II GSK 1217/22

II GSK 1217/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Cezary Pryca
Jacek Czaja /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3033/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-22
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 324
art. 102 ust. 1 i 2, art. 104, art. 108 ust. 1, 3 i 4
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 7a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. R. i B. M., wspólników spółki cywilnej – Z. s.c. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 3033/21 w sprawie ze skargi S. R. i B. M., wspólników spółki cywilnej – Z. s.c. w N. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 października 2021 r. nr DT-WW.Wp.28720.831.13.pusz w przedmiocie zgłoszenia wzoru przemysłowego 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 1 października 2021 r. nr DT-WW.Wp.28720.831.13.pusz; 3) zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej solidarnie na rzecz S. R. i B. M. 2100 (dwa tysiące sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I.
Wyrokiem z 22 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 3033/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargi S. R. i B. M. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z 1 października 2020 roku, nr DT-WW.Wp.28720.831.2020.13.pusz, w przedmiocie zgłoszenia wzoru przemysłowego.
Za podstawę swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia. Postanowieniem z 1 października 2021 r. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej, na podstawie art. 245 ust. 1 pkt. 1 i ust. 3, art. 1081 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 108 ust. 4 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 324; dalej także jako "p.w.p."), po rozpoznaniu wniosku z o ponowne rozpatrzenie sprawy wzoru przemysłowego p.t. "[...]", zgłoszonego [...].07.2020 roku pod numerem [...], złożonego przez S. R. i B. M. - prowadzących działalność gospodarczą jako: Z., spółka cywilna w N., utrzymał w mocy postanowienie własne z 3 sierpnia 2020 r. - wzywające do rozdzielenia zgłoszenia wskazanego wzoru przemysłowego.
Organ wskazał, że 2 lipca 2020 roku zgłaszający dokonali zgłoszenia wzoru przemysłowego pt.: "[...]", numer [...]. Urząd uznał, że zgłoszenie jest niejednolite w świetle art. 108 ust. 4 ustawy Prawo własności przemysłowej i postanowieniem z 3 sierpnia 2020 roku wezwał zgłaszających do złożenia oddzielnych zgłoszeń. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd Patentowy utrzymał w mocy własne postanowienie i wyjaśnił, że jednolitość zgłoszenia określa art. 108 ust. 4 p.w.p., który stanowi, że jednym zgłoszeniem wzoru przemysłowego mogą być objęte odrębne postacie wytworu mające wspólne cechy istotne (odmiany wzoru przemysłowego). Natomiast zgodnie z art. 1081 tej ustawy, w przypadku dokonania zgłoszenia wzoru przemysłowego z naruszeniem przepisów art. 108 ust. 4 i ust. 5 Urząd Patentowy wzywa, w drodze postanowienia, do złożenia, w wyznaczonym terminie, oddzielnych zgłoszeń wytworów. W przypadku niedokonania oddzielnych zgłoszeń wytworów, które nie są odmianami wzoru przemysłowego, w terminie, o którym mowa w ust. 1, uważa się, że zgłoszenie pierwotne dotyczy wzoru umieszczonego jako pierwszy na ilustracji wzoru przemysłowego. Wskazanie w opisie wspólnych cech istotnych, określonej cechy może być skuteczne, jeśli ta cecha mieści się w obszarze ustawowych cech określających wzory przemysłowe jako postacie wytworów (art. 102 ust. 1 p.w.p.) i jeśli ta cecha została zmaterializowana jako ta sama cecha we wszystkich przedstawionych w zgłoszeniu postaciach. Zgodnie z powyższym za odmiany mogą być uznane jedynie postacie wytworu, których istotne cechy są wspólne. Istotne cechy wzoru przemysłowego, to te cechy, które decydują o ogólnym wrażeniu, jakie dany wzór wywołuje na zorientowanym użytkowniku. Są to cechy postaciowe stanowiące podstawę identyfikacji wzoru, wyróżniające zgłoszony wzór od innych, znanych już wzorów. W konsekwencji odmiany wzoru mogą różnić się między sobą jedynie nieistotnymi szczegółami. Oznacza to, że ogólne wrażenie jakie wywołują odmiany wzoru przemysłowego na zorientowanym użytkowniku jest, mimo różnic co do cech nieistotnych, takie samo.
Urząd wyjaśnił, że przedmiotem zgłoszenia są pokrowce na fotel w dziesięciu postaciach, których wyłącznym wspólnym wyróżnikiem wizualnym postaci wytworu jest charakterystyczny ornament umieszczony w górnej części oparcia. Poza tym poszczególne pokrowce charakteryzują się odmiennym kształtem, zarówno siedziska jak i oparcia, odmiennym kształtem granic pomiędzy zastosowanymi materiałami, kolorystyką, czy przeszyciami. Cechy te trudno uznać za nieistotne szczegóły -poszczególne zgłaszane postacie wytworu wywołują odmienne ogólne wrażenie, nie mogą być uznane w całości za odmiany wzoru i objęte jednym zgłoszeniem. Wskazana w opisie druga istotna cecha wspólna - dobór kolorów dla poszczególnych pól pokrowca stanowi cechę dotyczącą koncepcji a nie postaci wytworu i jest to cecha różnie zrealizowana w poszczególnych wzorach tworząc na pokrowcach zupełnie odmienną ornamentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na powyższe postanowienie, wskazał, że rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego prawa. WSA zauważył, że zgodnie z art. 108 ust. 3 i 4 p.w.p. jednym zgłoszeniem mogą być objęte odmiany wzoru przemysłowego, a więc postacie wytworu, które różnią się między sobą cechami nieistotnymi. Oznacza to, że ogólne wrażenie jakie wywołują odmiany wzoru przemysłowego na zorientowanym użytkowniku jest, mimo różnic co do cech nieistotnych, takie samo. Mając na uwadze, iż wzór przemysłowy dotyczy postaci wytworu, a więc cech zewnętrznych, postrzegalnych, nie można uznać odrębności wytworu tylko z tego powodu, że materiał, którym posłużono się dla osiągnięcia ostatecznego, zastrzeżonego w zgłoszeniu wzoru przemysłowego efektu jest inny od pierwotnie stosowanego lub że metody wytwarzania produktu według zastrzeżonego wzoru zmieniły się. Również te zewnętrzne elementy, które nie są dostatecznie widoczne nie mogą zadecydować o innym, indywidualnym charakterze wzoru przemysłowego. WSA podniósł, że gdy zgłoszenie wzoru przemysłowego obejmuje wiele postaci, organ bada, czy postacie wytworu objęte tym zgłoszeniem posiadają istotne cechy wspólne, a także ustala liczbę odmian wzoru, kierując się w tym zakresie następującymi kryteriami: 1) jeśli zgłoszenie obejmuje wiele postaci nietworzących w całości kompletu, to zgłoszenie powinno obejmować postacie tego samego wytworu; liczba postaci wytworu nie może przekraczać dziesięciu; 2) jeśli zgłoszony został komplet wytworów (jedno zgłoszenie może zawierać tylko jeden komplet), to zgłoszenie może obejmować postacie różnych wytworów; liczba wytworów w komplecie nie jest ustawowo ograniczona; wszystkie odmiany wzoru powinny być przedstawione w figurach na jednym arkuszu. Dla uznania, że zgłoszenie obejmuje odmiany wzoru, konieczne jest spełnienie następujących warunków: 1) wszystkie zgłoszone postaci muszą być postaciami tego samego wytworu lub muszą stanowić komplet wytworów; 2 wszystkie zgłoszone postaci muszą posiadać cechy wspólne, cechy wspólne muszą być cechami istotnymi, cechami decydującymi o podobnym, swoistym ogólnym wyglądzie wszystkich objętych zgłoszeniem postaci; 3) cechy te muszą być wyraźnie pokazane na ilustracjach i wskazane w opisie. Przedmiotem zgłoszonego wzoru przemysłowego jest pokrowiec na fotel. Istotą sporu jest rozstrzygnięcie czy wzór ten występuje w dziesięciu postaciach.
Zdaniem WSA, prawidłowo stwierdził Urząd Patentowy w rozpoznawanej sprawie, że wyłącznym wspólnym wyróżnikiem wizualnym zgłaszanych postaci wytworu jest charakterystyczny ornament umieszczony w górnej części oparcia. Poszczególne pokrowce charakteryzują się odmiennym kształtem, zarówno siedziska jak i oparcia, odmiennym kształtem granic pomiędzy zastosowanymi materiałami, kolorystyką jak i przeszyciami. W konsekwencji poszczególne zgłaszane postanie wytworu wywołują odmienne ogólne wrażenie, nie mogą być uznane w całości za odmiany wzoru i objęte jednym zgłoszeniem.
W tym zakresie WSA powtórzył szczegółową argumentację podniesioną przez organ w spornym rozstrzygnięciu, a mianowicie, że zastosowanie połączenia dwóch kolorów (zestawianie jest odmienne w poszczególnych postaciach wytworu), nie jest cechą wzoru - tylko konkretne ich rozmieszczenie poprzez określenie konturów pól wypełnionych tymi kolorami stanowi taką cechę, a w sprawie są one różne. Ponadto WSA stwierdził, że "nie można zmonopolizować tego, że wzór jest w dwóch kolorach" oraz, że "Każdy może projektować wzór pokrowca w dwóch kolorach z przeżyciami. Takie pokrowce realizujące koncepcję zestawienia dwóch kolorów są oferowane przez wiele firm. Cechy linii konturów i kształtów zarówno przeszyć (przeszycia mają różny kształt i są różnie rozmieszczone ponadto nie są silnym wyróżnikiem wizualnym), jak i kolorystyki (zestawienie odmiennych kolorów, wypełniających pola o różnych kształtach) są odmienne w tych wzorach, podobnie jak kształt pokrowca. Zdaniem WSA, zakres ochrony każdego z wzorów jest wyznaczony innymi cechami postaciowymi i każdy z nich wywołuje zupełnie odmienne ogólne wrażenie. Wspólny jest wyłącznie ornament. W całokształcie ornament jednak jest zbyt mało istotny i dostrzegalny, aby mógł przesądzać o indywidualnym charakterze zgłaszanych wzorów. Z uwagi na odmienne ogólne wrażenie brak podstaw dla uznania jednolitości zgłoszenia wzoru przemysłowego pt. "[...]". Tym samym zasadnie Urząd Patentowy zastosował tryb określony w art. 1081 powołanej ustawy wzywając skarżących do złożenia oddzielnych zgłoszeń obejmujących każdą z odrębnych postaci wytworu.
II.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli skarżący – S. R. i B. M. i zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, albo, jeśli Naczelny Sąd Administracyjny uzna to za możliwe, uchylenie także zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego z 1 października 2021 r. oraz postanowienia tego organu z 3 sierpnia 2020 r., jak też zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżący kasacyjnie wnieśli o dopuszczenie dowodu z "opisów ochronnych dwóch wzorów przemysłowych, na które udzielono prawa z rejestracji nr Rp [...] oraz Rp [...] załączonych do skargi wniesionej do WSA - dla wykazania dotychczasowej praktyki rozpatrywania odmian wzorów przemysłowych".
W skardze kasacyjnej zarzucono:
A. - w zakresie naruszeń prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):
1. Naruszenie art. 108 ust. 4 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię, sprzeczną z art. 103 ust. 1 (zdanie drugie) p.w.p. - przejawiającą się w twierdzeniu, że odmiany wzoru przemysłowego różnią się między sobą cechami nieistotnymi, a także poprzez dokonywanie oceny istnienia odmian wzoru nie na podstawie cech wspólnych tych odmian, ale ich cech odmiennych - indywidualnych dla poszczególnych odmian.
2. Naruszenie art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., przez niewłaściwe zastosowanie ust. 1 i niezastosowanie ust. 2, oraz naruszenie art. 107 ust. 1 pkt 2) p.w.p., poprzez jego niezastosowanie, a także art. 108 ust. 3 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe powołanie - przejawiającą się w tym, iż dla stwierdzenia, czy zgłoszenie zawiera odmiany jednego wzoru sąd oceniał ogólne wrażenie wizualne wywierane przez te odmiany, pomijając ograniczenia swobody twórczej i cechy wzoru niezbędne do połączenia z innym wytworem, których nie można uwzględniać w oceny indywidualnego charakteru, zaś naruszenie art. 108 ust. 3 p.w.p., poprzez przywołanie go mimo iż nie ma żadnego znaczenia w sprawie.
3. Naruszenie art. 102 ust. 1, w związku z art. 108 ust. 4 p.w.p., poprzez ich błędną wykładnię - co przejawia się w twierdzeniu sądu, że zastosowanie połączenia dwóch kolorów nie stanowi cechy wspólnej odmian wzoru przemysłowego (co jest sprzeczne z powołanymi w zaskarżonym wyroku wytycznymi Prezesa Urzędu Patentowego) oraz przejawia się w stawianie zarzutu, jakoby zgłaszający chcieli zmonopolizować to, iż wzór jest w dwóch kolorach.
B. - w zakresie naruszeń przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a ):
4. Naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., w związku z art. 108 ust. 4 p.w.p. oraz z art. 6, art. 7 i art. 7a § 1 k.p.a., jak również w związku z art. 108 ust. 4 p.w.p. łączne z art. 103 ust. 1 (zdanie drugie) p.w.p., co najmniej zaś naruszenie art. 141 §4 p.p.s.a. - poprzez nierozpatrzenie zarzutów nr 1 i 2 skargi oraz brak uchylenia zaskarżonego postanowienia, mimo iż Urząd Patentowy naruszył prawo materialne, przyjmując nie poparte treścią art. 108 ust. 4 p.w.p. założenie, że odmiany wzoru mogą różnić się między sobą tylko nieistotnymi cechami, co jest sprzeczne także z art. 103 ust. 1 p.w.p., w myśl którego nieistotne różnice traktowane są jako identyczności wzorów, nie mogą więc być cechami różniącymi poszczególne ich odmiany, a co najmniej poprzez brak omówienia w uzasadnieniu wyroku wyników kontroli zarzutów nr 1 i 2 skargi, jeśli ją sąd przeprowadził,
5. Naruszenie art. 133 § 1 , art. 134 § 1 p.p.s.a oraz szczególnie art. 134 § 2 p.p.s.a., jak też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 108 ust. 4 p.w.p. - poprzez zaakceptowanie i przyjęcie jako własnych ustaleń faktycznych, twierdzeń organu przedstawionych dopiero w odpowiedzi na skargę, skutkiem czego WSA przekroczył granice sprawy i wydał orzeczenie na niekorzyść skarżących,
6. Naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a, w związku z art. 107 ust. 1 pkt 2) oraz art. 108 ust. 4 p.w.p. a także art. 107 § 3 k.p.a., zaś w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., oraz co najmniej naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez brak rozpatrzenia zarzutów skargi dotyczących traktowania odtworzenia w pokrowcach kształtów foteli, jako cech uniemożliwiających uznanie istnienia odmian wzoru, nierozpatrzenia w zaskarżonym postanowieniu zarzutu dotyczącego minimalnej liczby wspólnych cech tych odmian, oraz braku uzasadnienia przyczyn nieuznania dwubarwnego układu pokrowca za cechę wspólną, jak też niedostrzeżenie uchybień organu, polegających na ocenianiu istnienia odmian na podstawie cech różniących je, a nie wspólnych, a w konsekwencji poprzez brak uchylenia postanowienia z powodu wskazanych uchybień,
7. Naruszenie art. 133 §1, art. 134 § 1 p.p.s.a, w związku z art. 8 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a. a także art. 108 ust. 4 p.w.p., jak też naruszenie art. 106 § 3, a w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co najmniej zaś naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie rozpatrzenia zarzutu skargi, dotyczącego stawiania w zaskarżonym postanowieniu żądania, by cechy indywidualne odmian były nieistotnymi, mimo iż wcześniej innemu zgłaszającemu, reprezentowanemu przez tego samego pełnomocnika. Urząd udzielał praw z rejestracji wzorów przemysłowych, mających wśród cech indywidualnych poszczególnych odmian, także cechy istotne, oraz poprzez odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia uzupełniających dowodów wnioskowanych w skardze, a w konsekwencji brak uchylania postanowienia organu z 1 października 2021 r. co najmniej zaś poprzez brak omówienia powyższych zarzutów w uzasadnieniu wyroku,
8. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez bezkrytyczne powielanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku obszernych fragmentów postanowienia Urzędu Patentowego, poddanego kontroli WSA, a także zbędne omawianie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zagadnień nie będących przedmiotem sporu, co stwarza "szum informacyjny", a w konsekwencji pominięcie w uzasadnieniu wyroku zagadnień, które sąd powinien był rozpatrzyć i omówić w owym uzasadnieniu.
9. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 1081 ust. 1 i ust. 3 - poprzez brak uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na to, iż nie naruszono jednolitości zgłoszenia [...], a w konsekwencji poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia.
Argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są trafne. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, jak też nie zostały spełnione warunki, wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach skarg kasacyjnych.
W myśl art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnej przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przy czym w pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do najdalej idącego zarzutu, a mianowicie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazanego jako wzorzec kontroli - powiązany z innymi przepisami, bądź samodzielny - w punkt 4, 6, 7, 8 petitum skargi kasacyjnej. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, istota podniesionego w tym zakresie zarzutu sprowadza się do zagadnienia "zaniechania rozpatrzenia zarzutu skargi", czy też bezkrytycznego powielania obszernych fragmentów postanowienia organu, bądź "pominięcie w uzasadnieniu wyroku zagadnień, które Sąd powinien był rozpatrzyć i omówić".
Podkreślić należy, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie spełnia określonych w nim warunków, uniemożliwiając tym samym ocenę trafności wyroku sądu pierwszej instancji przez strony, jak i przez NSA - w ramach kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Jest więc oczywiste, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Uchybienie to musi być przy tym na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) - co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
Niewątpliwie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., zawierając wszystkie niezbędne elementy wskazane w tym przepisie. Odrębnym natomiast jest zagadnieniem, czy pomimo spełnienia przesłanek określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji było trafne, co oczywiście wykracza poza granice zarzutu opartego na naruszeniu wskazanej normy postępowania. W kontekście twierdzeń zawartych w analizowanych zarzutach skargi kasacyjnej podkreślić należy, że wojewódzki sąd administracyjny, wypełniając normę określoną w art. 141 § 4 p.p.s.a., nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu wyroku do każdego z osobna z zarzutów podniesionych w skardze i do wszystkich argumentów na ich poparcie - mogąc to uczynić całościowo. Najistotniejsze jest przy tym, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w sposób wskazany w skardze (zob. np. wyroki NSA: z 18 listopada 2016 r., sygn. II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r., sygn. II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r., sygn. II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16). Taka całościowa ocena zawarta została w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a więc nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jakkolwiek rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji nie jest prawidłowe.
Trafny okazał się zarzut błędnej wykładni przepisu art. 108 ust. 4 p.w.p., co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego uznania przez sąd pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego prawa. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł jednak, że organ błędnie ustalił treść normy prawnej zawartej w art. 108 ust. 4 p.w.p., co doprowadziło do wadliwego zastosowania przepisu art. 102 ust. 1 w zw. z art. 108 ust. 4 p.w.p. przez organ, bezpodstawnie zaaprobowanego przez WSA.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 108 ust. 3 i 4 p.w.p. jednym zgłoszeniem mogą być objęte odmiany wzoru przemysłowego, przy czym wskazał, że chodzi o "postacie wytworu, które różnią się między sobą cechami nieistotnymi". WSA wywiódł na tej podstawie wniosek, że takie rozumienie analizowanej normy prawnej oznacza, że "ogólne wrażenie jakie wywołują odmiany wzoru przemysłowego na zorientowanym użytkowniku jest, mimo różnic co do cech nieistotnych, takie samo". Przedstawione tezy WSA stanowią powielenie stanowiska wyrażonego przez organ, który uznał, że odmiany wzoru mogą różnić się między sobą jedynie nieistotnymi szczegółami. Oznacza to, że ogólne wrażenie jakie wywołują odmiany wzoru przemysłowego na zorientowanym użytkowniku jest, mimo różnic co do cech nieistotnych, takie samo.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepis art. 108 ust. 4 p.w.p. ma charakter normy postępowania, co wprost wynika z jego brzmienia. Regulacja ta stanowi uzupełnienie reguły zawartej w ust. 1 art. 108 p.w.p. - także normy proceduralnej - określającej wymogi formalne zgłoszenia wzoru przemysłowego. Charakter omawianych przepisów ma istotne znaczenie przy wykładni dokonywanej w celu konkretyzacji zawartych w nich norm prawnych. Niezbędne jest bowiem - w procesie tej wykładni - osiągnięcie zgodności rezultatu zarówno z zasadami ogólnymi postępowania uregulowanego w przepisach p.w.p., jak i normami prawa materialnego, których realizacji służą te normy postępowania.
Powyższe uwarunkowanie procesu wykładni art. 108 ust. 4 p.w.p., wymagające uwzględnienia pełnego kontekstu normatywnego, prowadzi do wniosku, że jedynie mocne (wystarczająco) argumenty mogą uzasadniać odstąpienie od językowego znaczenia fragmentu analizowanej normy prawnej, w postaci zwrotu - "wspólne cechy istotne". Naczelny Sąd Administracyjny argumentów takich nie tylko nie znajduje, lecz - co więcej - wskazuje na istotne argumenty przeciwne odstąpieniu od językowego znaczenia analizowanego pojęcia. Wskazać mianowicie należy na konsekwencje sformułowania w art. 108 ust. 4 p.w.p. dyrektywy proceduralnej, przyznającej dodatkowe - w odniesieniu do zakresu podstawowego a wynikającego z art. 102 ust. 1 i 2 oraz 108 ust. 1 p.w.p. - uprawnienie do objęcia zgłoszeniem więcej niż jednej postaci wytworu, a więc wielu postaci wytworu, o ile mają "wspólne cechy istotne". Treść tego uprawnienia jest jednoznaczna w znaczeniu językowym. Ponadto, przepis art. 108 ust. 4 p.w.p. zawiera normę prawną, bez obowiązywania której potencjalnie uprawniony podmiot mógłby objąć swoim zgłoszeniem wyłącznie jedną postać wytworu. Oznacza, że także i z tego punktu widzenia jednoznacznie językowo norma zawarta w art. 108 ust. 4 p.w.p. modyfikuje wprost normę podstawową zawartą w art. 102 ust. 1 i 2 oraz 108 ust. 1 p.w.p.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanym kontekście normatywnym brak jest więc podstaw do uznania, że jasne z punktu widzenia językowego określenie "wspólne cechy istotne" wzoru przemysłowego, których wystąpienie pozwala na objęcie jednym zgłoszeniem odrębnych postaci wytworu (art. 108 ust. 4 p.w.p.), należy interpretować jako "postacie wytworu, które różnią się między sobą cechami nieistotnymi". Zaaprobowanie poglądu wyrażonego w tym właśnie zakresie przez WSA, znajdującego swoje źródło w identycznym stanowisku organu, prowadziłoby do nieuprawnionej modyfikacji językowo jednoznacznej przesłanki określonej ustawowo, jako "wspólne cechy istotne".
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że mając na względzie rezultat prawidłowej wykładni art. 108 ust. 4 p.w.p., w sytuacji objęcia jednym zgłoszeniem odrębnych postaci wzoru przemysłowego, organ stosujący prawo ma obowiązek ustalenia, czy mają one wspólne cechy istotne spośród cech konstytutywnych wzoru przemysłowego (art. 102 i 104 p.w.p.). Stwierdzenie wystąpienia wspólności istotnych cech wszystkich - objętych jednym wnioskiem - postaci wzoru przemysłowego, przesądza o spełnieniu przesłanki z art. 108 ust. 4 p.w.p. i z tego punktu widzenia istnienie różnic nieistotnych takich wytworów, co do zasady nie ma wpływu na ocenę tej przesłanki. Warto w tym zakresie wskazać na zbieżny z powyższym pogląd wyrażony w piśmiennictwie, a mianowicie, że istotne jest z punktu widzenia przesłanek z art. 108 ust. 4 p.w.p., aby poszczególne odmiany (wzoru) miały wspólne cechy istotne - wręcz tylko "pewne wspólne cechy istotne" (zob. kom. do art. 108 p.w.p. [w:] Prawo własności przemysłowej. Tom VIIIA. Komentarz, red. K.Osajda, Ł.Żelechowski 2022).
Naruszenie prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji przesądza o tym, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Charakter tego naruszenia prowadzi również do wniosku o naruszeniu prawa materialnego przez organ. Konsekwencją tej postaci naruszenia prawa było naruszenie reguł postępowania w zakresie odnoszącym się do niewypełnienia przez organ obowiązków wynikających z przepisów art. 6, art. 7 i art. 7a § 1 k.p.a., na co trafnie wskazano w granicach zarzutu objętego punktem 4 petitum skargi kasacyjnej. Usunięcie tego uchybienie wymagać będzie dokonania przez organ ponownego badania zgłoszenia z punktu widzenia prawidłowo odkodowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny treści normy prawnej zawartej w art. 108 ust. 4 p.w.p., a więc przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej rezultatu wykładni tego przepisu.
Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i ją uwzględnił - na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 203 pkt 1 w związku z § 11 ust. 2 pkt 2 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1431).