II GSK 1182/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-13
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowyustawa SENTkara pieniężnasystem monitorowaniaprzewóz towarówkontrolanierzetelność danychskarżący kasacyjnyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika w sprawie kary pieniężnej za błędy w systemie SENT, uznając je za nierzetelność, a nie pomyłkę.

Skarga kasacyjna dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika za błędy w systemie monitorowania przewozu towarów (SENT). Skarżący zarzucał błędną wykładnię przepisów dotyczących odstąpienia od nałożenia kary. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że stwierdzone nieprawidłowości w danych przewoźnika (różnice w nazwie i NIP firmy) nie były zwykłą pomyłką, lecz wynikiem nierzetelności, co wykluczało zastosowanie przepisów pozwalających na odstąpienie od kary.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną przewoźnika Ż. R. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (ustawa SENT). Skarżący zarzucał naruszenie przepisów materialnych dotyczących odstąpienia od nałożenia kary oraz przepisów postępowania. Sąd kasacyjny oddalił skargę, stwierdzając, że nie opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach. NSA podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bada legalność zaskarżonego wyroku jedynie w zakwestionowanym zakresie. W ocenie Sądu, stwierdzone nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, dotyczące nazwy i numeru NIP przewoźnika, nie stanowiły zwykłego błędu pisarskiego, lecz były wynikiem nierzetelności we wprowadzaniu danych. Okoliczność, że obie firmy (skarżącej i jej męża) działały pod tym samym adresem, nie usprawiedliwiała błędnego wpisu. Sąd odwołał się do celów ustawy SENT, wskazując na potrzebę uszczelniania systemu podatkowego i ograniczenia napływu towarów z nieuiszczonymi podatkami. Uznano, że kara pieniężna ma charakter dyscyplinujący i prewencyjny. Sąd odrzucił również argumentację o naruszeniu zasady proporcjonalności, wskazując, że ustawodawca nie różnicuje istotności danych w zgłoszeniu, a kary mają charakter dyscyplinujący. Zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uznano za nietrafny, gdyż przepis ten nie miał zastosowania w sprawie ze względu na regulacje szczególne ustawy SENT dotyczące odstąpienia od nałożenia kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzone nieprawidłowości nie były zwykłą pomyłką, lecz wynikiem nierzetelności we wprowadzaniu danych, co wyklucza zastosowanie przepisów pozwalających na odstąpienie od kary.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że różnice w nazwie i NIP firmy przewoźnika, mimo wspólnego adresu, nie stanowiły błędu pisarskiego, a były wynikiem nierzetelności. Okoliczność, że pracownica była w ciąży lub że błąd został usunięty podczas kontroli, nie zmienia oceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

ustawa SENT art. 24 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Przepis ten określa możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. Sąd podkreślił, że jest to uznanie administracyjne, ale nie dowolne, wymagające zajęcia stanowiska i uargumentowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 5 § ust. 4 pkt 1 lit. a) i b)

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Przepisy określające dane przewoźnika, które muszą być zgłoszone w systemie SENT.

ustawa SENT art. 26 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 5

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie kar pieniężnych.

k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku znikomej wagi naruszenia. Sąd uznał, że nie ma zastosowania w tej sprawie ze względu na odrębne regulacje w ustawie SENT.

k.p.a. art. 189a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis określający zakres stosowania przepisów działu IVa k.p.a. do kar pieniężnych.

k.p.a. art. 189a § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis wyłączający stosowanie przepisów działu IVa k.p.a. w przypadku uregulowania określonych zagadnień w przepisach odrębnych, np. odstąpienia od nałożenia kary.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 4

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 ust. 3 ustawy SENT (brak przesłanek ważnego interesu przewoźnika). Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 26 ust. 3 ustawy SENT (brak przesłanek do odstąpienia od kary). Naruszenie przepisów postępowania przez niezastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

uznanie administracyjne, ale nie dowolne luz decyzyjny nie oznacza jednak, że działanie podejmowane na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT [...] oznacza jego dowolność nieprawidłowość obejmowała wpis dotyczący firmy przewoźnika [...] natomiast w rzeczywistości przewóz wykonywany był przez Z. [...] nie były z pewnością skutkiem błędu, był wynikiem co najmniej nierzetelności we wprowadzaniu danych kara pieniężna [...] będzie miała także charakter dyscyplinujący i prewencyjny ustawodawca w omawianej regulacji określił niezbędne elementy zgłoszenia nie różnicując je na istotne, czy też nieistotne

Skład orzekający

Cezary Pryca

przewodniczący

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących kar pieniężnych, pojęcia nierzetelności danych, przesłanek odstąpienia od nałożenia kary (ważny interes przewoźnika, interes publiczny) oraz stosowania przepisów k.p.a. w kontekście kar administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędów w systemie SENT i kar pieniężnych nakładanych na przewoźników. Interpretacja przepisów k.p.a. ma szersze zastosowanie do kar administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów stosowania ustawy SENT i kar pieniężnych, co jest istotne dla branży transportowej. Wyjaśnia, kiedy błędy w systemie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych.

Błąd w systemie SENT kosztował 10 000 zł. NSA wyjaśnia, kiedy nierzetelność jest surowsza niż pomyłka.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1182/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Gd 890/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 859
art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 189 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ż. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 890/20 w sprawie ze skargi Ż. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2020 r. nr 2201-IOC.5063.15.2019.AK w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ż. R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 25 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 890/20, oddalił skargę Ż.R. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS, DIAS) z 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.
Strona nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 z póżn. zm.; dalej: ustawa SENT), poprzez błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki ważnego interesu przewoźnika;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3 ustawy SENT
(Dz. U. z 2020 r., poz. 859 z póżn. zm.), poprzez błędną wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu, że skarżąca nie spełnia przesłanek ku odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej.
3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 54 z póżn. zm.; dalej: k.p.a.), poprzez niezastosowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o: uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm taryfowych, lub według spisu kosztów, jeżeli takowy zostanie złożony na rozprawie oraz o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wnosił o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie od skarżącej na rzecz Dyrektora IAS kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Obecny na rozprawie przed NSA pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona.
Wymaga wyjaśnienia, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a.
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Odnosząc te uwagi do zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie poddaje się merytorycznej ocenie zarzut podnoszący błędną wykładnię art. 26 ust. 3 ustawy SENT wskutek błędnego uznania, że strona nie spełnia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Co do wspomnianego zarzutu, strona skarżąca ani w nim, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podała, jaka powinna być w jej ocenie prawidłowa wykładnia tego przepisu, na czym polegał błąd Sądu. Przepis art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymaga zaś, aby skarga kasacyjna zawierała przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, skoro sąd odwoławczy związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Oceniając pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.
Zarzut z pkt 1.petitum skargi kasacyjnej podnosi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie nie było sporne, że doszło do naruszenia obowiązków przewoźnika związanych z przewozem towarów wrażliwych. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w protokole kontroli, którego integralną część stanowi formularz przewozu towarów drukowany przez funkcjonariusza podczas kontroli na drodze (wydruk z rejestru zgłoszeń) oraz dokumentacji fotograficznej - okazanych przez kierującego dokumentów – że po sprawdzeniu w systemie SENT zarejestrowanego przewozu towaru stwierdzono niezgodność zapisów z pozostałymi dokumentami okazanymi przez kierowcę, gdyż w polach: "przewoźnik" widniała firma "P., ul. [...],[...] W., ul. [...] i numer identyfikacji podatkowej przewoźnika -NIP [...]1" (art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. a) i lit. b) ustawy SENT), natomiast w rzeczywistości przewóz wykonywany był przez "Z. [...], ul. [...],[...] W., posiadającą NIP [...]2. Właściciele obu firm są małżonkami.
Te ustalenia, wobec jednoznacznej treści art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, uzasadniały wniosek o zaktualizowaniu się przesłanek przypisania stronie naruszenia obowiązku, o którym mowa w tych przepisach, a w konsekwencji wniosek o zaktualizowaniu się podstaw do ewentualnego zastosowania art. 24 ust. 3 tej ustawy, pozwalającego na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Sąd odwoławczy zgadza się w pełni z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, że "kompetencje organu administracji kształtowane przepisem art. 24 ust. 3 ustawy SENT zostały oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, albowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", same zaś dyrektywy korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu pojęć niedookreślonych i nieostrych – "przypadek uzasadniony", "ważny interes przewoźnika", "interes publiczny" – co prowadzi do wniosku, że na regulowanym tym przepisem prawa etapie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organowi administracji publicznej pozostawiono "luz decyzyjny", pozwalający na sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Nie oznacza to jednak, że działanie podejmowane na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, a więc działanie w warunkach uznania, oznacza jego dowolność. Podejmowany w takich warunkach akt stosowania prawa, w którego rezultacie nie musi, ale może dojść do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w relacji do niedookreślonych (nieostrych) pojęć "uzasadnionego przypadku", "ważnego interesu przewoźnika", "interesu publicznego" – jako rezultatów działań (racjonalnego) prawodawcy, który świadomie posługując się określonymi środkami techniki prawodawczej zmierza w ten sposób do realizacji zamierzonych celów – wymaga zachowania określonego standardu działania, który wiąże się więc z potrzebą zajęcia jednoznacznego i zindywidualizowanego okolicznościami rozpatrywanego przypadku stanowiska wobec tychże pojęć. Mianowicie, stanowiska zawierającego uargumentowaną i wiążącą propozycję jego (ich) rozumienia na gruncie rozpatrywanego przypadku, co innymi słowy wiąże się z kwalifikowaniem lub oceną określonych faktów (zdarzeń, zachowań, zjawisk), jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz, jako objętych albo nieobjętych zakresem normowania i zastosowania danej normy prawnej (por. wyrok NSA z 25 września 2024 r., sygn. akt II GSK 271/21; opubl., podobnie jak orzeczenia niżej cytowane: orzeczenia.nsa.go.pl).
Z konwencji językowej stosowanej dla potrzeb redakcji wypowiedzi normatywnej zawartej w ust. 3 art. 24 ustawy SENT, wprost i jednoznacznie wynika, że ważny interes przewoźnika lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony. Oznacza to, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Wobec tego za uprawniony należy uznać wniosek, że ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym), nie może pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki po pierwsze w relacji do celów ustawy SENT, zaś po drugie w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy (por. wyroki NSA z: 9 maja 2024 r. sygn. akt II GSK 396/21; 24 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1059/21).
Do tego użycie w omawianym art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez ustawodawcę spójnika "lub" prowadzi do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie zostało oparte na konkurencyjnych, lecz równoważnych podstawach, a co więcej, że zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" może stanowić samodzielną podstawę stosowania wymienionego przepisu prawa.
Skoro, zgodnie z poglądami wyrażonym w orzecznictwie, ważny interes przewoźnika lub interes publiczny powinien być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, to przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca domagała się zastosowania art. 24 ust. 3 ustawy SENT, powołując się na swój ważny interes jako przewoźnika, uzasadniony jednostkowym charakterem naruszenia, spowodowany błędem pracownicy będącej w ciąży, wypełniającej jednocześnie obowiązki w firmie skarżącej i jej męża, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołała się także na zasadę proporcjonalności, że nałożona kara pozostaje w zupełnej dysproporcji względem powstałego naruszenia, mającego charakter błędu pisarskiego (s. 5 skargi kasacyjnej).
Przede wszystkim należało najpierw ocenić, czy stwierdzone uchybienie w zgłoszeniu SENT było wyłącznie błędem pisarskim, jak oczekiwała strona. Zarówno organy, jak i WSA wytłumaczyli, dlaczego nie przypisali stwierdzonemu naruszeniu charakteru ww. omyłki. Nieprawidłowość obejmowała wpis dotyczący firmy przewoźnika (Z. [...]), która różniła się istotnie od firmy jej męża (P[...]). Lokalizacja obu firm pod tym samym adresem nie była wystarczająca do przyjęcia, że mogło dojść do błędnego wpisu w rejestrze, skoro wpisać należało, zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy SENT dane przewoźnika obejmujące: imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby. Do tego w rejestrze także został nieprawidłowo wpisany, wymagany przez art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. b) ustawy SENT, numer identyfikacji podatkowej przewoźnika (NIP), gdyż wpisano także NIP firmy męża skarżącej. Zakres opisanych uchybień prawidłowo został przyjęty przez organy jako nie będący z pewnością skutkiem błędu, był wynikiem co najmniej nierzetelności we wprowadzaniu danych. Okoliczność, że nieprawidłowości zostały usunięte podczas kontroli nie miała wpływu na ich ocenę.
Zresztą skarżąca najpierw wyjaśniała, że omawiane naruszenie było wynikiem pomyłki przy wypisywaniu zgłoszenia (pismo strony z 31 października 2018 r.), a argument, że błąd ten popełnić miała pracownica będąca w ciąży pojawił się w odwołaniu od decyzji organu I instancji datowanym na 10 stycznia 2019 r., mimo że kontrola odbyła się 21 czerwca 2018 r..
Sytuacja, do jakiej doprowadziła strona, nie miała charakteru pojedynczego naruszenia. Skarżąca w ramach tego samego przewozu dopuściła się bowiem dwóch – omówionych powyżej – naruszeń nie pozostających bez istotnego znaczenia dla rzetelności uzyskanych danych identyfikujących przewoźnika, szczególnie że obie firmy działają pod tym samym adresem.
Z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że jej celem jest uszczelnianie systemu podatkowego poprzez wdrożenie nowych rozwiązań polegających na monitorowaniu i kontroli przewozu drogowego towarów, w szczególności towarów wrażliwych dla dochodów budżetu państwa oraz ograniczenie napływu towarów z innych państw członkowskich, od których podmioty obowiązane nie uiszczają jakichkolwiek podatków. Z uzasadnienia projektu tej ustawy wynika też, że podmioty, na które nakłada się w ustawie obowiązki - w razie celowego działania, zaniechania lub niedbalstwa związanego z obowiązkami - będą zobowiązane do uiszczenia kary pieniężnej albo kary grzywny, której wymiar będzie miał także charakter dyscyplinujący i prewencyjny (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 747/23).
Należy także zgodzić się ze stanowiskiem WSA, że skarżąca nie podała innych przesłanek, które należałoby wziąć pod uwagę przy ocenie jej ważnego interesu, a w konsekwencji przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary.
Odnosząc się do zarzutu, że za odstąpieniem od nałożenia kary przemawiała nadmierna surowość przewidzianej kary względem stwierdzonego naruszenia, co naruszać miało zasadę proporcjonalności, należało również uznać go za nietrafny. Zarzut ten w zakresie odnoszącym się do realiów tej sprawy w istocie opiera się na poglądzie, że nakładanie znacznych kar pieniężnych, tak jak w niniejszej sprawie – 10.000 zł na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi błędami jest nadmiernie dolegliwe w stosunku do celu, który ma osiągnąć czyli narusza zasadę proporcjonalności (s. 5 skargi kasacyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustawodawca w omawianej regulacji określił niezbędne elementy zgłoszenia nie różnicując je na istotne, czy też nieistotne (ale na tyle ważne, że pozwalają na skuteczną identyfikację i monitorowanie przewozu), ustanowił sankcję za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym (innych niż dotyczące towaru). Ponadto, w sytuacjach, w których dochodzi do oczywistych jednostkowych pomyłek, co do zasady w orzeczeniach sądów administracyjnych przyjmuje się, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, bo jej nałożenie stałoby w sprzeczności z interesem publicznym realizującym m.in. zasadę proporcjonalności. Taka sytuacja, o czym już była mowa w tej sprawie, nie wystąpiła.
Za nieusprawiedliwiony należało także uznać zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wskutek jego niezastosowania, przy czym nie mieści się w podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenia przepisów postępowania, jak zgłasza skarżąca, ale w podstawie – naruszenia prawa materialnego, gdyż przepis ten wprowadza przesłankę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Przede wszystkim ani w postępowaniu administracyjnym, ani przed WSA strona nie podnosiła naruszenia ww. przepisu, co skutkowało brakiem stanowisk organów i WSA, co było uzasadnione (o czym niżej).
Należy zauważyć, że w myśl art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie podkreśla się, że to odesłanie stosuje się do kar pieniężnych tylko w zakresie nieuregulowanym i tylko odpowiednio. Wobec niezamieszczenia ustawowego odesłania w przepisach ogólnych ustawy SENT (obejmujących definicje ustawowe oraz określenie zakresu spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, jak i spraw oraz podmiotów wyłączonych spod jej regulacji), odesłania zastosowane w przepisach szczególnych tej ustawy muszą być interpretowane ściśle, a więc przy uwzględnieniu zakresu odesłania wynikającego z treści normy szczególnej wprowadzającej dane odesłanie i jednocześnie określającej granice jego stosowania. Interpretacja i określenie granic tego odesłania musi zatem uwzględniać regulację ustawy SENT w zakresie dotyczącym stosowania kar pieniężnych (por. wyroki NSA z: 25 kwietnia 2024, sygn. akt II GSK 89/21; 5 września 2024 r., sygn. akt II GSK 780/21).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej nie pozwalało na rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy ustawy SENT wszystkich istotnych kwestii dotyczących przewidzianych przez ten akt kar pieniężnych, a to ze względu na specyfikę instytucji kary pieniężnej i jej odmienność od zobowiązania podatkowego. Ordynacja podatkowa nie przewiduje bowiem instytucji administracyjnej kary pieniężnej. Natomiast od momentu wprowadzenia zmian do k.p.a., respektowanie konstytucyjnej zasady równości nie pozwala, zdaniem Sądu przyjąć, że dopuszczalne byłoby pominięcie w sprawach dotyczących kar nakładanych na podstawie ustawy SENT zasad wyrażonych w Dziale IVa k.p.a., tylko z powodu regulacji art. 26 ust. 5 ustawy SENT (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1263/19).
Niewątpliwie zakres zastosowania przepisów Działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 wspomnianego art. 189a k.p.a. określono, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych wyszczególnionych zagadnień, m.in. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów Działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w Dziale IVa k.p.a. Jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa k.p.a. nie ma zastosowania (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23; zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023).
Zatem twierdzenie strony skarżącej, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest więc trafne. W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Jak już była mowa, zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem m.in. przewoźnika lub interesem publicznym, na jego wniosek lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3."
Uwzględniając wypracowany w orzecznictwie sposób pojmowania przesłanek: ważnego interesy przewoźnika i interesu publicznego na gruncie przepisów SENT oraz swoiste przenikanie się okoliczności stanowiących o interesie publicznym i interesie przewoźnika, przy analizie ostatniej przesłanki wziąć należy pod uwagę okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, jego przyczyny, postawę przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli oraz to, czy w okolicznościach sprawy kara realizuje cel ustawy o SENT (Por. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 584/23).
Jeżeli więc według art. 24 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, to przepis ten pozostaje odrębny w relacji do ogólnej regulacji Działu IVa k.p.a. i inaczej normuje zagadnienie wskazane m.in. w art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 k.p.a.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono (w pkt 2 sentencji wyroku) na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty tego postępowania składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI