II GSK 120/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-10-06
NSAinneWysokansa
znaki towaroweprawo własności przemysłowejdegeneracja znakuznamiona odróżniającewygaśnięcie prawa ochronnegosąd administracyjnyskarga kasacyjnaUrząd Patentowy RPOKNOPLAST

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "OKNOPLAST", uznając, że utrata znamion odróżniających musi być powiązana z działaniami lub zaniedbaniami uprawnionego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjnego O. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP o wygaśnięciu prawa ochronnego na znak towarowy "OKNOPLAST". Urząd Patentowy uznał, że znak stał się nazwą rodzajową z powodu jego powszechnego używania przez wiele firm. WSA zakwestionował tę interpretację, wskazując na potrzebę oceny działań uprawnionego. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że wygaśnięcie znaku z powodu utraty znamion odróżniających wymaga wykazania, iż nastąpiło to na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego, zgodnie z koncepcją subiektywnej degeneracji znaku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa Produkcyjnego O. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP o wygaśnięciu prawa ochronnego na znak towarowy słowny "OKNOPLAST". Urząd Patentowy uznał, że znak ten utracił znamiona odróżniające i stał się nazwą rodzajową z powodu jego powszechnego używania przez wiele firm, co stanowiło podstawę do wygaszenia prawa ochronnego na mocy art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej. WSA w Warszawie zakwestionował tę interpretację, wskazując, że przepis ten wymaga oceny działań lub zaniedbań uprawnionego, a także konieczności zebrania opinii kupujących. NSA w pełni podzielił pogląd WSA, podkreślając, że dla wygaśnięcia znaku z powodu utraty znamion odróżniających kluczowe jest ustalenie, czy nastąpiło to na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego. Sąd odwołał się do koncepcji subiektywnej degeneracji znaku, zgodnie z którą zachowanie uprawnionego świadczące o traktowaniu oznaczenia jako znaku towarowego stanowi przeszkodę w uznaniu degeneracji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, utrata znamion odróżniających, która może prowadzić do wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, musi nastąpić na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że zgodnie z koncepcją subiektywnej degeneracji znaku, kluczowe jest wykazanie, że uprawniony swoim zachowaniem przyczynił się do utraty przez znak znamion odróżniających. Nawet masowe używanie znaku przez osoby trzecie nie jest wystarczającą przesłanką do wygaśnięcia, jeśli uprawniony aktywnie przeciwdziałał degeneracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.w.p. art. 169 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek utraty przez znak znamion odróżniających, przez to, że na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego stał się oznaczeniem składającym się wyłącznie z elementów, które mogą służyć w handlu do oznaczenia w szczególności rodzaju towaru, jego jakości, ilości, ceny, przeznaczenia, sposobu, czasu lub miejsca usytuowania, składu, funkcji lub przydatności, w stosunku do towarów dla których był zarejestrowany, a także gdy stał się oznaczeniem mogącym wprowadzić w błąd nabywców, w szczególności co do charakteru, jakości, własności bądź pochodzenia towaru.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.w.p. art. 255 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

k.p.c. art. 987

Kodeks postępowania cywilnego

P.w.p. art. 256

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrata znamion odróżniających znaku towarowego musi być powiązana z działaniami lub zaniedbaniami uprawnionego. Koncepcja subiektywnej degeneracji znaku wymaga oceny zachowania uprawnionego. Ustalenie degeneracji znaku wymaga nie tylko analizy liczby firm używających oznaczenia, ale także opinii kupujących i oceny działań uprawnionego.

Odrzucone argumenty

Degeneracja znaku towarowego może nastąpić niezależnie od działań lub zaniedbań uprawnionego, w szczególności gdy używanie oznaczenia jest masowe i powszechne. Utrata znamion odróżniających przez znak towarowy, spowodowana masowym używaniem przez inne podmioty, jest wystarczającą przesłanką do wygaszenia prawa ochronnego, nawet jeśli uprawniony starał się temu zapobiec.

Godne uwagi sformułowania

koncepcja subiektywnej degeneracji znaku zachowanie uprawnionego wykazujące, iż nadal traktuje oznaczenie jako znak towarowy (por. Ewa Nowińska, Urszula Promińska, Michał du Vall – Prawo własności przemysłowej – Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis W-wa 2003 r. str. 245, Aurelia Nowicka, Maria Poźniak-Niedzielska, Urszula Promińska, Helena Żakowska-Henzler – Prawo własności przemysłowej – wydanie II uzupełnione i zaktualizowane z uwzględnieniem prawa europejskiego – str. 276).

Skład orzekający

Urszula Raczkiewicz

przewodniczący

Jan Kacprzak

członek

Małgorzata Korycińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej w kontekście degeneracji znaku towarowego i koncepcji subiektywnej degeneracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu utraty znamion odróżniających.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony znaków towarowych i tego, jak powszechne używanie nazwy może prowadzić do jej utraty jako znaku odróżniającego. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie własności intelektualnej.

Czy nazwa Twojej firmy może stać się zbyt popularna i stracić ochronę prawną? Kluczowa interpretacja NSA.

Dane finansowe

WPS: 300 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 120/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Kacprzak
Małgorzata Korycińska /sprawozdawca/
Urszula Raczkiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 795/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-02-23
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 49 poz 508
art. 169 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz, Sędziowie NSA Jan Kacprzak, Małgorzata Korycińska (spr.), Protokolant Aleksandra Kuc, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjnego O. Spółka z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 795/04 w sprawie ze skargi W. K. "O" w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Przedsiębiorstwa Produkcyjnego O.– Kraków Spółka z o.o. w O. na rzecz W. K. "O." w Ł. kwotę 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2003 r. w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż Przedsiębiorstwo Produkcyjne O. z siedzibą w K. wystąpiło wnioskiem z dnia 19 maja 2003 r. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "OKNOPLAST" nr R-98250 udzielonego na rzecz O. K. W., K. A. z Ł. U podstaw żądania wnioskujący przywołał art. 169 ust. 1 pkt 2 i art. 255 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), zwaną dalej Prawem własności przemysłowej. Natomiast argumentując wniosek podał, że znak towarowy słowny składa się z dwóch członów okno i plast. Wyraz okno nie posiada znamion odróżniających, jest bowiem nazwą rodzajową, z kolei drugi człon znaku jest skrótem wyrazu plastik, potocznie używanym do oznaczenia tworzywa sztucznego. Znak towarowy słowny oknoplast oznacza zatem potocznie okno z plastiku. Znak ten używany jest przez wiele firm dla oznaczenia produkcji i usług. Przyznanie monopolu jednej firmie jest niczym nieuzasadnione. Nadto przedmiotowy znak utracił znamiona odróżniające i doszło do jego przekształcenia w nazwę rodzajową.
Uprawniony do znaku towarowego W. K. domagał się oddalenia wniosku, podnosząc, iż na gruncie przepisów Prawa własności przemysłowej warunkiem wygaśnięcia znaku towarowego z powodu utraty przez ten znak znamion odróżniających są działania lub zaniedbania uprawnionego. Takich zaniedbań po stronie uprawnionego nie było, wręcz przeciwnie, podejmował wszelkie działania aby znak nie utracił znamion odróżniających.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2003 r. Urząd Patentowy RP wygasił prawo ochronne na znak towarowy OKNOPLAST nr R-98250 z dniem 22 maja 2003 r. U podstaw decyzji Kolegium Orzekające powołało art. 169 ust. 1 pkt 2 i art. 255 pkt 3 Prawa własności przemysłowej i art. 987 k.p.c. w związku z art. 256 Prawa własności przemysłowej. Zdaniem organu zarejestrowane oznaczenie OKNOPLAST straciło swą zdolność odróżniającą przez fakt stosowania tego oznaczenia przez wiele firm zarówno produkcyjnych, jak i usługowych, do określenia rodzaju swej działalności.
Nastąpiła degeneracja znaku, która polega na tym, że pierwotna informacja dotycząca pochodzenia produktu oznaczonego tym znakiem została zastąpiona informacją o rodzaju produktu czy usługi. Oznaczenie OKNOPLAST przestało być kojarzone z konkretnym wytwórcą, a stanowi informację o rodzaju produktu.
Brzmienie art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej wskazuje, że druga część tego przepisu po wyrazach "a także" stanowi samoistną podstawę do wygaszenia znaku, w sytuacji gdy oznaczenie stało się oznaczeniem mogącym wprowadzić w błąd nabywców w szczególności co do charakteru, jakości, właściwości bądź pochodzenia towaru.
Przywołane wyroki sądów powszechnych nie mają związku z przedmiotową sprawą.
Na tę decyzję skargę do sądu administracyjnego wniósł W. K., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił podjęcie jej w oparciu o całkowicie nietrafną interpretację przepisu stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, nadto błędną i niezrozumiałą ocenę stanu faktycznego sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił argumentację skarżącego odnoszącą się do błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej, dokonanej przez organ, którego działanie zaskarżono.
Sąd I instancji stwierdził przy tym, iż Prawo własności przemysłowej w odróżnieniu od ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, przyjęło koncepcję subiektywnej degeneracji znaku. Oznacza to, że zachowanie uprawnionego, jego uporczywość i determinacja w używaniu znaku w funkcji oznaczenia podchodzenia daje wyraz temu, że nadal traktuje on oznaczenie jako znak towarowy i stanowi przeszkodę uznania degeneracji znaku.
Zgodził się Sąd I instancji z Urzędem Patentowym w tym, że druga część przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej po słowach "a także" stanowi samodzielną podstawę wygaszenia znaku. Jednakże opisany w tej części przepisu skutek musi nastąpić w wyniku działania uprawnionego już po nabyciu przez niego prawa ochronnego. Mówi o tym, zdaniem Sądu, pierwsza część przepisu, która odnosi się do obydwu przyczyn wygaszenia prawa ochronnego.
Uznając za trafny zarzut naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej, Sąd stanął na stanowisku, iż w takiej sytuacji złożone przez uprawnionego z rejestracji dowody, w tym orzeczenia sądów mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem nie były one przedmiotem oceny organu w aspekcie koniecznych działań stanowiących przeszkodę uznania degeneracji znaku. Urząd nie rozważył argumentów przedstawionych przez uprawnionego. Nie dokonał także ustaleń w przedmiocie opinii kupujących, a dopiero po uwzględnieniu poglądu tych uczestników obrotu możliwe jest ustalenie czy doszło do degeneracji znaku.
Te uchybienia według Sądu stanowią o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 Prawa własności przemysłowej, a brak oceny działań uprawnionego z rejestracji czyni kontrolę zaskarżonej decyzji niemożliwą.
Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oparł swe orzeczenie na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Przedsiębiorstwo Produkcyjne O. – Kraków Spółka z o.o., reprezentowane przez rzecznika patentowego.
Zaskarżając wyrok w całości, autor skargi kasacyjnej zarzucił orzeczeniu:
1) naruszenie prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej poprzez nieuwzględnienie, iż do degeneracji znaku towarowego może dojść nawet bez względu na działanie lub zaniedbanie ze strony uprawnionego z jego rejestracji. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy używanie danego oznaczenia przez inne podmioty jest tak masowe lub powszechne, iż uprawniony nie był lub nie byłby w stanie skutecznie przeciwstawić się temu używaniu powodującemu degenerację. Same okoliczności faktyczne, wynikające z dowodów w sprawie i wskazujące na taką masowość lub powszechność używania danego oznaczenia, która z punktu widzenia odbiorców uzasadnia stwierdzenie degeneracji znaku, wystarczają, zdaniem strony skarżącej, do zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej i wygaszenia prawa do spornego znaku bez konieczności badania wpływu na degenerację działań lub zaniedbań uprawnionego;
2) - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezbadanie, czy nawet przy braku uznania w ramach wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej skutku działań lub zaniedbań uprawnionego za przesłankę degeneracji znaku towarowego, należało dojść do wniosku o degeneracji słownego znaku towarowego OKNOPLAST z uwagi na okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy, a więc poprzez niezbadanie, czy powyższe naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezbadanie, czy nawet przy braku rozważań wpływu działań lub zaniedbań uprawnionego na degenerację znaku towarowego i nieuwzględnienie dowodów dotyczących tych działań lub zaniedbań, w ramach realizacji wymogów proceduralnych wynikających z przepisów k.p.a., należało dojść do wniosku o degeneracji spornego znaku z uwagi na okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy, a więc poprzez niezbadanie, czy powyższe naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podnosząc te zarzuty, strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, bądź w przypadku stwierdzenia braku naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stwierdzeniu jedynie naruszenia prawa materialnego, uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi kasacyjnej na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.
Uzasadniając postawione zarzuty, strona skarżąca przyznała, iż możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu degeneracji znaku wymaga, w myśl komentowanego art. 169 ust. 1 pkt 2, uwzględnienia postępowania uprawnionego z rejestracji. Interpretacja tego przepisu skłania do wzięcia pod uwagę działań uprawnionego zmierzających do zapobieżenia degeneracji znaku. Jednak w poszczególnych przypadkach degeneracja znaku towarowego może być zupełnie niezależna od postępowania uprawnionego z rejestracji. Takim szczególnym przypadkiem jest sytuacja, kiedy używanie danego znaku było na tyle powszechne czy masowe, iż uprawniony z rejestracji, mimo podjęcia określonych działań obronnych, nie był w stanie przeciwstawić się takiemu używaniu jego znaku, lub nawet nie byłby w stanie się im przeciwstawić, gdyby podjął podobne działania w szerszym zakresie, a więc także przeciwko kilku innym podmiotom używającym jego znak. W takiej sytuacji do zastosowania omawianej normy prawnej nie jest konieczne rozpatrywanie przesłanki działania lub zaniedbania uprawnionego, które miało wpływ na degenerację znaku towarowego. Dla zastosowania tego przepisu wystarczy bowiem wówczas stwierdzenie degeneracji danego znaku z powodu jego masowego używania w obrocie, które wskazuje na to, iż wskutek tego rodzaju upowszechnienia znak taki musiał się stać oznaczeniem wolnym, a więc pozbawionym znamion odróżniających. Nawet więc, jeżeli uprawniony z rejestracji uporczywie starał się o utrzymanie swojego znaku towarowego i zachowanie prawa ochronnego na ten znak, ale jego starania legły pod naporem ekspansywnej, nie dającej się powstrzymać eksploatacji jego znaku przez uczestników obrotu, same dążenie i chęci uprawnionego są bez znaczenia i nie mogą stanowić przeszkody w wygaszeniu prawa ochronnego z powodu jego degeneracji.
Na poparcie tych poglądów skarżący powołał orzecznictwo państw członkowskich UE, w tym sprawę "Walkman" rozważaną m.in. z punktu widzenia regulacji art. 12 ust. 2 Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich o znakach towarowych.
Z podobnymi motywami, konsekwentnie do zaprezentowanej tezy, strona skarżąca wykazywała naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego.
Odpowiadając na skargę kasacyjną W. K. domagał się jej oddalenia. Wyjaśnił, że znak "OKNOPLAST" został przez niego po raz pierwszy użyty w obrocie gospodarczym w dniu 29 października 1990 r. i jest nieprzerwanie używany do chwili obecnej. Oznaczenie to utraciło aktualnie zdolność do odróżnienia pochodzenia towaru, przy czym do takiego stanu rzeczy doszło wyłącznie przez działanie [...] spółki O., która od 1997 r. narusza prawo wyłączne do posługiwania się przedmiotowym oznaczeniem. Odpowiadający na skargę kasacyjną zgodził się jedynie z .......... w kwestii uwzględnienia prawa Unii Europejskiej dotyczącego przedmiotu sporu. Wskazał przy tym na nowelizację Prawa własności przemysłowej, dokonaną ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r., wprowadzającą zmianę art.169 ust. 1 pkt 2 i zgodnie z prawodawstwem UE.
Nie zgodził się natomiast z tym, że casus oznaczenia WALKMAN, przywołany w skardze kasacyjnej, może mieć znaczenie przy rozpatrywanej sprawie. Oznaczenie WALKMAN uzyskało status nazwy rodzajowej określającej przenośny odtwarzacz taśm magnetofonowych. Do sklepu chodzi się więc kupić walkmana (bez względu na źródło pochodzenia tego towaru), nie przychodzi się natomiast nabyć "oknoplasta".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
I.
W myśl art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą procesową, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Podstawy skargi kasacyjnej zostały zawarte w art. 174 przytoczonej ustawy i zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 art. 174).
Przywołany pkt 1 art. 174 ustawy procesowej przewiduje zatem dwie formy naruszenia prawa materialnego, mianowicie błędną jego wykładnię, przez którą należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, jak i niewłaściwe zastosowanie oznaczające dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa skargi kasacyjnej może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, należy nadto wskazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną opartą na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest więc uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.
Prawidłowe skonstruowanie skargi kasacyjnej ma podstawowe znaczenie dla wyników postępowania kasacyjnego, gdyż zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy procesowej Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, którego przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w art. 183 § 2 ustawy procesowej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 komentowanej rozprawy.
II.
Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie opiera się na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy procesowej. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny winien w zasadzie wpierw odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut odnoszący się do naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie może podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
Jednakże w tej sprawie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej należy poprzedzić dokonaniem wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy procesowej, gdyż odmienność interpretacji tej normy prawnej skutkowała tym, iż Sąd I instancji uznał, że organ orzekający w sprawie nie wyjaśnił istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, uniemożliwiając tym samym kontrolę zaskarżonej decyzji.
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z treścią art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek utraty przez znak znamion odróżniających, przez to, że na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego stał się oznaczeniem składającym się wyłącznie z elementów, które mogą służyć w handlu do oznaczenia w szczególności rodzaju towaru, jego jakości, ilości, ceny, przeznaczenia, sposobu, czasu lub miejsca usytuowania, składu, funkcji lub przydatności, w stosunku do towarów dla których był zarejestrowany, a także gdy stał się oznaczeniem mogącym wprowadzić w błąd nabywców, w szczególności co do charakteru, jakości, własności bądź pochodzenia towaru.
Według Urzędu Patentowego druga część przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 po słowach "a także" stanowi samodzielną podstawę wygaszenia znaku nie związaną z działaniami lub zaniechaniami uprawnionego. Utrata zatem zdolności odróżniających polegająca na tym, że znak towarowy stał się nośnikiem mylących treści, zaczął wprowadzać kupujących w błąd, w szczególności co do właściwości, pochodzenia lub charakteru towarów jest przesłanką wystarczającą do wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy w oparciu o część drugą przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej.
Konsekwentnie do takiej wykładni Urząd Patentowy uznał, iż bez znaczenia prawnego jest ocena działań czy zaniechań uprawnionego, skoro doszło do faktycznej degeneracji znaku, objawiającej się faktem stosowania oznaczenia "oknoplast" przez wiele firm zarówno produkcyjnych, jak i usługowych, a także handlowych.
Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż przepis art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej stanowi całość i opisany w nim skutek musi nastąpić w wyniku działań uprawnionego już po nabyciu przez niego prawa ochronnego.
Posługując się wykładnią literalną przepisu, Sąd wywodził, iż poprzedzenie dwukrotnych sformułowań "stał się" i "a także stał się" zapisem "utraty przez znak znamion odróżniających przez to, że na skutek działań lub zaniedbań uprawnionego" oznacza, iż odnosi się on do obu stanów faktycznych objętych przepisem. Z tej też przyczyny Sąd przyjął, iż dla zastosowania omawianej normy prawnej niezbędna jest ocena działań uprawnionego.
Przytaczając założenia koncepcji subiektywnej degeneracji znaku, przyjętej przez Prawo własności przemysłowej, Sąd wskazał na znaczenie zachowania uprawnionego dla uznania degeneracji znaku.
Jeszcze inny sposób wykładni art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej zaprezentowała strona skarżąca w skardze kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu degeneracji znaku wymaga uwzględnienia postępowania uprawnionego w aspekcie jego przyczynienia się do takiej degeneracji. Jednak niezależnie od działań uprawnionego dla zastosowania omawianego przepisu wystarczy stwierdzenie degeneracji danego znaku z powodu masowego jego używania w obrocie.
Strona skarżąca uważa, podobnie jak Urząd Patentowy, iż utrata przez znak znamion odróżniających jest przesłanką wystarczającą do wygaszenia prawa ochronnego, a zaniechanie oceny działań uprawnionego nie ma w takiej sytuacji znaczenia.
To stanowisko strony skarżącej jest o tyle niezrozumiałe, iż nie zarzuciła ona Sądowi I instancji błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej, a nadto podzielając w ograniczonym zakresie interpretację tego przepisu dokonaną przez Sąd w sposób niekonsekwentny wykazywała wpierw, że możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu degeneracji znaku wymaga uwzględnienia postępowania uprawnionego, by następnie wywieść, że w szczególnych sytuacjach ta ocena jest bez znaczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd Sądu I instancji odnoszący się do wykładni art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej. Przepis ten nakazując wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy z powodu utraty przez ten znak znamion odróżniających, po pierwsze: definiuje pojęcie degeneracji znaku, po wtóre wskazuje przyczynę tej degeneracji.
Dla prawidłowego zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej koniecznym jest więc zarówno ustalenie, czy doszło do utraty znamion odróżniających znaku, jak i czy ten skutek nastąpił w wyniku działań lub zaniedbań uprawnionego.
Oprócz argumentów zaprezentowanych na poparcie tego poglądu przez Sąd I instancji, które Naczelny Sąd Administracyjny podziela, należy jeszcze zwrócić uwagę na nowelizację art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej dokonaną z dniem 13 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 286).
Dotychczasowy pkt 2 został podzielony na pkt 2 i pkt 3 i w każdym z tych przepisów degeneracja znaku została powiązana z działaniem uprawnionego, przy czym, w sytuacji gdy znak towarowy może wprowadzić odbiorców w błąd dodano jeszcze działania osób trzecich za zgodą uprawnionego.
Rację ma przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż omawiane rozwiązania prawne są wynikiem przyjęcia przez ustawę koncepcji subiektywnej degeneracji znaku. Przeszkodą uznania degeneracji znaku, stosowanie do tej koncepcji, będzie zachowanie uprawnionego wykazujące, iż nadal traktuje oznaczenie jako znak towarowy (por. Ewa Nowińska, Urszula Promińska, Michał du Vall – Prawo własności przemysłowej – Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis W-wa 2003 r. str. 245, Aurelia Nowicka, Maria Poźniak-Niedzielska, Urszula Promińska, Helena Żakowska-Henzler – Prawo własności przemysłowej – wydanie II uzupełnione i zaktualizowane z uwzględnieniem prawa europejskiego – str. 276).
III.
Strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy procesowej, wywodząc, iż Sąd ten nie ocenił wpływu wytkniętych uchybień (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego) na wynik sprawy administracyjnej. Zdaniem skarżącego zaniechanie ustaleń dotyczących oceny zachowania uprawnionego nie miało znaczenia dla wyniku postępowania administracyjnego, albowiem i tak doszło do degeneracji znaku. Przypomnieć w tym miejscu należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, iż ustalenia organu nie prowadzą do takiej konkluzji, jaką upatruje strona skarżąca w zgromadzonym materialne dowodowym.
Sąd stwierdził wprost, iż postępowanie dowodowe ograniczone li tylko do wykazania ilości firm posługujących się znakiem "oknoplast" nie doprowadziło do ustalenia czy doszło do degeneracji znaku. Aby to ustalić koniecznym jest i zebranie opinii kupujących i ocena działań uprawnionego.
Tymczasem stawiając omawiany zarzut, strona skarżąca w oderwaniu od motywów orzeczenia twierdzi, iż bezsporna jest degeneracja znaku. Uszło więc jej uwadze, iż zdaniem Sądu ta newralgiczna dla sprawy okoliczność nie została ustalona, co uniemożliwiło kontrolę zaskarżonej decyzji.
Ponadto twierdzenie, iż zaniechanie zbadania czy rozważenia wpływu działań lub zaniedbań uprawnionego na degenerację znaku nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy jest efektem błędnego zrekonstruowania treści art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej przez stronę skarżącą.
Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony także dlatego, że nie podważa on przyjętej przez Sąd I instancji tezy o niewyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności polegających na zebraniu opinii kupujących.
IV.
Konsekwentnie do prezentowanego poglądu strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy procesowej poprzez niezbadanie czy naruszenie art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej miało wpływ na wynik sprawy. Również i ten zarzut opiera się na przekonaniu strony skarżącej, iż w sprawie ustalono, że nastąpiła degeneracja znaku, a na przeszkodzie jego wygaszenia stanęło tylko zaniechanie dokonania przez organ oceny działań lub zaniedbań uprawnionego.
Podkreślić należy raz jeszcze, iż Sąd I instancji przesądził, że w postępowaniu administracyjnym nie ustalono, czy doszło do degeneracji znaku, a skoro tak to co najmniej przedwczesnym jest czynienie temu Sądowi zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy procesowej.
Zarzut ten można byłoby postawić wówczas, gdyby stan faktyczny sprawy był należycie ustalony i niekwestionowany przez stronę postępowania kasacyjnego.
V.
Z podobnych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwiony zarzut niewłaściwego zastosowania art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa własności przemysłowej. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Aby postawić zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego trzeba wpierw przyjąć, iż stan faktyczny sprawy został ustalony i nie nasuwa zastrzeżeń.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie został należycie ustalony, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji. Ten pogląd Sądu I instancji nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym, co oznacza, iż został także przyjęty przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skoro stan faktyczny sprawy nie został należycie ustalony, to nie można było dokonać subsumcji prawa materialnego.
VI.
Uznając skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 ustawy procesowej. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 tej ustawy w zw. z § 12 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).