II GSK 1178/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez I. K. w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 30 listopada 2014 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o zmontowanie elementów złączy meblowych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że są to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy. WSA w Warszawie oddalił skargę E. B. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie prawa materialnego (nieprawidłowe zastosowanie art. 750 KC zamiast art. 627 KC) oraz przepisów postępowania, w tym dotyczące dowodów (kserokopie), nierozpoznania istoty sprawy i braku odniesienia się do wszystkich zarzutów. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że kluczowe jest rozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia/o świadczenie usług. W ocenie NSA, sporne umowy, mimo nazwy, nie miały cech umowy o dzieło, zwłaszcza brak możliwości poddania rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych zgodnie z art. 638 KC. Sąd uznał, że umowy te były umowami starannego działania, a nie umowami o rezultat, co uzasadniało podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. NSA odniósł się również do zarzutów proceduralnych, uznając je za niezasadne, w tym zarzut dotyczący wadliwości uzasadnienia wyroku WSA i braku odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia/o świadczenie usług w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, a także analiza zarzutów kasacyjnych dotyczących dowodów i uzasadnienia wyroku.
Orzeczenie dotyczy specyficznego przedmiotu umów (zmontowanie elementów złączy meblowych), ale zasady ogólne dotyczące kwalifikacji umów są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa nazwana umową o dzieło, której przedmiotem jest "zmontowanie elementów złączy meblowych", powinna być kwalifikowana jako umowa o dzieło, czy jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, w kontekście podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa nazwana umową o dzieło, której przedmiotem jest "zmontowanie elementów złączy meblowych", nie posiada cech umowy o dzieło, w szczególności brak jest możliwości poddania rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych zgodnie z art. 638 KC. Jest to umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla odróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia jest możliwość poddania rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (art. 638 KC). W przypadku umów o zmontowanie elementów złączy meblowych, taki sprawdzian nie jest możliwy. Ponadto, przedmiot umowy nie był wystarczająco zindywidualizowany jako "dzieło". Dlatego umowy te należy traktować jako umowy starannego działania (o świadczenie usług), a nie umowy o rezultat.
Czy kserokopia dokumentacji ZUS, niepoświadczona za zgodność z oryginałem, może stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym?
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny nie jest zobowiązany do ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a jedynie do kontroli prawidłowości jego ustalenia przez organ. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma charakter uzupełniający. Zarzut oparty na art. 106 § 3-5 p.p.s.a. w związku z art. 243¹ KPC dotyczący waloru dowodowego kserokopii nie służy podważeniu prawidłowości stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut dotyczący waloru dowodowego kserokopii jest niezasadny, ponieważ sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie kontroluje decyzję organu. Postępowanie dowodowe przed sądem jest uzupełniające. Zarzut ten nie służy podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych organu.
Czy wadliwość uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, w tym brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić podstawę kasacyjną, gdy uniemożliwia kontrolę instancyjną. Pominięcie w uzasadnieniu zarzutów niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie stanowi naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Strona skarżąca musi wykazać wpływ uchybienia na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku musi umożliwiać kontrolę instancyjną. Pominięcie nieistotnych zarzutów nie jest wadą. Strona skarżąca musi wykazać, że pominięcie istotnych zarzutów miało wpływ na wynik sprawy, czego w tym przypadku nie uczyniono.
Czy przepisy proceduralne (art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.) mogą stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Przepisy te są przepisami wynikowymi i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Warunkiem ich zastosowania jest stwierdzenie naruszenia innych przepisów stanowiących wzorce kontroli. Strona skarżąca powinna powiązać zarzut naruszenia tych przepisów z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, którym uchybił sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że przepisy te są konsekwencją oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu i nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej same w sobie. Wymagają powiązania z zarzutami naruszenia innych przepisów.
Przepisy (31)
Główne
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Dotyczy umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy o dzieło.
k.c. art. 638 § § 1
Kodeks cywilny
Odnosi się do odpowiedzialności za wady dzieła.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.o.z. art. 109 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 69 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 243 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 556 § par. 1-2
Kodeks cywilny
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwalifikacja umów jako umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, ze względu na brak cech umowy o dzieło (brak możliwości sprawdzenia wad fizycznych, nieprecyzyjne określenie rezultatu). • Uznanie, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania (np. dotyczących dowodów, uzasadnienia) nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy lub nie zostały skutecznie uzasadnione w skardze kasacyjnej. • Uznanie, że przepisy proceduralne (art. 151, art. 145 p.p.s.a.) nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 750 KC zamiast art. 627 KC. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące dowodów (kserokopie), nierozpoznania istoty sprawy, braku odniesienia się do wszystkich zarzutów. • Zarzut wadliwości uzasadnienia wyroku WSA. • Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych (art. 151, art. 145 p.p.s.a.) jako samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
granica między usługami, a dziełem może być płynna • nazwa umowy [...] nie może przesądzać o jej charakterze • dzieło jest w każdym przypadku wytworem przyszłym, który w momencie zawarcia umowy nie istnieje • istotnym kryterium umożliwiającym odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych • wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego [...] wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Wojciech Sawczuk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia/o świadczenie usług w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, a także analiza zarzutów kasacyjnych dotyczących dowodów i uzasadnienia wyroku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przedmiotu umów (zmontowanie elementów złączy meblowych), ale zasady ogólne dotyczące kwalifikacji umów są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia umów o dzieło i zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Analiza zarzutów kasacyjnych jest również wartościowa dla prawników procesowych.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA wyjaśnia, kiedy "zmontowanie mebli" podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.