II GSK 1202/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego i uznając, że art. 189f k.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku WSA, który uchylił decyzję GITD o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nieprawidłowo zinterpretował art. 189f k.p.a., nie badając znikomej wagi naruszenia. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę, argumentując, że art. 189f k.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń, takich jak wprowadzenie błędnych danych o kategorii pojazdu, ponieważ wymaga zaprzestania naruszania prawa, co w tym przypadku nie jest możliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję GITD nakładającą karę pieniężną na Z.Z. za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu w systemie opłat elektronicznych. Sąd pierwszej instancji uznał, że GITD wadliwie zinterpretował art. 189f § 1 k.p.a., który pozwala na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przypadku znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa. WSA argumentował, że organ nie zbadał wystarczająco okoliczności sprawy, takich jak brak korzyści finansowej dla kierowcy czy możliwość wielokrotnego ukarania za podobne naruszenia. NSA uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną. Sąd drugiej instancji podkreślił, że przepis art. 189f § 1 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszania prawa. NSA, opierając się na swoim wcześniejszym orzecznictwie, stwierdził, że wymóg zaprzestania naruszania prawa odnosi się do deliktów wieloczynowych lub ciągłych, a nie do jednorazowych naruszeń, takich jak wprowadzenie błędnych danych o kategorii pojazdu. W przypadku takiego naruszenia, które ma charakter jednoczynowy i skutkowy, nie można mówić o zaprzestaniu naruszania prawa, co wyklucza zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. W związku z tym NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepisy, uchylając decyzję GITD. Sąd drugiej instancji oddalił skargę Z.Z. jako niezasadną i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń, ponieważ wymaga zaprzestania naruszania prawa, co w przypadku deliktu jednorazowego nie jest możliwe.
Uzasadnienie
NSA uznał, że naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ma charakter jednoczynowy i skutkowy. W takich przypadkach nie można mówić o zaprzestaniu naruszania prawa, co jest warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W związku z tym, nawet jeśli waga naruszenia byłaby znikoma, nie można odstąpić od nałożenia kary na tej podstawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek znikomej wagi naruszenia i zaprzestania naruszania prawa. Nie ma zastosowania do deliktów jednorazowych.
u.d.p. art. 13ha § ust. 3 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13i § ust. 4a
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
u.d.p. art. 13k § ust. 2 pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 3 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 5
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 6 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 9
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 13n
Ustawa o drogach publicznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 189f § 1 k.p.a. nie ma zastosowania do jednorazowych naruszeń, ponieważ wymaga zaprzestania naruszania prawa. Naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu ma charakter jednoczynowy i skutkowy, a nie ciągły lub wieloczynowy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że organ nie zbadał znikomej wagi naruszenia i możliwości odstąpienia od kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu powtarzalność deliktów jednorazowych i jednocześnie skutkowych nie 'przekształca' ich w delikt wieloczynowy o charakterze ciągłym
Skład orzekający
Zbigniew Czarnik
przewodniczący sprawozdawca
Marcin Kamiński
sędzia
Marek Krawczak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189f § 1 k.p.a. w kontekście jednorazowych naruszeń, w szczególności w sprawach dotyczących opłat drogowych i kar pieniężnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu w systemie opłat elektronicznych, ale zasada dotycząca jednorazowych deliktów ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście kar pieniężnych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i kierowców. Wyjaśnia, kiedy można uniknąć kary na podstawie 'znikomej wagi naruszenia'.
“Czy można uniknąć kary za błąd w danych pojazdu? NSA wyjaśnia kluczowy przepis KPA.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1202/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marcin Kamiński Marek Krawczak Zbigniew Czarnik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane VI SA/Wa 906/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-15 II GZ 215/22 - Postanowienie NSA z 2022-06-24 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 470 art. 13ha ust. 3 pkt 2, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust 6 pkt 2, ust. 9; Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 906/22 w sprawie ze skargi Z.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 stycznia 2022 r. nr BP.702.1489.2021.0328.BEPO.290 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia od Z.Z. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 15 marca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 906/22 po rozpoznaniu skargi Z.Z. uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 18 stycznia 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego na rzecz strony. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili 20 października 2020 r. kontrolę mobilną pojazdu ciężarowego o nr rej. [...] poruszającego się z przyczepą o nr rej. [...], którym kierował Z.Z. (dalej: strona, skarżący). Na podstawie okazanych dokumentów oraz informacji pobranych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 24 990 kg, a w konsekwencji zespół pojazdów należał, w świetle art. 13ha ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm., dalej: u.d.p.), do kategorii 2 pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton. Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat stwierdzono, że podczas przejazdów wykonanych tym samym zespołem pojazdów w dniu 14 października 2020 r. wnoszona była, za pośrednictwem urządzenia viaBOX, opłata elektroniczna dla pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, to jest według kategorii 1. Tym samym, kierujący naruszył obowiązek wynikający z art. 13i ust. 4a u.d.p. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) decyzją z 29 kwietnia 2021 r. nałożył na Z.Z. karę pieniężną w wysokości 750 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów wykonywanych kontrolowanym zespołem pojazdów 14 października 2020 r. Zaskarżoną decyzją Inspektor utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Zdaniem GITD, nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych na podstawie art. 189e ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) – w związku z działaniem siły wyższej lub stosownie do art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – z uwagi na znikomą szkodliwość czynu. GITD ocenił, że przyczyna powstania naruszenia miała ścisły związek z działaniem samego kierowcy, a więc nie była zewnętrzna, zaś kwestia ewentualnej niewiedzy kierowcy w zakresie konieczności zadeklarowania przyczepy nie może skutkować zakwalifikowaniem zaistniałego naruszenia jako zdarzenia będącego skutkiem wystąpienia siły wyższej. WSA w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję. Wyjaśniając motywy uwzględnienia skargi sąd pierwszej instancji stwierdził, że wadliwość zaskarżonej decyzji polega na nieprawidłowej wykładni art. 189f k.p.a., której następstwem było naruszenie przepisów postępowania. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem organu, w świetle którego nie można mówić o znikomej wadze naruszenia, skoro opłaty elektroniczne mają na celu zapewnienie środków na zadania związane z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Zdaniem sądu, taka argumentacja nie jest trafna, ponieważ co do zasady każdy obowiązek administracyjnoprawny, którego naruszenie jest zagrożone karą pieniężną, ma na celu ochronę określonego dobra publicznego, a mimo to w art. 189f § 1 k.p.a. ustawodawca przyjął, że od nałożenia kary pieniężnej należy odstąpić w razie spełnienia przewidzianych prawem przesłanek. Sąd podniósł że argumentacja przyjęta przez organ prowadzi w istocie do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nigdy nie będzie mogło nastąpić w odniesieniu do naruszenia obowiązków związanych z uiszczaniem opłat elektronicznych, co nie jest zgodne ogólnym z założeniem ustawodawcy przyjętym w art. 189f § 1 k.p.a. WSA stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ nie przeanalizował w ogóle okoliczności, że naruszenie przez stronę obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu nie zostało wytknięte skarżącemu przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej przeprowadzonej 20 października 2020 r., a także nie wiązało się z osiągnięciem przez skarżącego jakiejkolwiek korzyści lub uniknięcia jakiejkolwiek straty. W konsekwencji, organ nie dokonał analizy czy tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na to, że zważywszy na ujawnienie się kilkudziesięciu naruszeń w ramach jednej kontroli organu administracyjnego organ powinien rozważyć, czy wielokrotne ukaranie w ramach wszystkich postępowań wszczętych w oparciu o jedną kontrolę z 20 października 2020 r. mimo fizycznej odrębności rozpoznawanych spraw nie przekroczy w sposób istotny celu tej kary. Sąd uznał, że organ przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pominął to, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. W ocenie sądu, naruszenie przez skarżącego obowiązku z art. 13i ust. 4a u.d.p. powinno spotkać się z możliwie niezwłoczną reakcją organu administracji mającego kompetencję do kontroli wykonania obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej – reakcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej realizowałaby prewencyjną funkcję kary administracyjnej. W skardze kasacyjnej Inspektor zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie organ zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie ocenił, czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przy jednoczesnym pominięciu okoliczności sprawy, podczas gdy organ właściwie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz przeanalizował i wyjaśnił, dlaczego przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie zostały w niniejszej sprawie spełnione, jak również wykazał brak należytej staranności skarżącego, który nie dość że nie wprowadził prawidłowych danych do urządzenia, to nawet nie podjął próby weryfikacji danych już wprowadzonych; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na uznaniu, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do uznania, iż skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione tj. przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej i przerwane przez skarżącego po kontroli, a skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści, to świadczy to o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń jest nieproporcjonalne, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do odmiennych wniosków, bowiem naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. ma charakter jednoczynowy skutkowy, co przeczy możliwości uznania go za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego, przepisy u.d.p. nie przewidują możliwości jego przerwania przez skarżącego gdy już nastąpił skutek, a ingerencja kontrolna organu jedynie potwierdza naruszenia w zakresie wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, waga tego naruszenia nie jest znikoma, co więcej przepisy art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. – wbrew ocenie sądu – nie przewidują możliwości odstąpienia od wymierzenia kary nałożonej na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. z uwagi na nałożenie na tożsamą stronę innych indywidualnych kar za analogiczne naruszenia, a art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być stosowany w celu obchodzenia przepisów ustawy o drogach publicznych, które przewidują karę za każde naruszenie z zastrzeżeniem ograniczenia wskazanego w art. 13k ust. 6 pkt 2 u.d.p. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Inspektora ma usprawiedliwione podstawy, zatem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Kontroli instancyjnej sprawowanej poddany został wyrok, którym sąd pierwszej instancji przesądził, że skarżący naruszył sankcjonowany prawnie obowiązek wprowadzenia do urządzenia służącego do poboru opłat elektronicznych prawidłowych danych o kategorii pojazdu. WSA uwzględnił skargę przyjmując, że ocena organu co do możliwości zastosowania w tej sprawie przewidzianej w art. 189f k.p.a. instytucji odstąpienia od wymierzenia kary była wadliwa. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej Inspektora podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Przedmiot obu sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół błędnej wykładni art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p., która zdaniem strony skarżącej kasacyjnie doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji. Mając zatem na względzie wskazany sposób sformułowania zarzutów i zachodzący pomiędzy nimi związek treściowy, sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostały kontroli kasacyjnej łącznie, jako zarzuty wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, to jest przede wszystkim art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do uznania, że skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a u.d.p. było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione, to jest – przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej – i przerwane przez skarżącego po kontroli, a skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści, to świadczy to o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń narusza zasadę proporcjonalności. Z tymi zarzutami pozostaje w ścisłym związku zarzut naruszenia przepisów postępowania, który zmierza do wykazania, że w tej sprawie organ trafnie ocenił, że nie zachodziły przesłanki do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a zatem nie było podstaw do zarzucenia organowi naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej podważają zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku wychodząc z argumentacji osadzonej na poglądzie o błędnej wykładni i w efekcie niewłaściwym zastosowaniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W tym kontekście należy podnieść, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA odniósł się już do zbliżonych w istocie problemów prawnych dotyczących zastosowania – jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawach dotyczących kar pieniężnych nałożonych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2022 r., sygn. akt: II GSK 1091/19; II GSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych powyżej wyroków NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa, jak i zaprzestania naruszenia prawa. Przyjął także, że zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 – 6, [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; oraz A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, pod red. H. Knysiak-Sudyka, WKP 2019). Z powyższego wynika, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. A. Cebera, J. G. Filus; art. 189f k.p.a. [w]: Kodeks postępowania administracyjnego ..., a także A. Wróbel, art. 189f k.p.a. [w]: Komentarz aktualizowany ...). Jest to, zdaniem NSA, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć. W powołanym już orzeczeniu z 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1091/19 NSA uznał, że w relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do stanu niezgodnego z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd ten pozostaje aktualny w odniesieniu do naruszenia jedynego obowiązku jaki został nałożony przez ustawodawcę na kierowców w związku z opłatą elektroniczną – obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych. Rekapitulując trzeba stwierdzić, że wprowadzenie do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów w celu uiszczenia opłaty elektronicznej w stosownej wysokości, o którym mowa w art. 13i ust. 4a w związku art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. i art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na naruszeniu obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów, co skutkuje brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w stosownej wysokości, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Oznacza to, że w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie. Tak określony zakres stosowania omawianej przesłanki nie pozostaje bez wpływu na ocenę naruszeń w postaci wskazania niewłaściwej kategorii pojazdu przypisanego do urządzenia viaBOX, które miały miejsce od 17 czerwca 2020 r. do dnia kontroli. Zdaniem NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, znaczenie tej okoliczność powinno być rozpatrywane w kontekście oceny skuteczności sankcji administracyjnej wiązanej z naruszeniem obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów i związanym z tym brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd we właściwej wysokości oraz jej funkcji motywacyjnej. Wobec tego, że istota oraz funkcje rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie przepisu art. 13k ust. 6 i ust. 7 u.d.p. sprzeciwiają się nakładaniu więcej niż jednej kary za naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby, nie można twierdzić, że takie rozwiązanie może mieć zastosowanie do sytuacji stwierdzonej w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć także należy, odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, że powtarzalność deliktów jednorazowych i jednocześnie skutkowych nie "przekształca" ich w delikt wieloczynowy o charakterze ciągłym. W rozpoznawanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszenia prawa, o której stanowi art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie została spełniona, z tego też względu ewentualne niedostatki w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie odnoszącym się do oceny wagi naruszenia prawa nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a tym samym za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tego zagadnienia. Z tych powodów zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości (pkt 1 sentencji). Ponieważ istota sprawy została uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny za dostatecznie wyjaśnioną, sąd drugiej instancji uznał także za zasadne rozpoznać skargę i przyjął, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. To, że doszło do naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust.4a u.d.p. w istocie w tej sprawie było okolicznością bezsporną, niekwestionowaną przez skarżącego i w pełni wykazaną przez organ. Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną (pkt 2 sentencji wyroku). Jednocześnie uwzględniając okoliczności sprawy NSA, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 3 sentencji).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI