II GSK 1362/23

II GSK 1362/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Cezary Pryca
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 917/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-02
II GZ 193/22 - Postanowienie NSA z 2022-06-30
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189 f § 1 pkt 1, § 2, § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 470
art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13 k ust. 1 pkt 2, ust. 6 i ust. 7;   art. 13 i ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 917/22 w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 stycznia 2022 r. nr BP.702.1500.2021.0328.BEPO.301 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie błędnych danych dotyczących kategorii pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje w całości od zasądzenia od Z. Z. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 28 kwietnia 2021 r. znak BKOE-WP-1.702.611.2020.0142.02 Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13k ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm. - dalej jako udp) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 32), a także na podstawie art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm. - dalej jako utd) nałożył na Z. Z. (dalej jako skarżący) karę pieniężną w kwocie 750 zł za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o numerze rejestracyjnym (...) w dniu 16 września 2020 r.
Organ wskazał, że 20 października 2020 r. funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę mobilną pojazdu ciężarowego o nr rej. (...) poruszającego się z przyczepą o nr rej. (...), którym kierował skarżący. W trakcie kontroli ustalono na podstawie okazanych dokumentów oraz informacji pobranych z Centralnej Ewidencji Pojazdów, że łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 24.990 kg (a zatem zespół pojazdów należał do kategorii 2 - zgodnie z art. 13ha ust. 3 pkt 2 udp). Stwierdzono też, że właścicielem pojazdu jest M. N.. Kierujący okazał kontrolującym wypis z udzielonego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
Kontrolujący uzyskali również dane z systemu elektronicznego poboru opłat elektronicznych, stwierdzając, że skarżący (będący kierującym wskazanym zespołem pojazdów) naruszył określony w art. 13i ust. 4a udp obowiązek wprowadzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas czterech przejazdów wykonanych 16 września 2020 r. po płatnych odcinkach drogi krajowej nr (...), co zarejestrowały urządzenia kontrolne:
- nr (...)o godzinie 02:07:29 na odcinku drogi krajowej (...) (połączenie z drogą krajową nr 7) - (...) (skrzyżowanie z drogą powiatową nr (...)),
- nr (...)o godzinie 03:30:07 na odcinku drogi krajowej nr (...) węzeł (...) - (...) (skrzyżowanie z drogą powiatową nr (...)),
- nr (...)o godzinie 07:40:45 na odcinku drogi krajowej nr (...) węzeł (...) - (...) (skrzyżowanie z drogą powiatową nr (...)),
- nr (...)o godzinie 09:17:11 na odcinku drogi krajowej (...) (połączenie z drogą krajową nr(...)) - (...) (skrzyżowanie z drogą powiatową nr (...)).
II.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 18 stycznia 2022 r. znak BP.702.1500.2021.0328.BEP0.301 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
III.
Wyrokiem z 2 marca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 917/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania.
Wyjaśniając motywy uwzględnienia skargi Sąd pierwszej instancji wskazał na nieprawidłową wykładnię art. 189f k.p.a., której następstwem było naruszenie przepisów postępowania.
W sprawie, w której dochodzi do ujawnienia wielu naruszeń w ramach jednej kontroli drogowej, w kontekście działu IVa k.p.a. zwrócić należało uwagę na funkcję kar pieniężnych.
W ocenie WSA, za co najmniej przedwczesne należało uznać wyrażone stanowisko GITD, że w sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprawdzie, że GITD co do zasady (hipotetycznie) dopuścił możliwość zastosowania tego przepisu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych do urządzenia służącego do uiszczania opłaty elektronicznej, jednak w swej ocenie pominął szersze okoliczności sprawy w postaci stwierdzenia w ramach jednej wstecznej kontroli wielu naruszeń.
Przy ocenie znikomości naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy uwzględnić okoliczności popełnienia naruszenia, wagę naruszonych obowiązków, motywację sprawcy naruszenia, częstotliwość niedopełnienia przez sprawcę wcześniej (tu - przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej) obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu.
Oceniane w całokształcie okoliczności, że naruszenie przez skarżącego obowiązku wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych o kategorii pojazdu: 1) nie zostało wytknięte skarżącemu przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej w dniu 20 października 2020 r., 2) nie wiązało się z osiągnięciem przez skarżącego jakiejkolwiek korzyści lub uniknięcia jakiejkolwiek straty - mogą świadczyć o znikomości naruszenia, uzasadniającej zastosowanie w danej sprawie art. 189f § 1 k.p.a. GITD nie przeanalizował w ogóle, czy tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary, a w konsekwencji nie weryfikował, że zachodziły one w tej sprawie. Zasadniczym naruszeniem jest jednak okoliczność, że GITD przy analizie spełnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pominął okoliczność, że: 1) zarówno do naruszeń, których dotyczy postępowanie w niniejszej sprawie, jak i kilkudziesięciu innych naruszeń obowiązku z art. 13i ust. 4a udp przez skarżącego, co do których również wszczęto postępowania administracyjne w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych - doszło w takich samych okolicznościach faktycznych, 2) organ informację o wszystkich tych uchybieniach pobrał w tym samym momencie (w trakcie kontroli mobilnej) z systemu elektronicznego poboru opłat, 3) za wszystkie te naruszenia (do których dochodziło w okresie kilku miesięcy) GITD wymierzył w zbliżonym czasie kilkadziesiąt administracyjnych kar pieniężnych.
Wskazując natomiast na brak rozważań organu co do oceny przesłanek z art. 189f § 2 i 3 k.p.a. w kontekście prewencyjnego charakteru kary pieniężnej ocena zasadności skorzystania z tej konstrukcji prawnej uwarunkowana jest zdaniem WSA osiągnięciem celów administracyjnej kary pieniężnej. Zważywszy na ujawnienie się wielu naruszeń w ramach jednej kontroli organu administracyjnego (kilkadziesiąt przejazdów w ciągu trzech miesięcy) rozważyć trzeba, czy wielokrotne ukaranie w ramach wszystkich postępowań wszczętych w oparciu o jedną kontrolę z 20 października 2020 r. mimo fizycznej odrębności rozpoznawanych spraw nie przekroczy w sposób istotny celu tej kary. Jeżeli bowiem organ uznałby, iż po wymierzeniu części kar pieniężnych spełniona zostałaby przesłanka celowości a strona usunęłaby naruszenie prawa wówczas organ w oparciu o treść § 3 art. 189f k.p.a. winien odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął to, że kara ta ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. W ocenie WSA trudno mówić o prewencyjnym charakterze kar pieniężnych, które są nakładane w tym samym czasie za naruszenia popełniane w okresie kilku miesięcy, a stwierdzane przy okazji jednej kontroli mobilnej - przez pobranie informacji o tych naruszeniach z systemu elektronicznego poboru opłat, które to informacje przez kilka miesięcy w tym systemie były umieszczone i nie spotkały się z reakcją organu.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając go w całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie ocenił, czy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i pominął okoliczności, które miałyby znaczenie przy ocenie znikomości naruszenia prawa, podczas gdy organ zebrał i należycie rozpatrzył materiał dowodowy trafnie przyjmując, że z uwagi na charakter dobra chronionego prawem oraz brak należytej staranności skarżącego, nie istniały podstawy do uznania znikomego charakteru naruszenia;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną ocenę okoliczności faktycznych tej sprawy prowadzące do przyjęcia, że zachowanie strony powinno zostać ocenione przez pryzmat normy określonej w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy właściwa ocena powinna prowadzić Sąd do wniosku, że stwierdzone w tej sprawie naruszenia popełnione przez skarżącego w dniu 16 września 2020 r. nie są tożsame z naruszeniami popełnionymi w innych dobach, a co za tym idzie brak jest podstaw do przyjęcia, że organ miał do czynienia z tym samych zachowaniem sprawcy, co jest konieczne dla zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 189f § 2 pkt 1-2 i § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ błędnie zaniechał wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa poprzez wykazanie uiszczenia całości kwoty jakiej wskutek przejazdów nie wpłacono, podczas gdy w przedmiotowej sprawie Sąd nie wyjaśnił w jaki sposób organ miałby zastosować się do dyspozycji art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. skoro system poboru opłat nie daje możliwości dopłacenia kwoty za przejazdy już po ich zakończeniu, a dodatkowo kierowca nie jest użytkownikiem systemu i nie wnosi opłaty elektronicznej, stąd też niemożliwym byłoby zobowiązanie kierowcy do zapłaty kwoty na poczet tej opłaty;
4. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13i ust. 4a w zw. z art. 13ha ust. 3, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n udp poprzez błędne przyjęcie, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli mobilnej winno skutkować uznaniem stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego, co powinno mieć znaczenie dla oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary określonych w art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., w sytuacji gdy właściwa wykładnia powołanych przepisów ustawy o drogach publicznych powinna prowadzić Sąd do wniosków, że naruszenie obowiązku z art. 13i ust. 4a udp ma charakter jednoczynowy skutkowy, co wpływa na brak możliwości zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. z uwagi na brak możliwości przyjęcia, że strona zaprzestała naruszenia prawa, a także z uwagi na brak możliwości uznania, że wielość naruszeń wynika z jednego zachowania sprawcy;
5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f § 2 pkt 1-2 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art, 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n udp poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku naruszenia przez kierowcę obowiązku o którym mowa w art. 13i ust. 4a udp istnieje możliwość wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa, co miałoby warunkować zastosowanie art. 189f § 2 i 3 k.p.a., podczas gdy charakter naruszonego przez stronę obowiązku uniemożliwia jego wykonanie po dokonaniu przejazdu, zatem organ nie mógł wzywać stronę do wykonania obowiązku, którego ta wykonać nie może.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VI.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty dotyczące obu podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a więc zarówno naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie organu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego. Stawiane zarzuty, pomimo ich formalnego zróżnicowania, pozostają ze sobą w dość ścisłym związku, bowiem zarówno argumentacja organu, jak i cel wyliczanych w zarzutach uchybień, koncentruje się zasadniczo wokół błędnej wykładni art. 189f § 1 pkt 1 i 2, § 2, § 3 k.p.a. w kontekście norm wywodzonych z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n udp. Miało ona przy tym doprowadzić do nieprawidłowej oceny przez WSA zaskarżonej decyzji. Uwzględniając więc niewątpliwie silny związek pomiędzy podniesionymi zarzutami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne ich łączne, niejako problemowe rozpatrzenie. W istocie stronie skarżącej kasacyjnie chodzi o wadliwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 i 2, § 2, § 3 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 3, art. 13i ust. 4a, art. 13k ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 2, ust. 5, ust. 6 pkt 2, ust. 9 oraz art. 13n udp, polegającą na uznaniu, że popełnienie przez skarżącego analogicznych naruszeń i ujawnienie ich podczas jednej kontroli drogowej powinno skutkować uznaniem stwierdzonego naruszenia za jeden z elementów naruszenia wieloczynowego oraz prowadzić do wniosku, że skoro naruszenie prawa na podstawie art. 13i ust. 4a udp było jednym naruszeniem wieloczynowym oraz nie zostało uprzednio popełnione, to jest przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli i przerwane przez skarżącego po kontroli, a skarżący nie odniósł z niego bezpośredniej korzyści, co ma świadczyć o znikomej wadze naruszenia, a wymierzenie indywidualnych kar za szereg analogicznych naruszeń jest nieproporcjonalne. To właśnie z tymi zarzutami pozostają w związku zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zmierzają generalnie do wykazania, że w tej sprawie organ trafnie ocenił istnienie braku przesłanek do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a zatem nie było podstaw do zarzucenia mu naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej podważają zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku wychodząc z argumentacji osadzonej na poglądzie o błędnej wykładni i w efekcie niewłaściwego zastosowania normy wywodzonej z art. 189f § 1 pkt 1 oraz art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już do zbliżonych w istocie problemów prawnych dotyczących zastosowania - jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji - art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawach dotyczących kar pieniężnych nałożonych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1091/19; II GSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19). Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych wyroków, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela.
W orzeczeniach tych przyjęto, że warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa jak i zaprzestania naruszenia prawa. Przyjął także, że zaprzestanie naruszenia prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena jej zaistnienia nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 - 6, [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, pod red. H. Knysiak-Sudyki, WKP 2019).
Z powyższego wynika, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. A. Cebera i J. G. Firlus. Art. 189f. [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019 oraz A. Wróbel, art. 189f. [w]: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019). Jest to, zdaniem NSA, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć.
W powołanym wyżej wyroku z 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 1091/19 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w relacji do treści sankcjonowanego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy, sprzeczne z nim zachowanie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do stanu niezgodnego z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd ten pozostaje aktualny w odniesieniu do naruszenia jedynego obowiązku jaki został nałożony przez ustawodawcę na kierowców w związku z opłatą elektroniczną tj. wprowadzenia do urządzenia viaBOX prawidłowych danych. W relacji do treści sankcjonowanego obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów w celu uiszczenia opłaty elektronicznej w stosownej wysokości, o którym mowa w art. 13i ust. 4a w związku art. 13 ust. 1 pkt 3 udp i art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem, na naruszeniu obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów, co skutkuje brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w stosownej wysokości, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Oznacza to, że w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie.
Tak określony zakres stosowania omawianej przesłanki nie pozostaje bez wpływu na ocenę odnośnie do braku skuteczności argumentacji WSA w zakresie, w jakim eksponuje znaczenie tej okoliczności, iż w trakcie kontroli mobilnej przeprowadzonej 20 października 2020 r. z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilkudziesięciu incydentach (naruszeniach) polegających na wskazaniu niewłaściwej klasy pojazdu przypisanego do urządzenia viaBOX, które miały miejsce od 17 czerwca 2020 r. do dnia kontroli.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego znaczenie tej okoliczność powinno być rozpatrywane w płaszczyźnie odnoszącej się do oceny skuteczności sankcji administracyjnej wiązanej z naruszeniem obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu podczas przejazdów i związanym z tym brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd we właściwej wysokości oraz jej funkcji motywacyjnej. Wobec tego również, że istota oraz funkcje rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie przepisu art. 13k ust. 6 i ust. 7 udp sprzeciwiają się, co trzeba podkreślić, nakładaniu więcej niż jednej kary za naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby - przedstawione wnioski tym bardziej należy uznać za uzasadnione. Sama powtarzalność deliktów jednorazowych i jednocześnie skutkowych nie "przekształciła" ich w delikt wieloczynowy o charakterze ciągłym.
W rozpoznawanej sprawie przesłanka zaprzestania naruszenia prawa, o której stanowi art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie została spełniona, z tego też względu ewentualne niedostatki w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie odnoszącym się do oceny wagi naruszenia prawa nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, a tym samym za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tego zagadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Ma bowiem rację organ, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił, że w tej sprawie organ błędnie pominął możliwość wezwania strony do wykazania usunięcia naruszenia prawa poprzez wykazanie uiszczenia całości kwoty jakiej wskutek przejazdów nie wpłacono. Zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Ponownie podkreślić wypada, że jak trafnie zwrócono uwagę w nauce prawa - naruszenia prawa, gdy miało ono charakter jednorazowy i nieciągły, usunąć się nie da (A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz..., art. 189f, nb 22). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że w przypadku art. 189f § 2 k.p.a. chodzi o przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem (tak S. Gajewski, Kodeks..., s. 113; A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz..., art. 189f, nb 22) bądź "usunięcie skutków naruszenia" (M. Jabłoński [w:] Kodeks..., red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, art. 189f, nb 14). W nawiązaniu do powyższych stanowisk usunięcie naruszenia prawa rozumieć należy jako usunięcie przyczyny powstania stanu niezgodnego z prawem np. uzyskanie stosownego zezwolenia lub koncesji, wycofanie z obrotu sfałszowanej partii żywności czy też przedłożenie prawem wymaganego zabezpieczenia.
W niniejszej sprawie, z uwagi na charakter popełnionego naruszenia, brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa. Nie można usunąć po przejeździe, naruszenia polegającego na braku wprowadzenia w terminie do urządzenia służącego do poboru opłat prawidłowych danych o kategorii pojazdu w związku przejazdem płatnym odcinkiem drogi krajowej. Wykonanie obowiązku po terminie nie będzie stanowić usunięcia skutków naruszenia ani też zaprzestania naruszania.
W konsekwencji należy zatem uznać, że i w tym zakresie nieprawidłowy był pogląd Sądu pierwszej instancji, że zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych powodów zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości.
Ponieważ istota sprawy jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dostatecznie wyjaśniona, zasadne w tych okolicznościach było również rozpoznanie skargi i przyjęcie, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu. To, że doszło do naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust.4a udp w istocie w tej sprawie było okolicznością bezsporną, niekwestionowaną przez skarżącego i w pełni wykazaną przez organ.
Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Jednocześnie uwzględniając okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.