II GSK 1255/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargi spółki oraz Rzecznika MŚP, uznając, że przepis o odstąpieniu od kary pieniężnej za przejazd bez opłaty elektronicznej nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że organ nie zbadał przesłanek do odstąpienia od kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., w tym znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa, sugerując błąd systemu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń, a także że nie można usunąć skutków takiego naruszenia w rozumieniu art. 189f § 2 K.p.a. W konsekwencji NSA oddalił skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję GITD nakładającą karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. WSA uznał, że organ nie zbadał wystarczająco przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., sugerując, że naruszenie mogło być wynikiem błędu systemu i że należy rozważyć znikomość wagi naruszenia. NSA uchylił wyrok WSA, opierając się na swojej wcześniejszej linii orzeczniczej. Sąd kasacyjny stwierdził, że przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa. Podkreślono, że przesłanka zaprzestania naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do deliktów ciągłych, trwałych lub popełnianych z zaniechania, a nie do jednorazowych naruszeń, takich jak brak uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto, NSA uznał, że w przypadku jednorazowego naruszenia nie jest możliwe jego usunięcie w rozumieniu art. 189f § 2 K.p.a. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargi spółki oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, uznając, że kara została nałożona prawidłowo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń, ponieważ przesłanka zaprzestania naruszania prawa odnosi się wyłącznie do deliktów ciągłych, trwałych lub popełnianych z zaniechania.
Uzasadnienie
NSA oparł się na swojej utrwalonej linii orzeczniczej, zgodnie z którą art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia obu przesłanek. Przesłanka zaprzestania naruszania prawa nie może być spełniona w przypadku jednorazowego deliktu, jakim jest brak uiszczenia opłaty elektronicznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten ma zastosowanie tylko do deliktów ciągłych, trwałych lub popełnianych z zaniechania, a nie do jednorazowych naruszeń.
k.p.a. art. 189f § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie można usunąć naruszenia prawa w przypadku jednorazowego deliktu.
k.p.a. art. 189f § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.d. art. 13k § ust. 1 pkt 2
Ustawa o transporcie drogowym
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o drogach publicznych
u.t.d. art. 13i § ust. 4a
Ustawa o transporcie drogowym
t.j. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
- t.j. art. 13k ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.d. art. 13k § ust. 4
Ustawa o transporcie drogowym
K.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o drogach publicznych
u.t.d. art. 50 § pkt 1 lit. j
Ustawa o transporcie drogowym
u.t.d. art. 51 § ust.6 pkt 1 lit. b
Ustawa o transporcie drogowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń. Nie jest możliwe usunięcie naruszenia prawa w przypadku jednorazowego deliktu w rozumieniu art. 189f § 2 K.p.a.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że organ nie zbadał przesłanek do odstąpienia od kary z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. WSA błędnie przyjął, że naruszenie było wynikiem wadliwego działania systemu poboru opłat. WSA błędnie zastosował art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. do jednorazowego naruszenia.
Godne uwagi sformułowania
zaprzestanie naruszania prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu nie można usunąć po przejeździe, naruszenia polegającego na braku wprowadzenia w terminie do urządzenia służącego do poboru opłat prawidłowych danych o kategorii pojazdu
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Kabat-Rembelska
sędzia
Wojciech Kręcisz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189f K.p.a. w kontekście kar pieniężnych za jednorazowe naruszenia, w szczególności w sprawach dotyczących opłat drogowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jednorazowego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Interpretacja art. 189f K.p.a. może być odmienna w przypadku deliktów ciągłych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar za brak opłat drogowych i kluczowej interpretacji przepisu K.p.a. dotyczącego odstąpienia od kary, co ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców.
“Czy błąd systemu usprawiedliwia brak opłaty drogowej? NSA rozstrzyga kluczową kwestię stosowania art. 189f K.p.a.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1255/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane VIII SA/Wa 858/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-27 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, art. 189f § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2022 poz 2201 art. 13k ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 858/23 w sprawie ze skarg G.T. Sp. z o.o. w M. i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargi; 3. zasądza od G. T. Sp. z o.o. w M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), wyrokiem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 858/23, po rozpoznaniu skarg G. Sp. z o.o. w M. (dalej: Skarżąca lub Spółka) i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym: w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2023 r., nr [...]; zaś w pkt 2) zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. Sp. z o.o. w M. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2023 r., GITD działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. dalej K.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust.1 pkt 2, art. 13k ust.4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm. dalej: u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022r., poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust.6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej u.t.d.), utrzymał w mocy decyzję GITD z dnia [...] maja 2023 r. nakładającą na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1500 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że strona była zobowiązana do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ I instancji był uprawiony do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. GITD stwierdził, iż w sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 04:45 po odcinku drogi krajowej nr A2 i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Ww. pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS. W dniu naruszenia z pojazdem powiązane było aktywne urządzenie ZSL nr [...] służące do uiszczania opłat elektronicznych. Jednakże w dniu naruszenia ww. urządzenie nie przekazywało do SPOE KAS danych geolokalizacyjnych pojazdu niezbędnych do poboru opłaty elektronicznej za przejazd. Analiza danych znajdujących się w systemie e-TOLL wykazała ponadto, że drugie z urządzeń powiązanych z pojazdem, tj. urządzenie nr [...] (aplikacja mobilna) w dniu stwierdzonego naruszenia nie było aktywowane. Deaktywacja urządzenia nr [...] nastąpiła w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 10:11:33 i od tego dnia urządzenie pozostawało deaktywowane. Zatem jeżeli w dniu naruszenia strona miała zamiar wnoszenia opłaty elektronicznej za pośrednictwem aplikacji mobilnej, to było to niemożliwe. Aby wnieść opłatę elektroniczną urządzenie musi być powiązane z pojazdem i aktywowane. Skargi do WSA w Warszawie od powyższej decyzji wniosła Spółka oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Sąd I instancji uwzględniając skargę wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania i nie dokonano pełnej oceny czy w przedmiotowej sprawie mogły zaistnieć przesłanki do odstąpienia od wymierzania kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Zdaniem WSA, organ dokonał stricte literalnej wykładni przepisu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Sama argumentacja organu, że występuje brak znikomości wagi naruszenia prawa ponieważ kary pieniężne służą do utrzymania i rozbudowy infrastruktury drogowej stanowiłaby podstawę do uznania, że przepis stał się martwy. Każde odstąpienie od wymierzania takiej kary stanowi zmniejszenie dochodu w tym zakresie. W świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń) jak i podmiotowym (np. profesjonalny charakter działalności, czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), co organ w przedmiotowej sprawie nie przeprowadził. Organ nie uwzględnił, że sytuacja faktyczna, która zaistniała w sprawie była nadzwyczajna i wyniknęła z błędu systemu informatycznego, na który nie miała wpływu skarżąca. Administracyjna kara pieniężna co prawda jest nakładana wobec podmiotu dopuszczającego się deliktu bez związku z jego zawinieniem, to jednak nie można, to jednak taka kara stanowi ingerencję w prawa majątkowe adresatów, swoboda ustawodawcy w nakładaniu kar nie jest nieograniczona i wymaga poszanowania zasad konstytucyjnych. Zdaniem Sądu I instancji, odnośnie drugiej przesłanki z tego przepisu, to kwestia zaniechania naruszenia zasadniczo odnosi się do czynów o charakterze ciągłym, a w tym przypadku mamy czyn jednorazowy. Kwestia zaniechania naruszenia jest przedmiotem wypowiedzi doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, gdzie mamy do czynienia z sytuacjami typowymi. Nie ma natomiast w niniejszym postępowaniu potrzeby formułowania ogólnej oceny zasadności wyrażanych w piśmiennictwie (m.in. w komentarzach do K.p.a.) kategorycznych poglądów, że przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. ma zastosowanie tylko do deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych lub deliktów popełnianych z zaniechania. Na marginesie wypada jedynie stwierdzić, że możliwe jest wskazanie takich deliktów jednoczynowych (formalnych lub skutkowych), co do których istnieje możliwość spełnienia przesłanki zaprzestania naruszenia prawa w toku aktywności podejmowanej w określonych granicach czasowo-przestrzennych, co uzasadnia wniosek, że zakres zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. jest potencjalnie szerszy. W przedmiotowej sprawie skarżąca, co prawda w różnych terminach w krótkim okresie dokonywała przejazdów drogowych bez uiszczenia opłat, ale też należy zauważyć, iż organ Skarbu Państwa – szef KAS wskazywał w swoim piśmie na częstą wadliwość wprowadzanego systemu i potrzebę zastosowania odstąpienia od wymierzania administracyjnej kary pieniężnej. Tak więc – w ocenie Sądu I instancji - mamy do czynienia z sytuacją gdzie skarżąca dopełniła wszystkich obowiązków, a musi ponosić majątkowe konsekwencje wadliwości systemu. W ocenie Sądu I instancji stanowisko organu na rzecz którego opłaty za przejazd drogowy miały być inkasowane nie mogą być nie zauważone w ocenie przedmiotowej sprawy, tylko dlatego, że zostało ono skierowane do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Organ orzekający w niniejszej sprawie jest faktycznie organem odrębnym ale szef KAS jest organem nadzorującym działalność organów skarbowych mających dbać o interes fiskalny państwa. Dalej WSA wskazał, że w art. 189f K.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Przyjąć należy więc, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, w tym kar wymierzanych na podstawie ustawy o drogach publicznych. Innymi słowy związany charakter kar pieniężnych przewidziany w przepisach ustawy o drogach publicznych nie sprzeciwia się, co do zasady, możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł GITD, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Zaskarżanemu wyrokowi skarżący kasacyjnie organ zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie ocenił w całokształcie okoliczności czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., podczas gdy organ zebrał i należycie rozpatrzył materiał dowodowy trafnie przyjmując, że z uwagi na charakter dobra chronionego prawem, nie istniały podstawy do uznania znikomego charakteru naruszenia; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że naruszenie było wynikiem wadliwego działania systemu poboru opłat, co powinno skutkować zastosowaniem w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., w sytuacji, gdy w okolicznościach tej sprawy brak podstaw do uznania, że system poboru opłat KAS był niedostępny, skoro przy wykorzystaniu innego urządzenia do poboru opłat, dane geolokalizacyjne wpływały do ww. systemu, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wskazany przepis znajduje zastosowanie także w przypadku naruszenia polegającego na nieuiszczeniu opłaty elektronicznej, które jest deliktem jednoczynowym skutkowym, podczas gdy w odniesieniu do tego typu deliktów, wbrew temu co twierdzi Sąd I instancji, nie można stwierdzić "zaprzestania naruszania prawa" wobec czego art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie może znaleźć zastosowania skoro przesłanki znikomości naruszenia oraz zaprzestanie naruszania prawa muszą być spełnione łącznie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Skarżąca Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o utrzymanie w całości wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców w piśmie z dnia [...] czerwca 2024r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Następnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego - wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty dotyczące obu podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., a więc zarówno naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie organu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego. Stawiane zarzuty, pomimo ich formalnego zróżnicowania, pozostają ze sobą w dość ścisłym związku, bowiem zarówno argumentacja organu, jak i cel wyliczanych w zarzutach uchybień, koncentruje się zasadniczo wokół błędnej wykładni art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Miała ona przy tym doprowadzić do nieprawidłowej oceny przez WSA zaskarżonej decyzji. Uwzględniając więc niewątpliwie silny związek pomiędzy podniesionymi zarzutami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne ich łączne, niejako problemowe rozpatrzenie. W istocie stronie skarżącej kasacyjnie chodzi o wadliwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. To właśnie z tym zarzutem pozostają w związku zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zmierzają generalnie do wykazania, że w tej sprawie organ trafnie ocenił istnienie braku przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a zatem nie było podstaw do zarzucenia mu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej podważają zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku wychodząc z argumentacji osadzonej na poglądzie o błędnej wykładni i w efekcie niewłaściwego zastosowania normy wywodzonej z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już do zbliżonych w istocie problemów prawnych dotyczących zastosowania - jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji - art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawach dotyczących kar pieniężnych nałożonych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1091/19; II GSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19). Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych wyroków, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W orzeczeniach tych przyjęto, że warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa jak i zaprzestania naruszenia prawa. Przyjął także, że zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 - 6, [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, pod red. H. Knysiak-Sudyki, WKP 2019). Z powyższego wynika, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. A. Cebera i J. G. Firlus. Art. 189f. [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019 oraz A. Wróbel, art. 189f. [w]: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019). Jest to, zdaniem NSA, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć. W powołanym wyżej wyroku z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do stanu niezgodnego z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd ten pozostaje aktualny w odniesieniu do naruszenia jedynego obowiązku jaki został nałożony przez ustawodawcę na kierowców w związku z opłatą elektroniczną tj. wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych. W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów w celu uiszczenia opłaty elektronicznej w stosownej wysokości, o którym mowa w art. 13i ust. 4a w związku art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. i art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na naruszeniu obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów, co skutkuje brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w stosownej wysokości, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Oznacza to, że w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie. W rozpoznawanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszenia prawa, o której stanowi art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie została spełniona, z tego też względu ewentualne niedostatki w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie odnoszącym się do oceny wagi naruszenia prawa nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a tym samym za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tego zagadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 189f § 2 i 3 K.p.a. Ma bowiem rację organ, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił, że w tej sprawie organ błędnie pominął możliwość wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa poprzez wykazanie uiszczenia całości kwoty jakiej wskutek przejazdów nie wpłacono. Zgodnie z art. 189f § 2 K.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Ponownie podkreślić wypada, że jak trafnie zwrócono uwagę w nauce prawa - naruszenia prawa, gdy miało ono charakter jednorazowy i nieciągły, usunąć się nie da (A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz..., art. 189f, nb 22). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że w przypadku art. 189f § 2 k.p.a. chodzi o przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem (tak S. Gajewski, Kodeks..., s. 113; A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz..., art. 189f, nb 22) bądź "usunięcie skutków naruszenia" (M. Jabłoński [w:] Kodeks..., red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, art. 189f, nb 14). W nawiązaniu do powyższych stanowisk usunięcie naruszenia prawa rozumieć należy jako usunięcie przyczyny powstania stanu niezgodnego z prawem np. uzyskanie stosownego zezwolenia lub koncesji, wycofanie z obrotu sfałszowanej partii żywności czy też przedłożenie prawem wymaganego zabezpieczenia. W niniejszej sprawie, z uwagi na charakter popełnionego naruszenia, brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa. Nie można usunąć po przejeździe, naruszenia polegającego na braku wprowadzenia w terminie do urządzenia służącego do poboru opłat prawidłowych danych o kategorii pojazdu w związku przejazdem płatnym odcinkiem drogi krajowej. Wykonanie obowiązku po terminie nie będzie stanowić usunięcia skutków naruszenia ani też zaprzestania naruszania. W konsekwencji należy zatem uznać, że i w tym zakresie nieprawidłowy był pogląd Sądu I instancji, że zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych powodów zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i dlatego na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości. Ponieważ istota sprawy jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dostatecznie wyjaśniona, zasadne w tych okolicznościach było również rozpoznanie skarg i przyjęcie, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. To, że doszło do naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. w istocie w tej sprawie było okolicznością bezsporną, niekwestionowaną przez skarżącego i w pełni wykazaną przez organ. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi jako niezasadne. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI