II GSK 1172/24

II GSK 1172/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II GSK 746/23 - Wyrok NSA z 2024-01-23
VIII SA/Wa 666/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 7, art. 18 § 1 i 3, art. 19, art. 109, art. 209, art. 271 pkt 1, art. 273 § 2, art. 276, art. 282 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1564
art. 25 ust. 3, art. 26, art. 37a ust. 1
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi E. Sp. k. w Z. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 746/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 666/22 w sprawie ze skargi E. Sp. k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 1401-IOC.48.54.2021.2.BB w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 746/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 666/22 w sprawie ze skargi E. Sp. k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, w punkcie 1/ uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w punkcie 2/ zasądził na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
E. Sp. k. w Z., działając na podstawie art. 273 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 23 stycznia 2024 r. o sygn. akt II GSK 746/23, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz ponownego rozpoznania sprawy.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania wskazano, że zdaniem strony okolicznością faktyczną umożlwiającą wystąpienie z żądaniem wznowienia postępowania sądowego jest ujawniona po wydaniu wyroku stronniczość i brak niezawisłości sędzi Joanny Sieńczyło-Chlabicz, a także jej osobisty negatywny stosunek do pełnomocnika strony, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Strona dowiedziała się o tej okoliczności już po wydaniu wyroku, który zapadł na posiedzeniu niejawnym.
Podniesiono, że niemożliwym było złożenie wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznawania sprawy na wcześniejszym etapie, gdyż wiedzę o stronniczości i braku niezawisłości sędziego strona powzięła dopiero w dniu 18 marca 2024 r., tj. w dniu, w którym pełnomocnikowi skarżącej – adw. M. C. doręczono protokół z posiedzenia Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w B. z dnia 19 stycznia 2024 r.
W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości wskazanego sędziego, wynika z tego, że podczas posiedzenia Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w B. w dniu 19 stycznia 2024 r. sędzia ta zabrała głos w sprawie, wypowiadając się negatywnie o adw. M. C. Podczas posiedzenia Dziekan Wydziału Prawa [...] poinformował członków Rady Wydziału o otrzymanym od adw. M. C. piśmie, w którym to wzywał on Dziekana do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych oraz przeprosin. Dziekan odczytał fragmenty ww. wezwania w obecności członków Rady Wydziału, wskazując, że adw. M. C. podaje w piśmie nieprawdę, a jego wezwanie jest bezpodstawne. Poprosił członków Rady o zabranie głosu w sprawie. Jako pierwsza głos zabrała Pani profesor Joanna Sieńczyło-Chlabicz, podnosząc m.in., że należy dokładnie analizować komu przyznaje się stopień doktora nauk prawnych oraz wskazując, że również ma negatywne doświadczenia z własnymi doktorantami. Sędzia wyraziła zdanie, że w takich sytuacjach "trzeba reagować dosyć zdecydowanie" oraz, że nie dostrzega na czym polega naruszenie dobrego imienia adw. M. C., gdyż jej zdaniem naruszenie nie zostało zidentyfikowane, a wezwanie należy pozostawić bez odpowiedzi bowiem, aby mówić o naruszeniu dóbr osobistych, należałoby doprowadzić do negatywnego odbioru wskazanego adwokata w środowisku adwokackim (str. 16-17 Protokołu posiedzenia Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w B. z dnia 19 stycznia 2024 r.).
Następnie, zaledwie kilka dni po zabraniu głosu na forum Rady Wydziału Prawa [...], Pani Sędzia Joanna Sieńczyło-Chlabicz jako członek składu orzekającego NSA wzięła udział w rozstrzyganiu spraw wymienionych w petitum skargi o wznowienie postępowania, zmieniając korzystne dla klienta adw. M. C. orzeczenia Sądu I instancji.
Zdaniem wnoszącej skargę o wznowienie postępowania, zachowanie Pani Sędzi poprzedzające wydanie wyroków świadczy o poważnych wątpliwościach co do jej niezawisłości i bezstronności podczas wyrokowania, a wręcz wysoce uprawdopodabnia ich brak. Wskazano również, że Pani Sędzia, będąca jednocześnie pracownikiem Uniwersytetu w B. może właśnie z uwagi na powiązania pracownicze lub względy osobiste poczuwać się w obowiązku opowiedzenia się po stronie Dziekana Uniwersytetu w B., co w tej konkretnej sytuacji uczyniła. Zaznaczono, że sędzia powinien pozostawać poza wszelkimi wpływami zewnętrznymi w związku z pełnioną przez siebie funkcją.
Zdaniem skarżącej skład sędziowski, wolny od osobistych uprzedzeń wobec strony lub jej pełnomocnika, w szczególności mając na względzie korzystne dla strony rozstrzygnięcie Sądu I instancji, mógłby utrzymać je w mocy i oddalić skargę kasacyjną oponenta procesowego. Jednakże strona o powyższej okoliczności faktycznej dowiedziała się już po wydaniu wyroku.
Do skargi o wznowienie postępowania sądowego załączono kopię protokołu posiedzenia Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w B. z 19 stycznia 2024 r.
Pismem z dnia 17 czerwca 2024 r. E. Sp. k. w Z. uzupełniła skargę o wznowienie postępowania sądowego, wskazując m.in., że wyrok przed Sądem I instancji zapadł kilka miesięcy przed orzeczeniem z 3.07.2023 r., sygn. akt II GPS 1/23, na które powołuje się NSA, zgodnie z którym, przyjęto że przepis art. 165b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa nie znajduje odpowiedniego zastosowania w sprawach nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi; powoływanej dalej jako: ustawa o SENT. Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien zatem twierdzić, że w dacie orzekania przez WSA dominującą, stabilną, aktualną stała się druga linia orzecznicza (dotycząca braku zastosowania art. 165b § 1 o.p.), gdyż w dacie orzekania przez WSA dominującą linią orzeczniczą było orzekanie o stosowaniu art. 165b o.p. w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również na wyrok w sprawie o sygn. akt II GSK 35/22, stwierdzając, że po tej dacie druga linia orzecznicza została ukształtowana w sposób jednolity i trwały, jednakże w wyroku tym prezentuje się pierwszą linię orzeczniczą i stwierdzono, iż "Oczywiste jest, że art. 165b § 1 o.p. nie znajdzie zastosowania "wprost" w postępowaniu w przedmiocie kary pieniężnej prowadzonym na podstawie ustawy SENT. Nie ulega bowiem kwestii, że postępowanie to nie jest postępowaniem podatkowym. Brak jednak argumentów prawnych, aby uznać, że przepis art. 165b § 1 o.p. w omawianych sprawach nie może być w ogóle stosowany.
W dalszej części uzupełnienia skargi o wznowienie postępowania sądowego wskazano, że zdaniem składu orzekającego NSA nie zachodzi sprzeczność unormowań zawartych w art. 165b § 1 o.p. z innymi przepisami regulującymi postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT. Przyjąć należy zatem, że odpowiednie zastosowanie art. 165b § 1 o.p. w tych sprawach wymaga jedynie modyfikacji - dotyczącej rodzaju kontroli, obowiązków, co do których w toku tej kontroli ujawniono nieprawidłowości i charakter prowadzonego następnie postępowania. Podkreślono również, że w rozpoznawanym przypadku postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wszczęto na podstawie art. 165 o.p. Nie budzi wątpliwości, że "odpowiednie" zastosowanie tego przepisu nastąpiło właśnie na zasadzie opisanej wyżej modyfikacji (dotyczącej tylko rodzaju/charakteru postępowania) (...). Zauważono, że co do zasady ograniczenie terminu w jakim może być skutecznie wszczęte postępowanie w sprawie, w której kontrola ujawniła nieprawidłowości, spełnia postulat pewności prawa."
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zawiera uzasadnionych argumentów.
W myśl art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a. można skutecznie żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Już z treści przytoczonego przepisu wynika, iż muszą to być okoliczności nieznane w toku postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, mogące mieć wpływ na wynik sprawy oraz takie, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Wznowienie postępowania, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, może mieć zastosowanie tylko w ściśle określonych w ustawie przypadkach. Nie jest w takim razie dopuszczalna wykładnia rozszerzająca.
W pierwszym rzędzie rozważenia wymaga zatem czy oparcie skargi na ustawowej podstawie może być utożsamiane z przywołaniem przepisu określającego taką podstawę.
W orzecznictwie NSA wyrażony został pogląd, według którego mimo błędu we wskazaniu przez stronę przepisu prawa (powołanego jako podstawa wznowienia postępowania) konieczne jest dokonanie oceny czy tak wskazana podstawa mieści się w podstawach wymienionych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (m.in. w wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r. sygn. akt FSK 2448/04 - w sprawie, w której jako podstawę wznowienia strona wskazała art. 401 pkt 2 k.p.c.).
W konsekwencji przyjąć należy, iż dla oceny czy skarga została oparta na ustawowej podstawie przesądzające nie jest powołanie przepisu określającego tę podstawę.
Dla stwierdzenia, że skargę o wznowienie postępowania oparto na ustawowych podstawach nie jest też wystarczające sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający brzmieniu przepisu określającemu taką ustawową podstawę (tak też: T.Woś i in. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz" Wyd. Prawn. LexisNexis; W-wa 2005 str. 677, teza 1; postanowienie NSA z dnia 25 września 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 970/01, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/08; także orzeczenia SN na tle analogicznych uregulowań w k.p.c. - a to postanowienie SN z dnia 28 października 1999 r., sygn. akt II UKN 174/99, postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1968 r., sygn. akt I CZ 122/67).
Za najistotniejsze w tym względzie uznać należy zestawienie wskazanej przez stronę podstawy skargi o wznowienie z treścią jej uzasadnienia i zbadanie czy twierdzenia skargi taką ustawową podstawę stanowią.
Odniesienie powyższych uwag do niniejszej sprawy poprzedzić należy przypomnieniem, że w rozpatrywanym przypadku strona wnioskując o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przed NSA, zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r. o sygn. akt II GSK 746/23, w podstawie skargi powołała art. 273 § 2 p.p.s.a.
Wnioskodawca wskazał, że jego zdaniem "w sprawie nową okolicznością są ujawnione po wydaniu wyroku stronniczość oraz brak niezawisłości sędziego (...) Joanny Sieńczyło-Chlabicz, jak również jej osobisty negatywny stosunek do pełnomocnika strony, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. O okoliczności tej, strona dowiedziała się już po wydaniu wyroku, który zapadł na posiedzeniu niejawnym i został pełnomocnikowi doręczony". Pełnomocnik podkreślił także, że "strona nie mogła złożyć wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznawania sprawy na wcześniejszym etapie, gdyż wiedzę o stronniczości i braku niezawisłości sędziego powzięła dopiero w dniu 18 marca 2024 r, kiedy to doręczono adw. M. C. protokół z posiedzenia Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w B. z dnia 19 stycznia 2024 r.". Zdaniem wnioskodawcy "Uzasadnione obawy co do braku bezstronności i niezawisłości sędzi Joanny Sieńczyło-Chlabicz wynikają z tego, że podczas posiedzenia Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w B. w dniu 19 stycznia 2024 r. zabrała głos w sprawie, wypowiadając się negatywnie o adw. M. C".
W kontekście wskazanych przez wnioskodawcę podstaw wznowieniowych należy podkreślić, iż zakreślonych ustawowo ram dopuszczalności weryfikacji orzeczeń w trybie wznowienia nie można rozszerzać. NSA nie znajduje żadnych podstaw ku temu, aby przypisać tego typu okolicznościom charakter okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. - powołanym przez stronę jako ustawowa podstawa wznowienia postępowania. Jak trafnie bowiem podnosi się w nauce prawa "Logiczna wykładnia przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że chodzi w nim o takie okoliczności faktyczne - względnie dowody, które dotyczą podstawy skargi i uzasadniają przytoczony w niej stan faktyczny" (K. Sobieralski, Sądownictwo administracyjne - skarga o wznowienie postępowania - braki w postępowaniu dowodowym zawinione przez skarżącego. Glosa do postanowienia WSA z dnia 16 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 82/11, OSP 2012, nr 10, s. 719).
Za stanowiskiem, że okoliczności związane z oceną podstaw do wyłączenia sędziego ustawodawca wyraźnie odróżnia od okoliczności faktycznych, późniejsze wykrycie których mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, przemawia i to, że fakt orzekania przez sędziego podlegającego wyłączeniu stanowi odrębną od art. 273 § 2 p.p.s.a. podstawę wznowienia postępowania, przewidzianą w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. (tak też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 264/09 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę wskazane wyżej wywody (oparte m.in. na poglądach wyrażonych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2448/04) zbadał, czy zaszła przyczyna wznowienia postępowania z przyczyny nieważności przewidziana w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Odnosząc się do podstawy skargi sformułowanej w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., odnotować trzeba, że ustawodawca w art. 18 p.p.s.a. określił zamknięty katalog okoliczności sprawiających, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy.
Zgodnie z art. 18 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Biorąc pod uwagę wywody zawarte w skardze o wznowienie postępowania nie można także uznać, iż w stosunku do sędziego NSA Joanny Sieńczyło-Chlabicz zachodziły przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy, gdyż żaden z przypadków wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Podkreślenia wymaga natomiast, że udział w postępowaniu sędziego, który – stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. – powinien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony, nie uzasadnia wznowienia postępowania (zob. na przykład wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 1541/24; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2025 r., sygn. akt I FSK 1789/24 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 271; R. Mikosz, 16.4. Podstawy skargi o wznowienie postępowania [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory, red. R. Mikosz, Warszawa 2008).
Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika skarżącej spółki o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 6 listopada 2025 r., wyjaśnić należy, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu w dniu 5 czerwca 2025 r. odroczył rozprawę z uwagi na nagłą chorobę pełnomocnika skarżącej spółki. Natomiast we wniosku o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 6 listopada 2025 r. pełnomocnik wskazał, że w dniach od 17 października do 7 listopada 2025 r. przebywa na leczeniu w sanatorium.
W tym kontekście należy zauważyć, iż zgodnie z art. 109 p.p.s.a., który w sprawie ma zastosowanie w związku z art. 193 p.p.s.a., nieobecność strony lub jej pełnomocnika powoduje odroczenie rozprawy tylko wtedy, gdy nieobecność wywołana jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Przepis ten z uwagi na zasadę szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.) nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Nieobecność pełnomocnika strony wywołana planowanym leczeniem sanatoryjnym nie jest ani nadzwyczajnym wydarzeniem, ani też przeszkodą, o jakich mowa w art. 109 p.p.s.a. Dołączone do skargi pełnomocnictwo wskazuje, że pełnomocnik skarżącej miał możliwość ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, który mógł przygotować się do rozprawy i reprezentować skarżącą na kolejnej rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r.
W tym kontekście w orzecznictwie podnosi się, że w przypadku pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, sposobem na przezwyciężenie przeszkody w osobistym stawieniu się na rozprawie, jest udzielenie dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2680/16).
Na gruncie niniejszej sprawy - pomimo potwierdzonego leczenia w sanatorium pełnomocnika skarżącej spółki - mógł on zatem skorzystać z odpowiednich narzędzi prawem przewidzianych, tj. wyznaczyć pełnomocnika substytucyjnego (art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze; t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1564 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.o.a.) lub doprowadzić do wszczęcia procedury wyznaczenia zastępcy (art. 26 p.o.a.). Ponadto w myśl art. 37a ust. 1 p.o.a. adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku.
Jak wskazano w postanowieniu SN z dnia 17 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 877/98 (LEX nr 1214484), w przypadku długotrwałej choroby pełnomocnika istnieje "możliwość a nawet obowiązek (art. 37a ust. 1 Prawa o adwokaturze) zapewnienia na ten okres zastępstwa. Adwokaci (podobnie jak radcowie prawni) poprzez wprowadzenie obowiązkowego zastępstwa we wnoszeniu kasacji stali się autentycznymi współuczestnikami wymiaru sprawiedliwości w szerszym znaczeniu tego słowa, gdyż od ich działania uzależniona została ochrona praw wolności obywateli w postępowaniu (...). Nakłada to większą odpowiedzialność zarówno co do treści udzielanej pomocy prawnej, jak i organizacji pracy kwalifikowanych pełnomocników".
Dodatkowo należy podkreślić, iż wszelkie okoliczności stanowiące przeszkodę do udziału w rozprawie powinny być podane precyzyjnie i wyczerpująco przez pełnomocnika wnoszącego o odroczenie rozprawy, z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji procesowej (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2227/17). Pełnomocnik powinien w związku z tym ewentualnie szczegółowo wyjaśnić, z jakich powodów ustanowienie pełnomocnika substytucyjnego jest niemożliwe. Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek o odroczenie rozprawy zawiera jedynie stwierdzenie, że z uwagi na fakt, iż pełnomocnik reprezentuje stronę od początku (od kontroli), ważkość przedmiotowej sprawy oraz prośbę klienta o osobisty udział w rozprawie, wnosi się o odroczenie rozprawy. Dlatego też kolejny wniosek pełnomocnika strony o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 6 listopada 2025 r. nie mógł zostać uwzględniony.
Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.
O kosztach postępowania sądowego, mimo wniosku organu, nie orzeczono, ponieważ zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a w świetle stanowiska zajętego w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GPS 1/22, przy oddaleniu skargi o wznowienie postępowania brak jest podstaw do zasądzenia kosztów postępowania wznowieniowego, ponieważ takie orzeczenie nie zostało wymienione w treści art. 209 p.p.s.a. (zob. in fine uzasadnienie uchwały NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GPS 1/22, ONSAiWSA 2023, nr 3, poz. 35).