II GSK 120/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-04
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo miejscoweuchwały rady gminyalkoholgastronomiagodziny otwarciaprawo przedsiębiorcówkompetencje gminykontrola sądowa

NSA oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta Sopotu, potwierdzając nieważność uchwały ograniczającej godziny otwarcia lokali gastronomicznych sprzedających alkohol, gdyż organ gminy nie miał do tego podstaw prawnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Miasta Sopotu od wyroku WSA w Gdańsku, który stwierdził nieważność uchwały ograniczającej godziny otwarcia lokali gastronomicznych sprzedających alkohol. NSA oddalił skargę, uznając, że Rada Miasta nie miała podstaw prawnych do wprowadzenia takich ograniczeń w uchwale, ponieważ ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie dawała gminom takich kompetencji w tamtym okresie. Sąd podkreślił, że ograniczenia te naruszały prawo przedsiębiorcy do prowadzenia działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miasta Sopotu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który stwierdził nieważność uchwały Rady z 2007 r. w części dotyczącej ograniczenia godzin otwarcia lokali gastronomicznych sprzedających alkohol. Sąd I instancji uznał, że uchwała naruszała prawo przedsiębiorcy, ponieważ gmina nie miała podstaw prawnych do wprowadzania takich ograniczeń, a ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie dawała takich kompetencji. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przepisy wprowadzające Kodeks pracy, na które powoływała się Rada, nie dawały podstaw do regulowania godzin sprzedaży alkoholu, a ustawa o wychowaniu w trzeźwości, choć dawała kompetencje do działań związanych z przeciwdziałaniem alkoholizmowi, nie upoważniała do wprowadzania czasowych ograniczeń sprzedaży alkoholu w lokalach gastronomicznych. NSA uznał również, że spółka miała interes prawny w zaskarżeniu uchwały, mimo że aktualnie nie prowadziła działalności w lokalu, ponieważ posiadała zezwolenia i mogła wznowić działalność w dowolnym momencie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ gminy nie posiadał takich kompetencji na podstawie przepisów wprowadzających Kodeks pracy. Kompetencje te regulowała ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, która w dacie wydania uchwały nie przewidywała możliwości wprowadzania przez gminy takich ograniczeń czasowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. XII § 1 ustawy wprowadzającej Kodeks pracy dotyczył ogólnych zasad funkcjonowania placówek, a nie specyficznych regulacji dotyczących sprzedaży alkoholu. Kwestie te były regulowane odrębną ustawą, która nie dawała gminom uprawnień do wprowadzania ograniczeń godzinowych sprzedaży alkoholu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Ustawa Przepisy wprowadzające Kodeks pracy art. XII § 1

u.w.t.p.a. art. 14 § 6

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 52 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 3

Ustawa o samorządzie gminnym

p.przed. art. 4 § 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

p.przed. art. 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Konst. RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 20

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 165 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 166 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.w.t.p.a. art. 4

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 12

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 41

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ gminy (Rada Miasta Sopotu) nie miał ustawowych podstaw do ograniczenia godzin otwarcia lokali gastronomicznych sprzedających alkohol na podstawie przepisów wprowadzających Kodeks pracy. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie dawała gminom kompetencji do wprowadzania takich ograniczeń czasowych w dacie wydania uchwały. Przedsiębiorca posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały, nawet jeśli aktualnie nie prowadzi działalności, o ile posiada niezbędne zezwolenia.

Odrzucone argumenty

Rada Miasta Sopotu argumentowała, że miała prawo do regulowania godzin otwarcia lokali gastronomicznych na podstawie przepisów wprowadzających Kodeks pracy. Organ podnosił, że spółka nie miała realnego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały z uwagi na faktyczne nieprowadzenie działalności. Organ kwestionował prawidłowość uzasadnienia wyroku WSA, zarzucając pominięcie istotnych kwestii dotyczących równoważenia sprzecznych interesów.

Godne uwagi sformułowania

ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie nadawała gminom uprawnień do nakładania, w ramach prawa miejscowego, nakazu objętego ramami czasowymi w wymiarze dobowym sprzedaży i spożywania napojów alkoholowych ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny faktyczne nieprowadzenie przez skarżącą działalności w lokalu nie pozbawiało jej realnego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały

Skład orzekający

Gabriela Jyż

sprawozdawca

Mirosław Trzecki

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kompetencji organów gminy do regulowania działalności gospodarczej, zwłaszcza w zakresie sprzedaży alkoholu, oraz zasady posiadania interesu prawnego w zaskarżaniu aktów prawa miejscowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2007 roku i może być mniej bezpośrednio stosowalne po późniejszych zmianach legislacyjnych w zakresie prawa alkoholowego i samorządowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie kompetencji organów samorządowych i jak mogą one naruszyć prawa przedsiębiorców, jeśli przekroczą swoje uprawnienia. Jest to przykład walki o swobodę gospodarczą.

Gmina nie może zakazać całodobowej sprzedaży alkoholu w barach – NSA wyjaśnia granice władzy samorządów.

Sektor

gastronomia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 120/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Sygn. powiązane
III SA/Gd 453/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-10-03
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 52 par. 4, art. 53 par. 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2018 poz 2137
art. 4[1], art. 14 ust. 6.
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
Dz.U. 1974 nr 24 poz 142
art. XII ust. 1.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks pracy.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 101 ust. 1.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Miasta Sopotu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 453/19 w sprawie ze skargi "D.-I." Sp. z o.o. w G. na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 9 lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia dni i godzin otwierania i zamykania placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i usługowych dla ludności oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 października 2019 r., uwzględnił skargę D. Spółki z o.o. w G. na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 9 lutego 2007 r. nr V/47/2007 w sprawie ustalenia dni i godzin otwierania oraz zamykania placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i zakładów usługowych dla ludności na terenie miasta Sopotu, stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej punktu 2 załącznika do uchwały (pkt 1 sentencji wyroku) i odrzucając skargę w pozostałym zakresie (pkt 2 sentencji wyroku).
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Rada Miasta Sopotu uchwałą z dnia 9 lutego 2007 r. nr V/47/2007 ustaliła dni i godziny otwierania oraz zamykania placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i zakładów usługowych dla ludności na terenie miasta Sopotu zgodnie z załącznikiem do uchwały. W pkt 1 lit. a) załącznika wskazano, że placówki handlu detalicznego prowadzące sprzedaż napojów alkoholowych, w tym piwa usytuowane na obszarze ograniczonym ulicami: Al. N. numery parzyste od [...] do [...], numery nieparzyste od [...] do [...], ul. S. piesze przedłużenie ul. S. do alejki spacerowej, A. M., A. W. P. do skrzyżowania z ul. N. W., ul. G. i ul. [...] M., mogą być otwarte we wszystkie dni tygodnia od godz. 6.00 do godz. 23.00. W pkt 1 lit b) załącznika określono natomiast, iż placówki handlu detalicznego prowadzące sprzedaż napojów alkoholowych, w tym piwa usytuowane na pozostałym obszarze miasta mogą być otwarte we wszystkie dni tygodnia całodobowo. Wyszczególniono ponadto, że zakłady gastronomiczne w części dotyczącej lokali będących pomieszczeniami zamkniętymi, w których podawany jest alkohol (pkt 2 załącznika) oraz zakłady gastronomiczne w części dotyczącej placówek i obiektów nie będących lokalem w pomieszczeniach zamkniętych, w których podawany jest alkohol (pkt 3) mogą być otwarte we wszystkie dni tygodnia od godziny 7.00 do 5.00., a placówki handlowe inne niż wymienione w pkt 1 oraz zakłady usługowe dla ludności (pkt 4) we wszystkie dni tygodnia całodobowo.
Wojewoda Pomorski, rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 23 marca 2007 r. nr NK.III.WK.0911-5/07 stwierdził nieważność wskazanej wyżej uchwały w części objętej pkt 1 lit. a) i b) załącznika do uchwały, jako sprzecznej w tym zakresie z art. XII § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 241/07 oddalił wywiedzioną przez Gminę Miasta Sopotu skargę na powołane rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Pomorskiego. Wniesiona zaś od tego wyroku skarga kasacyjna Rady Miasta Sopotu, została wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 477/07 oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.
D. Spółka z o.o. w G., w dniu 11 lipca 2019 r. wniosła skargę na powołaną na wstępie uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 9 lutego 2007 r., domagając się stwierdzenia nieważności tejże uchwały, ewentualnie stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem prawa.
Sąd I instancji rozpoznając wniesioną skargę w pierwszej kolejności odniósł się do jej dopuszczalności.
Sąd wskazał, że zaskarżony akt wydano w 2007 r., wobec czego zastosowanie znajdowały przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz.1591 ze zm., dalej: u.s.g.) w brzmieniu sprzed wejścia z życie ustawy zmieniającej. Stwierdził, że spółka spełniał warunek z pierwszej z powołanych ustaw, gdyż w dniu 10 kwietnia 2019 r. wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Rada Miasta Sopotu nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie, wobec czego skarżąca wnosząc skargę w dniu 7 czerwca 2019 r. zachowała 60- dniowy termin na wniesienie skargi.
Odnosząc się do przesłanek wniesienia skargi wynikającej z ustawy o samorządzie gminnym, Sąd I instancji wskazał, że strona swój interes prawny w zaskarżeniu uchwały wywodziła z faktu prowadzenia działalności gospodarczej i sprzecznego z prawem ograniczenia godzin działalności restauracyjnej. Sąd stwierdził w tym zakresie, że skarżąca nie mogła zatem posiadać interesu prawnego w zaskarżeniu treści załącznika pkt 3 i 4 uchwały, które dotyczą placówek i obiektów nie będących lokalem w pomieszczeniach zamkniętych oraz placówek handlowych innych, niż wymienione w lp. 1 i zakładów usługowych dla ludności, gdyż spółka nie jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą we wskazanym w tych punktach zakresie. W tym też zakresie, Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucił skargę, z uwagi na brak naruszenia interesu prawnego.
WSA uznał natomiast, że skarżąca posiadała interes prawny w zaskarżeniu uchwały w zakresie dotyczącym unormowania zawartego w pkt 2 Załącznika do uchwały.
Wskazał, że z regulacji tej wynikało, iż zakłady gastronomiczne w części dotyczącej lokali będących pomieszczeniami zamkniętymi, w których podawany jest alkohol, we wszystkie dni tygodnia otwarte są nie wcześniej niż o godz. 7.00 i zamykane nie później niż o godz. 5.00. Wskazał również, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą gastronomiczną w zakresie baru, w którym podawany jest alkohol, jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292). Do jej uprawnień miały zastosowanie przepisu ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2018 r. poz. 2137), z których to, w dacie podjęcia uchwały, nie wynikały uprawnienia organu gminy do dokonania regulacji godzin otwarcia lokali, w których sprzedawany jest alkohol. Wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że objęta skargą uchwała naruszała nieograniczone przepisami ustawy prawo skarżącej do sprzedaży napojów alkoholowych w zakładzie gastronomicznym całodobowo.
Uwzględniając stwierdzoną przez Wojewodę Pomorskiego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku i Naczelny Sąd Administracyjny nieważność wyłącznie części objętej pkt 1 lit. a) i b) załącznika do uchwały, jako sprzecznej z art. XII § 1 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks Pracy, Sąd I instancji stwierdził, że sporna uchwała, w pozostałym podlegającym kontroli Sądu zakresie naruszała prawo.
Sąd I instancji stwierdził, że w podstawie prawnej uchwały wskazano między innymi art. XII § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Przepisy wprowadzające Kodeks pracy (Dz. U. z 1974 r. nr 24, poz. 142 ze zm.), czyli ustalenie godzin zamykania i otwierania placówek handlowych. Stwierdził, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do wydawania uchwał, których celem było przeciwdziałanie alkoholizmowi i ograniczanie podawania alkoholu w zakładach gastronomicznych. Sposoby przeciwdziałania alkoholizmowi przewidziane zostały bowiem w przepisach ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd I instancji wskazywał, powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. III SA/Gd 241/07, że według pierwotnego brzmienia art. 14 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zabronione było sprzedawanie, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych w lokalach gastronomicznych i innych miejscach sprzedaży w godzinach od 6 do 13. Skreślenie tegoż przepisu nastąpiło z dniem 30 listopada 1990 r. bez jednoczesnego wprowadzenia innego uregulowania dotyczącego godzin sprzedaży napojów alkoholowych w ustawie oraz bez określenia upoważnienia dla innych organów do stanowienia w tym przedmiocie. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewiduje reglamentacji godzin sprzedaży i podawania napojów alkoholowych w lokalach restauracyjnych, ani nie daje upoważnienia do stanowienia o tym w formie aktu podustawowego, tym bardziej więc takiej reglamentacji nie należy wprowadzać na podstawie przepisów ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks Pracy.
Wobec powyższego, Sąd I instancji, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność pkt 2 złącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały.
Rada Miasta Sopotu, skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej jego punktu 1 sentencji wyroku zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 2 i art. 4 oraz art. 3 ustawy z dnia 06.03.2018 r. prawo przedsiębiorców przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca spółka ma interes prawny w zaskarżeniu chwały w części dot. pkt 2 załącznika do uchwały, co nastąpiło wskutek wadliwego uznania, iż to że skarżąca spółka aktualnie zaprzestała prowadzenia działalności nie wyklucza jej interesu prawnego, ponieważ jest w posiadaniu lokalu, prowadziła w nim działalność, ma zezwolenia niezbędne do prowadzenia działalności, a tym samym w ocenie Sądu I instancji interes prawny skarżącej spółki ma charakter realny;
b) art. XII § 1 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks pracy w zw. z 94 i art. 20 oraz art. 22 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że art. XII § 1 w/w ustawy nie dawał podstaw do uregulowania w pkt: 2 załącznika do uchwały kwestii, które organ w nim zawarł a tym samym, że Rada Miasta Sopotu wskutek zawarcia w nim zapisów, które regulują kwestie zamykania i otwierania zakładów gastronomicznych w części dot. lokali będących pomieszczeniami zamkniętymi, w których podawany jest alkohol, przekroczyła delegacje ustawową, co skutkowało wydaniem przez WSA wyroku w sprawie stwierdzenie nieważności chwały w części;
c) art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z at. 20 i art. 22 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż uchwała w części dot. pkt 2 załącznika do uchwały narusza prawo skarżącej spółki do sprzedaży napojów alkoholowych w zakładzie gastronomicznym całodobowo;
d) art. 165 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 2 ustawy o samorządzie gminnym poprzez ich niezastosowanie;
2. naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez Sąd w rozważaniach kwestii, na które zwracał uwagę organ, a mianowicie, że art. XII § 1 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r nie określa, jakimi zasadami kierować ma się gmina przy ustalaniu godzin otwierania i zamykania placówek handlowych czy usługowych, stąd rada gminy obowiązana jest uwzględnić w tym zakresie różnorakie, często sprzeczne interesy i potrzeby pracowników zatrudnionych w tych zakładach i placówkach, osób prowadzących te zakłady i placówki w ramach działalności gospodarczej oraz konsumentów i klientów wskazanych zakładów i placówek, a także osób, dla których usytuowanie i działalność placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i zakładów usługowych może powodować uciążliwości i niedogodności, co skutkowało tym, iż Sąd opierając się jedynie na argumentacji skarżącego uznał, iż uchwała w części dot. pkt 2 załącznika do uchwały narusza prawo w sposób istotny oraz prawo skarżącej spółki do sprzedaży napojów alkoholowych w zakładzie gastronomicznym całodobowo, wskutek czego Sąd wydał orzeczenie w przedmiocie stwierdzeni nieważności uchwały w tej części.
b) art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 2 i art. 4 oraz art. 3 ustawy z dnia 06.03.2018 r. prawo przedsiębiorców w zw. z art. 20 i 22 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie i nie odrzucenie skargi, podczas gdy skarżąca spółka nie ma konkretnego i realnego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały w części dot. pkt 2 załącznik do uchwały. Nadto nawet w sytuacji, przyjęcia, iż taki interes miałaby, czego organ w żadnej mierze nie przyznaje, to uchwała w części dot. pkt 2 załącznika do uchwały w żadnej mierze nie narusza praw spółki, stąd działanie Sądu polegające na tym, iż skarga również w tym zakresie nie została odrzucona było wadliwe.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie pkt 1 wyroku Sądu I instancji i wydanie orzeczenia w trybie art. 188 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi spółki dotyczącej części uchwały w zakresie punktu 2 załącznika do uchwały, ewentualnie o uchylenie pkt 1 wyroku WSA w Gdańsku oraz oddalenie skargi spółki w części dot. punktu 2 załącznika do uchwały.
W przypadku niezaistnienia podstaw do zastosowania art. 188 p.p.s.a., kasator wniósł o uchylenie pkt 1 zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
D. Spółki z o.o. w G., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z ich argumentacją nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.
Mając na uwadze treść stawianych wyrokowi Sądu I instancji zarzutów w pierwszej kolejności kontroli poddane zostaną zarzuty pomieszczone w punktach 1 a) i 2 b) petitum skargi kasacyjnej, w ramach których organ podważa prawidłowość oceny Sądu I instancji co do istnienia ustawowych przesłanek warunkujących wniesienie skargi na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 9 lutego 2007 r. nr V/47/2007.
Jak słusznie wskazał w swoich wywodach Sąd I instancji, w dacie wydania objętej skargą uchwały, obowiązujący stan prawny nakładał na podmiot chcący poddać kontroli sądów administracyjnych akt prawa miejscowego, wymóg uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, gdzie odpowiedź lub brak odpowiedzi organu na to wezwanie aktualizował skuteczne terminy do wniesienia skargi do sądu - art. 52 § 4 i art. 53 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z przywołanymi przepisani strona mogła wnieść skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwane do usunięcia naruszenia prawa, w przypadku zaś braku odpowiedzi na wezwanie termin do wniesienia skargi wynosił 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji i co wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy, skarżąca powołane warunki wniesienia skargi spełniła albowiem w dniu 10 kwietnia 2019 r. wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wobec nieudzielenia przez Radę Miasta Sopotu odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca wnosząc skargę w dniu 7 czerwca 2019 r. zachowała sześćdziesięciodniowy termin na wniesienie skargi na tą że uchwałę.
Również zasadnie Sąd I instancji uznał, że skarżąca spółka wypełniła przesłanki warunkujące możliwość zaskarżenia uchwały, o których mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis te stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Prawo do zaskarżania uchwał na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. przysługuje tym, którzy wykażą się konkretnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego. Zindywidualizowanie naruszenia praw przez uchwałę gminy w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie polega tylko na naruszeniu prawa konkretnych, wymienionych wprost w uchwale podmiotów, ale również na naruszeniu praw podmiotów o określonych cechach istniejących w dacie podejmowania uchwały, gdzie uchwała wprost oddziałuje na prawa i obowiązki tych osób. Nie chodzi przy tym o oddziaływanie urzeczywistniające się w chwili podjęcia uchwały, ale stworzenie takiego stanu prawnego, że realizacja postanowień uchwały dotknąć może podmiot negatywnymi skutkami w razie spełnienia się okoliczności faktycznych regulowanych uchwałą (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1747/17).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy za prawidłową uznać należy ocenę Sądu I instancji spełnienia przez stronę skarżącą również tej przesłanki do wniesienia skargi na uchwałę samorządu gminy.
W kwestionowanym przez stronę załączniku do uchwały określono w jej punkcie 2, że zakłady gastronomiczne w części dotyczącej lokali będących pomieszczeniami zamkniętymi, w których podawany jest alkohol, we wszystkie dni tygodnia w godzinach otwarte są nie wcześniej niż o godz. 7.00 i zamykane nie później niż o 5.00. Strona skarżąca prowadzi zaś lokal gastronomiczny (bar) o charakterze zamkniętym, w którym sprzedawany (podawany) jest alkohol.
Nie ulega wobec powyższego wątpliwości, że przywołany zapis punktu drugiego załącznika do uchwały odnosił się bezpośrednio do rodzaju lokalu, jakim dysponowała skarżąca spółka i charakteru usług gastronomicznych tożsamych z oferowanymi w lokalu przez stronę.
Co również słusznie stwierdził Sąd I instancji, na tle obowiązujących ówcześnie przepisów prawa w tym przede wszystkim ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, która w dacie uchwały nie nadawała organom gmin uprawnień do regulowania godzin otwierania i zamykania lokali oferujących sprzedaż i spożycie napoi alkoholowych, postanowienia uchwały zawarte w punkcie 2 do jej załącznika naruszały prawo skarżącej spółki do sprzedaży napojów alkoholowych w zakładzie gastronomicznym całodobowo.
W konsekwencji strona spełniała warunek z powołanego art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do wniesienia skargi. Sąd I instancji niewadliwie ustalając istnienie przesłanek warunkujących wniesienie skargi na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 9 lutego 2007 r., nie miał podstaw do jej odrzucenia.
Oceny tej nie zmienia ani nie podważa podnoszona konsekwentnie przez organ argumentacja braku po stronie skarżącej interesu prawnego o realnym charakterze z uwagi na faktyczne nieprowadzenie obecnie przez stronę działalności gastronomicznej w lokalu.
Słuszne jest w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, że okoliczność faktycznego nieprowadzenia przez skarżącą działalności w lokalu nie pozbawiało jej realnego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały. Jak bowiem wynikało z przedłożonych przez stronę dokumentów wskazujących na posiadanie przez nią zezwoleń organów sanitarnych dotyczących możliwości prowadzeniu w lokalu działalności gastronomicznej oraz zezwolenia na sprzedaż w lokalu napojów alkoholowych, strona miała realną możliwość prowadzenia lokalu gastronomicznego, w którym mogła serwować napoje alkoholowe. Zatem faktyczne nieprowadzenie takiego rodzaju działalności przez stronę nie pozbawiało jej interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Okoliczność ta pozostawała zatem bez znaczenia, dla możliwości wniesienia skargi na sporną uchwałę, gdyż posiadając wymagane zezwolenia na prowadzenie takiego rodzaju działalności strona mogła podjąć się otwarcia i prowadzenia baru w dowolnym momencie zaś nałożone uchwałą – punktem drugim jej załącznika – ramy czasowe otwierania i zamykania lokalu, co już wskazano, prowadziły do ograniczenia swobody prowadzenia działalności przez stronę skarżącą - sprzedaży napojów alkoholowych w zakładzie gastronomicznym całodobowo.
Powyższe czyni niezasadnym omawiane zarzuty skargi kasacyjnej.
Za niezasadne uznać również należy zarzuty pomieszczone w punkcie 1 lit. b), c) i d) petitum skargi kasacyjnej, które co do istoty zmierzają do wykazania przez kasatora, iż Sąd I instancji wadliwie stwierdził nieważność uchwały w zakresie punktu 2 jej Załącznika przyjmując, że do wprowadzenia przez gminę ram czasowych otwarcia i zamykania lokali gastronomicznych podających napoje alkoholowe nie mógł służyć art. XII ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. przepisy wprowadzające Kodeks pracy.
Powołany przepis nadawał organom gminy kompetencje do określania godzin otwierania i zamykania placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i zakładów usługowych dla ludności. Podkreślenia na kanwie przedmiotowej sprawy wymaga, że przepis ten dotyczył zakładów gastronomicznych rozumianych ogólnie, globalnie. Nie wskazywała natomiast, że omawiana kompetencja dotyczyła również zakładów gastronomicznych, w których sprzedawane są napoje alkoholowe. Taka konstrukcja art. XII § 1 ustawy wprowadzającej, jest oczywista z uwagi na fakt, że wszelkie kwestie związane z napojami alkoholowymi regulowała i nadal reguluje odrębna ustawa – ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Podzielając słuszny wywód Sądu I instancji co do wymogów delegacji ustawowej dla jednostek samorządów do stanowienia przez nie prawa miejscowego, co wynika z art. 94 Konstytucji RP, podkreślenia wymaga, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. W art. 22 Konstytucji mowa jest o ważnym interesie publicznym, a zatem o każdym ważnym interesie publicznym bez względu na to, w jakim akcie prawnym zyskał on ustawową ochronę. Zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej nie ma nieograniczonego charakteru, co jest poglądem powszechnym i dość oczywistym. Istniej wiele rodzajów działalności gospodarczej podlegających ograniczeniom, a jedną z nich jest działalność polegająca na sprzedaży napojów alkoholowych, która obwarowana jest szeregiem ograniczeń wynikających z przepisów powołanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
Wobec powyższego gmina chcąc uregulować kwestie sprzedaży i spożywania napojów alkoholowych może posługiwać się w tym zakresie wyłącznie kompetencjami nadanymi jej w ustawie o wychowaniu w trzeźwości.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji w dacie wydania spornej uchwały – 9 lutego 2007 r. - ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie zawierała żadnej regulacji określającej ramy czasowe zabraniające lub dopuszczające możliwość sprzedaży i spożywania napojów alkoholowych. Nie zawierała również jakiejkolwiek przepisów nadających jednostką samorządu kompetencje do wprowadzania takich ram czasowych.
Powołana ustawa o przeciwdziałaniu alkoholizmowi, aktualna na datę zaskarżonej w tej sprawie uchwały, nakładała na gminy między innymi obowiązek prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych – art. 41 ustawy. Nadawała gminom kompetencje do określenia liczby punktów sprzedaży i spożycia napojów alkoholowych oraz zasad ich usytuowania – art. 12 ustawy. Wreszcie, nadawała gminom prawo wprowadzania czasowego lub stałego zakazu sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych – art. 14 ust. 6. Jednakże w żadnym przepisie ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie nadawała gminom kompetencji do ustalania zasad sprzedaży i podawania napojów alkoholowych w zakresie określania ram czasowych, w jakich możliwa lub niemożliwa byłaby sprzedaż i poddawanie napojów alkoholowych w lokalach gastronomicznych lub innych punktach działalności gospodarczej.
Skoro zatem ówcześnie obowiązująca ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie nadawała gminom uprawnień do nakładania, w ramach prawa miejscowego, nakazu objętego ramami czasowymi w wymiarze dobowym sprzedaży i spożywania napojów alkoholowych, to gmina nie miała podstaw do ustalania tego rodzaju ram w drodze delegacji wynikającej z art. XII § 1 ustawy wprowadzającej Kodeks pracy.
Wobec tego Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że uchwała Rady Miasta Sopotu z dnia 9 lutego 2007 r. była nieważna w części dotyczącej punktu drugiego załącznika do uchwały. Nakładając bowiem obowiązek w zakresie godzinowego przedziału, w jakim lokal, w którym podawane są napoje alkoholowe mógł być otwarty, a która to kompetencja nie wynikała z przepisów obowiązującej ówcześnie ustawy o wychowaniu w trzeźwości, Rada Miasta Sopot naruszyła prawo, w tym prawo swobody prowadzenia działalności gospodarczej.
Za również niezasadny uznać należy ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odnosząc się do tegoż zarzutu stwierdzić należy, że nie jest zasadna ta jego część, w której organ wskazuje na naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., stanowiącego, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2.
Analiza akt sprawy, w świetle uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje aby Sąd I instancji w procesie wyrokowania posłużył się materiałem dowodowym pochodzącym z innej sprawy lub wziął pod rozwagę okoliczności z niniejszą sprawą w żaden sposób nie związane. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia regulacji z art. 133 § 1 p.p.s.a.
Również niezasadna, także w świetle motywów omawianego zarzutu, jest ta część zarzutów, w której skarżący kasacyjnie organ podnosi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Powołany przepis stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje żadnych podstaw do uznania, że Sąd I instancji uchybił któremukolwiek z wymogów stawianych powołaną regulacją procesową. Motywy zaskarżonego orzeczenia zawierając bowiem przedstawienie stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowisko organu, jak również podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Za wadliwość wyroku, jak stara się wykazać organ, nie może być uznane "pominięcie przez sąd w rozważaniach kwestii, na które zwracał organ, a mianowicie że art. XII § 1 ustawy Przepisy wprowadzające Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. nie określa, jakimi zasadami kierować ma się gmina przy ustalaniu godzin otwierania i zamykania placówek handlowych czy usługowych (...)". Stwierdzona przez Sąd I instancji wadliwość uchwały organu w jej części zawartej w punkcie 2 załącznika, mając na uwadze poczynione już wywody odnośnie podstaw prawidłowości stwierdzenia nieważności wymienionej części uchwały, powodowały, iż nie było po stronie WSA w Gdańsku potrzeby odnoszenia się do kwestii kierunków i sposobów interpretacji przepisu art. XII § 1 ustawy wprowadzającej, którymi organ mógłby lub powinien kierować się przy ustalaniu godzin funkcjonowania zamkniętych lokali gastronomicznych, w których oferowane były napoje alkoholowe. Skoro bowiem słusznie Sąd I instancji stwierdził, że powołany przepis ustawy wprowadzającej Kodeks pracy nie mógł stanowić ustawowej podstawy wydania uchwały w spornym zakresie, co czyniło uchwałę nieważną, to brak było podstaw do czynienia rozważań odnośnie konieczności brania przez organ w procesie stanowienia prawa miejscowego pod uwagę wszelkich "różnorakich, często sprzecznych interesów i potrzeb pracowników zatrudnionych w tych zakładach i placówkach, osób prowadzących te zakłady i placówkach w ramach działalności gospodarczej oraz konsumentów i klientów wskazanych zakładów i placówek, a także osób, dla których usytuowanie i działalność placówek handlu detalicznego, zakładów gastronomicznych i zakładów usługowych może powodować uciążliwości i niedogodności".
Podsumowując, brak jest w sprawie podstaw do uchylenia wyroku Sądu I instancji, albowiem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważyły skutecznie jego prawidłowości zaś sam wyrok nie był obarczony wadami, które Naczelny Sąd Administracyjny ocenia z urzędu – art. 183 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI