II GSK 1174/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku WSA oraz błędów proceduralnych w decyzjach organów administracji.
Sprawa dotyczyła wprowadzenia do obrotu nawozu organicznego bez wymaganego pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, w tym wadliwe uzasadnienie wyroku WSA oraz brak oznaczenia stron w decyzjach administracyjnych. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła decyzji organów Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, które stwierdziły wprowadzenie do obrotu nawozu organicznego bez wymaganego pozwolenia, określiły termin wycofania z obrotu i nałożyły opłatę sankcyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając kwalifikację nawozu jako organicznego za prawidłową i odrzucając prywatne ekspertyzy skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym powodem uchylenia były zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku WSA) oraz naruszenia przepisów k.p.a. dotyczące oznaczenia stron w decyzjach administracyjnych. NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA nie spełnia wymogów ustawowych, nie odnosi się do wszystkich zarzutów skargi i nie wyjaśnia w wystarczającym stopniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Ponadto, wskazano na brak oznaczenia adresata w decyzjach organów administracji, co mogło wpływać na ich wykonalność i prawidłowość doręczenia. NSA podkreślił, że wadliwość uzasadnienia wyroku WSA uniemożliwia kontrolę instancyjną i podważa realizację funkcji kontrolnej sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia warunków określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie odnosi się do wszystkich zarzutów skargi, nie wyjaśnia w wystarczającym stopniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie umożliwia kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie
NSA szczegółowo analizuje funkcje uzasadnienia wyroku i wskazuje, że wadliwe uzasadnienie, które nie odnosi się do stanu faktycznego, zarzutów stron, czy podstawy prawnej, narusza przepisy procesowe i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku musi zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie, a w przypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania - wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia może stanowić podstawę kasacyjną.
u.n.n. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu
Nawóz organiczny wymaga pozwolenia na sprzedaż, w przeciwieństwie do nawozów naturalnych.
u.n.n. art. 21 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu
Przewiduje nałożenie opłaty sankcyjnej za wprowadzenie do obrotu nawozu bez zezwolenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Nieważności decyzji podlega m.in. decyzja skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać oznaczenie strony.
k.p.a. art. 84 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczenie opinii biegłego na okoliczność wykładni przepisów prawa, a nie stanu faktycznego, może być wadliwe.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa mocy dowodowej ekspertyzom prywatnym i innym dokumentom przedkładanym przez strony może naruszać zasadę równej mocy środków dowodowych.
k.p.a. art. 76 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dokumenty urzędowe powinny być traktowane jako dowód.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
u.k.h.a.r.s. art. 17 § ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
Organy inspekcji wykonują również inne zadania określone w przepisach odrębnych, w tym dotyczące nawozów.
u.n.n. art. 20c
Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych sprawuje nadzór nad wprowadzaniem do obrotu nawozów.
u.n.n. art. 20d
Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu
Do kontroli wykonywanej przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w zakresie nawozów stosuje się odpowiednio przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Rozporządzenie WE nr 1774/2002 art. 2 § pkt f
Rozporządzenie WE nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r.
Dotyczy produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym obornika.
Rozporządzenie WE nr 1774/2002 art. załącznik nr 1 § pkt 37
Rozporządzenie WE nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r.
Definiuje produkty pochodzenia zwierzęcego.
u.n.n. art. 2 § ust. 1 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu
Definicje nawozów naturalnych i organicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. przez brak oznaczenia adresata w decyzjach administracyjnych. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. przez skierowanie decyzji do spółki cywilnej niebędącej stroną.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnienie to nie spełnia warunków określonych przywołanym przepisem nie odnosi się do faktu, iż decyzja organu I instancji nie określa jej adresata w "nagłówku" brak oznaczenia adresata w sentencji rozstrzygnięcia zawierającego 3 punkty, w którym nałożono określone obowiązki jednak bez wymienienia strony zobowiązanej do ich wykonania spółka cywilna nie posiada "waloru podmiotu prawa administracyjnego"
Skład orzekający
Maria Myślińska
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Korycińska
członek
Cezary Pryca
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na rygorystyczne wymogi dotyczące uzasadnienia wyroków sądów administracyjnych oraz konieczność prawidłowego oznaczania stron w decyzjach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i sądowego, w tym jakość uzasadnienia wyroku i prawidłowe oznaczenie stron, które mogą zadecydować o wyniku sprawy.
“Błędy w uzasadnieniu wyroku i decyzji administracyjnej uchylają sprawę – co przeoczył sąd niższej instancji?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1174/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-06-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-05-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Cezary Pryca Małgorzata Korycińska Maria Myślińska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6239 Inne o symbolu podstawowym 623 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane VI SA/Wa 692/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-06-14 II GZ 498/11 - Postanowienie NSA z 2011-11-09 Skarżony organ Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 692/11 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzania do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 692/11, oddalił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu organicznego niezgodnie z warunkami, określenia terminu jej wycofania oraz nałożenia opłaty sankcyjnej. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: W dniach od 27 do 29 czerwca 2005 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] przeprowadzili kontrolę nawozów produkowanych przez [...], prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą [...]. Wobec tego, że w czasie kontroli ustalono, iż skarżący produkują a następnie wprowadzają do obrotu nawóz organiczny o nazwie [...] bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdził wprowadzenie do obrotu przedmiotowych nawozów bez wymaganego pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz określił termin wycofania ich z obrotu, ilości wprowadzonych do obrotu nawozów, a także wysokość opłaty sankcyjnej. Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że brak jest podstaw do zakwalifikowania produkowanego przez skarżących nawozu do kategorii nawozów naturalnych, które można wprowadzać do obrotu bez pozwolenia. Nawóz ten jest natomiast nawozem organicznym, albowiem został wyprodukowany przez udziale dżdżownic z substancji lub mieszanin substancji organicznych i na jego sprzedaż zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na ww. decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stwierdził, że organy prawidłowo uznały, iż wytwarzany przez skarżących nawóz jest nawozem organicznym a nie naturalnym. Zdaniem Sądu, organy słusznie odmówiły wiarygodności ekspertyzom, przedstawionym przez skarżących tj. dwóm opiniom dr inż. [...] z Akademii Rolniczej w Szczecinie z dnia 15 lipca 2005 r. i z marca 2007 r. oraz ekspertyzie [...] i Wyższej Szkoły Ekonomiczno-Humanistycznej w Skierniewicach z dnia 16 lutego 2007 r. Powyższe ekspertyzy jako że zostały wykonane na zlecenie skarżących nie stanowią dowodu z opinii biegłego w rozumieniu k.p.a. Poza tym organ słusznie dostrzegł, że pisma te opisują jedynie ogólny proces produkcji nawozów w Ekologicznym Przedsiębiorstwie, prowadzonym przez skarżących oraz tak jak w przypadku ekspertyz [...] zachodzą w nich wewnętrzne sprzeczności, albowiem przedmiotowy nawóz raz jest kwalifikowany jako nawóz organiczny a innym razem jako nawóz naturalny. Zdaniem WSA słuszność stanowiska organu potwierdziła też kolejna opinia z dnia 30 czerwca 2010 r., wykonana na jego zlecenie przez [...] ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, w której opiniujący wyczerpująco wyjaśnił proces produkcji oraz zasady kwalifikacji przedmiotowego nawozu do nawozów organicznych. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie stosownie do wymogów przewidzianych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Konsekwencją przyjęcia, iż skarżący wytwarzali i wprowadzali do obrotu nawóz organiczny bez zezwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa było nałożenie na nich opłaty sankcyjnej stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu. W ocenie Sądu I instancji organy inspekcji jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych posiadały kompetencje do orzekania w niniejszej sprawie. Zadania tej inspekcji zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., nr 187, poz. 1577 ze zm.). Z uregulowań tam zawartych wynika, że organy inspekcji nie tylko podejmują działania dotyczące artykułów rolno-spożywczych, ale też wykonują inne zadania określone w przepisach odrębnych (art. 17 ust. 1 pkt 8), w tym przewidzianych w ustawie z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu, a obecnie w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. W myśl art. 20 c l i 20 d l ustawy z 26 lipca 2000 roku o nawozach i nawożeniu obowiązującej w dacie kontroli i mającej zastosowanie w niniejszej sprawie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych sprawuje nadzór nad wprowadzeniem do obrotu nawozów i do kontroli wykonywanej przez nią w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych ewentualnie o: przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconych w całości ani w części. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na obrazie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz 1269 - z późn. zm., dalej jako: "p.u.s.a.") poprzez uchylenie się od obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez Organ administracji przepisów postępowania, tj: 1.1. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 i 29 k.p.a. oraz w zw. z art. 860 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie), a w konsekwencji nie stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, mimo iż decyzja ta została skierowana do spółki cywilnej, tj. osoby nie będącej stroną w sprawie, co więcej nie posiadającej waloru podmiotu prawa administracyjnego; 1.2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie), a w konsekwencji nie stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, mimo iż zarówno decyzja organu I, jak i II instancji nie zawiera oznaczenia adresata (adresatów), a zatem wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa; 1.3. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na dopuszczeniu opinii biegłego na okoliczność wykładni przepisów prawa, a zatem w celu ustalenia nie stanu faktycznego, a jego subsumcji; powyższe naruszenie jest tym bardziej rażące, iż przedmiot opinii stanowiły przepisy ustawy z 2007 r., tj. nie obowiązującej w chwili nałożenia przez organ opłaty sankcyjnej w 2005 r. (zarzut dotyczy powołanej w decyzjach obu instancji ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu; 1.4. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) polegające na odmowie mocy dowodowej ekspertyzom prywatnym oraz innym dokumentom przedkładanym w trakcie postępowania przez Skarżących, a w konsekwencji złamanie zasady równej mocy środków dowodowych; 1.5. art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) polegające na odmowie mocy dowodowej dokumentu urzędowego — zaświadczenia Powiatowego Inspektora Weterynarii w Myśliborzu, w którym urzędowo stwierdzono m.in. że produkowany przez Skarżących biohumus (obornik dżdżownicowy) jest nawozem naturalnym; 1.6. art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (konkretnie: nie zastosowanie) polegające na orzekaniu na podstawie przepisów nie obowiązujących w chwili wprowadzenia przez Skarżących spornych produktów do obrotu. 1.7. art. 8 k.p.a. poprzez jego nie niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie tylko nie budzący zaufania do władzy publicznej, a wręcz naruszający dobra osobiste Skarżących. Słuszność zastrzeżeń Skarżących co do sposobu prowadzenia postępowania, w szczególności przebiegu kontroli, znalazły potwierdzenie w prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt I ACa 780/12 (k. 439 akt sądowo administracyjnych); 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego Wyroku, z którego nie wynika by sąd dokonał wszechstronnej kontroli ustaleń faktycznych przyjętych przez organy w postępowaniu administracyjnym oraz wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (m.in. naruszenia art. 2 pkt f oraz załącznik nr 1 pkt 37 rozporządzenia WE nr 1774/2002); 3. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego (w szczególności: oparcie rozstrzygnięcia o wewnętrznie sprzeczne opinie biegłych), co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem Skarżącym w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie obowiązków Skarżących; II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na obrazie: 1. art. 2 pkt 3 a), art. 2 pkt 3 b), art. 2 pkt 4, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 89, poz. 991 - z późn zm.) poprzez ich błędną wykładnię oraz art. 2 pkt f oraz pkt 37 załącznika nr 1 do rozprządzenia WE nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. (Dz. UrzUEL.2002.273.1) poprzez niewłaściwe zastosowanie (nie zastosowanie) prowadzące do błędnej kwalifikacji [...] nie jako obornika, a jako nawozu organicznego; 2. art. 2 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r. Nr 147, poz. 1033 — z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu powyższych przepisów do stanu faktycznego sprzed daty wejścia powyższej ustawy w życie. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod uwagę z urzędu (art. 183 § 2 p.p.s.a., a która w niniejszej sprawie nie występuje. Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa wart. 174 p.p.s.a. Rozpoznając w pierwszym rzędzie zasadność zarzutów o charakterze procesowym podnieść należy, że najdalej idącym jest zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2 skargi kasacyjnej) oraz zarzut dotyczący skierowania decyzji I instancji do spółki cywilnej nie będącej stroną w niniejszej sprawie, która ponadto nie posiada "waloru podmiotu prawa administracyjnego". Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Stanowiąc integralną część rozstrzygnięcia sądowego, uzasadnienie realizuje więc istotne, przypisane mu funkcje, zwłaszcza funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego-rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, że ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do przytoczenia przepisu prawnego, czy też ogólnikowego powoływania się na poglądy doktryny czy judykatury, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, rezultatem, której jest przyjęty konkretny kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawnego w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 685/09). Podkreśla się również, że jeżeli w uzasadnieniu wyroku wojewódzki sąd administracyjny ogranicza się w dużym stopniu do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracji lub jego prostej akceptacji, nie służy to realizacji celów sądowej kontroli i administracji publicznej, która swoim zakresem obejmuje: kontrolę rekonstrukcji norm proceduralnych stanowiących podstawę oceny realizacji przez organ administracji prawnych wymogów ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym również w zakresie dotyczącym kontroli wykładni prawa przeprowadzonej przez organ; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia. Co bowiem istotne w tym względzie, jeżeli skarżący dowodząc swoich racji wspiera je konkretnymi argumentami, na przykład, z zakresu odnoszącego się do określonego rodzaju, wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie, to sąd powinien uczynić ją przedmiotem weryfikacji, dając temu stosowny wyraz w dostatecznie szczegółowym uzasadnieniu obejmującym istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego. Jej zaniechanie stanowi wadliwość polegającą na zaakceptowaniu przez sąd administracyjny I instancji niedostatecznie wyjaśnionego stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. np.: wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1934/11; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1832/09; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt I GSK 1215/09). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, że w każdym uzasadnieniu wyroku szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymogu tego nie spełnia więc, ani ogólne powołanie się na zastosowane w sprawie przepisy prawa, ani też ograniczenie się do stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia prawa. Za takim stwierdzeniem musi bowiem podążać dokonana samodzielnie przez sąd analiza całej sprawy, łącznie z wyjaśnieniem podstawy prawnej i argumentami przemawiającymi za jej zastosowaniem. Ogólnikowe uzasadnienie stanowi więc uchybienie, które może mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w praktyce uniemożliwia stronie polemikę z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r. I OSK 228/12). W tym też kontekście podkreśla się, że uzasadnienie wyroku powinno odnosić się do wzorca kontroli legalności zaskarżonego działania/zaniechania organu administracji. Z uwagi, na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, sąd administracyjny nie może oddalając skargę poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzenia kontroli ich subsumcji (zastosowania) przez organ. Wadliwość uzasadnienia wyroku ujawni się również w sytuacji, gdy sąd administracyjny poprzestanie na ocenie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ, bez odniesienia ich do elementów podstawy materialnoprawnej decyzji (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. II GSK 1934/11). Z przedstawionego przeglądu orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wynika, że na jego gruncie ukształtowało się stanowisko, z którego wynika, że w sytuacji, gdy uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego towarzyszą wskazane powyżej rodzaje braków tym zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia" to nie realizuje ono, ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej i dalekie jest również od realizacji funkcji legitymacyjnej. Tym samym, prowadzi to do podważenia fundamentalnego założenia, że uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując przypisane mu, a powyżej wskazane funkcje, a w konsekwencji do podważenia wynikającej z istoty uzasadniania rozstrzygnięcia sądowego idei dialogu, i to nie tylko w wymiarze odnoszącym się do relacji z sądem wyższej instancji (czy też sądem innej jurysdykcji), ale również, i przede wszystkim, w relacji do bezpośrednich adresatów rozstrzygnięcia, to jest innymi słowy, do pozostających w sporze prawnym stron oraz ich praw i (lub) obowiązków kształtowanych tym rozstrzygnięciem. Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek jego wykładni z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, stwierdzić należy, że z punktu widzenia przedstawionych powyżej argumentów uzasadnienie to nie spełnia warunków określonych przywołanym przepisem. Przede wszystkim uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odnosi się do faktu, iż decyzja organu I instancji nie określa jej adresata w "nagłówku", a przede wszystkim nie określa adresata w sentencji rozstrzygnięcia zawierającego 3 punkty, w którym nałożono określone obowiązki jednak bez wymienienia strony zobowiązanej do ich wykonania, czyli osoby, osób fizycznych czy też spółki. Z adnotacji na dowodzie doręczenia decyzji wynika, że ww. decyzja została przesłana na adres [...]. Nie wiadomo zatem, komu - osobom fizycznym, czy spółce cywilnej doręczono tę decyzję. Podniesione wyżej uwagi odnoszą się również do decyzji organu II instancji z tą różnicą, że jako podmiot otrzymujący decyzję wskazano [...]. Art. 107 § 1 k.p.a. określa elementy jakie powinna zawierać decyzja. Jednym z nich jest oznaczenie strony. Ten element właściwie określony ma istotne znaczenie dla skuteczności doręczenia decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim dla jej wykonalności. W tych warunkach przedwczesna staje się ocena zasadności pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zadaniem Sądu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie - przy uwzględnieniu powyższych uwag zajęcie stanowiska w omawianej kwestii i wydanie rozstrzygnięcia stosownie do wyników kontroli zaskarżonej decyzji. Z przytoczonych względów, w oparciu o art. 185 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI