II GSK 1193/21

II GSK 1193/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1412/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 284
art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1412/20 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 28 maja 2020 r. nr EA-b-645/496/20 w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. C. na rzecz Komendanta Głównego Policji 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1412/20 oddalił skargę M. C. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej: Komendant, KGP) z 28 maja 2020 r. w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską dla celu łowieckiego.
Strona nie zgadzając się z powyższym wyrokiem wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a to art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (DZ. U. z 2019 r., poz. 284 z późn. zm.; dalej: u.b.a.) w związku z art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (dalej: k.k.) w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, skutkującą uznaniem, że:
- podstawą do oceny właściwości osobistych osoby starającej się o pozwolenie na broń może stanowić czyn przestępny podlegający zatarciu z mocy prawa,
- powielenie argumentacji z wyroku sądu karnego, zatartego z mocy prawa jest wystarczające do ujawnienia takich cech osobowościowych skarżącego, które miałyby przemawiać za tym, że spełnia on przesłankę zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
W oparciu o powyższe zarzuty wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; rozpoznanie skargi na rozprawie; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor skargi kasacyjnej przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W piśmie procesowym z 9 maja 2023r. skarżący kasacyjnie przedstawił dodatkową argumentację poprzez przytoczenie szeregu wyroków, na poparcie, że sąd I instancji naruszył przepis art. 106 k.k. w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wnosił o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; rozpoznanie sprawy na rozprawie; zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm.
Obecny na rozprawie przed NSA w dniu 13 listopada 2024r. pełnomocnik organu- Komendanta Głównego Policji wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II GSK 1193/21 i II GSK 1194/21.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Wymaga wyjaśnienia, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a.
Należy także wyjaśnić, że przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Skoro nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Zarzucono w skardze kasacyjnej jedynie naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 10 ust. 1 u.b.a. oraz art. 106 k.k. w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji. Brak sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutów na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli przepisów postępowania oznaczało, że skarżący kasacyjnie w istocie nie zakwestionował stanu faktycznego ustalonego przez organy, a przyjętego przez WSA w zaskarżonym wyroku. W tej sytuacji nie można uznać za skuteczne rozważań i polemiki autora skargi kasacyjnej odnoszących się do oceny materiału dowodowego, że za wystarczające przyjęto jedynie argumenty z wyroku karnego. Skoro bowiem strona nie postawiła w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy (a uczyniła to uzasadniając zgłoszone zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego), to tym samym zrezygnowała z proceduralnego negowania regulacji dotyczących sposobu gromadzenia i oceny dowodów. Z uwagi na powyższy sposób konstrukcji zarzutów skargi kasacyjnej oraz mając na względzie ich uzasadnienie, wspomniany brak zarzutów procesowych skutkuje związaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanem faktycznym przyjętym przez WSA jako podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Istota sporu sprowadzała się zaś do rozstrzygnięcia, czy przy ocenie pozytywnej przesłanki warunkującej udzielenie pozwolenia na broń, uregulowanej w art. 10 ust. 1 u.b.a., tj. że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego, należy wziąć pod uwagę fakt popełnienia w przeszłości przez osobę ubiegającą się o udzielenie takiego pozwolenia czynu przestępnego do tego z winy umyślnej, bo stypizowanego w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2019 r., poz. 122, sankcjonującego karą pozbawienia wolności do lat 3 osobę, która zabija, uśmierca zwierzę albo dokonuje uboju zwierzęcia z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 33 lub art. 34 ust. 1-4), a co do którego skazanie uległo zatarciu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 10 ust. 1 u.b.a. i trafnie zaakceptował decyzje organów Policji o odmowie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego.
Przed odniesieniem się do zgłoszonych zarzutów należy podkreślić, że w polskim systemie prawnym dostępu do broni nie gwarantuje żaden z przepisów Konstytucji. Dostęp ten jest reglamentowany na warunkach określonych w ustawie o broni i amunicji (por. art. 1 u.b.a.). Polskie prawo: ustawa zasadnicza, ani ustawa o broni i amunicji nie gwarantuje prawa do posiadania broni (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12,opubl. OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 139; 23 listopada 2022 r., sygn. akt SK 113/20, opubl. OTK-A z 2022 r., poz. 72), a używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej, co powoduje, że przepisy tę sferę regulujące muszą być wykładane ściśle (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09; opubl. jak niżej cytowane orzeczenia NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 2 u.b.a.: "Poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione". Wartością przemawiającą za taką decyzją ustawodawcy było przede wszystkim, gwarantowane w art. 38 Konstytucji, fundamentalne prawo człowieka prawo do życia, jak i wynikający z art. 5 Konstytucji obowiązek Państwa zapewnienia m.in. bezpieczeństwa obywatelom. Objęcie przez ustawodawcę reglamentacją posiadania, wytwarzania i obrotu bronią palną i amunicją powodowane jest bowiem potrzebą ochrony przed niebezpieczeństwem użycia tych przedmiotów przeciwko życiu i zdrowiu ludzkiemu (por. wyrok TK o sygn. SK 113/20; wyroki NSA z: 28 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/10; 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05; M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, "Państwo i Prawo" z 1997r., nr 5, s. 43-45; L.A. Niewiński, Zakres reglamentacji dostępu do broni palnej jako forma ograniczenia prawa podmiotowego obywatela, "Studia Prawnoustrojowe" nr 6/2006, s. 243). W ramach ochrony wspomnianego prawa i realizacji ww. obowiązku Państwo musi przeciwdziałać bezprawnym zagrożeniom i zamachom wymierzonym w obywateli. W treści art. 10 u.b.a. zawarta została zarówno norma kompetencyjna, jak i materialna, upoważniająca właściwy organ do wydania pozwolenia na broń: "jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni" (ust. 1).
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w art. 10 ust. 1 u.b.a. zawarł pozytywną przesłankę wydania pozwolenia na broń, tj. wykazanie, że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Natomiast z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiącego, że skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe (lit. a) bądź za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia (lit. b) wynika, że ubiegający się o pozwolenie został uznany przez ustawodawcę za osobę stanowiącą zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, co skutkuje odmową wydania pozwolenia na broń takiej osobie (por. wyroki NSA z: 23 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 411/21; 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 240/21; 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 404/22).
Jak już zaznaczono, podstawą odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celu łowieckiego w rozpoznawanej sprawie był brak spełnienia przez skarżącego przesłanki pozytywnej, o której stanowi art. 10 ust. 1 u.b.a., że posiadanie przez niego broni stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego.
Słusznie przyjął Sąd I instancji, że skazanie za przestępstwo, które z mocy ustawy uważa się za niebyłe (w myśl art. 106 k.k.), nie stoi na przeszkodzie dokonaniu pełnej i obiektywnej oceny właściwości i warunków osobistych ubiegającego się o wydanie pozwolenia na broń w ramach przesłanki z art. 10 ust. 1 u.b.a. Zatarcie skazania pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości posiadacza broni ważny jest nie tyle fakt ukarania (z uwagi na przesłankę z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.), ale dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby Zatarcie skazania nie stanowi zatem przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 k.p.a., że osoba, która posiada broń bądź ubiega się o pozwolenie, a która popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyroki NSA w sprawie II GSK 411/21, II GSK 240/21; z 30 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2129/22).
Z tego względu zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 u.b.a. w związku z art. 106 k.k. okazał się niezasadny. W sprawie bowiem przy ocenie przesłanki z art. 10 ust. 1 u.b.a. rozpatrywano jako jeden z elementów także czyn, którego dopuścił się skarżący - z art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt i okoliczności z jego popełnieniem związane, tym bardziej, że wnioskodawca jako myśliwy z długoletnim stażem, posiadający także uprawnienia do uprawiania sportu strzeleckiego, zabił, bez uzasadnionej potrzeby psa (rasy owczarek niemiecki) przy użyciu broni palnej, naruszając chronione ustawą prawa zwierząt. Postąpił więc pochopnie i bez zastanowienia, jak również bez zachowania szczególnej ostrożności i zasad bezpieczeństwa, gdyż w trakcie zdarzenia w lesie znajdowało się wielu spacerowiczów, a pies nie zagrażał bezpieczeństwu strony oraz innych zwierząt, a cechy osobowości skarżącego, które uzewnętrzniły się w trakcie popełnienia przestępstwa, nie są pożądane u osób chcących posiadać broń. Uzasadniają bowiem obawę, że strona, dysponując bronią, mogłaby jej użyć sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, a tym samym stworzyć zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Zresztą, jak zauważyły organy i za nimi WSA, od chwili wydania prawomocnego wyroku skazującego ([...] maja 2018 r., a wyrok w I instancji został wydany [...] września 2017 r.) i zatarcia skazania (na mocy art. 107 § 4a k.k. stanowiącego, że w razie skazania na grzywnę zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania) do chwili złożenia wniosku o broń (17 września 2019r.) upłynął zbyt krótki czas, aby można było ocenić, czy wymierzona kara osiągnęła swój cel w zakresie prewencji indywidualnej.
Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji. Bezpośrednie uregulowanie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem w ogóle nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4618/16).
Wobec powyższego za nieuzasadniony należało uznać zarzut zgłoszony w pkt 1 tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego w pkt 1 tiret drugie petitum skargi kasacyjnej, choć zgłoszony został także w ramach zarzutu naruszenia art. 10 ust.1 u.b.a. w zw. z art. 106 k.k. w zw. z art. 43 ust. 2 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię, to z jego konstrukcji i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że intencją strony było zakwestionowanie prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych i ich oceny, w kontekście przesłanek wynikających z powołanych przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że skarżący kasacyjnie, mimo braku zarzutów procesowych, w oparciu o zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a., kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, w szczególności odnoszące się do oceny materiału dowodowego z uwagi na zatarcie skazania. W odniesieniu do tak skonstruowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego, w ramach których Strona zarzucając błędną wykładnię, w rezultacie polemizuje z ustaleniami faktycznymi, niedopuszczalne jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastępowanie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, zarzutami naruszenia prawa materialnego i za ich pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzuty naruszenia prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 2747/12; 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który to Skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 7 marca 2024r., sygn. akt II GSK 42/21; 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11; 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11).
Dlatego omawiany zarzut należało uznać za nieskuteczny.
Odnosząc się do argumentacji z pisma z 9 maja 2023 r., uzupełniającej uzasadnienie skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że spośród przytoczonych judykatów, jedynie wyrok w sprawie II OSK 973/18 odnosił się do analogicznego zagadnienia opartego na u.b.a. i nie przedstawiał odmiennej opinii od obecnie prezentowanej przez skład orzekający. Natomiast pozostałe orzeczenia dotyczyły sankcji, a nie ubiegania się o pozwolenie, i do tego uregulowanych w innych niż u.b.a. ustawach.
Z powyższych względów skargę kasacyjną strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1365 z późn. zm.). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu z tytułu udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie przewidzianym art. 179 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).