II GSK 117/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że nie istniała podstawa prawna do nałożenia sankcji pieniężnej na rolnika za niezawinione zaniżenie powierzchni gruntów rolnych.
Rolnik S. B. złożył wniosek o dopłaty do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), deklarując działki, które okazały się być użytkowane przez inną osobę. Organ I instancji przyznał 0 zł dopłat i nałożył sankcję pieniężną. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. WSA uchylił decyzje, wskazując na brak uzasadnienia sankcji i konieczność zbadania winy rolnika. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, stwierdzając brak podstawy prawnej do nałożenia sankcji pieniężnej, mimo że rolnik nie był faktycznym użytkownikiem gruntów.
Sprawa dotyczyła wniosku rolnika S. B. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Rolnik złożył wniosek pierwotny i uzupełniający, deklarując szereg działek rolnych. Weryfikacja wykazała, że część działek z wniosku uzupełniającego była zgłoszona przez innego producenta rolnego. Rolnik wyjaśnił, że uiszcza podatek od spornych gruntów i nabył je na własność. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał 0 zł dopłat i nałożył sankcję pieniężną, uznając, że rolnik bezpodstawnie zawyżył powierzchnię gruntów. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając brak faktycznego użytkowania gruntów przez rolnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie przepisów postępowania (brak uzasadnienia podstawy prawnej i sposobu obliczenia sankcji) oraz konieczność zbadania kwestii winy rolnika w kontekście przepisów UE o możliwości zwolnienia z sankcji w przypadku braku winy. Sąd uznał, że rolnik mógł działać w dobrej wierze, utożsamiając prawo własności z prawem do dopłat. Dyrektor ARiMR wniósł skargę kasacyjną, zarzucając sądowi błędne ustalenie stanu faktycznego (brak winy rolnika) i naruszenie prawa materialnego (nieprawidłowe zastosowanie przepisów UE dotyczących sankcji). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny stwierdził, że organ nie wskazał konkretnego przepisu postępowania, który sąd naruszył, co uniemożliwiało merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutu. Podkreślono, że ustalenia faktyczne należą do organów administracji, a sąd jedynie kontroluje ich zgodność z prawem. NSA potwierdził, że uzasadnienie decyzji organu I instancji było wadliwe formalnie w świetle art. 107 § 3 k.p.a., a organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie i ustosunkować się do wszystkich żądań strony. Co kluczowe, NSA uznał, że przepisy art. 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 oraz przepisy rozporządzenia nr 817/2004 nie zawierały podstawy prawnej do nałożenia na rolnika dodatkowej sankcji pieniężnej w takiej formie i wysokości. Przepisy te przewidywały pomniejszenie pomocy lub odmowę jej przyznania, a nie karę pieniężną. Również polskie przepisy wykonawcze nie przewidywały takiej sankcji. Dlatego, mimo że rolnik nie był faktycznym użytkownikiem gruntów, organ nie miał podstawy prawnej do nałożenia na niego sankcji pieniężnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy unijne (Rozporządzenie KE nr 2419/2001, nr 817/2004) oraz polskie przepisy wykonawcze nie przewidują możliwości nałożenia dodatkowej sankcji pieniężnej w takiej sytuacji, a jedynie pomniejszenie pomocy lub odmowę jej przyznania.
Uzasadnienie
NSA analizując przepisy UE i krajowe stwierdził, że nie ma podstawy prawnej do nałożenia sankcji pieniężnej. Przepisy te regulują jedynie pomniejszenie pomocy lub odmowę jej przyznania w przypadku niezgodności deklarowanej powierzchni z faktyczną, a nie przewidują dodatkowych kar pieniężnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie KE nr 2419/2001 art. 32 § ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie KE nr 2419/2001 art. 32 § ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Rozporządzenie KE nr 2419/2001 art. 41
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Uwagi wstępne, dotyczące możliwości odstąpienia od sankcji w przypadku braku winy.
Rozporządzenie KE nr 2419/2001 art. 44
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Dotyczy możliwości odstąpienia od sankcji w przypadku braku winy.
Rozporządzenie KE nr 817/2004
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
u.p.d.b. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych
Definiuje wymóg faktycznego użytkowania gruntów.
Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętych planem rozwoju obszarów wiejskich
Dz. U. Nr 229, poz. 2273
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstawy prawnej do nałożenia sankcji pieniężnej na rolnika za niezawinione zaniżenie powierzchni gruntów rolnych. Wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji (brak wskazania podstawy prawnej i sposobu obliczenia sankcji).
Odrzucone argumenty
Zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego przez WSA co do braku winy S. B. Zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego (nieprawidłowe zastosowanie art. 32 ust. 1, 41 i 44 Rozporządzenia KE nr 2419/2001). Tytuł własności do gruntów nie jest wystarczającą przesłanką do otrzymania dopłat ONW, jeśli nie ma faktycznego użytkowania.
Godne uwagi sformułowania
Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest bowiem domyślanie się, jaki przepis ustawy skarżący miał konkretnie na myśli, tym bardziej, że postępowanie kasacyjne cechuje wysoki stopień profesjonalizmu. Przepis art. 32 w ust. 1 określa sankcję jaką organy/podmioty odpowiedzialne za przyznawanie śródków unijnych rolnikom powinny zastosować wobec nieuczciwych wnioskodawców w postaci pomniejszonej wysokości pomocy finansowej lub odmowy jej przyznania. Podstawą nałożenia takiej sankcji nie może być również przepis art. 32 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia. Nie można zatem takiego potrącenia dokonywać awansem w oderwaniu od przyznanej pomocy, czyniąc z niego w istocie nieprzewidzianą prawem karę pieniężną.
Skład orzekający
Andrzej Kisielewicz
przewodniczący sprawozdawca
Edward Kierejczyk
członek
Małgorzata Korycińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku podstawy prawnej do nakładania sankcji pieniężnych przez organy administracji w sprawach dopłat unijnych, jeśli przepisy nie przewidują takich sankcji, a jedynie modyfikację pomocy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dopłatami unijnymi do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania i interpretacji konkretnych przepisów UE i krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie prawa i brak możliwości nakładania przez organy sankcji, które nie są przewidziane w przepisach, nawet jeśli rolnik popełnił błąd we wniosku. Podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnych.
“Organ nie może karać rolnika, jeśli prawo tego nie przewiduje – NSA wyjaśnia granice sankcji w dopłatach unijnych.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 117/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-08-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-03-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Kisielewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Edward Kierejczyk Małgorzata Korycińska Symbol z opisem 6539 Inne o symbolu podstawowym 653 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane III SA/Po 217/06 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-11-28 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędziowie NSA Edward Kierejczyk Małgorzata Korycińska Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Po 217/06 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r. o sygn. akt III SA/Po 217/06 uwzględnił skargę S. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura ARiMR w K. z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...]. Sąd orzekał na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych. W dniu 3 czerwca 2004 r. S. B. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 r. dla działek rolnych o numerach ewidencyjnych: 25/1, 80, 81, 83/1, 105/1, 414, 449, 270, 274 oraz 290 położonych w województwie [...], powiat K., gmina P., obręb M. Następnie w dniu 29 czerwca 2004 r. wnioskodawca uzupełnił wniosek o kolejne działki o numerach ewidencyjnych 369/3, 394/2, 369/1, 395/3, 492, 490, 488, 393, 368, 365 i 364 położone w gminie P., obręb M. oraz o działkę nr 410/7 znajdującą się gminie P., obręb P.. Weryfikacja wniosku dokonana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. wykazała, że działki objęte wnioskiem uzupełniającym S. B. zostały również zgłoszone przez innego producenta rolnego we wniosku o dopłaty ONW. Pismem z dnia 12 lipca 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał S. B. do złożenia stosownych wyjaśnień w tej kwestii. W odpowiedzi wnioskodawca pismem z dnia 20 kwietnia 2005 r. oświadczył, że od 2003 r. uiszcza podatek od spornych gruntów rolnych, które zostały bezprawnie zagospodarowane przez A. Z. (innego wnioskodawcę). Ponadto podkreślił, że sporne nieruchomości nabył na własność na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 września 2003 r. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S. B. płatność ONW w wysokości 0 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskodawca podając we wniosku sporne działki rolne bezpodstawnie zawyżył powierzchnię gruntów stanowiących podstawę przyznania pomocy finansowej. Za te nieprawidłowości organ I instancji na podstawie art. 70 i 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej nałożył na wnioskodawcę sankcję pieniężną w wysokości 2840,73 zł. Od tej decyzji S. B. wniósł odwołanie, w którym wnioskował o umorzenie wymierzonej kary pieniężnej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie był uprawniony do dopłat ONW dla spornych działek rolnych, gdyż nie posiadał i nie użytkował tych działek. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) organ podkreślił, że o płatności może ubiegać się wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu. Na podstawie art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 organ wskazał, że w sytuacji gdy ustalona różnica miedzy zadeklarowanym obszarem a obszarem wyznaczonym jest większa niż 20 %, żadna płatność ONW producentowi rolnemu nie przysługuje. W przypadku S. B. różnica ta wynosiła 99,87%. S. B. wniósł skargę od decyzji ostatecznej Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.. Sąd uwzględniając skargę uchylił decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 8 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ten wymierzając karę pieniężną S. B. z powodu zawyżenia powierzchni działek deklarowanych we wniosku nie wskazał w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej umożliwiającej zastosowanie takiej sankcji oraz nie wyjaśnił sposobu jej obliczenia. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy słusznie odmówił S. B. przyznania płatności ONW do spornych gruntów rolnych wskazując na brak użytkowania tych nieruchomości zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Tytuł własności przysługujący skarżącemu w stosunku do spornych działek rolnych nie jest wystarczającą przesłanką uprawniającą wnioskodawcę do otrzymania pomocy finansowej dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Sąd jednak podniósł, że ze względu na oświadczenia i dokumenty składane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego należało szczegółowo rozpatrzyć kwestię ewentualnego zwolnienia skarżącego od zapłacenia wymierzonej sankcji pieniężnej. Zgodnie z postanowieniami nr 41 uwag wstępnych oraz art. 44 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 nie powinno stosować się obniżek i wyłączeń w przypadku zawyżenia danych zawartych w zgłoszeniu, gdy rolnik może wykazać, że nie ponosi za to winy. Zdaniem Sądu organ odwoławczy powinien był zbadać kwestię winy po stronie wnioskodawcy. Sąd uznał, że S. B. uzupełniając wniosek o dodatkowe nieruchomości, które nabył na własność w na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 września 2003 r., mógł działać w dobrej wierze, gdyż utożsamiał otrzymanie dopłat z prawem własności do spornych gruntów rolnych. Ponadto Sąd podkreślił, że nie on zataił przed organem faktu użytkowania spornych działek przez A. Z., co oznacza, że okoliczność ta nie miała dla niego znaczenia w sprawie. Zdaniem Sądu organ odwoławczy uznając działanie wnioskodawcy jako zawinione zobowiązany był przedstawić wyczerpująco sposób obliczenia kwoty sankcji pieniężnej . Sąd stwierdził, że organ odwoławczy powinien był wziąć pod uwagę treść art. 32 ust.1 Rozporządzenia KE nr 2419/2001, zgodnie z którym w przypadku różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną przekraczającą 20 %, pomocy obszarowej należy odmówić dla danej grupy upraw - w tej sprawie kukurydzy. Tymczasem w pierwszym wniosku skarżący zadeklarował inne uprawy tj. jęczmień, buraki cukrowe, pszenicę oraz żyto. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w P. wniósł skargę kasacyjną. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na niezasadnym przyjęciu przez Sąd, że skarżący w sposób niezawiniony zawyżył obszar działek wnioskując o przyznanie mu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, co spowodowało, że Sąd stwierdził naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego polegające na niewłaściwym uzasadnieniu decyzji. Ponadto zarzucił Sądowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez niezasadne uznanie, że organ niewłaściwie zastosował przepisy art. 32 ust. 1, 41 i 44 a) Rozporządzenia Komisji WE Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92, co spowodowało naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ skarżący podniósł, że prowadził akcje informacyjną dotycząca warunków przyznawania różnych form pomocy finansowej ze środków unijnych, w tym płatności tytułu prowadzenia działalności na obszarach ONW. Skarżący uczestniczył w jednym z takich spotkań informacyjnych zorganizowanym przez Biuro Powiatowe ARiMR w K., na którym szczegółowo omówiono zasady składania wniosków o płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach ONW. Zatem S. B. składając wniosek o przyznanie dofinansowania powinien znać zasady udzielenia takiej pomocy, co potwierdził własnym podpisem złożonym pod odpowiednim oświadczeniem zawartym w formularzu wniosku. Nieuzasadniony jest również zarzut Sądu dotyczący wadliwości uzasadnienia decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego uchybienia w uzasadnieniu decyzji administracyjnej mogą być sanowane przez organ odwoławczy. Zatem Prezes Oddziału Regionalnego ARiMR w P. mógł utrzymać decyzję organu I instancji uzasadniając własne rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami k.p.a. Skarżący podkreślił, że organ odwoławczy zawarł w zaskarżonej decyzji wyliczenie dotyczące sposobu obliczenia sankcji oraz szczegółowo przedstawił podstawy prawne rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zdaniem skarżącego nietrafne jest twierdzenie Sądu, że wnioskodawca mógł działać w dobrej wierze deklarując sporne nieruchomości i przyjmując za podstawę ubiegania się o płatności tytuł własności do tych działek. W tym zakresie niewłaściwe zastosował pkt 41 uwag wstępnych oraz art. 44 Rozporządzenia KE nr 2419/2001. Według skarżącego działania wnioskodawcy nosiły znamiona zachowań celowych i świadomych, dlatego organ był zobligowany wymierzyć sankcję pieniężną. Ponadto Sąd dokonał błędnej wykładni art. 32 ust.1 rozporządzenia KE nr 2419/2001 przyjmując, że ewentualne sankcje z tytułu zawyżenia powierzchni deklarowanych działek mogą dotyczyć jedynie jednej grupy upraw według rodzaju uprawianej rośliny – w tej sprawie kukurydzy. Skarżący zarzucił, że zgodnie z art. 30 pkt e wspomnianego rozporządzenia KE za grupę upraw uważa się "obszary uprawne do których stosowane są rożne stawki pomocy". Zatem do takich grup upraw zalicza się płatności z tytułu prowadzenia działalności na obszarach ONW. Wobec powyższego Prezes Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. B. podniósł, że zadeklarowanie spornych działek we wniosku uzupełniającym nie było zawinione, gdyż przed złożeniem tego wniosku zasięgnął wyczerpujących informacji u pracowników Agencji. Wniosek o dopłaty na sporne grunty złożył po uprzednim przedstawieniu sprawy pracownikowi Agencji, który stwierdził, że ma prawo ubiegać się o dopłaty do tych działek, gdyż jest ich właścicielem. Podkreślił, że wniosek uzupełniający wypełnił zgodnie z instrukcjami udzielonymi przez pracownika Agencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. tj. na zarzucie naruszenia przez Sąd przepisów postępowania oraz zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię. W ramach naruszenia przepisów postępowania Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. zarzucił Sądowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że S. B. występując z wnioskiem uzupełniającym o dopłaty dla działek o numerach 369/3, 394/2, 369/1, 395/3, 492, 490, 488, 393, 368, 365 i 364 z tytułu działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, dalej ONW, działał w dobrej wierze. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej konsekwencją błędnie przyjętych ustaleń Sądu co do braku winy S. B. jest uznanie, że organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a. w ten sposób, że nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji. Innymi słowy, gdyby Sąd "prawidłowo" przyjął za organem, że zgłoszenie spornych działek przez S.B., faktycznie użytkowanych przez innego producenta rolnego, do objęcia dopłatami z tytułu ONW było celowe i świadome, wówczas nie zarzuciłby organowi I instancji a następnie organowi II instancji na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uchybień formalnych dotyczących uzasadnień decyzji, skutkujących ich uchyleniem. Należy jednak zaznaczyć, że skarżący organ nie wskazał w podstawie kasacyjnej konkretnego przepisu postępowania przed sądami administracyjnymi, któremu uchybił Sąd kontrolując decyzje administracyjne w tym zakresie. Brak zakwalifikowania przez skarżącego naruszenia Sądu I instancji do określonego przepisu ustawy p.p.s.a. uniemożliwia ustosunkowanie się Sądu kasacyjnego do tego zarzutu. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest bowiem domyślanie się, jaki przepis ustawy skarżący miał konkretnie na myśli, tym bardziej, że postępowanie kasacyjne cechuje wysoki stopień profesjonalizmu przejawiający się w tym, że środki zaskarżenia mogą być sporządzane wyłącznie przez osoby o określonych kwalifikacjach zawodowych tj. radców prawnych, adwokatów itp. W tej sytuacji ustalenia faktyczne podjęte przez Sąd I instancji należy uznać za prawidłowe. Podkreślić należy, że Sąd nie stwierdził w sposób przesądzający, czy S. B. występując z wnioskiem uzupełniającym o dopłaty ONW działał w dobrej wierze. Rolą Sądu nie jest dokonywanie ustaleń w materii zastrzeżonej dla organów administracji publicznej. Sąd, w ramach przyznanych mu ustawowo kompetencji kontrolnych jedynie wskazał, że istniały przesłanki do zbadania braku winy po stronie wnioskodawcy i przytoczył okoliczności (powołanie się wnioskodawcy na tytuł prawny do spornych działek, wniosek o przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie A. Z.), które były znane organowi w trakcie postępowania w tym zakresie. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wymierzając S.B. sankcję pieniężną za podanie we wniosku o dopłaty zawyżonej powierzchni działek w stosunku do powierzchni działek rolnych rzeczywiście przez niego użytkowanych, nie wskazał w decyzji z 21 kwietnia 2005 r. podstawy prawnej do zastosowania takiej sankcji, jak również nie przedstawił stronie postępowania sposobu obliczenia tej kwoty. Niewątpliwie tak skonstruowane uzasadnienie decyzji jest obarczone wadą formalną w świetle art. 107 § 3 k.p.a., która może skutkować uchyleniem decyzji. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzje organu I instancji był zobligowany do przestrzegania wymogów formalnych określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uchylając te decyzje Sąd zasadnie podniósł, że jeżeli organ uznał działanie S. B. za zawinione, to powinien był wyjaśnić motywy rozstrzygnięcia w tej kwestii z uwzględnieniem znanych mu faktów (tj. wniosek o przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie A. Z., tytuł własności do spornych działek potwierdzony postanowieniem Sądu Rejonowego w K.), przedstawić sposób obliczenia kary pieniężnej oraz przyczyny jej wymierzenia. Zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie i ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., IV SA 385/87, GAP 1987, Nr 21, s. 40). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego schemat wyliczenia przedstawiony w decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w żaden sposób nie wyjaśnia obliczenia sankcji pieniężnej w określonej wysokości. Można jedynie wnioskować, że odnosi się on do obliczenia tzw. różnicy obszarowej wyrażonej w procentach między obszarem zadeklarowanym a obszarem rzeczywiście uprawianym przez S. B. (art. 32 ust.1 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r.). Zatem twierdzenia skarżącego, że szczegółowo przedstawił sposób obliczenia kary pieniężnej oraz podstawy prawne rozstrzygnięcia w tym zakresie nie zasługują na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej skarżący podniósł zarzut niewłaściwego zastosowania art. 32 ust.1 w zw. z uwagą 41 oraz art. 44 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 32 ust 1 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia pomoc finansowa obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru. Zdanie drugie tego przepisu stanowi, że jeżeli różnica ta jest większa niż 20 % ustalonego obszaru pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Oczywiście chodzi tutaj o "grupę upraw" w rozumieniu art. 30e powyższego rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie art. 32 ust.1 stanowił podstawę do odmowy przyznania S. B. pomocy finansowej dla zgłoszonych przez niego gruntów rolnych, ponieważ wnioskodawca nie był ich faktycznym użytkownikiem w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o dopłatach bezpośrednich do gruntów rolnych. Trudno jednak zgodzić się z poglądem skarżącego, że przepis ten stanowił podstawę prawną do wymierzenia S. B. sankcji pieniężnej w kwocie 2840,73 zł. Przepis art. 32 w ust. 1 określa sankcję jaką organy/podmioty odpowiedzialne za przyznawanie śródków unijnych rolnikom powinny zastosować wobec nieuczciwych wnioskodawców w postaci pomniejszonej wysokości pomocy finansowej lub odmowy jej przyznania. Podstawą nałożenia takiej sankcji nie może być również przepis art. 32 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia. Według art. 32 ust. 2 rozporządzenia wnioskodawcy potrąca się kwotę pomocy finansowej przyznanej w oparciu o ustalony dla niego obszar upraw od kwoty, która miałaby zostać przyznana rolnikowi w okresie trzech lat w ramach systemów pomocy określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady EWG nr 3508/92 obejmujących produkcję roślinną i zwierzęcą, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a obszarem ustalonym dla danej grupy upraw przekracza 50%. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że takie potrącenie może nastąpić w przyszłości bezpośrednio od udzielonej pomocy. Nie można zatem takiego potrącenia dokonywać awansem w oderwaniu od przyznanej pomocy, czyniąc z niego w istocie nieprzewidzianą prawem karę pieniężną. Również przepisy rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej nie zawierają regulacji prawnej, która nakazywałaby nałożenie na wnioskodawcę dodatkowej sankcji pieniężnej z powodu złożenia fałszywej deklaracji co do działek zgłoszonych o dopłaty ONW. W sekcji 6 rozporządzenia zatytułowanego: wnioski, kontrole i kary nie przewidziano tego rodzaju "dolegliwości". Katalog kar obejmuje dopłaty w pomniejszonej wysokości lub wykluczenia od ich przyznania np. gdy beneficjent - rolnik złożył nieprawdziwą deklarację w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich śródków dla rozwoju obszarów wiejskich na dany rok (art. 72). Co więcej takiej dodatkowej sankcji nie przewidział ustawodawca w polskich przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, poz. 657) będącego aktem wykonawczym do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273). Na marginesie należy już tylko podnieść pewną niekonsekwencję Sądu I instancji, który rozpatrując ewentualne zastosowanie przez organ odwoławczy uwagi wstępnej nr 41 i art. 44 rozporządzenia KE nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. jako warunków do odstąpienia od wymierzenia sankcji pieniężnej nie zwrócił uwagi na kwestię istnienia podstawy prawnej do wymierzenia takiej sankcji. Jednakże fakt ten nie ma znaczenia w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie, bowiem zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odpowiada prawu. Z powodów wyżej wymienionych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI