II GSK 1236/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-29
NSAtransportoweWysokansa
ruch drogowypojazdykosztyprzepadekwłasnośćsąd administracyjnyNSASKOWSAprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę na decyzję o kosztach usunięcia pojazdu, uznając, że przepadek pojazdu następuje na mocy prawomocnego orzeczenia sądu, a nie z mocy prawa po 6 miesiącach.

Sprawa dotyczyła obciążenia M. K. kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu. WSA uchylił decyzję organów administracji, uznając, że pojazd po 6 miesiącach od usunięcia przeszedł na własność Skarbu Państwa z mocy prawa. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę, wskazując, że przepadek pojazdu wymaga prawomocnego orzeczenia sądu, a nie następuje z mocy prawa. NSA podkreślił, że prawomocne postanowienie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego stanowiło prejudykat dla postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję SKO i Starosty Piaseczyńskiego w przedmiocie obciążenia M. K. kosztami usunięcia, przechowywania, oszacowania i likwidacji pojazdu. WSA uznał, że pojazd po 6 miesiącach od usunięcia przeszedł na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, co czyniło postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym. NSA uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacją Prawa o ruchu drogowym, przepadek pojazdu nie następuje z mocy prawa, lecz wymaga prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. NSA wskazał, że prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego stanowiło prejudykat dla postępowania administracyjnego. W związku z tym, M. K. mógł być zobowiązany do zwrotu kosztów, a postępowanie administracyjne nie było bezprzedmiotowe. NSA oddalił skargę M. K. i zasądził od niego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Przepadek pojazdu nie następuje z mocy prawa, lecz wymaga prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.

Uzasadnienie

NSA powołał się na wyrok TK P 4/06, który stwierdził niezgodność art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym z Konstytucją RP w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności bez prawomocnego orzeczenia sądu. Po nowelizacji ustawy, o przepadku orzeka sąd powszechny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.r.d. art. 130a § ust. 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Podstawa do usunięcia pojazdu z drogi.

u.p.r.d. art. 130a § ust. 10

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Przepis dotyczący przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa po 6 miesiącach od usunięcia, uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie własności bez orzeczenia sądu.

u.p.r.d. art. 130a § ust. 10h

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Obciążenie właściciela kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu.

Pomocnicze

u.z.u.p.r.d. art. 12

Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów po nowelizacji.

u.z.u.p.r.d. art. 11

Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

Przepis dotyczący orzekania o przepadku pojazdu na rzecz powiatu po nowelizacji.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku sądu I instancji.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

P.p.s.a. art. 365 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania prawomocnym orzeczeniem sądowym.

k.p.c. art. 365 § § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Zasada związania prawomocnym orzeczeniem sądowym.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepadek pojazdu wymaga prawomocnego orzeczenia sądu, a nie następuje z mocy prawa po 6 miesiącach. Prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu stanowi prejudykat dla postępowania administracyjnego. Organ administracji miał kompetencje do orzekania o zwrocie kosztów, jeśli ustalono własność pojazdu w momencie usunięcia.

Odrzucone argumenty

Pojazd po 6 miesiącach od usunięcia przeszedł na własność Skarbu Państwa z mocy prawa (argument WSA). Postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe z uwagi na przejście własności pojazdu na Skarb Państwa.

Godne uwagi sformułowania

potwierdzenie przejścia prawa własności pojazdu dokonywane jest przez sąd powszechny w orzeczeniu o przepadku, a nie następuje to z mocy prawa. przepadek pojazdu wymaga prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu stanowiło prejudykat w sprawie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem zwrotu kosztów.

Skład orzekający

Joanna Kabat-Rembelska

przewodniczący

Krzysztof Sobieralski

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepadek pojazdu wymaga prawomocnego orzeczenia sądu, a nie następuje z mocy prawa, oraz znaczenie prawomocnych orzeczeń sądowych jako prejudykatów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usunięcia pojazdu i późniejszego postępowania o zwrot kosztów, z uwzględnieniem zmian w przepisach i orzecznictwa TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia ważne kwestie dotyczące własności pojazdów usuwanych z dróg i kosztów z tym związanych, a także podkreśla znaczenie orzecznictwa sądowego w postępowaniu administracyjnym.

Czy Twój pojazd zniknął z drogi? Sprawdź, kiedy przepada na rzecz państwa i kto płaci za jego usunięcie!

Dane finansowe

WPS: 13 486,4 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1236/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3099/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 10, art. 10h, art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
art. 12
Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 3099/21 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od M. K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie 2903 (dwa tysiące dziewięćset trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 3099/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi M. K., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, zwanego dalej "Kolegium", z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Kolegium na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pojazd marki P. o nr rej. [...], nr VIN: [...], został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza Policji z Komendy Powiatowej w Piasecznie w dniu 1 września 2002 r. w trybie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". M. K.i nabył wskazany pojazd w dniu [...] sierpnia 2002 r. W dniu [...] czerwca 2017 r. Komenda Powiatowa Policji w Piasecznie skierowała do skarżącego powiadomienie. W dniu [...] września 2017 r. Powiat Piaseczyński wystąpił z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu. Sąd Rejonowy w Piasecznie postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I Ns 1014/17, orzekł przepadek tego pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 4 stycznia 2018 r.
Decyzją Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], zobowiązano M. K. do zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki P. o nr rej. [...], nr VIN: [...], w wysokości 13.486,40 zł. Starosta wskazał, że koszty powstały w okresie od dnia 4 września 2010 r., czyli od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) do dnia 3 stycznia 2018 r., czyli do dnia zakończenia postępowania likwidacyjnego, poprzedzającego dzień uprawomocnienia się postanowienia Sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego. Do zapłaty zobowiązano właściciela. Na kwotę 13.486,40 zł składają się następujące koszty: 300,00 zł – holowanie pojazdu na parking (wynagrodzenie, koszt holowania), 4.286,40 zł – zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 3 stycznia 2018 r. - łącznie 2679 dni), 8.900,00 zł - wynagrodzenie za dozór (od dnia 4 września 2010 r. do dnia 3 stycznia 2018 r. - łącznie 89 miesięcy).
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, nadal zwane "Kolegium", na skutek odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium przytoczyło i omówiło znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie po ustaleniu, że właścicielem pojazdu był M. K., konieczne stało się ustalenie wysokości kosztów, które obowiązany jest ponieść właściciel pojazdu za okres od usunięcia pojazdu z drogi do dnia uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie przepadku. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium przyjęło dokonane przez organ pierwszej instancji wyliczenie za własne i ustaliło łączną wysokość kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu na kwotę 13.486,40 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. postawił trzy zarzuty. Po pierwsze, naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, błędne ustalenie, że M. K. w dniu [...] września 2002 r., czyli w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu przez funkcjonariuszy Policji z Komendy Powiatowej Policji w Piasecznie, był właścicielem pojazdu marki P. o nr rej. [...], nr VIN: [...], co miało wpływ na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po drugie, naruszenie przepisu art. 130 a ust. 10 h ustawy przez jego błędne zastosowanie i obciążenie skarżącego kosztami usunięcia, przechowywania rzeczonego pojazdu, w sytuacji gdy M. K. w dniu [...]września 2002 r. nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu z uwagi na jego zbycie na rzecz kolejnego właściciela. Po trzecie, podniesiono zarzut przedawnienia zobowiązania opisanego w sentencji zaskarżonej decyzji w zakresie należności głównej 13.486,40 zł i odsetek. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organy administracji obu instancji dokonały błędnych ustaleń faktycznych co do tego, że M. K. w dniu 1 września 2002 r., tj. w dniu wydania dyspozycji przez funkcjonariuszy Policji z Komendy Powiatowej Policji w Piasecznie usunięcia rzeczonego pojazdu z drogi i skierowania go na parking depozytowy był właścicielem przedmiotowego pojazdu. Skarżący wyjaśnił, że w 1999 r. dokonał zbycia przedmiotowego pojazdu na rzecz kolejnego nabywcy. Z uwagi na znaczny upływ czasu, tj. 21 lat skarżący nie jest już w posiadaniu umowy sprzedaży, jednakże nie zmienia to faktu, że nie był właścicielem pojazdu. Okoliczność ta była możliwa do wykazania za pomocą dowodu z przesłuchania w charakterze strony M. K., jednak organ administracyjny zaniechał przeprowadzenia tego dowodu. Dalej wywiódł, że z uwagi na fakt, iż nie był właścicielem pojazdu w dniu 1 września 2002 r., nie ponosi on odpowiedzialności za koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu na podstawie art. 130 a ust. 10h ustawy i nie może zostać zobowiązany do zapłaty tych kosztów na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego.
Rozpoznając skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Kolegium na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji podniósł, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż te podniesione w skardze. Wskazał, że organy obu instancji dokonały błędnych ustaleń faktycznych, iż to skarżący powinien być adresatem decyzji zobowiązującej do zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki P. o nr rej. [...]. Pojazd ten został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza Policji w dniu [...] września 2002 r., a skarżący nabył go w dniu [...] sierpnia 2002 r. Podstawę powyższej czynności stanowił art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia. Jednak decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miała treść art. 130a ust. 10 ww. ustawy, zgodnie z którym pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. W konsekwencji upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powodował, że nieodebrany w tym terminie pojazd stawiał się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. W tych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, że skoro pojazd nie został odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, przeszedł z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. A zatem w dacie wszczęcia postępowania i wydawania zaskarżonych decyzji pojazd nie stanowił już własności skarżącego.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. W skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "P.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a. art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w brzmieniu z dnia zdarzenia i stwierdzenie, że doszło z mocy prawa do przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją RP w zakresie umożliwiającym dokonanie przepadku bez prawomocnego orzeczenia sądu (naczelnicy urzędów skarbowych utracili uprawnienie do potwierdzania przejścia prawa własności usuniętych pojazdów z dniem 12 czerwca 2009 r. i od tego czasu przepadek orzeka sąd powszechny na wniosek starosty), a prawidłowe ustalenie przejścia prawa własności aktualnie wiąże się z datą uprawomocnienia postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie przepadku pojazdu;
b. art. 130a ust. 10 ustawy w brzmieniu z dnia zdarzenia - poprzez niewłaściwą wykładnię, tj. przyjęcie kompetencji starosty oraz samorządowego kolegium odwoławczego w przedmiocie orzekania o przepadku pojazdu w toku postępowania administracyjnego;
c. art. 12 w związku z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy-Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak ich zastosowania, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wymaga uwzględnienia prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego o przepadku pojazdu dla ustalenia przejścia prawa własności na zasadzie art. 130a ust. 10 ustawy, w sytuacji gdy przepadek nie został stwierdzony na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów;
d. art. 130a ust. 10h w związku z ust. 10 ustawy oraz w związku z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), zwanej dalej "K.p.c.", poprzez ich niezastosowanie i uznanie przez Sąd I instancji za właściciela pojazdu Skarbu Państwa, w sytuacji gdy M. K. był właścicielem spornego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, zaś prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego orzeczono przepadek pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego (przejście prawa własności w dniu 4 stycznia 2018 r.).
W drugiej grupie zarzutów na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny przez Sąd I instancji dokonanych przez Kolegium ustaleń faktycznych w sprawie, podczas gdy Kolegium prawidłowo ustaliło stan faktyczny sprawy (właściciela pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi), co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 130a ust. 10 ustawy oraz w związku z art. 365 § 1 K.p.c. poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji ją poprzedzającej, podczas gdy to Sąd I instancji dokonał nieprawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego (stwierdzając, że z mocy prawa doszło do przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa), a w decyzji Kolegium prawidłowo zastosowano ten przepis prawa materialnego (ustalając, że przepadek na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego nastąpił w dniu 4 stycznia 2018 r.);
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi, podczas gdy materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający do potwierdzenia poprawności wydania zaskarżonej decyzji oraz zastosowano w niej prawidłową wykładnię art. 130a ust. 10 ustawy;
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia co do tego jaki organ i na jakich zasadach winien stwierdzić, że pojazd przeszedł z mocy prawa na rzecz Skarb Państwa, co może prowadzić do uznania, że Sąd I instancji kompetencje w zakresie potwierdzania przejścia własności z mocy ustawy na zasadzie art. 130a ust. 10 ustawy (w brzmieniu z dnia zdarzenia) przypisał staroście i samorządowemu kolegium odwoławczemu, co jest i było poza ich kompetencjami;
e. art. 145 § 3 P.p.s.a. poprzez niezasadne umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na stwierdzenie przejścia prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w terminie 6 miesięcy od usunięcia pojazdu, podczas gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocne orzeczenie Sądu o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego z dniem 4 stycznia 2018 r., a M. K. w chwili usuwania pojazdu był jego właścicielem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 P.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, że rację ma skarżące kasacyjnie Kolegium, iż w stanie prawnym obowiązującym w chwili podejmowania decyzji przez organy administracji obu instancji potwierdzenie przejścia prawa własności pojazdu dokonywane jest przez sąd powszechny w orzeczeniu o przepadku, a nie następuje to z mocy prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, stwierdził, że art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z kilkoma przepisami Konstytucji RP. TK odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu o 12 miesięcy od chwili opublikowania wyroku, co miało miejsce w dniu 11 czerwca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649). W konsekwencji z dniem 12 czerwca 2009 r. dotychczas właściwi naczelnicy urzędów skarbowych utracili kompetencję do wydawania decyzji o przejściu nieodebranych pojazdów na rzecz Skarbu Państwa. W wyniku orzeczenia TK dokonano nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym na podstawie przepisów powołanej wcześniej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Po nowelizacji o przepadku pojazdu na rzecz powiatu orzeka sąd powszechny na wniosek starosty i jego postanowienie jest jedyną prawnie dopuszczalną formą pozbawienia prawa własności pojazdu.
Należy jednak mieć na względzie, że przepisy przejściowe ustawy nowelizującej odnoszą się również do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie dokonanych na jej podstawie zmian. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji upłynął przed dniem wejścia w życie tejże ustawy nowelizującej i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa (tak jak w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy), odpowiednio stosowało się art. 11 ustawy nowelizującej. Z niego z kolei wynikało, że w przypadkach, gdy termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym rozpoczął się i nie zakończył się przed utratą jego mocy obowiązującej, przepadek orzeka się na rzecz powiatu. "Odpowiedniość" stosowania art. 11 ustawy nowelizującej polega na tym, że stosuje się go właśnie, gdy termin, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym już upłynął. Oznacza to – jak słusznie wywodzi autor skargi kasacyjnej – że ten tryb postępowania dotyczył (dotyczy) wszystkich przypadków, w których nie wszczęto postępowania w sprawie przejścia własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa niezależnie od tego, kiedy upłynął termin wynikający z art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W konsekwencji wyżej powiedzianego w pełni uzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 365 § 1 K.p.c., formułującego zasadę związania sądów, organów i stron prawomocnym orzeczeniem sądowym. W stanie faktycznym rozpoznawanej przez organy sprawy administracyjnej w obrocie prawnym pozostaje prawomocne (z dniem 4 stycznia 2018 r.) postanowienie Sądu Rejonowego w Piasecznie I Wydział Cywilny z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt I Ns 1014/17, w przedmiocie przepadku pojazdu marki P. o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego. Orzeczenie to stanowi bowiem prejudykat w sprawie zobowiązania do zapłaty kwoty tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu.
W konsekwencji zasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Kolegium bowiem prawidłowo ustaliło kto był właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi. Uzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w związku z art. 365 § 1 K.p.c. poprzez niezasadne uchylenie decyzji organów administracji obu instancji, podczas gdy Kolegium prawidłowo zastosowało art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustalając, że przepadek pojazdu nastąpił na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego w dniu 4 stycznia 2018 r. Doszło także do naruszenia art. 145 § 3 P.p.s.a. Skoro utrata własności pojazdu przez skarżącego M. K. nastąpiła z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie przepadku pojazdu i jego własność przeszła z tą chwilą na rzecz Powiatu Piaseczyńskiego, to nie można uznać, że w dniu wydawania tego orzeczenia pojazd stanowił własność Skarbu Państwa. Tym samym spełniona została materialnoprawna przesłanka do orzekania przez Starostę Piaseczyńskiego w przedmiocie zobowiązania M. K. do zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki P. o nr rej [...]. Postępowanie administracyjne w tej sprawie nie było zatem z tej przyczyny bezprzedmiotowe.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i ją oddalił – na podstawie art. 188 P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI