II GSK 1236/20

II GSK 1236/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1729/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-06-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 708
art. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 6, art. 2 pkt 11, art. 8 ust. 1, art. 22 ust. 2.
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Dz.U. 2017 poz 128
art. 71, art. 73 ust. 1.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1729/19 w sprawie ze skargi T.-P.-C. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 lipca 2019 r. nr 1401-IOC.48.60.2019.2.BB w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od T.-P.-C. Sp. z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 775 (słownie: siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2020 r., uwzględnił skargę T.-P.-C. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 lipca 2019 r., uchylając tą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2019 r. oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
w wyniku przeprowadzonej kontroli zespołu pojazdów na drodze S2 przy węźle Konotopa w Warszawie, którym przewożono produktu klasyfikowany do kodu CN 3824, objętego systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Towar był przewożony z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Nadawcą towaru była S. D. A.&C. K. w S., N., zaś odbiorcą na terenie kraju była S. P. M. sp. z o.o. w M.. Przewoźnikiem była skarżąca spółka. Podczas kontroli stwierdzono, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia SENT o prawidłowe dane dotyczące numeru zezwolenia drogowego oraz numeru rejestracyjnego naczepy.
Powyższe ustalenia stały się podstawą decyzją Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno–Skarbowego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2019 r., którą nałożono na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708, dalej: ustawa SENT).
Objętą skargą decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazał w motywach, że przewoźnik nie uzupełnił prawidłowo zgłoszenia SENT[...] w zakresie danych określonych w art. 6 ust. 3 i 6 ustawy SENT, tj. numeru rejestracyjnego środka transportu oraz numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Te braki potwierdzał wydruk zgłoszenia, wygenerowany z systemu podczas kontroli. Stanowiło to naruszenie obowiązków określonych w art. 6 ust. 3 i 6 ustawy SENT.
Organ stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie zachodziły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o których mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Zdaniem organu odwoławczego strona w toku postępowania nie wykazała, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji firmy.
Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję za niesporne uznał, że skarżąca spółka, będąc przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełniła w sposób prawidłowy zgłoszenia do rejestru o dane wymienione w art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy SENT. Ustalony stan faktyczny sprawy uzasadniał, zdaniem Sądu, stanowisko organów o naruszeniu przez skarżącą obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane, przed rozpoczęciem przewozu, który to brak został objęty sankcją w postaci kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł (art. 22 ust. 2 ustawy SENT).
Sąd I instancji wskazał, że wymieniona kara została ustalona w sposób sztywny i ustawodawca nie przewidział możliwości jej miarkowania. Wskazał równie, że ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od jej nałożenia (art. 22 ust. 3 ustawy o SENT).
Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj. z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z przepisami art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o SENT oraz w związku z art. 14 ustawy zmieniającej. Uchybienia procesowe miały przy tym związek z błędną (rozszerzającą) wykładnią przepisu prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1039, dalej: ustawa zmieniająca). Zdaniem Sądu I instancji organy obu instancji błędnie przyjęły, że istniała podstawa do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy wszystkie braki formalne zostały niezwłocznie usunięte, a z okoliczności sprawy nie wynikało, że zachodziła obawa uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa.
Sąd zauważył, co wynikało z motywów decyzji, że przewoźnik posiadał wymaganą licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy i kierujący pojazdem w trakcie kontroli okazał wypis tej licencji. Po okazaniu przez kierującego pojazdem wszystkich wymaganych dokumentów kontrolowany pojazd został zwolniony do dalszej jazdy. Skarżąca podnosiła też, że braki w uzupełnieniu zgłoszenia do rejestru zostały przez nią niezwłocznie uzupełnione. Nie sposób było w ocenie Sądu wykluczyć, że przewoźnik uzupełnił zgłoszenie o wszystkie dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o SENT. To zaś mogło oznaczać, że brak było podstaw do nałożenia na stronę kary na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o SENT.
Zdaniem Sądu I instancji wykładnia językowa art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie uzasadniała stanowiska Dyrektora, że karze pieniężnej podlega przewoźnik, który przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełnił zgłoszenia o dane z art. 6 ust. 3 tej ustawy. Wskazał, że również z treści art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie wynika aby uzupełnienia zgłoszenia nie można było dokonać w toku kontroli, aby uniknąć ciężaru stosownej kary pieniężnej. To zaś mogło oznaczać, że brak było podstaw prawnych do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w związku z brakami formalnymi zgłoszenia, ujawnionymi w trakcie kontroli i skorygowanymi w toku kontroli przez przewoźnika (w całości lub w części).
Konkludując, Sąd uznał, że jeżeli przewoźnik uzupełnił zgłoszenie w toku kontroli o dane przewidziane w art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT, a organ podatkowy nie wykaże, iż ujawnione uchybienie formalne mogło służyć uniknięciu odpowiedzialności związanej z nielegalnym wprowadzaniem do obrotu gospodarczego towarów objętych systemem monitorowania przewozu i obrotu, to brak było podstaw prawnych do nałożenia na niego kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł w wyniku stosowania rozszerzającej wykładni art. 22 ust. 2 ustawy o SENT. Stwierdził również, że organy dokonały jedynie pobieżnej oceny istnienia przesłanki ważnego interesu przewoźnika, jako przesłanki z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.
W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r, poz. 1039) oraz art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że uzupełnienie zgłoszenia w toku kontroli o dane przewidziane w art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT nie stanowi podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy przewoźnik jest zobowiązany do uzupełnienia zgłoszenia o dane wynikające z art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru, a w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia, na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nakłada się na przewoźnika karę pieniężną,
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 2 oraz art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r, poz. 1039) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w sytuacji gdy nie zachodzi obawa uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa, nie ma podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy wyżej powołane przepisy ustawy o SENT nie wiążą nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika z obawą uszczupleń należności Skarbu Państwa, natomiast przepis art. 22 ust. 2 ustawy o SENT przewiduje nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w razie naruszenia m. in. art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT,
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r, poz. 1039) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do przewoźnika znajdzie zastosowanie przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT z uwagi na zasadę proporcjonalności, o której mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a która mogła zostać naruszona w związku z nałożeniem kary pieniężnej w okolicznościach oczywistej omyłki lub uchybień formalnych przewoźnika, podczas gdy zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana, ustawa o SENT nie wiąże możliwości odstąpienia od nałożenia kary z przyczynami niedopełnienia przez przewoźnika wymogów zgłoszenia przewozowego, zaś organ jest zobowiązany do działania na podstawie obowiązujących przepisów (art. 7 Konstytucji RP).
II) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 O.p., art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r, poz. 1039) z uwagi na błędne uznanie, że doszło do naruszenia ww. przepisów na skutek wadliwego przyjęcia, że brak jest podstaw do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w przypadku, gdy wszystkie braki formalne zostały usunięte w trakcie kontroli, a jednocześnie nie zachodziła obawa uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa, podczas gdy organy w okolicznościach sprawy w sposób pełny i prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy pozwalający na wymierzenie kary pieniężnej z uwagi na brak uzupełnienia zgłoszenia przez przewoźnika przez rozpoczęciem przewozu towarów, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych decyzji,
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 O.p., art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r, poz. 1039) na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd, że organy naruszyły ww. wskazane przepisy, gdyż dokonały rozszerzającej wykładni art. 22 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r, poz. 1039) pomimo, że do takich naruszeń nie doszło, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych decyzji,
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 122 O.p. art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez wadliwe uznanie, że organy podatkowe nie rozważyły należycie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w postaci ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego określonego w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, podczas gdy organy w sposób pełny i prawidłowy w okolicznościach sprawy zebrały i oceniły przesłanki w postaci ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego, co skutkowało uchylenie decyzji obu instancji.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Kasator wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
T.-P.-C. Sp. z o.o. w P., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie albowiem skuteczne okazały się zarzuty podniesionej w jej petitum.
Mając na uwadze treść postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, tak naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania, w kontekście argumentacji Sądu I instancji, która była przyczyną uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, stwierdzić należy, że pomieszczone w ramach obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. zarzuty skargi kasacyjnej, co do istoty mają charakter komplementarny. Z tej przyczyny zostaną one rozpoznane łącznie albowiem wywiedzione przez organ zarzuty zmierzają do podważenia przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć, która to wadliwość zdaniem skarżącego kasacyjnie organu wynikała z błędnej wykładni przepisów ustawy o SENT, które wobec stwierdzonego w sprawie naruszenia miały zastosowanie.
Przypomnieć zatem należy, że wynikającą z analizy uzasadnienia wyroku Sądu I instancji przyczyną uchylenia wydanych w sprawie przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno–Skarbowego w Warszawie oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie rozstrzygnięć było szeroko umotywowane stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, koncentrującego się w swojej istocie na stwierdzeniu, że: "Wykładnia językowa art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie uzasadnia stanowiska Dyrektora IAS, że karze pieniężnej podlega przewoźnik, który przed rozpoczęciem przewozu towaru nie uzupełni zgłoszenia o dane z art. 6 ust. 3 tej ustawy. Tego rodzaju wykładnię Sąd uznał za niedopuszczalną jako rozszerzającą możliwość nakładania przez organ kary pieniężnej. Z treści art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie wynika bowiem, że uzupełnienia zgłoszenia nie można dokonać w toku kontroli, aby uniknąć ciężaru stosownej kary pieniężnej (5.000 zł). To zaś może oznaczać, że brak było podstaw prawnych do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej (5.000 zł) w związku z brakami formalnymi zgłoszenia, ujawnionymi w trakcie kontroli i skorygowanymi w toku kontroli przez przewoźnika (w całości lub w części).".
Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko tego nie podziela, uznając za uzasadniony pogląd organu wynikający z podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów popartych argumentacją pomieszczoną w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego.
W punkcie wyjścia wskazania wymaga, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
W ustępie 3 art. 6 ustawy o SENT wymieniono enumeratywnie, jakie dane przewoźnik zobowiązany jest zamieścić w zgłoszeniu (uzupełnić zgłoszenie). Kategoria tychże danych obejmuje między innymi numery rejestracyjne środka transportu (art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy) oraz numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane (art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy).
W świetle poczynionych przez Sąd I instancji na tle powołanej regulacji wywodów szczególną uwagę zwrócić należy na powołany wymóg zgłoszenia, opisany w punkcie 3 ustępu 3 art. 6 ustawy o SENT. Mowa jest w nim o wymogu uzupełnienia zgłoszenia przez przewoźnika o numer rejestracyjny środka transportu. Przez środek transportu, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, rozumieć należy, zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy o SENT, pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128, 60 i 379, dalej: p.r.d.). Podkreślenia wymaga, że ustawa o SENT w przypadku powołanej definicji środka transportu, a więc pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy odwołuje się bezpośrednio do ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro ustawa o SENT przyjęła taką konstrukcję w zakresie pojazdów i zespołów pojazdów, to zastosowanie do nich mieć będą pozostałe przepisy powołanej ustawy p.r.d., w tym przepisy Rozdziału 2 tejże ustawy, regulujące warunku dopuszczenia do ruchu.
Kluczowym na kanwie wywodów Sądu I instancji będzie przepis art. 71 p.r.d., który w ustępie 1 określa generalną zasadę, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie zaś do art. 73 ust. 1 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne.
Zestawienie powołanych regulacji ustawy Prawo o ruchu drogowym w kontekście definicji z art. 2 pkt 11 i wymogu z art. 6 ust. 3 ustawy o SENT wskazuje, że zarówno pojazd jaki i przyczepa powinny być wyposażone w tablice rejestracyjne, jako element warunkujący dopuszczenie szeroko rozumianego pojazdu do ruchu drogowego. Skoro przyczepa, jako środek transportu składający się na zespół pojazdów powinna być wyposażona w tablice rejestracyjne oraz dowód rejestracyjny, to obowiązkiem przewoźnika wykonującego przewóz objęty regulacjami ustawy o SENT jest uzupełnienie zgłoszenie o numer rejestracyjny pojazdu oraz przyczepy, stanowiących łącznie zespół pojazdów.
Z tych przyczyn, za nietrafiony i pozbawiony oparcia w przepisach prawa uznać należy wywód Sądu I instancji, że: "Wskazywana przez organ skarbowy naczepa jest co prawda środkiem transportu, ale nie jest pojazdem samodzielnie poruszającym się po drogach publicznych. Bez ciągnika drogowego transport towaru nie mógłby się odbyć. Mogło to zadecydować, iż skarżąca wpisała do systemu jedynie numer rejestracyjny ciągnika drogowego, gdyż przepis ustawy o SENT definiuje środek transportu jako pojazd, a w istocie chodzi o zespół pojazdów.".
W konsekwencji brak uzupełnienia zgłoszenia SENT o numer rejestracyjny naczepy wchodzącej w skład zespołu pojazdów, którym wykonywany był przewóz, uznać należy za uchybienie powołanemu obowiązkowi wynikającemu z ustawy o SENT, spowodowane nie niefrasobliwością strony, jak zdaje się sugerować Sąd I instancji, a brakiem dbałości w dopełnieniu ciążących na spółce, jako przewoźniku obowiązków nakładanych przez obowiązujące przepisy prawa.
Kontynuując rozważania odnośnie art. 6 ust. 3 ustawy o SENT w aspekcie stanowiska Sądu I instancji i przyjętej przez tenże Sąd wykładni językowej art. 22 ust. 2 ustawy, zmierzającej do stwierdzenia, że możliwym jest następcze uzupełnienie braków zgłoszenia, które to powinno skutkować odstąpieniem od nałożenia kary za stwierdzone naruszenie, również i ten pogląd uznać należy za niezasadny.
Kluczową i co do istoty niesporną dla sprawy jest okoliczność, że strona skarżąca korekty zgłoszenia SENT związanego w wykonywanym przewozem towaru objętego systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, dokonała w związku z przeprowadzoną kontrolą, a więc de facto już po stwierdzeniu uchybienia obowiązku przewoźnika, o którym mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 ustawy o SENT.
Zwrócić należy uwagę, że ustawa poza wymienionym obowiązkiem uzupełnienia zgłoszenia o dane wymienione enumeratywnie w art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6, nakłada również na podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnika obowiązek niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia – art. 8 ust. 1 ustawy SENT.
Ustalony i niesporny stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazywał, że strona skarżąca będąc przewoźnikiem towaru nie dokonała niezwłocznej aktualizacji zgłoszenia o numer rejestracyjny naczepy stanowiącej składową środka transportu, którą przewożony był towar oraz numeru zezwolenia. W istocie zgłoszenie pozbawione było wymienionych, obligatoryjnych elementów już na etapie jego aktualizacji w systemie. Jak bowiem wynika z analizy akt sprawy stwierdzone braki potwierdził wydruk zgłoszenia SENT[...], wygenerowany z systemu podczas kontroli. Okoliczności usunięcia tego błędu w wyniku przeprowadzonej kontroli, kiedy to już zostało stwierdzone uchybienie odpowiednim wymogom nakładanym ustawą o SENT, nie mogło zostać uznane za niezwłoczne zaktualizowanie danych zgłoszenia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Nie wiązało się bowiem ze zmianą środka wykonywanego transportu lub inną zmianą stanu faktycznego związanego z rozpoczętym już przewozem. Nie mogło zostać również uznane za okoliczność usuwającą podstawę do nałożenia kary na podmiot dopuszczający się uchybienia.
Jak bowiem wynika z treści art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, w brzmieniu obowiązującym dla daty zaistnienia deliktu w tej sprawie, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Jak zatem wynika z samej tylko treści powołanego przepisu, organ stwierdzając naruszenie wymogów określonych przepisem art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy o SENT, zobligowany jest co do zasady do nałożenia kary na podmiot, który obowiązkom tym uchybił. Jak wynika z ustępu 3 powołanego art. 22 ustawy, istnieje możliwość odstąpienia od nałożenia przywołanej kary w przypadku spełnienia się jednej z dwóch wskazanych w tym przepisie przesłanek. Nie mniej zasadą jest, że nieuzupełnienie zgłoszenia przez przewoźnika w sposób przewidziany w powołanych art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy, stanowi delikt podlegający stosownej karze, a który to delikt powstaje już w chwili nieuzupełnienia, wadliwego uzupełnienia lub niezaktualizowania danych zgłoszenia SENT, który to delikt jest niezależny od przesłanki istnienia lub nieistnienia winy przewoźnika.
Podsumowując tą część rozważań, za niezasadne uznać należy stwierdzenie Sądu I instancji, że organ dokonał błędnej, rozszerzającej, wykładni art. 22 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 14 ustawy zmieniającej, której skutkiem było przyjęcie przez organy istnienia podstawy do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy wszystkie braki formalne zostały niezwłocznie usunięte. Jak już bowiem wskazano, w niezakwestionowanym i niespornym stanie faktycznym sprawy, w sytuacji stwierdzonego, w związku z wykonywanym przewozem towaru objętego ustawą o SENT, naruszenia przez przewoźnika obowiązku z art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 tejże ustawy, organ zobligowany był do zastosowania art. 22 ust. 2 ustawy, nakazującego nałożenie kary za stwierdzone naruszenie. Podkreślić należy, że obligatoryjności nałożenia kary nie niweczyło uzupełnienie przez stronę zgłoszenia SENT o brakujące dane i przedstawienie przez kierowcę wypisu z licencji, gdyż jak już opisano, korekta zgłoszenia była następstwem przeprowadzonej kontroli, a więc do samego naruszenia wymogów z art. 6 ust. 3 ustawy o SENT doszło w trakcie i w związku z wykonywanym przewozem. Samo zaś uzupełnienie zgłoszenia, jego korekta dokonana po ujawnieniu wadliwości zgłoszenia, mogła skutkować jedynie umożliwieniem przewoźnikowi kontynuowania legalnego przewozu do towaru punktu docelowego. Okazanie zaś przez kierowcę wypisu z licencji czy zezwolenia nie jest jednoznaczne z wypełnieniem obowiązku wskazania numeru licencji czy zezwolenia w zgłoszeniu SENT.
Oceniając wyrok Sądu I instancji w aspekcie podnoszonych zarzutów skargi kasacyjnej, w których wskazuje się na naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz poczynionych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wywodów związanych z tym przepisem wyjaśnienia wymaga, że wobec argumentu z systematyki wewnętrznej art. 22 ustawy o SENT oraz konwencji językowej, którą na jego gruncie operuje ustawodawca, za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że przedmiotem regulacji ust. 3 art. 22 jest kolejny, w relacji do opisanego w ust. 1 – 2a, i zarazem obligatoryjnego, etapu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a ponadto, że kompetencje organu administracji kształtowane tym przepisem prawa zostały oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, albowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", zaś same warunki oraz dyrektywy korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych i nieostrych – "uzasadniony przypadek", "ważny interes przewoźnika", "interes publiczny".
Konsekwencją powyższego jest to, że na regulowanym ust. 3 art. 22 ustawy o SENT etapie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organowi administracji publicznej pozostawiono "luz decyzyjny", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa, a etap postępowania prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu prawa w relacji do etapu poprzedzającego (o którym mowa w ust. 1 – 2a) służy sprawdzeniu, bo taki jest jego cel, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.
Podejmowany w takich warunkach akt stosowania prawa, w którego rezultacie nie musi, ale może dojść do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w relacji do niedookreślonych (nieostrych) pojęć "uzasadnionego przypadku", "ważnego interesu przewoźnika", "interesu publicznego" – jako rezultatów działań prawodawcy, który świadomie posługując się określonymi środkami techniki prawodawczej zmierza w ten sposób do realizacji zamierzonych celów. Wiąże się więc z potrzebą zajęcia jednoznacznego i zindywidualizowanego okolicznościami rozpatrywanego przypadku stanowiska wobec tychże pojęć. Mianowicie, stanowiska zawierającego uargumentowaną i wiążącą propozycję jego (ich) rozumienia na gruncie rozpatrywanego przypadku, co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów (zdarzeń, zachowań, zjawisk), jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz, jako objętych albo nieobjętych zakresem normowania i zastosowania danej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1256/23).
Jeżeli z konwencji językowej stosowanej dla potrzeb redakcji wypowiedzi normatywnej zawartej w ust. 3 art. 22 przywołanej ustawy, wprost i jednoznacznie wynika, że ważny interes przewoźnika lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, to za uprawniony należy uznać wniosek, że ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym", nie może pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki w relacji do celów ustawy o SENT oraz w relacji do okoliczności stanu faktycznego sprawy.
Wobec celów ustawy o SENT, które ukierunkowane są na pełne monitorowanie przewozu towarów wrażliwych, niewykonanie przez przewoźnika adresowanego do niego obowiązku, o których stanowi przepis art. 6 ust. 3 pkt 3 i 6 ustawy o SENT, z całą pewnością nie służy realizacji tych celów. Jeżeli tak, to za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że charakter i rodzaj obowiązku, którego nie wykonała strona skarżąca oraz rodzaj stwierdzonych w tym względzie zaniechań sprzeciwia się nie dość, że kwalifikowaniu ich, jako "uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu", to przede wszystkim, jako przypadku uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny.
Rozpoznając "interes publiczny", o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w kontekście, który w relacji do okoliczności rozpatrywanej sprawy nakazuje uwzględniać istotę oraz cele przywołanej ustawy, za uzasadniony trzeba bowiem uznać wniosek, że nie jest w interesie publicznym akceptowanie i tolerowanie działań oraz zachowań, które realizacji tych celów, a mianowicie pełnego monitorowania wykonywanej operacji przewozu towarów wrażliwych, nie służą, a więc tak właśnie, jak w rozpatrywanym przypadku, a to z uwagi na rodzaj naruszonego obowiązku.
Podsumowując, brak jest podstaw do czynienia organowi zarzutu, iż nie wyjaśnił okoliczności istnienia interesu publicznego w nałożeniu na przewoźnika kary z przyczyn dopuszczenia się przez niego "pewnych uchybień formalnych" zgłoszenia SENT.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, uchylając zaskarżony wyrok i sprawę przekazując Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę dokona ponownej kontroli wydanych w sprawie administracyjne rozstrzygnięć mając na uwadze powyższe rozważania, w szczególności zaś rozważania dotyczące stosowania instytucji odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.
O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji wyroku postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).