II GSK 122/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ dotyczącą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawa dotyczyła kwalifikacji umów zawieranych przez skarżącego z wykładowcą jako umów o dzieło lub umów o świadczenie usług. Skarżący argumentował, że umowy te dotyczyły stworzenia utworu w postaci wykładów, które miały indywidualny, twórczy charakter. Sąd I instancji oraz organy administracji uznały jednak, że były to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. NSA, analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy o dzieło (art. 627 KC) i umowy o świadczenie usług (art. 750 KC w zw. z art. 734 KC), podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy umowa dotyczy konkretnego rezultatu (dzieło), czy też zobowiązania do starannego działania (zlecenie/usługa). Sąd zaznaczył, że przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet z elementami twórczymi i indywidualnym dostosowaniem do odbiorców, zazwyczaj nie stanowi dzieła w rozumieniu KC, chyba że wykładowi można przypisać cechy naukowego utworu o charakterze niestandardowym i niepowtarzalnym. W niniejszej sprawie, NSA uznał, że charakter umów, obejmujący opracowanie materiałów i przeprowadzenie zajęć szkoleniowych, nie spełniał kryteriów umowy o dzieło. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że obowiązek przedłożenia dowodów spoczywał na ZUS, a ocena charakteru prawnego umów należy do sfery prawa materialnego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość stanowiska organów i WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów o prowadzenie szkoleń i wykładów jako umów o świadczenie usług podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu, a nie umów o dzieło.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o charakterze edukacyjnym/szkoleniowym. W przypadkach, gdzie rezultat jest ściśle określony i mierzalny, kwalifikacja może być inna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy o przygotowanie i przeprowadzenie wykładów szkoleniowych, nawet z elementami twórczymi i autorskimi, stanowią umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 KC, czy też umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowy o przygotowanie i przeprowadzenie wykładów szkoleniowych, nawet z elementami twórczymi, co do zasady nie stanowią umów o dzieło, lecz umów o świadczenie usług, chyba że wykładowi można przypisać cechy naukowego utworu o charakterze niestandardowym i niepowtarzalnym.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że umowa o dzieło wymaga konkretnego, samoistnego rezultatu, podczas gdy umowy o świadczenie usług opierają się na starannym działaniu. Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet z autorskimi materiałami, zazwyczaj nie prowadzi do rezultatu podlegającego ocenie pod kątem wad w rozumieniu umowy o dzieło, a stanowi świadczenie usług edukacyjnych.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa) poprzez dowolną i niepełną ocenę materiału dowodowego może skutkować uchyleniem wyroku WSA, jeśli skarżący kwestionuje prawną kwalifikację umów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość postępowania dowodowego nie może być podstawą do uchylenia wyroku, jeśli skarżący kwestionuje prawną kwalifikację umów, która stanowi kwestię prawa materialnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że ocena charakteru prawnego umów jest kwestią stosowania prawa materialnego (Kodeksu cywilnego), a nie naruszeniem przepisów postępowania. Obowiązek przedłożenia dowodów uzasadniających żądanie spoczywał na wnioskodawcy (ZUS), a nie na skarżącym.
Czy sąd administracyjny przy kontroli decyzji o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu jest zobowiązany do stosowania zasad wykładni oświadczeń woli z art. 65 § 1 i 2 KC, uwzględniając zgodny zamiar stron i cel umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do stosowania zasad wykładni oświadczeń woli z art. 65 KC w sprawach ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, które mają charakter publicznoprawny.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 65 KC dotyczy wykładni oświadczeń woli w prawie cywilnym i nie ma zastosowania w sprawach o charakterze publicznoprawnym, takich jak ustalanie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Przepisy (16)
Główne
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
kc art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 734 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Pomocnicze
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
uśoz art. 109 § ust. 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
u.p.a.p.p. art. 17
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
kc art. 65 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
kc art. 353(1)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Odrzucone argumenty
Umowy o prowadzenie wykładów szkoleniowych, nawet z elementami twórczymi, stanowią umowy o dzieło. • Postępowanie organów administracji było wadliwe z powodu dowolnej i niepełnej oceny materiału dowodowego. • Należało przesłuchać uczestnika postępowania oraz świadków ze strony płatnika. • Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy KC dotyczące umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług. • Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy KC dotyczące wykładni oświadczeń woli (art. 65 KC). • Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". • Przedmiotem umowy o dzieło [...] jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Kręcisz
członek
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów o prowadzenie szkoleń i wykładów jako umów o świadczenie usług podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu, a nie umów o dzieło."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów o charakterze edukacyjnym/szkoleniowym. W przypadkach, gdzie rezultat jest ściśle określony i mierzalny, kwalifikacja może być inna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście ubezpieczeń, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i freelancerów.
“Wykład to dzieło czy zlecenie? NSA rozstrzyga, kiedy płacić składki zdrowotne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.