II GSK 1252/23

II GSK 1252/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Cezary Pryca
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Sygn. powiązane
III SA/Gl 833/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-02-22
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 833/22 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 15 września 2022 r. nr PR.9202.1.2022 ldz.26270/09/2022/ŁI w przedmiocie nakazu wstrzymania ruchu obiektów związanych z przeróbką kopaliny 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz L. Sp. z o.o. w W. 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 31 maja 2022 r. nr 2/2022/KK Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Krośnie na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1072 ze zm. - dalej jako pgg), w wyniku prowadzonej kontroli w dniu 26 maja 2022 r., wstrzymał ruch obiektów związanych z przeróbką kopaliny, zlokalizowanych w zakładzie górniczym "S.", należącym do przedsiębiorcy "L." Sp. z o.o. w W. (dalej jako spółka), do czasu uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z budową i użytkowaniem tych obiektów.
II.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, decyzją z 15 września 2022 r. nr PR.9202.1.2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
III.
Wyrokiem z 22 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 833/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki na tę decyzję.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka, zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając:
A. naruszenie przepisów postępowania prowadzące do nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., przejawiające się faktycznym pozbawieniem strony możności obrony jej praw, poprzez niedopuszczenie pełnomocnika Skarżącej do udziału w trybie zdalnym w rozprawie w dniu 22 lutego 2023 roku, na której następnie wydano zaskarżony wyrok, pomimo zastosowania się przez pełnomocnika Skarżącej do otrzymanej z Sądu instrukcji udziału w rozprawie oraz oczekiwania na rozpoczęcie rozprawy od godziny 12:28;
B. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było naruszeniami (i) przepisów prawa materialnego, o którym mowa w pkt II C poniżej oraz (ii) przepisów postępowania mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie - wobec naruszenia przez te organy w szczególności oraz art. 6 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a. przejawiającego się na oparciu ustaleń faktycznych o wynik bezprawnie i wadliwie przeprowadzonej kontroli, a następnie na braku rozstrzygnięcia na korzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do tak ustalonego stanu faktycznego. Nie należy bowiem tracić z pola widzenia, że Skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego wielokrotnie wskazywała na naruszenie art. 49 ust. 7pkt 7 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w zw. z art. 154 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - a w konsekwencji na wadliwość upoważnienia do kontroli nr 149/L z dnia 23 maja 2022 roku i nieważność ustaleń kontroli, co zostało kolejno w toku postępowania przyznane tak przez organy administracji publicznej oraz stwierdzone przez sam Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
C. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wobec bezzasadnego przyjęcia, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełniona została materialnoprawna przesłanka istnienia bezpośredniego zagrożenia dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska wynikająca z okoliczności rzekomego "prowadzenia przeróbki kopaliny" przez Skarżącą, ustalonej w oparciu o wątpliwy materiał dowodowy, a w zasadzie wyłącznie o stwierdzenie w toku ww. kontroli istnienia stożka nasypowego (wskazującego de facto na prawdziwość i spójność twierdzeń Skarżącej oraz kierownika zakładu górniczego w zakresie przeprowadzenia wyłącznie próby sprawności urządzeń wyłączonych z ruchu zakładu górniczego).
Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu:
A. "Notatka w związku z brakiem dopuszczenia do udziału w rozprawie z dnia 22 lutego 2023 roku", opatrzona podpisem zaufanym pełnomocnika (w wersji papierowej wraz z potwierdzeniem nadania przesyłką poleconą dla celów dowodowych oraz w wersji elektronicznej, tj. plik "Notatka WSA Gliwice Podpis i podpis elektroniczny.pdf" na płycie CD) wraz z opatrzonymi podpisem zaufanym załącznikami:
a) Wydruk zrzutu ekranu z historii przeglądarki pełnomocnika Skarżącej z dnia 22 lutego 2023 roku (plik "Historia przeglądarki z dnia 22 lutego 2023 podpisany.pdf");
b) Wydruk zrzutu ekranu z historii połączeń pełnomocnika Skarżącej z numeru 665 295 875 z dnia 22 lutego 2023 roku (plik "Historia połączeń podpisany.pdf");
- celem wykazania faktu i okoliczności związanych z datą sporządzenia notatki oraz brakiem dopuszczenia pełnomocnika Skarżącej do udziału w rozprawie w dniu 22 lutego 2023 roku.
B. "Wniosek o udzielenie pisemnych wyjaśnień" z dnia 23 lutego 2023 roku wraz z potwierdzeniem doręczenia (k. 69 akt postępowania sądowego III SA/Gl 833/22) - celem wykazania faktu braku dopuszczenia pełnomocnika Skarżącej do udziału w rozprawie w dniu 22 lutego 2023 roku;
C. Pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dnia 3 marca 2023 roku, sygn. akt: III SA/Gl 833/22 (k. 73 akt postępowania sądowego III SA/GI 833/22) - celem wykazania faktu braku dopuszczenia pełnomocnika Skarżącej do udziału w rozprawie w dniu 22 lutego 2023 roku oraz powoływanych przez Sąd okoliczności nie znajdujących odzwierciedlenia w protokole tejże rozprawy;
D. Protokołu przesłuchania świadka M. S. z dnia 29 czerwca 2022 roku w sprawie o sygn. akt. KRO.910.149.2022.BA prowadzonej przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Krośnie - celem wykazania braku spełnienia przesłanki istnienia bezpośredniego zagrożenia dla zakładu górniczego jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska, uzależniającej zasadność wydania przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Krośnie decyzji nakazującej wstrzymanie ruchu obiektów związanych z przeróbką kopaliny, zlokalizowanych w zakładzie górniczym "S.", do czasu uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z budową i użytkowaniem tych obiektów;
E. Uwierzytelniony odpis będącego w posiadaniu Skarżącej upoważnienia do kontroli nr (...) datowanego na 23 maja 2022 roku - celem wykazania faktu przeprowadzenia kontroli z naruszeniem prawa oraz wadliwości jej ustaleń.
V.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz "obciążenie strony skarżącej kasacyjnie kosztami postępowania".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
VI.
Skarga kasacyjna jest zasadna ponieważ stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. doszło do nieważności postępowania przeprowadzonego przez WSA w Gliwicach, tj. pozbawienia skarżącej spółki możności obrony swoich praw poprzez udział pełnomocnika w rozprawie.
Tytułem uwag ogólnych należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że użyty przez ustawodawcę w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zwrot "jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw", może odnosić się zasadniczo do różnych stanów faktycznych, zwłaszcza z perspektywy ich intensywności. Zwrot ten, wobec swego otwartego charakteru, nie może być jednak rozumiany skrajnie, tj. wyłącznie jako spełniający się w sytuacji całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. Jak bowiem wynika z orzecznictwa, do pozbawienia strony możności obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach, poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyrok NSA z 16 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1142/21). Nieważność postępowania uregulowana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi zatem wtedy, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (wyrok NSA z 9 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 2822/21). Spełnienie przesłanki określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. może nastąpić także wówczas, gdy strona zostanie zawiadomiona o terminie posiedzenia, ale na skutek innych zaniechań sądu pierwszej instancji nie będzie w stanie zająć stanowiska w sprawie (wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4864/21).
W literaturze wskazuje się przy tym, że art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. powinien być rozumiany nieco szerzej i obejmować również te sytuacje, kiedy strona jest pozbawiona możności obrony swych praw z przyczyn leżących w samym charakterze danego unormowania procesowego, ponieważ w przeciwnym wypadku może być pozbawiona należnej jej ochrony prawnej (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2011, teza 23 komentarza do art. 183 p.p.s.a.).
W prawie do obrony w jawnym postępowaniu sądowym mieści się przede wszystkim prawo do bycia wysłuchanym przed sądem rozstrzygającym sprawę. Strona powinna mieć zatem możliwość przedstawienia swoich racji przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, a swoje stanowisko może prezentować m.in. bezpośrednio przed sądem na rozprawie. Należy przy tym podkreślić, że rozpoznawanie spraw na rozprawie jest zasadą postępowania sądowoadministracyjnego (art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.). Rozprawa jest zasadniczą fazą postępowania sądowoadministracyjnego, podczas której strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Na rozprawie strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków (art. 106 § 1 p.p.s.a.). Przywołane przepisy stanowią realizację konstytucyjnej zasady jawności postępowania sądowego - art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FSK 4134/21).
VII.
W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału III WSA w Gliwicach zarządzeniem z 23 stycznia 2023 r. wyznaczył termin rozprawy na dzień 22 lutego 2023 r. godz. 12.30 (k. 46-47 akt). W punkcie 5 zarządzenia pouczono strony (pełnomocników), "że rozprawa jest przeprowadzana przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby uczestniczące w rozprawie mogą lecz nie muszą przebywać w budynku sądu. Warunkiem uczestnictwa w rozprawie zdalnej poza budynkiem sądu jest złożenie wniosku i podanie w nim adresu elektronicznego wraz z oświadczeniem, że osoba składająca wniosek posiada urządzenie techniczne umożliwiające transmisję obrazu i dźwięku. Pismo zawierające wniosek, sporządzone w postaci papierowej albo w formie dokumentu elektronicznego, winno być złożone sądowi (dotrzeć do siedziby sądu) w terminie umożliwiającym podjęcie czynności związanych z organizacją takiej rozprawy zdalnej. Pismo w formie dokumentu elektronicznego wnosi się wyłącznie przez elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu (ePUAP). Na adres elektroniczny wskazany We wniosku sąd prześle informację o technicznych uwarunkowaniach udziału W rozprawie zdalnej poza budynkiem sądu wraz z linkiem, za pomocą którego w wyznaczonym terminie rozprawy umożliwiona będzie transmisja obrazu i dźwięku z sali rozpraw do miejsca pobytu tego uczestnika i odwrotnie osobom niemogącym uczestniczyć w rozprawie zdalnej poza budynkiem sądu, w szczególności jeśli nie posiadają urządzeń technicznych umożliwiających bezpośrednią transmisję obrazu i dźwięku, zapewnia się udział w rozprawie w budynku sądu z zachowaniem reżimu sanitarnego."
W odpowiedzi na powyższe, do sprawy zgłosił się pełnomocnik skarżącej spółki, który pismem z 31 stycznia 2023 r. (k. 53-54 akt) zawnioskował o umożliwienie mu uczestnictwa w rozprawie w formie zdalnej poza budynkiem sądu. Wskazał jednocześnie adres elektroniczny i złoży oświadczenie o posiadaniu stosownych narzędzi umożliwiających uzyskanie połączenia.
W związku z tym, Zastępca Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach, zarządzeniem z 7 lutego 2023 r. poleciła przystąpić do czynności zmierzających do wygenerowania wnioskodawcy linku [hiperłącza] do przeprowadzenia rozprawy w trybie zdalnym. Nakazała w wiadomości przesyłanej do wnioskodawcy umieścić wzmiankę o tym, że celem rozpoczęcia udziału w rozprawie niezbędne będzie kliknięcie w przesłany link [przesłane hiperłącze], a udział w rozprawie będzie możliwy nie wcześniej niż od godziny, na którą została ona wyznaczona (k. 58 akt).
Zarządzenie zostało wykonane i wnioskodawcy doręczono wiadomość z linkiem do rozprawy oraz wskazanym wyżej pouczeniem (k. 59-60 akt).
Analiza protokołu rozprawy przeprowadzonej 22 lutego 2023 r. (k. 66) wskazuje na następujące wpisy, jakie w nim zamieszczono:
"Posiedzenie rozpoczęto o godzinie 12:30, zakończono o godzinie 13:05.
Po wywołaniu sprawy stawili się:
Strona skarżąca: nikt się nie stawił, prawidłowe zawiadomienie.
Organ administracji publicznej: radca prawny Ł. L. z pełnomocnictwem oraz Pan L. M. i M. C. (pracownicy WUG).
Sprawozdanie z przebiegu sprawy złożyła Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz.
Odczytano skargę i odpowiedź na skargę"
Stanowiska stron/ pełnomocników stron
Pełnomocnik organu wnosi jak w odpowiedzi na skargę.
Przewodniczący zamknął rozprawę i po naradzie:
- ogłosił wyrok przez odczytanie. Przewodniczący podała ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia."
W dniu 22 lutego 2023 r. Sąd pierwszej instancji wydał zatem wyrok oddalający skargę spółki.
Następnie pismem z 23 lutego 2023 r. (k. 68-70) pełnomocnik spółki wyjaśnił, że w dniu rozprawy, stosując się do przesłanych mu instrukcji, o godzinie 12:26 uruchomił otrzymane łącze i do godziny 13:58 oczekiwał na dopuszczenie do udziału w rozprawie.
O godzinie 13:52 uruchomił e-wokandę WSA w Gliwicach w celu sprawdzenia ewentualnych wzmianek o odwołaniu lub opóźnieniu rozprawy. Kolejno, wobec braku informacji o godzinie 13:53 skontaktował się telefonicznie z Wydziałem Informacji Sądowej, gdzie uzyskał informację o rzekomym braku pozostawania w poczekalni oraz dwukrotnym braku możliwości połączenia się z nim przez Sąd, wobec czego rozprawa została przeprowadzona oraz wydano wyrok.
Strona dołączyła do pisma, jak również do rozpatrywanej skargi kasacyjnej, podpisany elektronicznie w dniu 22 lutego 2023 godz. 15:04:26 zrzut ekranu historii przeglądarki internetowej swego komputera, wykonany - jak wskazuje widoczna data i godzina zegara systemowego (prawy dolny róg) - 22 lutego 2023 r. o godz. 14:20. Ponadto, do skargi kasacyjnej dołączono "Notatkę w związku z brakiem dopuszczenia do udziału w rozprawie" również opatrzoną podpisem zaufanym pełnomocnika z 22 lutego 2023 godz. 15:25:31 (k. 109 akt), w której opisano przebieg zdarzeń tożsamy z treścią ww. pisma z 23 lutego 2023 r. Dołączono także zrzut ekranu telefonu komórkowego (k. 112) z widocznym numerem Sądu pierwszej instancji (32 238 98 30 - WIS WSA w Gliwicach) oraz datą, godziną wykonania połączeń wychodzących z tym numerem oraz czasem ich trwania. Zrzut ten również jest opatrzony podpisem zaufanym złożonym 22 lutego 2023 r. godz. 15:06:57.
Powyższe dowody Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.
Kontynuując należy także zauważyć, że w odpowiedzi na stanowisko pełnomocnika strony, pismem z 28 lutego 2023 r. (k. 72 akt), Zastępca Przewodniczącego Wydziału III poinformowała pełnomocnika strony skarżącej, iż posiedzenie w dniu 22 lutego 2023 r. rozpoczęło się o godzinie 12:30, a zakończyło o 13:05. Przewodniczący po rozpoczęciu posiedzenia zweryfikował czy do danej sprawy został wysłany linki oraz czy strona oczekuje na połączenie. Po weryfikacji stwierdzono, iż w danej sprawie nikt nie oczekuje na dopuszczenie do udziału w rozprawie w trybie zdalnym. Link do udziału w rozprawie zdalnej był przesłany pełnomocnikowi w sposób prawidłowy i nie zawierał żadnych błędów, będąc tożsamy z łączem używanym podczas rozprawy.
W kontekście powyższych ustaleń, obrazujących przygotowania i przebieg rozprawy przed WSA w Gliwicach w dniu 22 lutego 2023 r., na podstawie akt i dokumentów sądowych oraz dokumentów sporządzonych przez pełnomocnika skarżącej spółki, należy stwierdzić, że doszło w niej do pozbawienia strony możności obrony swoich praw poprzez udział w rozprawie i wyrażenie stanowiska.
Zasadnicze zastrzeżenie jakie należy w tym przypadku sformułować i wysunąć na plan pierwszy, to przede wszystkim brak wysłania przez WSA wraz z linkiem, jasnej instrukcji (bądź odesłania do niej), przedstawiającej sposób korzystania z narzędzia, przy pomocy którego nastąpić miało przeprowadzenie rozprawy zdalnej (Microsoft Teams) i udział strony. Jakkolwiek wiedza w tym zakresie wydaje się być obecnie raczej powszechnie dostępna, przez co powinna być znana osobom żądającym zdalnego dostępu do rozprawy, tym bardziej posługującym się tak jak pełnomocnik strony podpisem zaufanym, to jednak nie można wykluczyć dwóch okoliczności. Po pierwsze takiej, że w tej konkretnej sprawie pełnomocnik strony skarżącej jednak nie był zaznajomiony z tym narzędziem i w związku z tym nie mógł go prawidłowo użyć, co wydaje się być mało prawdopodobne, choć nie jest wykluczone. Po drugie, wskazanego narzędzia używał prawidłowo, jednakże wystąpił problem techniczny, co do źródła którego w obecnej chwili nie można poczynić żadnych wiążących i rozstrzygających ustaleń.
Powszechność usługi Microsoft Teams nie zwalniała zatem z obowiązku poinformowania o tym jak konkretnie przebiega łączenie się z sądem i jakie czynności należy wykonać używając tego narzędzia. Nie spełnia tego wymagania informacja, że w celu rozpoczęcia udziału w rozprawie w trybie zdalnym niezbędne będzie kliknięcie w otrzymany link lub jego skopiowanie do przeglądarki internetowej, gdyż jest to jedynie wstępna informacja o procedurze korzystania z ww. narzędzia. Jak przy tym wynika z załączonego zrzutu ekranu, pełnomocnik podjął te czynności w celu połączenia się z sądem, zatem musiał uruchomić nadesłany mu link. Trudno jednocześnie zakładać, że nie potrafiłby tej czynności wykonać.
To co wzmacnia powyższą tezę o nieważności postępowania, to brak jakichkolwiek wskazań w protokole rozprawy, odzwierciedlającej jej przebieg, o tym, że toczy się ona również w trybie zdalnym, przy wykorzystaniu urządzeń i narzędzi umożliwiających porozumiewanie się na odległość. W zasadzie protokół rozprawy sporządzony jest w taki sposób, jakby odbywała się ona wyłącznie w trybie stacjonarnym (brak informacji o połączeniu, brak informacji o sprawdzeniu oczekujących, itp.).
Suma tych dwóch okoliczności wskazuje zatem, że w sprawie mamy do czynienia z pozbawieniem możności obrony swych praw. Istniejące wątpliwości i przypuszczenia, w tym co do prawidłowości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, jakości połączenia, itp., nie mogą skutkować obciążeniem strony. Prawo do udziału w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji na rozprawie jest kluczowe dla obrony interesów stron postępowania.
Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że spółka została pozbawiona możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i w konsekwencji zachodzi w tej sprawie nieważność tego postępowania. Zbędne było przy tym wykazywanie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym powodującym nieważność postępowania, a wynikiem sprawy. O nieważności postępowania decyduje już sama waga uchybień procesowych, a nie skutki, które wynikają lub mogą z nich wyniknąć (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 437/05, czy postanowienie NSA z 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 2688/11). W przypadku nieważności postępowania kwestia, czy przyczyna tej nieważności miała, czy też nie, wpływ na wynik sprawy, nie ma znaczenia, bowiem gwarancje procesowe, zawarte w art. 183 § 2 p.p.s.a., są tak ważne w demokratycznym państwie prawa, że ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił ich przestrzegania od tego, czy miały one wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 26 września 2013 r. sygn. akt II GSK 716/12).
Z tych też przyczyn zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
W związku ze stwierdzeniem nieważności postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., nie jest możliwe odniesienie się do meritum sprawy i pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na charakter rozstrzygnięcia (stwierdzoną nieważność postępowania) sąd pierwszej instancji w całości i od początku przeprowadzi kontrolę zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Na koszty te składają się: uiszczona opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej kasacyjnie spółki (240 zł). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o zwrocie opłaty kancelaryjnej od pełnomocnictwa, bowiem pełnomocnictwo przedłożone na etapie postępowania przed WSA nie zostało w ogóle opłacone, a nadto, wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach, o ewentualnej zasadności zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa przesądzi wynik ponownego rozpoznania sprawy.