II GSK 1248/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-29
NSAAdministracyjneWysokansa
alkoholzezwolenie na sprzedażbudynek mieszkalny wielorodzinnywspółwłasnośćprawo administracyjnek.p.a.ustawa o wychowaniu w trzeźwościnieważność decyzjiskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę i stwierdził, że budynek z lokalem handlowym i mieszkalnym nie jest budynkiem wielorodzinnym, co oznacza brak obowiązku uzyskania zgody współwłaściciela na sprzedaż alkoholu.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności zezwolenia na sprzedaż alkoholu w lokalu handlowym. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że sprzedaż alkoholu w budynku mieszkalno-usługowym wymaga zgody współwłaściciela lokalu mieszkalnego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że budynek z dwoma odrębnymi lokalami (mieszkalnym i usługowym) nie jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W konsekwencji, brak zgody współwłaściciela nie stanowił rażącego naruszenia prawa, a skarga została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie odmawiającą stwierdzenia nieważności zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. WSA uznał, że sprzedaż alkoholu w budynku mieszkalno-usługowym wymaga zgody współwłaściciela lokalu mieszkalnego, a jej brak stanowi rażące naruszenie prawa. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że budynek składający się z wyodrębnionego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego nie jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd podkreślił, że pojęcie to należy interpretować systemowo, odwołując się do definicji z Prawa budowlanego, gdzie budynek mieszkalny wielorodzinny to każdy budynek mieszkalny, który nie jest jednorodzinny. W związku z tym, skarżący kasacyjnie nie miał obowiązku dołączania zgody współwłaściciela lokalu mieszkalnego do wniosku o zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Brak takiej zgody nie stanowił rażącego naruszenia prawa skutkującego nieważnością decyzji. NSA oddalił skargę Z.K. i zasądził koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taki budynek nie jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym.

Uzasadnienie

NSA uznał, że pojęcie budynku mieszkalnego wielorodzinnego należy interpretować systemowo, odwołując się do definicji z Prawa budowlanego. Budynek mieszkalny wielorodzinny to każdy budynek mieszkalny, który nie jest budynkiem jednorodzinnym. Budynek z dwoma odrębnymi lokalami (mieszkalnym i usługowym) nie spełnia kryteriów budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.w.t. art. 18 § ust. 6 pkt 3

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Budynek mieszkalny wielorodzinny jest kluczowy dla zastosowania przepisu; budynek z lokalami mieszkalnym i usługowym nie jest budynkiem wielorodzinnym.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji następuje w przypadku rażącego naruszenia prawa. Brak zgody współwłaściciela nie jest rażącym naruszeniem, jeśli budynek nie jest wielorodzinny.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 2a

Ustawa Prawo budowlane

Definicja budynku mieszkalnego jednorodzinnego, użyta do systemowego rozumienia pojęcia budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

p.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynek z lokalami mieszkalnym i usługowym nie jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Brak zgody współwłaściciela lokalu mieszkalnego nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli budynek nie jest wielorodzinny. Wady postępowania nie są podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Budynek mieszkalno-usługowy jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym. Brak zgody współwłaściciela jest rażącym naruszeniem prawa skutkującym nieważnością decyzji.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie budynku mieszkalnego wielorodzinnego [...] ma być ustalane na gruncie języka potocznego treść takiego pojęcia nie powinna być oderwana od znaczeń, jakie dla niego można wyprowadzić w ramach wykładni systemowej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym jest każdy budynek mieszkalny, który nie jest budynkiem jednorodzinnym stwierdzenie nieważności decyzji może być wiązane tylko z treścią decyzji, a nie z poprawnością postępowania prowadzącego do jej wydania

Skład orzekający

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Joanna Kabat-Rembelska

sędzia

Marek Leszczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia budynku mieszkalnego wielorodzinnego na potrzeby ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz zasady stwierdzania nieważności decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budynku mieszkalno-usługowego i sprzedaży alkoholu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu sprzedaży alkoholu i interpretacji przepisów dotyczących budynków wielorodzinnych, co może być interesujące dla szerszego grona prawników i przedsiębiorców.

Czy sklep z alkoholem w budynku z mieszkaniem wymaga zgody sąsiada? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1248/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska
Marek Leszczyński /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Sygn. powiązane
III SA/Gl 151/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-06-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 487
art. 18 ust. 6 pkt 3
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 151/19 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 6 grudnia 2018 r. nr SKO.4107.9.2018 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Z.K. na rzecz W.F. 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 5 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 151/19, po rozpoznaniu skargi Z.K. (dalej: skarżący) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: SKO, Kolegium) z 6 grudnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję SKO w Częstochowie z 18 września 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia niE.żności decyzji oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 12 czerwca 2018 r. skarżący zwrócił się do SKO w Częstochowie o stwierdzenie niE.żności decyzji o udzieleniu W.F. (dalej: uczestnik) zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, tj. w Sklepie Wielobranżowym "[...]" w Ż. w okresie od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2022 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 487 ze zm.; dalej: u.w.t.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.).
Decyzją z 18 września 2018 r. SKO odmówiło stwierdzenia niE.żności opisanej we wniosku decyzji. Kolegium wyjaśniło, że sprzedaż napojów alkoholowych jest prowadzona w budynku w Ż. pod adresem ul. [...], w którym wyodrębnione są dwa samodzielne lokale: jeden mieszkalny i jeden użytkowy. Właścicielem lokalu mieszkalnego jest skarżący, a właścicielami lokalu użytkowego są małżonkowie E. i W.F. Organ przyjął zatem, że budynek, w którym usytuowany jest punkt sprzedaży alkoholu, można uznać za budynek mieszkalno-usługowy, bowiem znajdują się w nim zarówno pomieszczenia nadające się do zamieszkania, jak i wyodrębnione pomieszczenia przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym przypadku sklepu, który stanowi wyłączną własność małżonków F. – co potwierdzają załączony do akt sprawy akt notarialny i postanowienia Sądu Rejonowego w Myszkowie w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności. Organ podkreślił, że każdy z lokali mieszczących się w tym budynku mieszkalno-usługowym stanowi oddzielny przedmiot własności. Z akt sprawy wynika ponadto, że małżonkowie F. byli w posiadaniu lokalu użytkowego na kilka lat przed nabyciem udziału we współwłasności oraz że posiadanie to miało miejsce za wiedzą i zgodą skarżącego. Postanowienie wstępne Sądu Rejonowego z 9 lutego 2011 r. sygn. akt I Ns 796/10, które przesądziło zasadę podziału lokalu nr 1 na dwa samodzielne lokale, nie było kwestionowane i stało się prawomocne, a prace adaptacyjne oddzielające lokale zostały wykonane za zgodą i na podstawie orzeczenia sądu.
Powyższe w ocenie SKO oznacza, że sporny budynek nie posiadał statusu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a zatem zgoda skarżącego na sprzedaż napojów alkoholowych nie była w tej sprawie potrzebna.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy własną decyzję z 18 września 2018 r. Zdaniem organu okoliczność, że w dacie złożenia wniosku i w dacie wydania spornego zezwolenia na sprzedaż alkoholu skarżący formalnie pozostawał współwłaścicielem lokalu nr 1 nie zmieniła oceny prawnej dotyczącej zarzucanego naruszenia art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t., bowiem w tym czasie sporny budynek nie posiadał statusu budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Ponadto uczestnik wykazał, zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t., że posiada tytuł prawny do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych dołączając akt notarialny.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nieważności w całości udzielonego uczestnikowi zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
WSA w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący był uprawniony do zainicjowania nadzwyczajnego trybu postępowania w sprawie udzielenia uczestnikowi spornego zezwolenia, a następnie żądania zbadania jego legalności.
WSA wyjaśnił, że wymóg uzyskania zgody właściciela budynku ma na gruncie u.w.t. takie samo znaczenie, jak m. in. decyzja inspektora sanitarnego. To, zdaniem sądu wskazuje, że celem ustawodawcy, wyrażonym w spornym przepisie, jest ochrona właściciela budynku przed negatywnymi skutkami sprzedaży napojów alkoholowych i przyznanie prymatu zasadzie miru domowego nad zasadą wolności gospodarczej czy swobodą uprawnień właścicielskich. W ocenie WSA nie sposób przyjąć, by racjonalny ustawodawca, wprowadzając do porządku prawnego przepis art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. pozostawił poza jego zakresem obowiązywania podmioty znajdujące się w podobnej sytuacji jak skarżący. Rozumowanie odmienne prowadziłoby do wniosku, że współwłaściciel lokalu w budynku, w którym znajdują się lokal użytkowy w postaci sklepu oraz lokal mieszkalny, nie zasługuje na ochronę przed niedogodnościami związanymi ze sprzedażą alkoholu.
WSA stwierdził, że budynek w dacie składania wniosku i w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na obrót alkoholem był przedmiotem współwłasności. Skoro zatem w myśl art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t. do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć m.in. dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych to kwestia legitymowania się stosownym tytułem prawnym do dysponowania lokalem na cele prowadzenia obrotu alkoholami stanowi jeden z podstawowych elementów warunkujących dopuszczalność uzyskania zezwolenia na ten rodzaj działalności. Do wykazania tytułu prawnego do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych niezbędne jest przedłożenie dokumentu jednoznacznie to wykazującego. Natomiast w tej sprawie – jak podkreślił WSA – W.F. legitymował się wyłącznie umową najmu części lokalu nr 1, aktem notarialnym potwierdzającym zakup od J.P. z domu K. – siostry skarżącego – przysługującego jej udziału w spadku po zmarłym właścicielu tego budynku i zgodą współmałżonki – bez uzyskania zgody skarżącego jako drugiego współwłaściciela budynku, w którym ten lokal się znajdował. Nadto na tamten czas brak było podziału spornej nieruchomości quod usum, który upoważniałby uczestnika do podejmowania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu z pominięciem drugiego współwłaściciela, tj. skarżącego. WSA dodał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono, że ubieganie się o takie zezwolenie przekracza zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną.
W ocenie WSA wystąpiła zatem przesłanka do stwierdzenia nieważności opisanej we wniosku skarżącego decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Jak przyznało SKO w decyzji pierwszoinstancyjnej, wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wbrew przepisowi art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. było nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wymaganiami praworządności. Sąd wskazał przy tym na potencjalne, bardzo poważne skutki pozostania w obrocie prawnym wydanej decyzji, tj. pozostawienie skarżącego bez jakiejkolwiek ochrony przed zakłócaniem spokoju w budynku przez klientów sklepu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W.F., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości, uwzględnienia skargi kasacyjnej i utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji SKO z 18 września 2018 r. w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W każdym przypadku wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, a także rozpoznania sprawy na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. polegającą na uznaniu, że budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym jest budynek mieszkalno-użytkowy składający się z lokalu mieszkalnego i użytkowego, podczas gdy zarówno w dacie złożenia wniosku o zezwolenie na sprzedaż alkoholu jak i wydania prawomocnej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Ż. z 28 sierpnia 2017 r. o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), budynek przy ul. [...], [...] Ż. nie spełniał kryterium budynku mieszkalnego wielorodzinnego wymagającego uzyskania zgody współwłaściciela tego budynku na wydanie zezwolenia dot. sprzedaży alkoholu w jego obrębie;
w przypadku uznania wyżej wymienionego zarzutu jako niezasadnego,
b) poprzez błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. polegającą na uznaniu, że brak dołączenia zgody właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku w sytuacji zlokalizowania punktu sprzedaży alkoholu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, podczas gdy wydanie decyzji o tym zezwoleniu przy braku wyżej wymienionej zgody nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a zatem nie może skutkować nieważnością zezwolenia na sprzedaż alkoholu.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Z.K., wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna W.F. ma usprawiedliwione podstawy, dlatego musiała prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Wprawdzie stawia ona zarzuty kasacyjne alternatywnie, to jednak z jej uzasadnienia wynika, że traktuje podnoszone w nich naruszenia łącznie, dlatego sąd drugiej instancji odniesie się do tych zarzutów także w ten sposób, zwłaszcza że zaskarżony wyrok traktuje oba problemy objęte zarzutami jako jedno zagadnienie materialno-procesowe.
Skarga kasacyjna stawia zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. polegający na błędnej wykładni pojęcia "budynek mieszkalny wielorodzinny" i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tej normy prawnej do budynku objętego postępowaniem, w którym zapadła decyzja SKO w Częstochowie odmawiająca stwierdzenia nieważności zezwolenia wydanego na rzecz skarżącego kasacyjnie, uprawniającego do sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa). Ten błąd w zakresie wykładni wskazanego terminu prawnego doprowadził zdaniem strony skarżącej kasacyjnie do wadliwego przyjęcia przez sąd, że w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych NSA stwierdza, że są one zasadne. W pierwszej kolejności, co trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, problemem istotnym dla rozpoznawanej sprawy było ustalenie czy budynek, w którym skarżący kasacyjnie prowadził sklep z napojami alkoholowymi był budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, bo tylko przy takiej kwalifikacji prawnej tego obiektu można było przyjąć, że do wniosku o wydanie zezwolenia powinna być dołączona zgoda podmiotów wymienionych w art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. W tym zakresie sąd pierwszej instancji przyjął, że budynek, w którym prowadzono sprzedaż alkoholu był budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, przy czym na rzecz takiej kwalifikacji tego obiektu przemawia brak legalnej definicji budynku mieszkalnego wielorodzinnego w u.w.t., brak możliwości systemowego odwołania się do definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202; dalej: p.b.), bowiem u.w.t. nie odsyła do tej regulacji oraz konieczność ustalania znaczenia tego pojęcia na gruncie języka potocznego.
W ocenie NSA należy się zgodzić ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że pojęcie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, do którego nawiązuje art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. jako niezdefiniowane w tej ustawie ma być ustalane na gruncie języka potocznego. Z tym tylko, że treść takiego pojęcia nie powinna być oderwana od znaczeń, jakie dla niego można wyprowadzić w ramach wykładni systemowej, a więc jakie można przyjąć na podstawie znaczeń już ustalonych w porządku prawnym. Zatem organ trafnie przyjmował, że skoro termin "budynek mieszkalny wielorodzinny" nie posiada definicji w u.w.t. i w ustawie Prawo budowlane, to zakres tego pojęcia należy określić przez odwołanie się do legalnej definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z art. 3 pkt 2a p.b. Stosowanie takiego zabiegu interpretacyjnego jest podstawą wykładni prawa w zakresie pojęć niedefiniowanych na gruncie konkretnej ustawy. Sięganie do takiej metody ustalania znaczeń pojęć prawnych jest nie tylko możliwe, ale i konieczne ze względu na ogólną dyrektywę wykładni systemowej w myśl której, jeżeli znaczenie wyrażenia prawnego nie jest jasne, to należy temu wyrażeniu przypisać znaczenie, jakie najczęściej posiada ono w danym tekście prawnym lub w innym tekście wchodzącym w skład systemu prawa. Odwołując się do takiej reguły należy stwierdzić, że u.w.t. nie reguluje materii związanych z określeniem rodzaju budynków. Problematyką taką zajmuje się ustawa Prawo budowlane, na gruncie którego dokonuje się rozróżnienia budynków mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych, co ma miejsce w § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), a legalnie definiuje się pojęcie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w art. 3 pkt 2a p.b.
Zdaniem NSA oznacza to, że pojęcie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, o jakim stanowi art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. jest wyznaczone systemowym rozumieniem pojęcia budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wprawdzie jest to definicja legalna negatywna, bowiem budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym jest każdy budynek mieszkalny, który nie jest budynkiem jednorodzinnym, to przecież jednak nie zmienia to sposobu definiowania takiego budynku na użytek u.w.t., bowiem ustawa ta odsyła do budynku mieszkalnego, a więc materii właściwej dla p.b. Ustawa Prawo budowlane jest prawem publicznym podobnie jak u.w.t., a to pozwala przyjąć systemowe rozumienie pojęcia "budynek mieszkalny" w ramach tej samej gałęzi prawa. Z tego więc powodu nie można zaakceptować stanowiska sądu pierwszej instancji, że w zakresie definiowania wskazanego pojęcia sięganie do jego znaczeń w prawie budowlanym jest nieuprawnione.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że budynek, w którym skarżący kasacyjnie prowadził sprzedaż napojów alkoholowych nie spełniał kryterium budynku mieszkalnego wielorodzinnego, ponieważ w chwili złożenia wniosku i wydania decyzji (zezwolenia) w budynku tym znajdowały się dwa lokale: mieszkalny i użytkowy.
Konsekwencją tego ustalenia musi być przyjęcie, że skarżący kasacyjnie nie miał obowiązku dołączania do wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu dokumentów określonych w art. 18 ust. 6 pkt 3 u.w.t. Skoro tak, to nie było podstaw do wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia ze względu na tę okoliczność, jako przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Niezależnie od tego NSA wskazuje, że stwierdzenie nieważności decyzji może być wiązane tylko z treścią decyzji, a nie z poprawnością postępowania prowadzącego do jej wydania, w tym z kompletnością dokumentów dołączanych do wniosku inicjującego postępowanie. Jeżeli w tym zakresie pojawiają się wady postępowania, bowiem nie dołączono takich wymaganych przepisami dokumentów, a wydano decyzję, to ochrona praw innych podmiotów może być realizowana w drodze wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Podstawą do wznowienia w takiej sytuacji jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli nowe fakty (okoliczności).
W tym kontekście sąd drugiej instancji przypomina, że faktem na gruncie prawa są nie tylko zdarzenia, a więc zjawiska świata materialnego (zewnętrznego), ale także fakty prawne: wyroki, oświadczenia, umowy itp.
Mając powyższe na uwadze, NSA uznał, że zasługiwał na uwzględnienie zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Z tego powodu sąd drugiej instancji uchylił zaskarżony wyrok w całości, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). Uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, NSA rozpoznał skargę Z.K. i stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji SKO w Częstochowie z 6 grudnia 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 18 września 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu W.F. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Z tego powodu na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. NSA oddalił skargę (pkt 2 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Zasądzona kwota 580 zł stanowi zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony, który nie występował przed sądem pierwszej instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA w wysokości 480 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI