II GSK 1171/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-09
NSAAdministracyjneWysokansa
brońpozwolenie na brońcofnięcie pozwoleniaprzestępstwoskazanieustawa o broni i amunicjiprawo UEdyrektywaochrona osobistapolicja

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów, umarzając postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń bojową, uznając, że skazanie za niezłożenie sprawozdania finansowego nie jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia.

Sprawa dotyczyła cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do celów ochrony osobistej z powodu prawomocnego skazania skarżącego za umyślne przestępstwo polegające na niezłożeniu sprawozdania finansowego w terminie. Organy administracji i sąd I instancji uznały, że takie skazanie jest samoistną przesłanką do cofnięcia pozwolenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, umarzając postępowanie, ponieważ uznał, że skazanie za przestępstwo niezłożenia sprawozdania finansowego nie jest przestępstwem z użyciem przemocy ani przestępstwem poważnym w rozumieniu dyrektyw UE, a zatem nie stanowi podstawy do cofnięcia pozwolenia na broń.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. R. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji o cofnięciu pozwolenia na broń palną bojową do celów ochrony osobistej. Podstawą cofnięcia pozwolenia było prawomocne skazanie skarżącego za umyślne przestępstwo z art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości (niezłożenie sprawozdania finansowego w terminie). Organy administracji i sąd I instancji stały na stanowisku, że każde skazanie za umyślne przestępstwo jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń, powołując się na przepisy ustawy o broni i amunicji oraz ugruntowane orzecznictwo. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując m.in. błędną implementację przepisów unijnych i potrzebę wykładni prowspólnotowej. NSA uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów oraz umorzył postępowanie. Sąd uznał, że skazanie za niezłożenie sprawozdania finansowego nie jest przestępstwem z użyciem przemocy ani przestępstwem poważnym w rozumieniu dyrektyw UE, które stanowiłyby podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Sąd nie uwzględnił wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, uznając, że implementacja przepisów unijnych była prawidłowa, a kluczowa jest wykładnia pojęcia "umyślnego przestępstwa" w kontekście celów dyrektywy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skazanie za umyślne przestępstwo, które nie jest przestępstwem z użyciem przemocy ani przestępstwem poważnym w rozumieniu dyrektyw UE, nie stanowi wystarczającej przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń.

Uzasadnienie

NSA zinterpretował art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji w świetle dyrektyw UE, wskazując, że pojęcie "umyślnego przestępstwa" powinno być rozumiane jako przestępstwo poważne, najlepiej z użyciem przemocy, które realnie zagraża bezpieczeństwu publicznemu. Skazanie za niezłożenie sprawozdania finansowego nie spełnia tych kryteriów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.b.a. art. 18 § 1 pkt 2

Ustawa o broni i amunicji

u.b.a. art. 15 § 1 pkt 6 lit. a

Ustawa o broni i amunicji

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 2 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

u.rach. art. 79 § pkt 4

Ustawa o rachunkowości

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skazanie za przestępstwo niezłożenia sprawozdania finansowego nie jest przestępstwem z użyciem przemocy ani przestępstwem poważnym w rozumieniu dyrektyw UE, co wyklucza zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji jako podstawy do cofnięcia pozwolenia na broń. Konieczność wykładni przepisów krajowych (ustawy o broni i amunicji) w świetle prawa UE, w szczególności dyrektyw dotyczących broni palnej, które wprowadzają pojęcie "poważnego przestępstwa" i "zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego".

Godne uwagi sformułowania

"poważne przestępstwo" "zagrożenie dla samych siebie lub innych, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego" "fakt skazania za popełnione umyślne przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie" "przepisy surowsze" nie mogą być niczym nieuzasadnione "umyślne przestępstwo" musi być wykładane w sposób zgodny z celami Dyrektywy

Skład orzekający

Joanna Kabat-Rembelska

przewodniczący

Krzysztof Sobieralski

sprawozdawca

Małgorzata Korycińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cofania pozwoleń na broń w kontekście skazania za przestępstwa inne niż te z użyciem przemocy lub zagrażające bezpieczeństwu publicznemu. Znaczenie prawa UE dla wykładni przepisów krajowych w sprawach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skazania za przestępstwo skarbowe (niezłożenie sprawozdania finansowego). Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów umyślnych przestępstw, choć zasada wykładni pozostaje aktualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy prawa do posiadania broni, które jest tematem budzącym emocje. Kluczowe jest tu starcie między literalną wykładnią przepisów krajowych a potrzebą dostosowania ich do standardów unijnych, co pokazuje złożoność prawa i rolę sądów w jego interpretacji.

Czy skazanie za "papierowe" przestępstwo pozbawi Cię prawa do posiadania broni? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1171/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1378/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-02
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy
M.P. 2023 poz 881 art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a
Uchwała nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w  domu" na lata 2024-2028
Dz.U.UE.L 1991 nr 256 poz 51 art. 5 ust. 1 lit. b
Dyrektywa Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni 91/477/EWG.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA Nr 3/2025, poz. 38
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 1378/23 w sprawie ze skargi M. R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do celów ochrony osobistej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. [...]; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz M. R.K. 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 1378/23, oddalił skargę M. R. K., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2021 r. w przedmiocie pozwolenia na broń palną bojową.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. Komendant Główny Policji, zwany dalej "organem odwoławczym" lub "KGP", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o broni i amunicji", utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji, zwanego dalej "organem pierwszej instancji", z dnia [...] sierpnia 2021 r. o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń palną bojową w celu ochrony osobistej.
Organ pierwszej instancji, mając na uwadze postanowienia art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji oraz w związku z faktem, iż strona została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do celów ochrony osobistej. Organ pierwszej instancji stwierdził, że skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kole II Wydział Karny z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II K 72/20, skarżący został skazany za przestępstwo umyślne, to należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) tej ustawy.
W wyniku rozpoznania odwołania KGP wydał zaskarżoną decyzję, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zdaniem KGP do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca została skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji. KGP podniósł, że jego stanowisko w przedmiotowej sprawie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Dalej organ odwoławczy uznał, że czyny popełnione przez stronę bez wątpienia są przestępstwami umyślnymi, spełniającymi przesłanki wskazanego przepisu prawa materialnego, a tym samym przesądzającymi o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślił przy tym, że decyzja w sprawie pozwolenia na broń, jak i decyzja cofająca takowe uprawnienie, nie jest decyzją wydawaną w granicach klasycznego uznania administracyjnego. Ma ona charakter decyzji związanej. Zatem sam fakt skazania, w zakresie podanym w tym przepisie, uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni.
W ocenie KGP, organ pierwszej instancji nie naruszył art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz art. 5 ust. 1 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.U.UE.L.1991.256.51 z 13 września 1991 r.), zwanej dalej "Dyrektywą 91/477/EWG", i art. 6 ust. 1 lit. b dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej 2021/555 z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.U.UE.L.2021.115.l z dnia 2021.04.06), zwanej dalej "Dyrektywą 2021/555". Nawiązując natomiast do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania, organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie może on zostać uwzględniony. Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 K.p.a. postępowanie umarza się, jeśli z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Tymczasem przedmiotem postępowania była kwestia cofnięcia stronie pozwolenia na broń z uwagi na treść przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji. Brak jest zatem podstaw do umorzenia postępowania w sprawie.
Oddalając skargę na decyzję KGP Sąd I instancji wskazał, że sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, jest samoistną przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń. Popełnienie bowiem wskazanych czynów (ich dokonanie) świadczy, że dana osoba nie daje rękojmi zachowania postawy, jakiej powinien - w ocenie ustawodawcy - dochować posiadacz broni. Opiera się to na założeniu, że posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która wchodzi w konflikt z prawem, czy też taka, której stan zdrowia budzi uzasadnione wątpliwości, co do bezpiecznego posługiwania się bronią, takiej rękojmi nie zapewnia.
Sąd I instancji zaznaczył, że w orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się też, że skazanie za przestępstwo umyślne (tak jak w niniejszej sprawie) jest wystarczające dla cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. W konsekwencji wyłącza to potrzebę dokonywania przez organ, a następnie sąd administracyjny, oceny charakteru popełnionego przestępstwa pod kątem ustalenia, czy sam fakt skazania uzasadniać może, niejako kaskadowo, realizację stanu "zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego". Sąd podkreślił, że zastosowane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rozwiązanie eliminujące możliwość posiadania broni przez osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skutkuje tym, że takim uprawnieniem nie mogą legitymować się osoby stwarzające takie zagrożenie. Za takie osoby ustawodawca uznał m.in. tych, którzy zostali, tak jak skarżący, skazani prawomocnym orzeczeniem sądu za umyśle przestępstwo.
Zdaniem Sądu I instancji, regulację prawną przyjętą na gruncie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a ustawy o broni i amunicji należy postrzegać za odpowiadającą wymogom stawianym postanowieniami Dyrektyw, a organ, wydając zaskarżoną decyzję, mocą której cofnął skarżącemu pozwolenie na broń z uwagi na skazanie skarżącego za przestępstwo umyślne, nie naruszył art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) w związku z 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. W ocenie Sądu zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a i art. 8 K.p.a. są niezasadne. Sąd skonstatował, że organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Jak wynika z dokonanej przez Sąd kontroli, wszystkie istotne z punktu widzenia podejmowanego rozstrzygnięcia okoliczności zostały należycie wyjaśnione, a w aktach administracyjnych sprawy zgromadzono dokumenty potwierdzające ich zaistnienie. Przepisy ustawy o broni i amunicji stanowiące podstawę prawną wydawanego rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości interpretacyjnych i zostały przez organ prawidłowo zastosowane w sprawie.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i domagając się:
1/ uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzeczenie:
a/ na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", przy uznaniu, że niniejsza sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i brak podstaw do cofnięcia skarżącemu stosownego pozwolenia na broń ewentualnie nie zostały wyjaśnione przez organy wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego jej rozpatrzenia z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania, ewentualnie
b/ na podstawie 185 § 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,
2/ zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych,
3/ rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.);
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o broni i amunicji i w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, o treści obowiązującej do dnia 10 marca 2011 r. oraz zmienionej przez art. 1 pkt 10 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 38, poz. 195) obowiązującej od dnia 10 marca 2011 r.,
2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 3 i art. 5 ust. 1 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni obowiązującej do dnia 25 kwietnia 2021 r.,
3/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z pkt (18) Preambuły, art. 3 i art. 6 ust. 1 lit. b dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej 2021/555 z dnia z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni obowiązującej od dnia 26 kwietnia 2021 r.,
4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. poz. 864), zwanego dalej "TUE",
5/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd I instancji błędnie nie uznał tego, że zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu odwoławczego z tego względu, że;
- po pierwsze, w niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie powyższe przepisy krajowe o treści obowiązującej do dnia 10 marca 2011 r., a nie po tym dniu, gdyż po nowelizacji obowiązującej od dnia 10 marca 2011 r. nastąpiła niewłaściwa implementacja wskazanych wyżej przepisów wspólnotowych, ponieważ wskazane wyżej przepisy wspólnotowe wyraźnie określały podstawy cofnięcia pozwolenia na broń określając zakres danych zagrożeń i ograniczeń jako "poważnych przestępstw" i "zagrożenie dla samych siebie lub innych, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; fakt skazania za popełnione umyślnie przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie", a zmienione wskazane wyżej przepisy krajowe już tych zagrożeń i ograniczeń nie określały; przy czym tą niewłaściwą implementację należy usunąć poprzez zastosowanie prowspólnotowej wykładni tych przepisów krajowych, ustalając właściwą normę prawną z zastosowaniem przepisów wspólnotowych zawierających właściwe zagrożenia i ograniczenia;
- po drugie (z ostrożności procesowej), w niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie powyższe przepisy krajowe o treści obowiązującej do dnia 10 marca 2011 r., a nie po tym dniu, gdyż po nowelizacji obowiązującej od dnia 10 marca 2011 r. ustawodawca krajowy, dokonując nieprawidłowej implementacji wskazanych przepisów krajowych, naruszył również zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 5 ust. 4 TUE i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dlatego przepisy krajowe nie można uznać za dopuszczalne "przepisy surowsze", o których mowa w art. 3 Dyrektywy z 1991 r. oraz art. 3 Dyrektywy z 2021 r. w stosunku do przepisów wynikających z art. 5 ust. 1 lit. b Dyrektywy z 1991 r. oraz pkt (18) Preambuły i art. 6 ust. 1 lit. b Dyrektywy z 2021 r., tj. jako dotyczących poważnych przestępstw w tym zagrożenia dla samych siebie lub innych, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; fakt skazania za popełnione umyślnie przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie; przy czym również w tym przypadku należy zastosować najmniej uciążliwe dla jednostki środki, a mianowicie należy przy stosowaniu prawa zastosował prowspólnotową wykładnię tych przepisów krajowych, ustalając właściwą normę prawną z zastosowaniem przepisów wspólnotowych zawierających właściwe zagrożenia i ograniczenia;
- po trzecie (z ostrożności procesowej), jeśli w niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie powyższe przepisy krajowe obowiązującej od dnia 10 marca 2011 r., jak to przyjął Sąd I instancji za organem odwoławczym, to przy orzekaniu i ustalaniu podstawy prawnej winien również zastosować wykładnię prowspólnotową tych przepisów, czyli wywieść z tych przepisów właściwą normę prawną z uwzględnieniem treści wskazanych przepisów wspólnotowych, która prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie należało zastosować powyższe przepisy krajowe o treści obowiązującej do dnia 10 marca 2011 r., a nie po tym dniu, gdyż po nowelizacji obowiązującej od dnia 10 marca 2011 r. przepisy te były sprzeczne ze wskazanymi przepisami wspólnotowymi, przy czym przepisy krajowe zastosowane przez Sąd I instancji nie można uznać za "przepisy surowsze", o których mowa w art. 3 Dyrektywy z 1991 r. oraz art. 3 Dyrektywy z 2021 r. w stosunku do przepisów wynikających z art. 5 ust. 1 lit. b Dyrektywy z 1991 r. oraz pkt (18) Preambuły i art. 6 ust. 1 lit. b Dyrektywy z 2021 r.
II. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nie uwzględnienie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie z zastosowaniem przesłanek wynikających ze wskazanych przepisów wspólnotowych i właściwych przepisów krajowych, a mianowicie, czy istnieją podstawy do cofnięcia skarżącemu stosownego pozwolenia na posiadanie broni, czyli czy skarżący stanowi zagrożenie dla siebie lub innych, dla porządku i bezpieczeństwa publicznego w szczególności w sytuacji prawomocnego skazania za przestępstwo z art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości, które nie jest przestępstwem ani z użyciem przemocy, ani przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oraz czy w takiej sytuacji występuje po stronie skarżącego zagrożenie na przyszłość.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
W dniu 25 września 2024 r. na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący kasacyjnie złożył pismo zatytułowane "Załącznik do protokołu rozprawy z dnia [...] września 2024 r. na podstawie art. 104 w zw. z art. 193 P.p.s.a.", w którym sformułował wniosek o wystąpienie przez NSA, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o treści: "czy wykładnia art. 3 i art. 5 ust. 1 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (...) obowiązującej do dnia 25 kwietnia 2021 r. oraz pkt (18) Preambuły, art. 3 i art. 6 ust. 1 lit. b dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej 2021/555 z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie nabywania i posiadania broni (...) obowiązującej od dnia 26 kwietnia 2021 r., a także art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (...), nie sprzeciwia się przepisom krajowym art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (...) w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., o treści nadanej przepisem art. 1 pkt 10 lit a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (...) obowiązującej od dnia 10 marca 2011 r., które to przepisy nie określają ograniczeń podstaw do cofnięcia pozwolenia do »poważnych przestępstw« i »zagrożenia dla samych siebie lub innych, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego«, tak jak poprzednie przepisy krajowe w brzmieniu obowiązującym przed dniem 10 marca 2011 r.". Jednocześnie sformułowano wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 P.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Jakkolwiek w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach, to jednak istota sporu prawnego sprowadza się do tego, czy w ustalonych okolicznościach stanu faktycznego dokonano prawidłowej interpretacji przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a) ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji jako podstawy prawnej do cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do celów ochrony osobistej.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) tej ustawy mowa jest o osobach stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kole II Wydział Karny z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II K 72/20, za popełnienie umyślnego przestępstwa określonego w art. 79 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu, kto wbrew przepisom ustawy nie składa sprawozdania finansowego, skonsolidowanego sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności, sprawozdania z działalności grupy kapitałowej, sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, skonsolidowanego sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej we właściwym rejestrze sądowym - podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Interpretacja przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a) ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji musi być dokonywania z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa wspólnotowego. Punkt (18) Preambuły do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2021/555 z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni, nadal zwanej "Dyrektywą 2021/555", stanowi, że zasadą ogólną powinien być zakaz nabywania broni palnej przez osoby skazane prawomocnymi wyrokami sądowymi za określone poważne przestępstwa. Jakkolwiek przywołany przepis expressis verbis odnosi się do zakazu nabywania broni, to zasadę tę należy odnieść również do cofnięcia pozwolenia na broń, które generalnie następuje w przypadku, gdy osoba posiadająca to zezwolenie przestaje spełniać przesłanki konieczne do jego uzyskania. Punkt (18) Preambuły do Dyrektywy 2021/555 wyraża zasadę, zgodnie z która należy interpretować zarówno przepisy samej Dyrektywy (tj. art. 6 ust. 1 lit. b), jak i przepisy prawa krajowego.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b) Dyrektywy 2021/555, bez uszczerbku dla art. 3, państwa członkowskie zezwalają na nabycie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie wydają się stanowić zagrożenia dla samych siebie lub innych, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; fakt skazania za popełnione umyślnie przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie. Przy czym w myśl art. 3 Dyrektywy 2021/555 państwa członkowskie mogą w swym ustawodawstwie przyjąć przepisy surowsze, niż przepisy ustanowione w niniejszej dyrektywie, z zastrzeżeniem praw przyznanych osobom mającym miejsce zamieszkania w państwach członkowskich na podstawie art. 17 ust. 2.
Dozwolona państwom członkowskim możliwość przyjęcia w zakresie dostępu do broni i amunicji "przepisów surowszych" nie oznacza, że skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie jakiegokolwiek umyślnego przestępstwa stanowić będzie przesłankę do cofnięcia pozwolenia na broń. W istocie byłaby to bowiem "surowość przepisów" niczym nieuzasadniona, a w szczególności przedmiotem reglamentacji w przepisach ustawy o broni i amunicji. Użyte w punkcie (18) Preambuły do Dyrektywy 2021/555 sformułowanie "poważne przestępstwo" oznacza, że prawodawca wspólnotowy wprowadził pewną gradację tych przestępstw. Ta gradacja jest zgodna z założeniami reglamentacji administracyjnej w zakresie obrotu i posiadania broni oraz amunicji. W świetle zasady interpretacyjnej wynikającej z pkt (18) Preambuły do Dyrektywy 2021/555 oraz z zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP nie można przyjąć, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie jakiegokolwiek umyślnego przestępstwa jest osobą stanowiąca zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, której należy cofnąć pozwolenie na broń w trybie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji. W przypadku przestępstw umyślnych, za popełnienie których skazanie prawomocnym wyrokiem sądu ma stanowić przesłankę faktyczną cofnięcia pozwolenia na broń, ustawodawca krajowy nie wprowadził żadnej ich typologii czy gradacji, tak jak uczynił to w odniesieniu do skazania za przestępstwa nieumyślne. W tym ostatnim przypadku w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b) ustawy o broni i amunicji prawodawca przewidział, że chodzi o skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
Na kwalifikowaną postać przestępstwa umyślnego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji wskazują przepisy powołanej wyżej Dyrektywy 2021/555 odnoszące się do harmonizacji ustawodawstwa dotyczącego broni palnej. "Poważność przestępstwa", o której mowa w pkt (18) Preambuły do Dyrektywy 2021/555, należy odnosić do przedmiotu ochrony, któremu służyć ma reglamentacja dostępu do broni i amunicji, a więc ochrona przed wykorzystaniem tej broni do celów przemocy. W art. 6 ust. 1 lit. b in fine Dyrektywy 2021/555 prawodawca wspólnotowy przyjał, że fakt skazania za popełnione umyślne przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na to, że osoba skazana stanowi zagrożenie dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego. Wskazuje to na pożądany kierunek interpretacyjny użytego w ustawie o broni i amunicji określenia "umyślnego przestępstwa" jako przestępstwa poważnego popełnionego z użyciem przemocy. A zatem popełnienie nie jakiegokolwiek przestępstwa umyślnego (w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy niezłożenie sprawozdania finansowego w terminie), lecz przestępstwa umyślnego zorientowanego na przedmiot obrotu objęty reglamentacją ustawy o broni i amunicji.
Rekonstruując normę z przytoczonych przepisów prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego można powiedzieć, że umyślne przestępstwo poważne – z punktu widzenia przedmiotu obrotu objętego w ustawie o broni i amunicji tą szczególną reglamentacją administracyjną – jest to umyślne przestępstwo z użyciem przemocy. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skarżący został skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie umyślnego przestępstwa polegającego na niezłożeniu w terminie sprawozdania finansowego. Ten czyn nie stanowi popełnienia umyślnego przestępstwa z użyciem przemocy, ani przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu (przestępstwa poważnego). Skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie tego rodzaju przestępstwa umyślnego nie stanowi przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń w rozumieniu art. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji oraz w związku z pkt (18) Preambuły do Dyrektywy 2021/555 oraz art. 6 ust. 1 lit b in fine tej Dyrektywy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, co w ustalonym stanie faktycznym sprawy prowadzić musiało do umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż nie zaistniała przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń w rozumieniu art. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zgłoszonego przez skarżącego na rozprawie wniosku o wystąpienie, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdyż implementacja przepisów wspólnotowych do krajowego porządku prawnego nastąpiła prawidłowo jeszcze w okresie obowiązywania Dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni, której przepisy w tym zakresie powtórzyła obowiązująca od dnia 26 kwietnia 2021 r. Dyrektywa 2021/555. Jedynie pojęcie "umyślnego przestępstwa", którym posłużył się krajowy prawodawca musi być wykładane w sposób zgodny z celami tej Dyrektywy wyrażonymi w pkt (18) Preambuły i w art. 6 ust. 1 lit. b in fine.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. i art. 145 § 3 P.p.s.a., uwzględniając skargę kasacyjną uchylił wyrok Sądu I instancji, uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. i umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI