II GSK 1227/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia i nierozpoznania istoty sprawy dotyczącej zwolnienia biegłego sądowego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. B. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu z funkcji biegłego sądowego. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji wadliwie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i nie rozpoznał istoty sprawy, błędnie stosując przepisy dotyczące obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia biegłego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącej na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu jej z funkcji biegłego sądowego. Skarżąca była biegłą sądową z zakresu psychologii, a podstawą zwolnienia była negatywna ocena jej opinii wydanej w postępowaniu karnym, wskazująca na wykroczenie poza tezę, subiektywizm i ocenę materiału dowodowego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając zasadność decyzji o zwolnieniu. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia § 6 ust. 2 rozporządzenia ws. biegłych) oraz przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. – wadliwe uzasadnienie, nierozpoznanie istoty sprawy). Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne. Stwierdził, że WSA wadliwie uzasadnił wyrok, nie rozpoznał istoty sprawy i błędnie zastosował przepisy dotyczące zwolnienia biegłego. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo rozróżnił podstawy obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia biegłego, stosując argumentację dotyczącą utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków (podstawa obligatoryjna) do sprawy rozstrzygniętej na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia (zwolnienie fakultatywne z ważnych powodów). Z tego względu NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, wskazując na konieczność prawidłowego rozróżnienia podstaw prawnych i sporządzenia spójnego uzasadnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji wadliwie uzasadnił wyrok i nie rozpoznał istoty sprawy, błędnie stosując przepisy dotyczące obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia biegłego.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo rozróżnił przesłanki materialnoprawne odrębnych podstaw zwolnienia obligatoryjnego (§ 6 ust. 1 pkt 2 r.b.s.) i fakultatywnego (§ 6 ust. 2 r.b.s.), stosując argumentację dotyczącą utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków (podstawa obligatoryjna) do sprawy rozstrzygniętej na podstawie § 6 ust. 2 r.b.s. (zwolnienie fakultatywne z ważnych powodów).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
r.b.s. art. 6 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych
Pomocnicze
r.b.s. art. 6 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych
r.b.s. art. 12 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA wadliwie uzasadnił wyrok, nie stosując się do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA nie rozpoznał istoty sprawy, uchylając się od oceny prawnej zarzutów skargi. WSA błędnie zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia biegłego sądowego, myląc podstawy prawne.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji, dokonując w uzasadnieniu następczej rekonstrukcji podstaw pozytywnej kwalifikacji legalności zaskarżonej decyzji, nie tylko sformułował ocenę prawną w sposób istotnie wadliwy konstrukcyjnie, lecz także i przede wszystkim uchylił się od dokonania pełnej i adekwatnej – względem zastosowanej przez skarżony organ podstawy kompetencyjnej – kontroli materialnoprawnej legalności zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju wady formalno-konstrukcyjne uzasadnienia wyroku stanowią przeszkodę do przeprowadzenia jego efektywnej kontroli instancyjnej, co jednocześnie przesądza o braku możliwości przejęcia sprawy sądowoadministracyjnej do merytorycznego rozstrzygnięcia w instancji kasacyjnej. Podstawy zwolnienia z funkcji biegłego, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt. 2 oraz § 6 ust. 2 r.b.s., odwołują się do odmiennych treściowo i rozłącznych przesłanek materialnoprawnych.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Marek Krawczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podstaw zwolnienia biegłego sądowego, wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego oraz granic kontroli kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia biegłego sądowego na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, z uwzględnieniem rozróżnienia od podstaw obligatoryjnego zwolnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości – roli i odpowiedzialności biegłych sądowych oraz kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi ich dotyczącymi. Pokazuje, jak istotne są prawidłowe procedury i uzasadnienia w postępowaniu sądowym.
“Biegły sądowy pod lupą NSA: Kiedy błąd w opinii prowadzi do utraty zaufania?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1227/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-12-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Marcin Kamiński /sprawozdawca/ Marek Krawczak Symbol z opisem 6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane VI SA/Wa 2092/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-03 Skarżony organ Minister Sprawiedliwości Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 134 par. 1, art. 141 par.4, art. 185 par.1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2005 nr 15 poz 133 par. 6 ust. 1 pkt.2, par. ust.2, par. 12 ust.1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del.WSA Marek Krawczak Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2092/19 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2092/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. (strona, biegła, skarżąca) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 2019 r. w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikają następujące ustalenia faktyczne. Skarżąca pełniła funkcję biegłego sądowego z zakresu psychologii (specjalność: psychologia rodziny i psychologia transportu) przy Sądzie Okręgowym we W. od dnia 25 września 2014 r. Decyzją z dnia 20 maja 2019 r. Prezes Sądu Okręgowego we W. (organ I instancji) na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych zwolnił biegłą z pełnionej funkcji. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na skargę dotyczącą opinii wydanej przez ww. biegłą w postępowaniu karnym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla [...] we W. w sprawie o sygn. akt [...], w oparciu o którą wniesiono akt oskarżenia, natomiast sprawa zakończyła się wydaniem wyroku uniewinniającego oskarżonego, utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy we W. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji ustalił, że sądy obu instancji, jak również sędzia wizytator do spraw karnych, dopatrzyli się uchybień w sporządzonej przez biegłą opinii, polegających m.in. na wykroczeniu poza zakreśloną w postanowieniu tezę dowodową oraz zakres kompetencji biegłego, zawarciu w opinii nieuprawnionych i nietrafnych sugestii co do spójności zeznań małoletniego, dokonaniu subiektywnego wyboru dowodów potwierdzających zasadność wniosków opinii, a także poddaniu ocenie ekspertyzy sporządzonej przez inną biegłą, pomimo nieznajomości jej przedmiotu. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 lipca 2019 r. Minister Sprawiedliwości (organ odwoławczy/skarżony), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 maja 2019 r. Organ odwoławczy podkreślił, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w przypadkach wymagających zasięgnięcia wiadomości specjalnych, zaś jego opinia stanowi dowód w postępowaniu prowadzonym przez sądy lub organy ścigania. Z tego względu, od biegłego wymaga się nie tylko posiadania wiedzy i wysokich kwalifikacji, lecz także sumienności, rzetelności i bezstronności, zgodnie ze złożonym przyrzeczeniem. Ponadto, osoba biegłego musi cieszyć się zaufaniem sądu oraz prezesa sądu okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji stanowiła negatywna ocena opinii wydanej przez skarżącą w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] we W. Pierwsza ekspertyza w tej sprawie sporządzona została na polecenie Prokuratury Rejonowej dla [...] we W., która postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. powołała biegłą celem udziału w przesłuchaniu małoletniego i wydania opinii w zakresie zdolności zapamiętywania oraz odtwarzania faktów dotyczących zdarzenia. Oceniając opinię – w związku ze skargą z dnia 11 stycznia 2016 r. – Prokuratura uznała ją za "opracowaną zgodnie z obowiązującymi przepisami" i za jeden z "licznych dowodów w sprawie". Także sędzia wizytator do spraw karnych – analizując sprawę – stwierdził, że "treść wniosków opinii oraz jej zakres podmiotowy odpowiadał zakresowi postanowienia prokuratury" oraz że brak jest podstaw do uznania, iż biegła realizowała obowiązki w sposób niewłaściwy. W dniu 23 października 2017 r. biegła, działając na zlecenie Sądu Rejonowego dla [...] we W. w sprawie o sygn. akt [...], sporządziła kolejną opinię pisemną na okoliczność oceny stopnia rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania, zapamiętywania oraz odtwarzania faktów dotyczących zdarzeń opisywanych przez małoletniego. W związku z wydaną opinią biegła kilkakrotnie składała również ustne wyjaśnienia przed sądem. W uzasadnieniu wyroku kończącego postępowanie w I instancji, a także w wyroku odwoławczym wskazano, że opinia biegłej "odnosiła się do oceny materiału dowodowego, do czego uprawniony jest jedynie sąd orzekający". Krytyczna ocena ekspertyzy sporządzonej przez skarżącą w opisywanym postępowaniu karnym znalazła potwierdzenie również w kolejnej opinii sędziego wizytatora do spraw karnych, opracowanej w dniu 11 kwietnia 2019 r. na polecenie organu I instancji. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, ocena opinii wydanej przez skarżącą, jednoznacznie wskazuje na nienależyte wykonywanie przez nią czynności. Stwierdzone przez sądy obu instancji uchybienia wskazują nie tylko na brak rzetelności, ale mogą budzić podejrzenia co do braku bezstronności biegłej. Zadaniem biegłej było jedynie przedstawienie wniosków pozwalających sądowi orzekającemu dokonać oceny, czy małoletni, relacjonując fakty, nie czyni tego w sposób odbiegający od rzeczywistości. Tymczasem sformułowane przez biegłą wnioski, w szczególności w opinii pisemnej z dnia 23 października 2017 r., daleko wykraczają poza tak określone granice opinii, zawierając sugestie co do popełnienia przestępstwa i winy oskarżonego. Krytyczna ocena działań biegłej znalazła potwierdzenie w uzasadnieniu wyroków sądów obu instancji, jak również w stanowisku wizytatora do spraw karnych, przygotowanym na polecenie organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał budzi zastrzeżenia do posiadania przez skarżącą kwalifikacji zawodowych na poziomie wymaganym do wydawania opinii w sprawach dotyczących rodziny i małoletnich. Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 3 września 2020 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd Wojewódzki podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych. Faktyczną podstawą zwolnienia skarżącej z funkcji biegłego stanowiła krytyczna ocena opinii sporządzonej przez nią na potrzeby postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] we W., zawarta w uzasadnieniach wyroków sądów obu instancji. Ta krytyczna ocena działań biegłej znalazła potwierdzenie również w stanowisku wizytatora do spraw karnych, przygotowanym na polecenie organu pierwszej instancji. WSA podtrzymał więc w tym zakresie stanowisko organów, że powyższe zarzuty mogły i powinny skutkować zwolnieniem skarżącej z funkcji biegłego sądowego. Sąd I instancji podkreślił, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych, a sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz organami prowadzącymi postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych. Z tych względów od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, lecz także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności, a ponadto zaufania sądu do osoby biegłego, co razem składa się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Wizerunek ten potwierdza swoim autorytetem prezes sądu okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Skoro zatem skarżąca nienależycie wykonując obowiązki biegłego sądowego utraciła warunki do dalszego pełnienia tej funkcji organ I instancji nie mógł dłużej "ręczyć swoim autorytetem" za pełnioną przez nią funkcję biegłego sądowego. W ocenie Sądu, osoba biegłego sądowego nie może nasuwać jakichkolwiek podejrzeń co do stronniczości, nierzetelności czy braku obiektywizmu. WSA uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, to jest: § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nienależyte wykonywanie czynności przez biegłego sądowego dające podstawę do jego zwolnienia z tej funkcji na podstawie wymienionego przepisu, może zostać wykazane poprzez kwestionowanie merytorycznej zawartości jego opinii (również ustnej) w przedmiotowej sprawie, a nie powinno odwoływać się do działalności biegłego jako osoby zaufania publicznego, całokształtu działalności biegłego, jego zachowania, stosunku do stron, wizerunku, opanowania, dyspozycyjności wobec organów i sądów, jak też braku utraty posiadanych kwalifikacji zawodowych; ponadto zarzucono, że sąd pierwszej instancji przyjmując błędną wykładnię wymienionego przepisu, de facto kwestionował opinię biegłej w sensie merytorycznym, dążąc tym samym do spełnienia tychże określonych przesłanek, a kierując się błędnym przekonaniem, że sądy karne oceniając materiał dowodowy w sprawie podważyły kompetencje biegłej, oraz nie odróżniając wiarygodności psychologicznej od wiarygodności świadka w postępowaniu karnym"; 2. przepisów postępowania, to jest art. 3 § 1, art. 141 § 4, 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom ustawowym, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów, a także nieustosunkowanie się do nich (de facto sprowadzenie uzasadnienia wyroku do wywodów czysto teoretycznych, a nieodnoszących się do tej konkretnej sprawy, a więc uzasadnienie pozorne) oraz wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy o czym świadczy powyższe i co doprowadziło do oddalenia skargi. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przyczyny nieważności postępowania sądowego, jak również nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej ograniczono do oceny zasadności podniesionych zarzutów kasacyjnych. Przeprowadzona we wskazanych wyżej granicach weryfikacja prawidłowości zaskarżonego wyroku wykazała, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem Sąd Wojewódzki, dokonując w uzasadnieniu następczej rekonstrukcji podstaw pozytywnej kwalifikacji legalności zaskarżonej decyzji, nie tylko sformułował ocenę prawną w sposób istotnie wadliwy konstrukcyjnie, lecz także i przede wszystkim uchylił się od dokonania pełnej i adekwatnej – względem zastosowanej przez skarżony organ podstawy kompetencyjnej – kontroli materialnoprawnej legalności zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem miarodajnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Tego rodzaju wady formalno-konstrukcyjne uzasadnienia wyroku stanowią przeszkodę do przeprowadzenia jego efektywnej kontroli instancyjnej, co jednocześnie przesądza o braku możliwości przejęcia sprawy sądowoadministracyjnej do merytorycznego rozstrzygnięcia w instancji kasacyjnej. Analiza treści uzasadnienia zakwestionowanego wyroku prowadzi bezpośrednio do wniosku, że Sąd pierwszej instancji w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł zasadniczych różnic kompetencyjnych i materialnoprawnych między odrębnymi podstawami decyzji właściwego prezesa sądu okręgowego rozstrzygającej sprawę zwolnienia z funkcji biegłego sądowego, a uchybienie to z jednej strony skutkowało wyznaczeniem niewłaściwych przesłanek i zakresu kontroli legalnościowej przedmiotu zaskarżenia, z drugiej zaś – jako oczywista konsekwencja skutku pierwszego – zamieszczeniem w uzasadnieniu wyroku ocen prawnych, których treść na tle zróżnicowania podstaw kompetencyjnych określonych w § 6 ust. 1 pkt. 2 w zw. z § 12 ust. 1 oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (r.b.s.), jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna. Niezależnie jednak od istotnej wadliwości konstrukcyjnej samego uzasadnienia, powiązany z nim funkcjonalnie zarzut nierozpoznania istoty sprawy kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach sprawy administracyjnej zwolnienia z funkcji biegłego, odniesiony przez autora skargi kasacyjnej do nieprzeprowadzenia kontroli legalności decyzji uznaniowej wydanej przez kontrolowane organy na podstawie § 6 ust. 2 r.b.s., zasługiwał również na uwzględnienie. Jest bowiem kwestią niebudzącą wątpliwości w teorii prawa administracyjnego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, że przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. może być przedmiotem zarzutu kasacyjnego nie tylko wtedy, gdy sąd pierwszej instancji przekroczył granice sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga, orzekł w sprawie, która nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym akcie (zaskarżonej czynności) lub wadliwie ograniczył rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy jedynie do jej części lub do określonego fragmentu jej podstawy prawnej lub faktycznej (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2018 r., II OSK 2244/18). Może on stać się wzorcem kontroli kasacyjnej także wtedy, gdy sąd pierwszej instancji bezpodstawnie uchyli się – najczęściej w związku z naruszeniem także innych przepisów prawa procesowego (np. art. 141 § 4 p.p.s.a.) lub materialnego – od przeprowadzenia pełnej kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia w granicach podstaw prawnych i faktycznych sprawy, której dotyczy skarga. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki, kontrolując legalność wydanej na podstawie § 6 ust. 2 r.b.s. decyzji uznaniowej o zwolnieniu z funkcji biegłego sądowego, przywołał argumentację prawną oraz okoliczności prawne i faktyczne, które pozostają relewantne w świetle przepisu § 6 ust. 1 pkt. 2 r.b.s., który statuuje podstawę do wydania decyzji związanej w sprawie zwolnienia biegłego. Tak przeprowadzony proces kontroli legalnościowej, jako dotyczący podstawy prawnej odrębnej sprawy obligatoryjnego zwolnienia z funkcji biegłego, nie mógł zatem zostać z przyczyn formalnych poddany merytorycznej weryfikacji kasacyjnej. W związku z powyższym i na tle wytkniętych w skardze kasacyjnej wad zaskarżonego orzeczenia należy w pierwszej kolejności dostrzec, że podstawy zwolnienia z funkcji biegłego, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt. 2 oraz § 6 ust. 2 r.b.s., odwołują się do odmiennych treściowo i rozłącznych przesłanek materialnoprawnych. O ile pierwsza podstawa (zwolnienia obligatoryjnego) bazuje na przesłankach następczej utraty warunków do pełnienia funkcji biegłego sądowego albo pierwotnego i aktualnego braku spełnienia tych warunków (biegły "w chwili ustanowienia warunkom tym nie odpowiadał i nadal im nie odpowiada"), przy czym warunki te wynikają z § 12 ust. 1 r.b.s., o tyle druga podstawa (zwolnienia fakultatywnego) odwołuje się do jakościowo odmiennej przesłanki "ważnych powodów", które należy wiązać ze stwierdzonymi formalnie i wykazanymi okolicznościami wadliwego (w tym niezgodnego z prawem, etyką zawodową lub teoretycznymi i praktycznymi zasadami danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła lub innej dziedziny specjalnościowej) lub niedającego się pogodzić z dobrem wymiaru sprawiedliwości wykonywania obowiązków biegłego sądowego na tle konkretnych spraw, w tym przede wszystkim – co zostało expressis verbis wyrażone przez prawodawcę rozporządzeniowego – nienależytego wykonywania konkretnych czynności zleconych przez sąd lub inny uprawniony organ. Normatywne ujęcie powyższych przesłanek materialnoprawnych wskazuje zatem, że podstawa zwolnienia obligatoryjnego (§ 6 ust. 1 pkt. 2 r.b.s.) dotyczy sytuacji względnie trwałej utraty określonych w § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia warunków ustanowienia biegłym sądowym, w tym przede wszystkim utraty kwalifikacji merytorycznych z zakresu teorii i praktyki danej dziedziny wiedzy lub umiejętności (§ 12 ust. 1 pkt 3) lub utraty określonych cech lub właściwości osobowych o charakterze legalistycznym (związanych z przestrzeganiem porządku prawnego), etycznym lub deontologiczno-zawodowym (np. z zakresu zasad etyki lekarskiej), które są konieczne do należytego wykonywania obowiązków biegłego (§ 12 ust. 1 pkt 4), natomiast podstawa zwolnienia fakultatywnego (§ 6 ust. 2 r.b.s.) odnosi się do sytuacji, gdy ustanowiony biegły sądowy nie utracił wprawdzie warunków do pełnienia tej funkcji, jednak określone okoliczności, związane z wadliwym (np. naruszającym przepisy procesowe, niesumiennym, nierzetelnym) lub godzącym w dobro wymiaru sprawiedliwości (np. stronniczym) wykonywaniem konkretnych obowiązków lub czynności w jednostkowych sprawach, uzasadniają ocenę, że dalsze pełnienie funkcji przez tę osobę zagraża realizacji celów i zadań instytucji biegłego sądowego. Odnosząc powyższe twierdzenia do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd Wojewódzki, nie dokonując prawidłowego rozróżnienia przesłanek materialnych odrębnych podstaw zwolnienia obligatoryjnego i fakultatywnego, wadliwie odniósł oceny interpretacyjne sformułowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle § 6 ust. 1 pkt. 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 4 r.b.s. do sprawy rozstrzygniętej na podstawie § 6 ust. 2 r.b.s. Przejawem tego rodzaju podejścia jest stwierdzenie kontrolowanego Sądu, że skarżąca "utraciła warunki do dalszego pełnienia" funkcji biegłego, oraz przywołanie tez nieadekwatnego do stanu przedmiotowej sprawy wyroku NSA z dnia 26 maja 1999 r., sygn. akt II SA 806/99, który dotyczył podstawy zwolnienia obligatoryjnego z funkcji biegłego w związku z utratą rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (tożsame z aktualnymi jednostki redakcyjne § 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 4 wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych), a nie podstawy zwolnienia fakultatywnego ze względu na "ważne powody". W swoim wywodzie Sąd pierwszej instancji bezpośrednio zacytował stwierdzenia wyrażone w sprawie II SA 806/99 (por. także na tym tle: wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00, LEX nr 53476; wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2015 r., II GSK 986/14, LEX nr 1765567) i odniósł je do skarżącej (zob. m.in. "Osoba biegłego sądowego nie może nasuwać jakichkolwiek podejrzeń co do stronniczości, nierzetelności czy braku obiektywizmu."; "Dlatego też każde podejrzenie o brak obiektywizmu i stronniczość w wykonywaniu obowiązków biegłego, brak zrozumienia dla zasady niezawisłości sędziowskiej, powagi i mocy orzeczeń Sądu uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego."), nie bacząc na to, że Sąd kasacyjny wyraził je na tle przesłanki utraty rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, a nie przesłanki, o której mowa w § 6 ust. 2 r.b.s. Tymczasem, jak już wskazano, okoliczności relewantne prawnie na tle przesłanek obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia biegłego z jego funkcji są odrębne, a ponadto – co jeszcze bardziej istotne – procesy kontroli legalności decyzji związanych i uznaniowych wykazują także swoją specyfikę, a zakres i głębokość ingerencji nadzorczej sądu administracyjnego są zróżnicowane. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz przekazaniu sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę w jej całokształcie, Sąd Wojewódzki uwzględni wyrażone powyżej oceny interpretacyjne (art. 190 p.p.s.a.), dokona nowej oceny legalności zaskarżonej decyzji uznaniowej na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy oraz sporządzi spójne argumentacyjnie uzasadnienie, w którym wyrazi oceny prawne zgodne z prawidłowo zrekonstruowanym rozumieniem przepisu § 6 ust. 2 r.b.s.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI