II GSK 1210/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów administracji dotyczące odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych dla jednego z małżonków, uznając, że po zmianie przepisów możliwe jest nadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych.
Sprawa dotyczyła odmowy wpisu M. K. do ewidencji producentów rolnych i nadania mu numeru identyfikacyjnego, ponieważ jego żona była już w systemie zarejestrowana. Sądy administracyjne pierwszej instancji oddaliły skargę, opierając się na ówczesnym brzmieniu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który przewidywał nadanie tylko jednego numeru dla małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów, wskazując na zmianę przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, która umożliwiła nadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych małżonkom prowadzącym samodzielne gospodarstwa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR. Sprawa dotyczyła odmowy wpisu M. K. do ewidencji producentów rolnych i nadania mu numeru identyfikacyjnego, ponieważ jego żona była już zarejestrowana w systemie. Organy administracji i Sąd I instancji opierały się na art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który w ówczesnym brzmieniu przewidywał nadanie tylko jednego numeru identyfikacyjnego dla małżonków, niezależnie od prowadzenia odrębnych gospodarstw. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał, że kluczowa dla sprawy była zmiana przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. (sygn. akt P 40/12), który uznał art. 12 ust. 4 ustawy za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie przewidywał możliwości nadania osobnych numerów identyfikacyjnych małżonkom z rozdzielnością majątkową prowadzącym odrębne gospodarstwa. Ustawa została znowelizowana, nadając nowe brzmienie art. 12 i uchylając art. 13, co umożliwiło nadanie odrębnego numeru identyfikacyjnego małżonkowi prowadzącemu samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne. NSA uznał, że w związku z tymi zmianami, decyzje o odmowie wpisu i wykreśleniu z ewidencji nie miały podstaw prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, po zmianie przepisów możliwe jest nadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacji ustawy, która uchyliła art. 13 i nadała nowe brzmienie art. 12, małżonek prowadzący samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne może uzyskać odrębny numer identyfikacyjny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów art. 12 § ust. 4
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
W poprzednim brzmieniu przewidywał nadanie jednego numeru identyfikacyjnego dla małżonków. Po nowelizacji, w określonych sytuacjach, możliwe jest nadanie odrębnego numeru.
Pomocnicze
ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów art. 13 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Uchylony. W poprzednim brzmieniu stanowił o podstawie do odmowy wpisu, gdy wnioskodawcy został już uprzednio nadany numer identyfikacyjny.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu wadliwego zastosowania prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady równego traktowania.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona rodziny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, uwzględniając orzeczenie TK P 40/12. Zmiana stanu prawnego po wyroku TK i nowelizacja ustawy, która umożliwiła nadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych małżonkom prowadzącym samodzielne gospodarstwa.
Godne uwagi sformułowania
w przypadku małżonków (...) nadaje się jeden numer identyfikacyjny wyrok Trybunału Konstytucyjnego (...) nie miał wpływu na wynik sprawy Art. 12 ust. 4 (...) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: (...) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji zasada tempus regit actum nie ma zastosowania niekonstytucyjny przepis nie może być stosowany do stanów faktycznych sprzed jego derogacji
Skład orzekający
Krystyna Anna Stec
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Bosakirska
członek
Małgorzata Jużków
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ewidencji producentów rolnych i nadawania numerów identyfikacyjnych małżonkom, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych wynikających z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji małżonków i przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, które uległy zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i późniejsze nowelizacje prawa mogą wpływać na indywidualne sytuacje prawne, nawet jeśli sądy niższych instancji początkowo stosowały przepisy w dotychczasowym brzmieniu.
“Małżonkowie mogą mieć dwa numery w ARiMR? NSA wyjaśnia po wyroku TK.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1210/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2016-02-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-05-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Krystyna Anna Stec /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Bosakirska Małgorzata Jużków Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III SA/Łd 540/13 - Wyrok WSA w Łodzi z 2014-02-14 II GZ 346/13 - Postanowienie NSA z 2013-07-10 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 86 art. 12 ust. 4, art. 13 Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 540/13 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Ł. W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] lutego 2013 r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz M. K. 837 (osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 540/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania nadanego numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i odmowy nadania numeru identyfikacyjnego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] listopada 2009r. M. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o wpis do ewidencji producentów. Pismem z dnia 2 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wskazując, że współmałżonka wnioskodawcy jest już zarejestrowana w systemie ewidencji producentów i posiada nadany numer identyfikacyjny. W odpowiedzi na wezwanie złożono pismo, w treści którego M. K. i M. P. zgodnie oświadczają: "Pozostając w związku małżeńskim niniejszym oświadczamy, że każde z nas prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą (uprawy sadownicze) i grunty, które posiadamy i uprawiamy znajdują się w naszym majątku osobistym każdego z małżonków. Płody rolne zebrane z tych gruntów przeznaczamy do majątku osobistego każdego z małżonków osobno". W dniu 10 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał M. K. zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Następnie w dniu [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję, którą wykreślił M. K. z ewidencji producentów i anulował nadany uprzednio numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 12 ust. 4 i 6, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 86; dalej: ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w świetle przepisu art. 12 ust. 4 ww. ustawy możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków. Żona M. K. – M. P., była już zarejestrowana w systemie ewidencji producentów i posiadała nadany numer identyfikacyjny. Stąd organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że obowiązkiem tego organu było uchylenie wadliwie dokonanego wpisu i wadliwie nadanego numeru ewidencyjnego. Na powyższą decyzję M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), wskazał, że w myśl art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Analiza ww. przepisu doprowadziła WSA do przekonania, że małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny bez względu na to, czy posiadają oddzielne gospodarstwa rolne oraz niezależnie od tego jaki ustrój majątkowy ich obowiązuje. W sytuacji, gdy jeden z małżonków posiada już numer identyfikacyjny, uniemożliwia to przyznanie takiego numeru drugiemu z małżonków nawet wówczas, gdy posiada on osobne gospodarstwo rolne jako majątek odrębny. Zdaniem Sądu I instancji, skoro w rozpoznawanej sprawie żona skarżącego w 2008 r. została wpisana do ewidencji producentów rolnych i nadano jej numer identyfikacyjny, to brak było podstaw do wpisania M. K. w 2009 r. do ewidencji i nadania mu numeru identyfikacyjnego. Zdaniem WSA bez znaczenia jest fakt, że małżonkowie posiadają odrębne gospodarstwa rolne i każde z nich realizuje własne przedsięwzięcie gospodarcze. Zdaniem Sądu nadto dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia nie ma też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, albowiem TK wypowiedział się jedynie w kwestii istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. Dalej, Sąd I instancji uznał, że organy w prawidłowej formie, tj. w formie decyzji administracyjnej, wykreśliły skarżącego z ewidencji producentów rolnych, anulowały numer identyfikacyjny oraz odmówiły wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego. W tym zakresie zaznaczył, że przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów nie określiły w jakiej formie prawnej winno nastąpić wykreślenie z ewidencji i anulowanie nadanego numeru identyfikacyjnego. WSA powołał się na pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialnotechniczną, ale czynnością z zakresu administracji publicznej dokonywaną zgodnie z wnioskiem strony i bez zastrzeżeń innych zainteresowanych, zatem eliminacja tej czynności z obrotu prawnego powinna następować w formie umożliwiającej stronie obronę jej interesów. W razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu - na zasadzie analogii - art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Za nieuzasadniony WSA uznał również zarzut naruszenia art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie: I. prawa materialnego, a to: 1. art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../, w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 18 Konstytucji, poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, podczas gdy prawidłowa wykładania treści wskazanego przepisu uwzględniająca treść orzeczenia TK z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, prowadzi do wniosku, że każdy z małżonków prowadzących dwa odrębne i niezależne gospodarstwa rolne, może skutecznie ubiegać się o wpisanie do ewidencji producentów w myśl powołanej wyżej ustawy, a tym samym może mu zostać nadany numer identyfikacyjny; 2. art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../, przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki odmowy wpisu do ewidencji producentów, podczas gdy skarżący nie składał ponownego wniosku o wpis do ewidencji, co uzasadnia twierdzenie, że WSA powinien uwzględniając skargę uznać nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji, II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji niestwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji podczas, gdy prawidłowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadziłaby do przyjęcia, że organy orzekały mimo spełnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2. art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.; dalej: k.p.c.), w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. przejawiające się w nieprawidłowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, pominięciu niektórych dowodów oraz zaniechaniu całościowej oceny dowodów i ich wnikliwego zbadania, w szczególności poprzez pominięcie dowodu z dokumentów wskazanych przez skarżącego w załączeniu pisma z dnia 12 grudnia 2013 r., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż została ona rozstrzygnięta z pominięciem dowodów potwierdzających fakt kilkuletniego prowadzenia odrębnych i samodzielnych gospodarstw przez M. K. oraz jego małżonkę M. P. Przy piśmie z dnia 9 listopada 2015 r., pełnomocnik skarżącego złożył wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt [...], o ustanowieniu z dniem [...] listopada 2009 r. rozdzielności majątkowej M. K. i M. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, zachodziły też podstawy do rozpoznania skargi na podstawie niespornego stanu faktycznego, przyjętego przy orzekaniu przez Sąd I instancji. Skargę kasacyjną oparto na obu prawem przewidzianych podstawach, tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie jak i na naruszeniu przepisów postępowania - przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena zarzutu wadliwego oddalenia skargi, z naruszeniem art. 151 p.p.s.a., wymaga odniesienia się w pierwszym rzędzie do zarzutów naruszenia prawa materialnego, a to art. 12 ust. 4 i art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../. Niewątpliwie u podstaw wydania kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji o wykreśleniu skarżącego z ewidencji, anulowaniu nadanego mu numeru identyfikacyjnego oraz o odmowie wpisu do ewidencji i odmowie nadania numeru indentyfikacyjnego - z powołaniem art. 13 ust. 1 ww. ustawy - legła regulacja zawarta w jej art. 12 ust. 4. W toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji poza sporem było, że skarżący pozostawał w związku małżeńskim z M. P., która wcześniej została już wpisana do ewidencji producentów /.../ i nadano jej numer identyfikacyjny. Tymczasem, zgodnie z art. 12 ust. 4 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku małżonków /.../ nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków /.../, co do którego współmałżonek /.../ wyraził pisemną zgodę. Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli m. in. wnioskodawcy został już uprzednio nadany numer identyfikacyjny. Należy też mieć na względzie, że Sąd I instancji - orzekając w sprawie - uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12, nie miał wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z tym wyrokiem "Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji". Zdaniem WSA, po pierwsze, wyrok dotyczy sytuacji gdy między współmałżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, a taki stan faktyczny w sprawie nie zachodzi. Po drugie, TK orzekł, że przepis art. 12 ust. 4 traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku ustaw RP - a w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia wyrok TK ogłoszony nie został. Wobec powyższego należy wskazać, że zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem - odnośnie możliwość określenia przez Trybunał Konstytucyjny, na mocy art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu innego niż data ogłoszenia wyroku - obowiązywanie aktu normatywnego nie do końca należy utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania. Rozważając skutki takiego rozstrzygnięcia należy mianowicie uwzględnić powody, dla których TK odroczył w czasie utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne (por. np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 2419/13). W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ w zakwestionowanym zakresie nie jest wystarczające dla przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 tej ustawy, z uwzględnieniem wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności. Stworzenie niezbędnej regulacji prawnej w nowym stanie prawnym, jaki powstanie w wyniku niniejszego wyroku, związane jest również ze spoczywającym na właściwych organach polskich obowiązkiem sprawowania kontroli dla ochrony interesów gospodarczych Unii Europejskiej oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nienależnie beneficjentom. W tym stanie rzeczy zgodzić należy się z wywodem, że motywy jakimi kierował się TK - odraczając utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji - uzasadniają przyjęcie, że regulacja ta, do czasu utraty mocy zgodnie z orzeczeniem TK, powinna nie tylko formalnie obowiązywać, ale także powinna być stosowana. Kwestia ta zdaje się zresztą być w sprawie poza sporem. W podstawach skargi kasacyjnej nie postawiono bowiem Sądowi I instancji zarzutu zastosowania przepisu, domniemanie konstytucyjności którego TK usunął. W skardze kasacyjnej ograniczono się do wskazania na niekonstytucyjną wykładnię art. 12 ust. 4 ustawy. Jednakże ocena, czy znajduje usprawiedliwienie oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), wymaga uwagi, że stan prawny - w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny - kształtuje się odmiennie od tego, który obowiązywał zarówno w dacie wydania kwestionowanych decyzji jak i w dacie wydania zaskarżonego wyroku. Ustawą z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz.1872) - jak wynika z uzasadnienia jej projektu - dostosowano system prawa do ww. wyroku TK z dnia 3 grudnia 2013 r. Objęty podstawami skargi kasacyjnej art. 12 ustawy z dniem 1 stycznia 2015 r. otrzymał nowe brzmienie, art. 13 z tym dniem został zaś uchylony. Zgodnie ze znowelizowanym art. 12 według jego ust. 4 pkt 1 nadal w przypadku małżonków /.../ nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków /.../, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jednakże art. 12 ust. 4 pkt 2 stanowi, że nadaje się odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Nadto w myśl zaś ust. 4a, wnioskodawcę, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wpisuje się do ewidencji producentów i nadaje mu się odrębny numer identyfikacyjny. Wprawdzie zasadą jest, że w sprawie należy stosować przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia podlegającego ich zakresowi (hipotezie), jednakże skład orzekający podziela pogląd, że w przypadku derogacji przepisu ustawy w następstwie orzeczenia TK, który obalił domniemanie zgodności tego przepisu z Konstytucją, zasada tempus regit actum nie ma zastosowania. Zasada przedłużonego działania przepisów dawnych nie może dotyczyć przepisów uchylonych lub zmienionych z powodu niekonstytucyjności (por. R. Hauser, J. Trzciński - Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego; Wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2010, str. 50 i powołane tam orzeczenia jak i poglądy doktryny). W tym stanie rzeczy, wobec zmiany przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ w związku z orzeczeniem TK i nadania mu nowego brzmienia, w określonych prawem sytuacjach nie ma prawnych możliwości do ograniczenia uprawnienia osób pozostających w związku małżeńskim tylko do jednego numeru identyfikacyjnego. Skoro zatem niekonstytucyjny przepis nie może być stosowany do stanów faktycznych sprzed jego derogacji, to znaczy, że decyzja o wykreśleniu wpisu, anulowaniu nadanego numeru oraz odmowa dokonania wpisu i odmowa nadania numeru nie znajduje oparcia w prawie. W dotychczasowym orzecznictwie, na tle ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ w brzmieniu sprzed jej nowelizacji, pojawiła się rozbieżność co formy prawnej eliminowania - na podstawie art. 13 ust. 1 - wadliwych wpisów i nadanych numerów identyfikacyjnych a także - w następstwie tego - odmowy dokonania wpisu i odmowy nadania numeru. Powołany art. 13 ust. 1 stanowił o braku podstaw do wpisu do ewidencji producentów (skutkującym odmowną decyzją) nie tylko gdy wnioskodawca nie był producentem, ale także gdy został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Ta niegdyś sporna kwestia - w obecnym stanie prawnym - utraciła na znaczeniu. Ustawodawca zmieniając ustawę o krajowym systemie ewidencji /.../ w wykonaniu wyroku TK nie tylko nadał nowe brzmienie art. 12 ale i uchylił art. 13. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym wpisy dokonywane są w drodze decyzji (art. 11 ust. 1). Ponadto na mocy art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. W myśl zaś ust. 2 zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Zauważyć należy też, że art. 14 w ust. 3 znowelizowanej ustawy przewiduje możliwość zmian danych w ewidencji producentów. Brak natomiast jednoznacznych unormowań regulujących doprowadzenie do zgodności wpisów już dokonanych do wymogów związanych z wprowadzonymi zmianami. Kwestia ta pozostaje jednak poza granicami rozpoznawanej sprawy. W świetle dotychczasowych rozważań, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku uznać należało za uzasadniony. Kwestionowane decyzje zostały bowiem wydane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy, który orzeczeniem TK nie tylko został pozbawiony domniemania konstytucyjności, ale i w następstwie wyroku, w wyniku dostosowania ustawy do jego treści, ww. przepis został zmieniony, a art. 13 uchylony. W świetle dotychczasowych wywodów oraz wobec ustalonego w sprawie i niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Zachodziły zatem określone art. 188 p.p.s.a. podstawy do rozpoznania skargi. Zdaniem składu orzekającego NSA brak regulacji uzasadniających pozbawienie małżonków możliwości wpisania do ewidencji producentów i nadania im odrębnych numerów identyfikacyjnych - tylko z tego tytułu, że jeden z nich uzyskał już taki wpis i numer identyfikacyjny - czyni skargę wniesioną do Sądu I instancji zasadną. Na zakończenie wymaga uwagi, że NSA uwzględnił treść rozstrzygnięcia TK, zawartego w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/2012 (niekonstytucyjność art. 12 ust. 4 ustawy tylko w odniesieniu do sytuacji, gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne) oraz treść zmian ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów /.../ wprowadzonych w wykonaniu ww. wyroku TK, w tym uchylenie art. 13, w przedmiocie którego TK nie wypowiadał się. Powyższe, zdaniem składu orzekającego, przemawia za przyjęciem, że podstawę prawną uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego) oraz art. 135 p.p.s.a. - nie zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. b czy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - jak wskazano w skardze kasacyjnej. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego za obie instancje wydano na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI