcy.
Sąd I instancji, powołując się na art. 86 ust. 1, 2, 8, 9, art. 88 ust. 1 i art. 95 ust. 1 i 4 pr. farm. uznał, że każda z aptek podlegających skarżącemu stanowiła odrębny zakład. Wyjaśnił, że w myśl art. 86 ust. 1 pr.farm. apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, czyli usługi obejmujące: wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych określonych w odrębnych przepisach, sporządzanie leków recepturowych, sporządzenie leków aptecznych, udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych. W zakresie określonym przepisami w aptekach ogólnodostępnych mogą być sprzedawane inne produkty.
Wyjaśnił, że w aptece ogólnodostępnej musi być ustanowiony farmaceuta, odpowiedzialny za prowadzenie apteki, zwany dalej "kierownikiem apteki" oraz że można być kierownikiem tylko jednej apteki ( art.88 ust.1 pr.farm.). Na aptekach ogólnodostępnych ciąży obowiązek posiadania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ilości i asortymencie niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności (art. 95 ust. 1 pr.farm.). Minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, podstawowe warunki prowadzenia apteki, uwzględniając w szczególności m.in. prowadzenie dokumentacji w szczególności zakupywanych, sprzedawanych, sporządzanych, wstrzymywanych i wycofywanych z obrotu produktów leczniczych lub wyrobów medycznych (art. 95 ust. 4 pkt 4 pr.farm.).
Sąd I instancji stwierdził, że skoro każda apteka ogólnodostępna należąca do przedsiębiorstwa skarżącego stanowi odrębny zakład w świetle powołanych uregulowań, to w każdej z nich mogła być przeprowadzana równocześnie kontrola.
WSA stwierdził również, że skarżący nie wykazał, aby były jednocześnie kontrolowane dwie jego apteki (jedna w R., której dotyczy omawiana kontrola, a druga na D. [...]). Jeżeli już to przedstawił pismo z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowane do M. WIF, stanowiące sprzeciw, w którym kwestionuje kontrolę apteki w S. z uwagi na wcześniejszą kontrolę apteki w R. (właśnie tę będącą przedmiotem niniejszego postępowania).
Na marginesie sprawy WSA wskazał, że ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 84c reguluje tryb i terminy wnoszenia środków zaskarżenia co do podjęcia i wykonywania czynności przez organy kontroli. Z mocy art. 84c ust. 1 u.s.d.g. termin do wniesienia sprzeciwu wynosi trzy dni robocze od dnia wszczęcia kontroli i jest to termin procesowy. Natomiast w sprawach nieuregulowanych do postępowań dotyczących rozstrzygnięcia sprzeciwu i zażalenia, zgodnie z art. 84c ust. 16 u.s.d.g. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
F. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
a/ art. 82 ust. 1a ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że kontrolowana przez inspekcję farmaceutyczną apteka jest zakładem przedsiębiorstwa i w związku z tym ww. przepis ma do niej zastosowanie;
b/ art. 86 ust. 1,2, 8, 9, art. 88 ust. 1 i art. 95 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że przepisy Prawa farmaceutycznego potwierdzają, że apteka jest zakładem (zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu kilkunastu aptek na terenie kraju, jedna z aptek jest prowadzona w R.. Zarzucił, że powołane przez WSA przepisy art. 86 ust. 1, 2, 8, 9, art. 88 ust. 1 i art. 95 ust. 1 i 4 Prawa farmaceutycznego jedynie określają zasady funkcjonowania apteki jako szczególnej formy prowadzenia działalności gospodarczej funkcjonującej w sferze ochrony zdrowia publicznego i mającej na celu świadczenie usług farmaceutycznych, nie przesądzają jednak o uznaniu apteki za zakład lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa.
Wyjaśnił, że żadna z aptek nie jest prowadzona w formie oddziału przedsiębiorcy, nie jest dla nich prowadzona osobna księgowość ani nie posiadają odrębnego majątku. Podniósł, że ponieważ przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie definiują pojęcia zakładu ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa należy odwołać się w drodze analogii do przepisów prawa podatkowego, w tym do zawartej w art.4a ust.4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, art.5a ust.4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art.2 ust.27e ustawy o podatku od towarów i usług, gdzie pod pojęciem zorganizowanej części przedsiębiorstwa rozumie się organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.
Wyjaśnił, że apteka nie posiada własnych środków na prowadzenie działalności, również zespół pracujący w aptece składa się z pracowników przedsiębiorcy, którzy są zatrudnieni bezpośrednio u strony skarżącej bez szczególnego wyodrębnienia (np. zatrudnienie w oddziale). Obsługa kadrowa oraz organizacja pracy pracującego w aptece personelu jest również dokonywana przez odpowiednich pracowników strony skarżącej pracujących na co dzień w tak zwanej Centrali (w biurze Zarządu). Dostawa środków farmaceutycznych, które są sprzedawane przez aptekę jest również organizowana przez odpowiednich pracowników pracujących w Centrali. Apteki zajmują się jedynie sprzedażą leków i udzielaniem o nich informacji. Kierownik apteki jest osobą posiadającą wykształcenie medyczne (farmaceuta) i do jego kompetencji należą przede wszystkim kwestie związane ze sprzedażą ludności produktów leczniczych, natomiast nie zajmuje się on sprawami kadrowymi, jak również nie ma możliwości negocjacji i zawierania umów z dostawcami leków (hurtowniami), a także pozyskiwania środków na finansowanie działalności apteki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2012 r., poz.270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie kasacji ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art.82 ust.1a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.jed. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm., dalej: u.s.d.g.) oraz błędną interpretację przepisów art. 86 ust.1,2,8,9, art.88 ust.1 i art.95 ust.1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t. jed. Dz.U. 2008, Nr 45 poz. 271 ze zm. dalej: pr. farm.).
Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, że apteka nie jest zakładem ani częścią przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art.82 ust.1a u.s.d.g.
W myśl tego przepisu ustanowiony w art.82 ust.1 u.s.d.g. zakaz równoczesnego podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy, odnosi się do zakładu lub części przedsiębiorstwa, jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą w więcej niż jednym zakładzie lub innej wyodrębnionej części swojego przedsiębiorstwa. Przedstawione zasady doznają wynikających z przepisów ograniczeń, które jednak nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie zawierają definicji zakładu ani wyodrębnionej części przedsiębiorstwa.
Wnoszący skargę kasacyjną podnosi, że znaczenia tych sformułowań należy poszukiwać w przepisach podatkowych, stosując w drodze analogii sformułowane w nich definicje wyodrębnionej części przedsiębiorstwa.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela takiego stanowiska. Oceniając czy dana jednostka organizacyjna, tu apteka, jest zakładem lub zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa w rozumieniu art.82 ust.1a u.s.d.g. należy w pierwszej kolejności zastosować wykładnię celowościową, czyli kierować się celem, dla którego wprowadzone zostały ograniczenia co do możliwości prowadzenia kontroli przedsiębiorców, a następnie w art.82 ust.1a u.s.d.g. wprowadzony został wyjątek od tej zasady.
Ograniczenia w zakresie możliwości przeprowadzania kontroli u przedsiębiorców zostały wprowadzone w życie obowiązującą obecnie ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Wówczas to w art. 82 ustanowiony został zakaz równoczesnego podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli przedsiębiorcy. Zakaz ten nie był zakazem bezwzględnym i doznawał ograniczeń określonych w ustawie. Katalog ograniczeń zmieniał się.
Ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r., Nr 18, poz. 97, dalej: ustawa zmieniająca), a konkretnie jej art.1 pkt 16 dodano w art.82 ust.1a w brzmieniu: "Jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą w więcej niż jednym zakładzie lub innej wyodrębnionej części swojego przedsiębiorstwa, zasada określona w ust. 1 zdanie pierwsze odnosi się do zakładu lub części przedsiębiorstwa, z zastrzeżeniem ust. 1b". Zmiana ta obowiązuje od dnia 7 marca 2009 r.
Jak wynika z uzasadnienia ustawy zmieniającej celem zmian było między innym doprecyzowanie przesłanek wyłączających stosowanie ograniczeń liczby jednoczesnych kontroli u przedsiębiorcy oraz czasu trwania kontroli. Dodanie w art. 82 ustępu 1a miało na celu rozwiązanie praktycznych problemów związanych z przeprowadzaniem kontroli działalności przedsiębiorcy posiadającego wiele miejsc wykonywania działalności gospodarczej.
Ustalono również, iż norma ust.1a nie będzie miała zastosowania do kontroli działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy (http://www.sejm.gov.pl). Skarżąca nie podnosiła w toku postępowania ani w skardze kasacyjnej, że jest mikro lub małym przedsiębiorcą.
Należy zauważyć, że nie tylko przepisy u.s.d.g. nie zawierają definicji zakładu ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ale również uzasadnienie ustawy zmieniającej, którą dodano do u.s.d.g. do art. 82 przepis ustępu 1a nie zawiera takiej definicji. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie zawiera odesłania do przepisów ustaw podatkowych. Z przywołanego wyżej uzasadnienia ustawy zmieniającej wynika, że określenia "zakład" i "wyodrębniona część przedsiębiorstwa" należy w pierwszej kolejności interpretować w kontekście wielości miejsc wykonywania działalności gospodarczej przez danego przedsiębiorcę.
Z sytuacją przedsiębiorcy posiadającego wiele miejsc wykonywania działalności gospodarczej mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skarżący prowadzi aptekę w R., której to apteki dotyczy niniejsze postępowanie, a także apteki w województwach D. i M. - kwestie prowadzenia kontroli w tych aptekach podnosił w czasie postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy ustalić, czy apteka może być uznana za zakład lub wyodrębnioną część przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art.82 ust. 1a u.s.d.g. W tym celu należy odnieść się do przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne, które określają ustawowy zakres działalności aptek.
Stosownie do art. 86 ust.1 pr.farm. apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne określone w ustawie. W aptekach ogólnodostępnych na wydzielonych stoiskach można sprzedawać również produkty określone w art. 72 ust. 5 posiadające wymagane prawem atesty lub zezwolenia, pod warunkiem że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki (ust.8).
Stosownie do art.88 ust. 1 pr.farm. w aptece ogólnodostępnej musi być ustanowiony farmaceuta odpowiedzialny za prowadzenie apteki, zwany kierownikiem apteki. Można być kierownikiem tylko jednej apteki. Zakres obowiązków kierownika apteki został określony w art. 88 ust.5 pr.farm. Obok innych wymienionych w ustawie obowiązków, do zadań kierownika apteki należy organizacja pracy w aptece, polegająca między innymi na przyjmowaniu, wydawaniu, przechowywaniu i identyfikacji produktów leczniczych i wyrobów medycznych; zakup produktów leczniczych, wyłącznie od podmiotów posiadających zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej oraz ich wydawanie zgodnie z art. 96. Ponadto zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz.U.Nr 197, poz.1565), to apteka musi prowadzić określoną dokumentację, a w szczególności: ewidencję sporządzanych w aptece leków recepturowych, leków aptecznych i produktów homeopatycznych (§9 ust.1) oraz dokumentację zakupu i sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych (§10 ust.1 pkt 1 i 2).
Dokonując oceny zakresu działania apteki i zakresu zadań przypisanych jej kierownikowi należy stwierdzić, że apteka jest wyodrębnioną organizacyjnie jednostką przedsiębiorstwa, do której przypisane są określone działania, które wykonywane są w aptece jako jednostce organizacyjnej, a nie w siedzibie podmiotu, który jest właścicielem apteki.
Należy podkreślić, że kontrola w aptece miała dotyczyć dokumentacji dotyczącej prowadzenia apteki, oznakowania, zabezpieczenia i wyposażenia, jakości oraz obrotu produktami leczniczymi i innym asortymentem wymienionym w art. 72 ust. 5 pr. farm., warunków przechowywania produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Kontrola dotyczyła więc zakresu zadań przypisanych ustawowo aptece i jej kierownikowi lub faktycznie związanych z apteką jako konkretnym miejscem prowadzenia działalności, tj. sprawdzeniem oznakowania, zabezpieczenia i wyposażenia apteki.
Na podstawie powyższych ustaleń NSA uznał, że apteka jest wyodrębnioną jednostką przedsiębiorstwa w rozumieniu art.82 ust.1a u.s.d.g.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest określenie czy apteka jest zakładem czy wyodrębnioną częścią przedsiębiorstwa.
Za nieuzasadnione zatem należało uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, ponieważ Sąd I instancji właściwe zastosował przepis art.82 ust.1a u.s.d.g. uznając, że apteka jest zakładem przedsiębiorstwa i dokonał prawidłowej interpretacji wskazanych jednostek redakcyjnych art.86, art.88 ust.1 i art.95 ust.1 i 4 wskazując, że potwierdzają one, że apteka jest zakładem.
Z wyżej wyłożonych przyczyn NSA na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI