II GSK 1205/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę na karę pieniężną za wprowadzenie błędnych danych o kategorii pojazdu, uznając, że przepis o odstąpieniu od kary z powodu znikomej wagi naruszenia nie ma zastosowania do deliktów jednoczynowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu, uznając, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepis o znikomej wadze naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę. NSA uznał, że przepis o odstąpieniu od kary (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa. Stwierdzono, że naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ma charakter jednoczynowy i skutkowy, co wyklucza zastosowanie przesłanki zaprzestania naruszania prawa, a tym samym możliwość odstąpienia od nałożenia kary.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Z. Z. za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu w systemie poboru opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), uznając, że organ wadliwie zinterpretował art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), który pozwala na odstąpienie od nałożenia kary w przypadku znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa. Sąd I instancji argumentował, że organ nie rozważył wystarczająco tych przesłanek, a kara administracyjna ma charakter prewencyjny. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA, oddalając skargę. NSA podkreślił, że przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia prawa oraz zaprzestania naruszania prawa. NSA, opierając się na swoim wcześniejszym orzecznictwie, stwierdził, że przesłanka zaprzestania naruszania prawa odnosi się wyłącznie do deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, trwałych lub popełnianych z zaniechania. Naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu w celu uiszczenia opłaty elektronicznej ma charakter jednoczynowy i skutkowy, co oznacza, że nie można mówić o jego zaprzestaniu w rozumieniu tego przepisu. W konsekwencji, NSA uznał, że nie było podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a tym samym do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Sąd oddalił skargę, uznając, że okoliczności faktyczne uzasadniały nałożenie kary pieniężnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania do naruszeń o charakterze jednoczynowym i skutkowym, ponieważ przesłanka zaprzestania naruszania prawa odnosi się wyłącznie do deliktów ciągłych, trwałych lub popełnianych z zaniechania.
Uzasadnienie
Naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu jest jednoczynowe i skutkowe (brak opłaty w odpowiedniej wysokości). Przesłanka zaprzestania naruszania prawa z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy deliktów ciągłych, a nie jednorazowych. W związku z tym, nie można odstąpić od nałożenia kary na tej podstawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
u.d.p. art. 13i § ust. 4a
Ustawa o drogach publicznych
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten ma zastosowanie tylko do deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, trwałym lub popełnianych z zaniechania, a nie do deliktów jednoczynowych i skutkowych. Wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.d.p. art. 13ha § ust. 3 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 2 pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 3 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 6 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 9
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13n
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 131 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ma charakter jednoczynowy i skutkowy, co wyklucza zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na brak przesłanki zaprzestania naruszania prawa. Powtarzalność jednorazowych naruszeń nie przekształca ich w delikt ciągły.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że organ wadliwie zinterpretował art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie znikomej wagi naruszenia i zaprzestania jego popełniania.
Godne uwagi sformułowania
przesłanka zaprzestania naruszania prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć sprzeczne z nim zachowanie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy powtarzalność deliktów jednorazowych i jednocześnie skutkowych nie "przekształca" ich w delikt wieloczynowy o charakterze ciągłym
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Andrzej Skoczylas
sędzia
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w kontekście deliktów jednoczynowych i skutkowych, w szczególności w sprawach dotyczących kar pieniężnych za naruszenia związane z opłatami za przejazd."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu w systemie poboru opłat. Interpretacja art. 189f § 1 k.p.a. może być szersza w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie precyzuje ważną kwestię stosowania przepisu o znikomej wadze naruszenia w kontekście różnych typów deliktów administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu spraw.
“Kiedy można uniknąć kary? NSA wyjaśnia, dlaczego 'znikoma waga naruszenia' nie zawsze działa.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1205/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/ Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane VI SA/Wa 908/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-28 II GZ 235/22 - Postanowienie NSA z 2022-06-27 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 470 art. 13ha ust. 3 pkt 2, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9, art. 13n Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art.8 par. 1, art.77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art.189f par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 131 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 908/22 w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 stycznia 2022 r. nr BP.702.1491.2021.0328.BEPO.292 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 908/22, po rozpoznaniu skargi Z. Z. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 18 stycznia 2022 r. nr BP.702.1491.2021.0328.BEPO.292 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Strony zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili 20 października 2020 r. kontrolę mobilną pojazdu ciężarowego marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] poruszającego się z przyczepą o nr rej. [...], którym kierowała strona. Na podstawie okazanych dokumentów oraz informacji pobranych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) pojazdu o nr rej. [...] wynosiła 11.990 kg, zaś dmc przyczepy o nr rej. [...] wynosiła 13.000 kg, zatem łączna dmc kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 24.990 kg. W konsekwencji, zespół pojazdów należał, w świetle art. 13ha ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm.; dalej: u.d.p.), do kategorii 2 pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton. Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat stwierdzono, że podczas czterech przejazdów tego samego zespołu pojazdów w dniu 16 października 2020 r. wnoszona była, za pośrednictwem urządzenia viaBOX, opłata elektroniczna dla pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, to jest jak dla kategorii 1 pojazdów. Tym samym, kierujący naruszył obowiązek wynikający z art. 13i ust. 4a u.d.p. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzją z 29 kwietnia 2021 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 750 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdu wykonywanego pojazdem 16 października 2020 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją GITD z 18 stycznia 2022 r. Wyjaśniając motywy uwzględnienia skargi Sąd I instancji uznał, że wadliwość zaskarżonej decyzji polega na nieprawidłowej wykładni art.189f § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), której następstwem było naruszenie przepisów postępowania. Sąd wskazał, że przy ocenie znikomości naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy uwzględnić okoliczności popełnienia naruszenia, wagę naruszonych obowiązków, motywację sprawcy naruszenia, częstotliwość niedopełnienia przez sprawcę wcześniej (tu - przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej) obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Sąd uznał, że w poszczególnych sprawach należało rozważyć, czy usprawiedliwione jest zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyli odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa i zaprzestanie przez stronę naruszania prawa. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu, w świetle którego nie można mówić o znikomej wadze naruszenia, skoro opłaty elektroniczne mają na celu zapewnienie środków na zadania związane z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Zdaniem Sądu, taka argumentacja nie jest trafna, ponieważ co do zasady każdy obowiązek administracyjnoprawny, którego naruszenie jest zagrożone karą pieniężną, ma na celu ochronę określonego dobra publicznego, a mimo to w art. 189f § 1 k.p.a. ustawodawca przyjął, że od nałożenia kary pieniężnej należy odstąpić w razie spełnienia przewidzianych prawem przesłanek. Sąd wskazał, że naruszenie przez stronę obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu nie zdarzyło się przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej w dniu 20 października 2020r. i nie wiązało się z osiągnięciem przez skarżącego jakiejkolwiek korzyści lub uniknięcia jakiejkolwiek straty, mogłyby świadczyć o znikomości naruszenia, uzasadniającej zastosowanie w danej sprawie art. 189f § 1 k.p.a. Sąd zauważył, że organ nie dokonał analizy czy tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary, a w konsekwencji nie weryfikował, że zachodziły one w tej sprawie. Sąd uznał, że organ przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pominął to, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. W ocenie Sądu, trudno mówić o prewencyjnym charakterze kar pieniężnych, które są nakładane w tym samym czasie za naruszenia popełniane w okresie kilku miesięcy, a stwierdzane przy okazji jednej kontroli mobilnej - przez pobranie informacji o tych naruszeniach z systemu elektronicznego poboru opłat, które to informacje przez kilka miesięcy w tym systemie były umieszczone i nie spotkały się z reakcją organu. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 131 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie ocenił, czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przy jednoczesnym pominięciu okoliczności sprawy, podczas gdy organ właściwie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz przeanalizował i wyjaśnił, dlaczego przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie zostały w niniejszej sprawie spełnione, jak również wykazał brak należytej staranności Skarżącego, który nie dość, że nie wprowadził prawidłowych danych do urządzenia, to nawet nie podjął próby weryfikacji już wprowadzonych danych; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1087 z późn. zm.; dalej: u.d.p.) poprzez ich błędną wykładnię, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na uznaniu, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do uznania, iż skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione, tj. przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej i przerwane przez skarżącego po kontroli, a skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści to świadczy to o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń jest nieproporcjonalne, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do odmiennych wniosków, bowiem naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. ma charakter jednoczynowy skutkowy, co przeczy możliwości uznania go za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego, przepisy u.d.p. nie przewidują możliwości jego przerwania przez skarżącego gdy już nastąpił skutek, a ingerencja kontrolna organu jedynie potwierdza naruszenia w zakresie wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, waga tego naruszenia nie jest znikoma, co więcej przepisy art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wbrew ocenie Sądu nie przewidują możliwości odstąpienia od wymierzenia kary nałożonej na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. z uwagi na nałożenie na tożsamą stronę innych indywidualnych kar za analogiczne naruszenia, a art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być stosowany w celu obchodzenia zapisów u.d.p., które przewidują karę za każde naruszenie z zastrzeżeniem ograniczenia wskazanego w art. 13k ust. 6 pkt 2 u.d.p. Podnosząc te zarzuty, GITD domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), a także zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Skarżący kasacyjnie GITD przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Obecni na rozprawie przed NSA w dniu 8 lutego 2024 r. - pełnomocnik organu wnosił jak w skardze kasacyjnej, a Strona podtrzymała stanowisko zawarte w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zatem zasługuje na uwzględnienie. Kontroli instancyjnej sprawowanej, zgodnie z art.183 § 1 p.p.s.a., w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji, w którym przesądzono, że skarżący naruszył sankcjonowany prawnie obowiązek wprowadzenia do urządzenia służącego do poboru opłat elektronicznych prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Uwzględnienie skargi nastąpiło natomiast w wyniku przyjęcia przez Sąd I instancji, że ocena organu co do możliwości zastosowania w tej sprawie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary określonej w art.189f § 1 k.p.a. była wadliwa. Kwestionując wyrok Sądu I instancji skarżący kasacyjnie organ stawia zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Jednakże przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół błędnej wykładni z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p., która zdaniem strony skarżącej kasacyjnie doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd I instancji decyzji. Mając zatem na względzie wskazany sposób sformułowania zarzutów i zachodzący pomiędzy nimi związek treściowy, sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostały kontroli kasacyjnej łącznie, jako zarzuty wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, to jest przede wszystkim z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że popełnienie przez stronę analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do uznania, że skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione, to jest przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej i przerwane przez skarżącego po kontroli, a skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści to świadczy to o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń jest nieproporcjonalne. Z tymi zarzutami pozostają w ścisłym związku zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zmierzają do wykazania, że w tej sprawie organ trafnie ocenił istnienie braku przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a zatem nie było podstaw do zarzucenia organowi naruszenia art.8 § 1, art.77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej podważają zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku wychodząc z argumentacji osadzonej na poglądzie o błędnej wykładni i w efekcie niewłaściwego zastosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W tym kontekście należy podnieść, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już do zbliżonych w istocie problemów prawnych dotyczących zastosowania - jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawach dotyczących kar pieniężnych nałożonych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19; II GSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych powyżej wyroków NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że warunkiem zastosowania art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa jak i zaprzestania naruszenia prawa. Przyjął także, że zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 – 6, [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II,pod red. H. Knysiak - Sudyka, WKP 2019). Z powyższego wynika, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. A. Cebera i J. G. Firlus. Art. 189f. [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019 oraz A. Wróbel, art. 189f. [w]: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019). Jest to, zdaniem NSA, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć. W powołanym już orzeczeniu z 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1091/19 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art.13 ust.1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust.1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do stanu niezgodnego z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd ten pozostaje aktualny w odniesieniu do naruszenia jedynego obowiązku jaki został nałożony przez ustawodawcę na kierowców w związku z opłatą elektroniczną – obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych. W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów w celu uiszczenia opłaty elektronicznej w stosownej wysokości, o którym mowa w art. 13i ust. 4a w związku art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. i art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na naruszeniu obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów, co skutkuje brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w stosownej wysokości, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Oznacza to, że w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie. Tak określony zakres stosowania omawianej przesłanki nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku skuteczności argumentacji WSA w zakresie, w jakim eksponuje znaczenie tej okoliczności, iż w trakcie kontroli mobilnej przeprowadzonej w 20 października 2020 r. z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilkudziesięciu incydentach (naruszeniach) polegających na wskazaniu niewłaściwej klasy pojazdu przypisanego do urządzenia viaBOX, które miały miejsce od 17 czerwca 2020 r. do dnia kontroli. Zdaniem NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę znaczenie tej okoliczności powinno być rozpatrywane w płaszczyźnie odnoszącej się do oceny skuteczności sankcji administracyjnej wiązanej z naruszeniem obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów i związanym z tym brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd we właściwej wysokości oraz jej funkcji motywacyjnej. Wobec tego również, że istota oraz funkcje rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie przepisu art. 13k ust. 6 i ust. 7 u.d.p. sprzeciwiają się, co trzeba podkreślić, nakładaniu więcej niż jednej kary za naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby - przedstawione wnioski tym bardziej należałoby więc uznać za uzasadnione. Zauważyć także należy, odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, że powtarzalność deliktów jednorazowych i jednocześnie skutkowych nie "przekształca" ich w delikt wieloczynowy o charakterze ciągłym. W rozpoznawanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszenia prawa, o której stanowi art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie została spełniona, z tego też względu ewentualne niedostatki w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie odnoszącym się do oceny wagi naruszenia prawa nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a tym samym za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tego zagadnienia. Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Owszem, WSA podnosił, że GITD dokonał błędnej wykładni art. 189f § 1 k.p.a., ale jednocześnie dodając, że doszło do tego w kontekście przesłanki znikomości naruszenia prawa, którego to naruszania strona zaprzestała, czyli przesłanki z pkt 1 powołanego uregulowania. Sąd w ogóle nie rozważał możliwości czy potrzeby zastosowania przesłanki unormowanej w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., a tym samym nie stosował tego przepisu. Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia art. 131 § 1 p.p.s.a. umieszczonego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, wśród naruszonych, zdaniem organu, przepisów postępowania. Przede wszystkim przepis art. 131 p.p.s.a. nie dzieli się na jednostki redakcyjne, a przy tym odnosi się do trybu podejmowania i skarżenia postanowień w przedmiocie zawieszenia, podjęcia i umorzenia postępowania, a więc zagadnień nie rozważanych przez Sąd I instancji, bo nie podnoszonych przez strony. Mimo nieprawidłowści powyższych dwóch zarzutów, skarga kasacyjna z uwagi na pozostałe zarzuty była zasadna i w takim stopniu, że zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości (pkt 1 sentencji). Ponieważ istota sprawy została uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny za dostatecznie wyjaśnioną, NSA uznał także za zasadne rozpoznać skargę i przyjął, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. To, że doszło do naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust.4a u.d.p. w istocie w tej sprawie było okolicznością bezsporną, niekwestionowaną przez skarżącego i w pełni wykazaną przez organ. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. - w punkcie drugim sentencji wyroku oddalił skargę jako niezasadną. Jednocześnie uwzględniając okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI