II GSK 1202/12

II GSK 1202/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-07-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Janusz Zajda
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I SA/Ke 80/12 - Wyrok WSA w Kielcach z 2012-03-08
II GSK 1202/13 - Wyrok NSA z 2014-09-30
VIII SA/Wa 892/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-02-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 158
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
art. 24 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Janusz Zajda del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 80/12 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
1.Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami administracji.
1.1.Wyrokiem z 8 marca 2012r. sygn. akt: I SA/Ke 80/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności składkowych.
1.2.Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2011r. odmawiającą M. C. umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek w łącznej kwocie 37.196,00 zł. Uzasadniając decyzję wskazano, że M. C. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie małej gastronomii od 17 sierpnia 1998r. do 30 września 2005r. Skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie zadłużenia wobec ZUS w części obejmującej odsetki za zwłokę, należne od nieopłaconych składek oraz o rozłożenie należności głównej na raty. Wniosek umotywowała trudną sytuacją materialną.
Podejmując rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej-u.s.u.s.), podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, która zachodzi w sytuacjach określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., wymienionych szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W postępowaniu ustalono, że zobowiązana zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem B., w domu będącym jej własnością. Zamieszkiwana nieruchomość położona jest na posesji o powierzchni 0,1135 ha, zabudowanej domem o pow.64m2. Źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza wykonywana przez męża zobowiązanej, przy wykonywaniu której M. C. jest osobą współpracującą. Z bilansu z księgi wynika, że z działalności gospodarczej małżonek zobowiązanej w okresie od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. uzyskał kwotę 24.374,53 zł dochodu (przy przychodzie 819.094,45 zł). W 2010r., według zaświadczenia Urzędu Skarbowego, zobowiązana, nie uzyskała żadnego dochodu, zaś jej małżonek uzyskał dochód netto z działalności w kwocie 21.528,86 zł. Zgodnie z rocznymi deklaracjami PIT z działalności mąż zobowiązanej uzyskał: w 2008r.-49.774,11 zł (przy przychodzie 953.943,26 zł), tj. 4.147,00 zł/mc, w 2009r. – 14.16,39 zł (przy przychodzie 987.537,74 zł), tj. 1.209,00 zł/mc, w 2010r. 21.915,06 zł (przy przychodzie 971.422,94 zł), tj. 1.826,00 zł/mc. Zdaniem ZUS analiza osiąganych przychodów i kosztów wskazuje na stosunkowo duży zakres wykonywanej działalności gospodarczej. Na potwierdzenie kosztów związanych z utrzymaniem do wniosku załączono rachunki za prąd i gaz oraz decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości. Zobowiązana nie posiada poza składkowymi, innych zobowiązań cywilnoprawnych, które dodatkowo obciążałyby jej budżet domowy. Przedłożona i zgromadzona w sprawie dokumentacja nie potwierdziła trudnej sytuacji materialno - bytowej zobowiązanej. W rodzinie M. C. nie występują problemy zdrowotne skutkujące brakiem możliwości zarobkowania. Nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone art. 28 ust. 3 u.s.u.s., bowiem zobowiązana uzyskuje dochód jako osoba współpracującą przy wykonywaniu działalności przez męża, nadto jest właścicielką nieruchomości. Zdaniem ZUS sytuacja materialno - bytowa zobowiązanej nie może być rozpatrywana w kategoriach ubóstwa czy też zagrożenia egzystencji. ZUS wskazał na fakultatywny charakter instytucji umorzenia. Zakład bowiem może (nie musi) umorzyć należności, jeśli wymienione w cytowanych na wstępie przepisach przesłanki występują w konkretnej sprawie, ale nie jest to obligatoryjne. To organowi rozpatrującemu sprawę pozostawiono do uznania istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak też zakres ewentualnego umorzenia.
ZUS podkreślił, że do dnia 6 sierpnia 2009r. zobowiązana była właścicielką lokalu mieszkalnego pod adresem ul. [...] w S., który umową darowizny przekazała synowi. Wartość przekazanej nieruchomości odpowiada mniej więcej kwocie zadłużenia zobowiązanej. Zdaniem ZUS obecna sytuacja materialna M. C. pozwala na spłatę zobowiązań wobec ZUS w systemie ratalnym wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, zwłaszcza że z wnioskiem o umorzenie złożono wniosek o układ ratalny. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania. W niniejszym postępowaniu zobowiązana również zadeklarowała spłatę zaległości w ratach. ZUS wskazał, że nie oczekuje jednorazowej spłaty zadłużenia lecz dostrzega realną szansę jego spłaty w systemie ratalnym bez pozbawiania możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny zobowiązanej.
2. Skarga do Sądu I instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na powyższą decyzję, M. C. wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2011r., zarzucając naruszenie:
1. art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s.;
2. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie znowelizowanego, ustawą z 18 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s., art. 24 u.s.u.s.;
3. wadliwość podstawy faktycznej przez pominięcie wyjaśnień i ustaleń istotnych dla sprawy okoliczności bez przeprowadzenia wykazanego w uzasadnieniu skargi postępowania dowodowego;
4. błędną ocenę zebranego materiału dowodowego;
5. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegających na całkowitej dowolności w ocenie dowodów i wyprowadzenie z dowodów wniosków przekraczających treść dokumentów, naruszając tym samym art. 80 kpa.;
6. naruszenie art. 7 kpa, 8 kpa.
2.2. W uzasadnieniu skargi wskazała, że składki wymagalne przed 1 stycznia 2003r. uległy przedawnieniu po 5 latach. W ustawie z 18 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s. termin przedawnienia został przedłużony do 10 lat od dnia 1 stycznia 2003r. W noweli brakuje przepisów przejściowych, mówiących o stosowaniu nowego terminu przedawnienia wstecz, czyli do zobowiązań powstałych przed 1 stycznia 2003r. W takiej sytuacji, w opinii skarżącej stosuje się starą ustawę jeżeli jest korzystniejsza dla obywatela. Stanowisko ZUS jest zatem sprzeczne z zasadą lex retro non agi, co zdaniem skarżącej potwierdza przywołane przez nią orzeczenie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.
2.3.Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
3.Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uznał, że skarga była niezasadna.
3.2. W pisemnych motywach wyroku Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo powołał materialno-prawną podstawę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jaką jest art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Powołany przepis stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jednocześnie wskazując na przypadki, w których ona zachodzi. Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy także należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365), tj.: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W związku z tym, że wniosek skarżącej dotyczył umorzenia odsetek od nieopłaconych składek, wyjaśnienie wymaga, że termin "należnościami z tytułu składek" obejmuje obok składek, m.in. także odsetki za zwłokę, co wynika z art. 24 ust. 2 u.s.u.s.
W przedmiotowej sprawie organy stwierdziły brak przesłanek uzasadniających umorzenie należności skarżącej. Ustaleń tych dokonały w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania zatem zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 7 i 80 kpa, a w konsekwencji przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3,5,6 u.s.u.s. były niezasadne.
Zdaniem Sądu, organy w sposób prawidłowy ustaliły, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi. ZUS, co niesporne, zabezpieczył bowiem swoje wierzytelności na, będącej własnością skarżącej, nieruchomości gruntowej, zabudowanej domem mieszkalnym przez wpis hipoteki w dniu 28 lipca 2011r. Powyższe oznacza, że organy mogą skutecznie dochodzić swoich należności w drodze postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w przypadku braku innych możliwości zaspokojenia. Skarżąca również nie zaprzecza, że uzyskuje dochód jako osoba współpracująca przy prowadzeniu dzielności gospodarczej przez męża. Z uwagi na powyższe, powołane w skardze postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nie mogło stanowić w niniejszej sprawie wyłącznej podstawy do oceny przesłanki całkowitej nieściągalności. Dał temu wyraz organ w decyzji z [...] października 2011r. Dla domagania się umorzenia należności z tytułu składek nie wystarczy wykazanie choćby jednej z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Jeżeli bowiem zaistnieje już tylko jedna niespełniona przesłanka, spośród wymienionych w powołanych wyżej przepisach, stanowi to przeszkodę dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Ustalenia organu w zakresie braku przesłanek określonych w rozporządzeniu były prawidłowe.
Organ przeprowadził postępowanie w wyniku, którego ustalił sytuację finansową, rodzinną, zdrowotną skarżącej i przedstawił ją w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji, spełniając wymogi określone w art. 107§1 i §3 kpa. Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej prowadzonej przez męża M. C. Skarżąca nie posiada innego zadłużenia poza należnościami składkowymi. Ponadto prawidłowym jest stanowisko, że miesięczne koszty utrzymania domu z tytułu stałych opłat są niemożliwe do dokładnego określenia, gdyż z przedstawionych rachunków za gaz i prąd na łączną kwotę około 1.300,00 zł, nie wynika jakiego okresu dotyczą. Jedynie z faktury z 13 maja 2011r. wynika opłata w wysokości 187,19zł za okres od 11 maja 2005r. do 10 lipca 2011r. Skarżąca nie wskazała na inne konieczne koszty utrzymania. Nie sygnalizowała problemów zdrowotnych, mających wpływ na możliwości wykonywania pracy zarobkowej, czy też generujących wydatki. W przypadku postępowania w sprawie wniosku o umorzenie, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na zobowiązanego.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów o przedawnieniu należności z tytułu składek oraz zasady lex retro non agit, należy stwierdzić, że są bezzasadne. Ustawa z 31 grudnia 2002r. o zmianie u.s.u.s. (Dz. U. nr 241, poz. 2074) oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie zawiera przepisów przejściowych w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003r. Oznacza to, że do oceny przedawnienia takich należności należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym; stosowanie przepisów dotychczasowych wymagałoby bowiem wyraźnego ustawowego odesłania. Zasadę taką tłumaczy się domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Z całą pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 6 lipca 1999r. sygn. akt: P 2/99, lex nr 37398, z 10 lipca 2000r. sygn. akt: SK 21/99, lex nr 41216). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (wyroki z 11 kwietnia 1994r. sygn. akt: K 10/93, lex nr 25111 i z 1 lipca 2003r. sygn. akt: P 31/02, lex nr 80201) zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, tj. w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom-nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnej (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka natomiast przesądza o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 2004r. sygn. akt: SK 44/03, lex nr 113003). Wszystkie należności z tytułu składek skarżącej stały się wymagalne przed 1 stycznia 2003r. i nie przedawniły się do tej daty. W związku z tym ZUS zastosował do nich 10 letni termin przedawnienia. W związku z powyższym nie można również mówić o naruszeniu w niniejszej sprawie zasady lex retro non agit. ZUS nie zastosował bowiem nowych przepisów do zobowiązań z tytułu składek, które uległy przedawnieniu przed wejściem w życie nowych przepisów. W takiej bowiem tylko sytuacji można by mówić o naruszeniu zasady nieretroakcji (wyrok NSA z 16 lutego 2011r. sygn. akt: II GSK 302/10, lex nr 958299).
W niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności decyzji, Sąd stwierdził, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji. Tym samym, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, odmawiając stronie umorzenia przedmiotowych należności.
4. Skarga kasacyjna.
4.1.Skarżąca działając przez pełnomocnika radcę prawnego, zaskarżyła wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. zarzuciła w obrębie podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
-naruszenie art. 1§2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw z art.158 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi skarżącej w sytuacji gdy decyzja ZUS Oddział w K. została wydana z naruszeniem art. 24 ust. 4 u.s.us. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. uzasadniającym jej uchylenie, gdyż nastąpiło przedawnienie należności z tytułu składek, jak też upłynął 5-letni okres przechowywania dokumentów ubezpieczeniowych np. kopii deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz dokumentów korygujących te dokumenty, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz skarżącej od ZUS Oddział w K. zwrotu kosztów postępowania za obie instancje wg norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa sądowego.
4.2.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.
5.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1.Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).
5.2. Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.
5.3. Art. 174 p.p.s.a. przewiduje dwie podstawy kasacyjne: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem strony jest wskazanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej.
5.4. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej. Oznacza to, że kasator nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez wojewódzki sąd administracyjny. Ma również obowiązek uzasadnić w czym dopatruje się uchybienia temu przepisowi. Sąd II instancji uprawniony jest jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, a nawet prawa do badania, czy w sprawie wystąpiły inne naruszenia prawa. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone, uzasadniając jednocześnie swoje stanowisko. (wyrok NSA 30 sierpnia 2012r. sygn. akt: II GSK 1082/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl).
Uzasadnienie kasacji powinno zawierać także rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. W uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna. W przypadku zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu prawa materialnego, uzasadnieniem jest wyjaśnienie dlaczego przyjęty za podstawę prawną zaskarżonego wyroku przepis nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis powinien być w sprawie zastosowany, ewentualnie na czym polegała niewłaściwa subsumcja przepisu do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia wymaga również i to, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
W niniejszej sprawie przedstawienie ogólnych uwag dotyczących podstaw kasacyjnych i granic ponownego rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest konieczne, zważywszy na konstrukcję skargi kasacyjnej.
5.5. Autor skargi kasacyjnej zarzucił jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ramach tej podstawy, zarzucił również naruszenie art. 1§2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej-p.u.s.a.)
Ustosunkowując się do tego zarzutu, wskazać należy, że art. 1§2 p.u.s.a. jest przepisami ustrojowymi normującymi zakres kontroli działalności administracji publicznej, który Sąd mógłby naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, bądź rozpoznając ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Taka sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiła. Dodatkowo należy podkreślić, że zarzut naruszenia tego przepisu może odpowiadać zarzutowi naruszenia przepisów postępowania pod warunkiem wskazania konkretnie oznaczonej normy procesowej, co jednak nie miało miejsca w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 158 p.p.s.a. należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej ani w petitum tego środka odwoławczego ani w jego uzasadnieniu nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji tego przepisu w zw z art.145§1 lit. a p.p.s.a. Art. 158 p.p.s.a. stanowi bowiem, że sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z treści tego przepisu dotyczy on kwestii proceduralnych wobec czego powiązanie go z ,,art. 145§1 lit. a p.p.s.a" było wadliwe i nie zostało w ogóle uzasadnione zatem przy takim sposobie zredagowania tego zarzutu nie sposób było poddać go kontroli.
5.6.Także zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. jest niezasadny.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji nieuwzględnienie przedawnienia zaległości, wskazując, że upłynął już 5-letni okres przechowywania dokumentów ubezpieczeniowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dodatkowo wskazał, że znowelizowana ustawa pozostaje w sprzeczności z art. 86§1 Ordynacji podatkowej i art.112, art.116 i art. 134 ustawy podatku od towarów i usług oraz art. 73 i art. 74 ustawy o rachunkowości. Kasator przywołał również ustawę z 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców gdyż termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne został skrócony do 5 lat.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że cyt. ustawa z 16 września 2011r. zgodnie z jej art. 29, zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2012r. a to oznacza, że z punktu widzenia temporalnego obowiązywania prawa ten akt normatywny zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2012r. zatem nie miał zastosowania do Skarżącej. Po wtóre, kasator jedynie ogólnie powołał się na treść tej ustawy nie wskazując żadnych konkretnych przepisów, które miałyby mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
Podobnie, zarzucanie sprzeczności ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z art. 86§1 Ordynacji podatkowej i art.112, art.116 i art. 134 ustawy podatku od towarów i usług oraz art.73 i art. 74 ustawy o rachunkowości, bez wskazania na czym konkretnie te sprzeczności polegały w kontekście rozpoznawanej sprawy i jaki był ich wpływ na podjęte rozstrzygnięcie co uniemożliwiło Sądowi II instancji merytoryczne rozpoznanie tych kwestii.
Przechodząc do analizy art.24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. odnotować trzeba, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Mocą ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074) - obowiązującej od 1 stycznia 2003r. - termin przedawnienia tych należności uległ wydłużeniu do lat 10. Zgodnie ze znowelizowanym art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa z 18 grudnia 2002r. nie zawierała przepisów przejściowych w zakresie stosowania znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2003r. Oznacza to, iż do oceny przedawnienia takich należności należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym, stosowanie przepisów dotychczasowych wymagałoby bowiem wyraźnego ustawowego odesłania.
Zastosowanie znowelizowanego art. 24 ust.4 u.s.u.s. do składek powstałych przed 1 stycznia 2003r. było prawidłowe. Nowe przepisy stosuje się bowiem tylko do należności wymagalnych, które jednocześnie nie uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003r. Dotyczy to zatem zdarzeń zaistniałych uprzednio, lecz nie zakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Do naruszenia powyższej zasady doszłoby wówczas, gdyby ustawodawca przewidział wydłużenie terminu przedawnienia należności, które uległy już przedawnieniu pod rządami przepisów dotychczasowych. Powodowałoby to bowiem reaktywowanie zakończonych już stosunków publicznoprawnych.
Dopuszczalność wydłużania terminu przedawnienia wielokrotnie była przedmiotem analizy Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 12 lipca 2007r. (sygn. akt: I UK 37/07, OSNP 2008, Nr 17-18, poz. 266). Sąd Najwyższy zauważył, że ,,prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w wyroku z 12 listopada 2007r., sygn. akt: I UK 147/07 (LEX nr 359577), w którym stwierdził, że ,,przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione w dniu 1 stycznia 2003r.". Natomiast Sąd Najwyższy w uchwale z 8 lipca 2008r., sygn. akt: I UZP 4/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 17) stwierdził, iż ,,do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw". Z kolei w uchwale z 2 lipca 2008r., sygn. akt: II UZP 5/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16), Sąd Najwyższy również uznał, że ,,dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 9 grudnia 2008r., sygn. akt: II GSK 547/08, z 20 stycznia 2009r., sygn. akt: II GSK 651/08, z 18 marca 2009r., sygn. akt: II GSK 835/08 z 27 sierpnia 2009r., sygn. akt: II GSK 15/09, z 27 sierpnia 2009r., sygn. akt: II GSK 20/09, z 14 grudnia 2010r., sygn. akt: II GSK 1073/09 zajął jednolite stanowisko, iż do instytucji przedawnienia należy stosować przepisy nowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone w powołanych orzeczeniach.
Konsekwencją przyjęcia wskazanego stanowiska jest stwierdzenie, że do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia.
5.7.Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. nie zasługiwał na uwzględnienie.
5.8.Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.