II GSK 1162/23

II GSK 1162/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92c ust. 1 pkt 1 oraz art. 92b ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2/23 w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 listopada 2022 r. nr BP.501.399.2022.1186.PO15.288849 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 28 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2/23, oddalił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ II instancji")
z [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] listopada 2021 r. w L. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i czteroosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował M. P., który wykonywał w imieniu skarżącej Spółki przewóz drogowy na trasie W. z ładunkiem stacji transformatorowej w czterech częściach (ładunek podzielny).
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WWITD") decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...] nałożył na T. sp. z o.o. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 9 000 złotych.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. o), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit d, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 i 2, art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej: "u.t.d."), 1p. 10.2.3, 1p. 10.3.2 oraz 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 ust. 1 pkt 3, art. 64c, art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, dalej: "p.r.d."), § 3 ust. 1 pkt 2, § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji GITD wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna była nakładana na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść
art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku
z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia również nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.
Zaznaczył, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono naruszenia dopuszczalnej długość pojazdu członowego z ładunkiem - 18,15 m - przekroczenie o 1,65 m, (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 10 %). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego -16,50 m. Zgodnie z 1p. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną
w wysokości 2 000 złotych.
GITD podkreślił też, że w dniu kontroli ww. samochodem ciężarowym wykonywano przejazd z ładunkiem stacji transformatorowej w czterech częściach (ładunek podzielny). W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy - rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 47,9 t - przekroczenie o 7,9 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości
o 19,75%). Zgodnie z 1p. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów
o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona, co najmniej 10% i mniej niż 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5 000 złotych.
Podniósł, że skontrolowany przewóz strona wykonywała pojazdem członowym składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i czteroosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Przeprowadzona kontrola techniczna naczepy wykazała usterkę w czwartej osi z prawej strony tj. znaczące uszkodzenie lub przecięcie opony oraz widoczny lub uszkodzony kord opony. Za stwierdzona naruszenie została nałożona na stronę karę pieniężną w wysokości 2 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 u.t.d. i 1p. 9.2 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Organ II instancji zaznaczył, że suma łącznie nałożonych kar wyniosła
9 000 złotych.
Wskazał również, że w trakcie kontroli drogowej kierujący okazał zezwolenie na przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym kat. IV
nr [...], jednak z uwagi na fakt przewozu ładunku podzielnego (stacja transformatorowa w czterech częściach), zezwolenia nie można było uznać za uprawniające do przewozu.
GITD odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, podejmując czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Analizując całość materiału dowodowego organ odwoławczy nie stwierdził istnienia okoliczności pozwalających na zastosowanie art. 92c u.t.d. ze względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
Skargę do Sądu na powyższą decyzję wniosła skarżąca Spółka.
WSA w Warszawie wyrokiem z 28 lutego 2023 r., na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2022 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ważenia pojazdu członowego dokonano za pomocą przenośnych wag do ważenia pojazdów w ruchu marki METEOR, które
w dniu kontroli posiadały ważne świadectwo legalizacji pierwotnej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z datą ważności do 21 marca
2022 r. W ocenie Sądu, proces ważenia w niniejszej sprawie został przeprowadzony w sposób prawidłowy, zgodnie z instrukcją użytkowania wag i obowiązującymi przepisami. Przed rozpoczęciem ważenia kierujący kontrolowanym zespołem pojazdów został zapoznany z procedurą ważenia, ze świadectwami kontroli metrologicznej wagi i przymiarów użytych podczas kontroli, a także instrukcją obsługi wagi oraz dokumentami potwierdzającymi geometrię miejsca ważenia. Kierowca był obecny przy sprawdzaniu normatywności pojazdu i widział wyniki pomiarów oraz wniósł o ponowne ważenie pojazdu i czynność ta został przeprowadzona.
Zaznaczył również, że przewożony ładunek w postaci stacji transformatorowej w czterech osobnych częściach jednoznacznie wskazuje, że był to ładunek podzielny. Z uwagi na powyższe posiadane przez stronę zezwolenie kategorii IV nie uprawniało do wykonywania przejazdu z ładunkiem podzielnym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 189a oraz 189f k.p.a. Możliwość odstąpienia od nałożenia sankcji finansowej na stronę została uregulowana odrębnie przez art. 92c ust. 1 pkt 1 oraz art. 92b ust. 1 u.t.d., a zatem przepisy zawarte w dziale IVa k.p.a. nie odnajdują
w niniejszej sprawie zastosowania. Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a
§ 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 pkt 1-3 u.t.d. wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Za uzasadniony zatem trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania
w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. W związku z tym stosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana.
Zdaniem WSA, nie można również podzielić zarzutu naruszenia przez organy art. 92 c ust.1 pkt 1 u.t.d., który to przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Za bezzasadne Sąd uznał również zarzuty naruszenia przez organy przepisów procesowych wskazanych w skardze. Organy wyjaśniły bowiem zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Podjęły nadto wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest trafna, a uzasadnienie stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy i pozwala na analizę oraz ocenę rozumowania organów przez sąd administracyjny. Podkreślić należy, że naruszenie przepisów postępowania jedynie wówczas może doprowadzić do uwzględnienia skargi, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Sąd zaznaczył, że naruszeń takich nie stwierdził.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca Spółka wnosząc
o jego uchylenie w całości, jak również uchylenie decyzji organów I i II instancji lub alternatywnie jego uchylenie w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zasądzenie zwrotu kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżąca zrzekła się rozprawy.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 134 § 1 oraz art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nierozpatrzenie całokształtu zarzutów sformułowanych w skierowanej skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, przemawiających za koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, co przejawia się na gruncie skarżonego wyroku całkowitym pominięciem w jego uzasadnieniu kwestii przeprowadzenia ważenia pojazdu strony w miejscu niespełniającym wymagań w zakresie twardości i trwałości nawierzchni punktu kontrolnego wymaganych zapisami instrukcji producenta zastosowanych wag, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku rozpoznania ww. zarzutów mogło dojść do uwzględnienia skargi;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 133 § 1, 134 § 1 i 135 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich niezastosowanie
w sprawie, w związku z naruszeniem przez organy administracji art. 7, art. 8,
art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przejawiające się oparciem kolejnych decyzji na pozbawionych cechy obiektywizmu pomiarach dokonanych wagami METEOR, zastosowanymi w punkcie wagowym niedostosowanym do tych urządzeń, co wynika z niespełnienia przez nawierzchnię w strefie ważenia wymogów sformułowanych w instrukcji producenta owych urządzeń w zakresie twardości
i trwałości nawierzchni, co miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji powinna doprowadzić do wyeliminowania decyzji
z obrotu prawnego;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 92c
ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję administracyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wynikające z błędnie dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładni wskazanych tu przepisów, w wyniku której doszło do niewłaściwego ich zastosowania, przejawiającego się uznaniem za w pełni legalną decyzji organu odwoławczego, który nie rozważył możliwości zastosowania wobec strony możliwości miarkowania kary administracyjnej, jak również zastosowania pouczenia określonych odpowiednio w art. 189d oraz 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna Sąd doprowadzić do wniosku, że organ niezasadnie odmówił miarkowania kary a co za tym idzie - uwzględnić skargę.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną,
w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych
w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z uwagi na sposób sformułowania podstaw wniesionej skargi kasacyjnej, warto na wstępie podkreślić, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym
i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz również w przymusie adwokacko-radcowskim, tj. obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej, uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wymóg dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych, mający swe źródło w zasadzie dyspozycyjności, powoduje również, że niedopuszczalne jest odsyłanie w skardze kasacyjnej do argumentacji czy zarzutów zawartych w pismach do organu lub sądu pierwszej instancji (postanowienia NSA
z 14 czerwca 2011 r., I FSK 912/11).
Naczelny Sąd Administracyjny - jako organ władzy działający na podstawie
i w granicach prawa - nie jest uprawniony do poszukiwania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną, bo takie działanie naruszałoby obowiązek wynikający z art. 183
§ 1 p.p.s.a. (wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r., II GSK 367/13, LEX nr 1481796). Sądowi nie wolno więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać, ani w inny sposób korygować (por. wyroki NSA: z 30 marca 2004 r., GSK 10/04, M. Praw. 2004/9, poz. 392; 7 września 2004 r., FSK 102/04, LEX
nr 142407).
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a
w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, opartych na drugiej
z podstaw kasacyjnych zawartych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, że dotyczą one dwóch kompleksów zagadnień - po pierwsze, zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd nie rozpatrzył całokształtu zarzutów kierowanych do postępowania organów administracji i nie dostrzegł, że obie wydane w sprawie decyzje zostały oparte na pozbawionych obiektywizmu pomiarach wagami METEOR, zastosowanymi w punkcie wagowym niedostosowanym do tych urządzeń, co wynika z niespełnienia przez nawierzchnię w strefie ważenia wymogów sformułowanych w instrukcji producenta owych urządzeń w zakresie twardości i trwałości nawierzchni, nie ustosunkował się również do tych zarzutów w uzasadnieniu, te uchybienia art. 134
§ 1 i 135 oraz 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 7, 8 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a., miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji powinna doprowadzić do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Po drugie, dokonano błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. uznając za legalną decyzję GITD, w której nie rozważono możliwości zastosowania do strony możliwości miarkowania kary, jak również zastosowania pouczeń, określonych odpowiednio – w art. 189d oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja nie jest niezgodna z prawem.
Przechodząc do omówienia pierwszej grupy zagadnień (zarzuty I-II petitum skargi kasacyjnej) przypomnieć trzeba, że skarga kasacyjna została skierowana przeciwko wyrokowi WSA, którym Sąd pierwszej instancji uznał, że organ administracji publicznej bez naruszenia prawa nałożył na stronę skarżącą, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. karę pieniężną w łącznej wysokości 9 000 zł, na którą składał się m.in. kara w wysokości 5 000 zł za naruszenie zał. 3 do u.t.d., 1p. 10.2.3. tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona: co najmniej 10 % i mniej niż 20 %. Podstawą faktyczną decyzji w tym zakresie było stwierdzenie, w wyniku (dwukrotnego) ważenia pojazdu wagami marki METEOR, że rzeczywista masa całkowita pojazdu wyniosła 47,9 t, przy normie, tzn. dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu 40,0 t, co stanowiło przekroczenie o 19,75 %. WSA uznał, że proces ważenia został przeprowadzony w sposób prawidłowy, zgodnie z instrukcją użytkowania wag i obowiązującymi przepisami. Skarżąca upatruje wadliwości w postępowaniu Sądu - a wcześniej organów administracji, które WSA kontrolował - w zaakceptowaniu wykonania omawianego ważenia pojazdu, w punkcie kontrolnym, co do którego nie ma pewności, iż strefa ważenia spełniała wymogi producenta wag, wynikające z Instrukcji użytkowania wag. Z Instrukcji wynika bowiem, że do wykonania ważenia tymi właśnie przyrządami pomiarowymi niezbędne jest ich posadowienie w miejscu, którego nawierzchnia wykazuje twardość nie mniejszą, niż 100 kg/cm² oraz wytrzymuje nacisk nie mniejszy niż 1,5 krotność nośników maksymalnej platformy pomiarowej, natomiast w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, który potwierdzałby spełnienie omówionych dwóch warunków w zakresie jakości nawierzchni punktu kontrolnego.
Zarzuty te w części są wadliwie postawione, co uniemożliwia ich rozpoznanie, a w części merytorycznie nietrafne.
W istocie, w postępowaniu administracyjnym, w myśl zasady prawdy obiektywnej, ustanowionej w art. 7 k.p.a. i doprecyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a., na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek podejmowania, z urzędu lub na wniosek stron, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak i obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Art. 80 k.p.a. wprowadza zaś zasadę swobodnej oceny dowodów. Z powołanej wyżej zasady prawdy obiektywnej wywieść należy, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decydują zaś normy prawa materialnego. Jak wyżej wskazano, wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie opisane w zał. nr 3 do u.t.d., 1p 10.2.3. uzależnione było od stwierdzenia, czy dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona o co najmniej 10% i nie więcej niż 20 %.
W istocie, w przypadku gdy przesłanką stwierdzenia zaistnienia deliktu jest przekroczenie dopuszczalnego parametru w postaci wagi, ważne jest, aby proces ważenia przebiegał prawidłowo i był zgodny z instrukcją przyrządu pomiarowego oraz powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, nie można jednak uznać, że organ obowiązany jest do przeprowadzania i gromadzenia w aktach dowodów niezbędnych ponad procesową konieczność wykazania pod tym względem prawnie relewantnych faktów. Prawidłowość stwierdzenia przekroczenia DMC pojazdu o co najmniej 10 %, w omawianym przypadku została wystarczająco wykazana dowodami, których przeprowadzenie w postępowaniu administracyjnym znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy - w tym przede wszystkim protokołem kontroli
z załącznikami, tj. protokołem oględzin pojazdu, protokołem przesłuchania świadka, operatem niwelacji stanowisk do ważenia pojazdów (droga ekspresowa S% MOP L. jezdnia prawa km [...]), protokołem z pomiaru pochylenia terenu stanowiska ważenia pojazdów oraz co w sprawie niezwykle istotne świadectwem legalizacji pierwotnej wykorzystanej wagi samochodowej METEOR. Jak wynika z tego ostatniego dokumentu został on wystawiony 21 lutego 2020 r. i był ważny do 21 marca 2022 r., a więc obejmował okres kontroli. Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych - podczas legalizacji pierwotnej, w normalnych warunkach użytkowania, należy sprawdzić: pkt 2) prawidłowość zainstalowania wagi w miejscu użytkowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokument legalizacji pierwotnej, jako dokument urzędowy, wraz ze znajdującymi się w aktach dokumentami geodezyjnymi, wystarczająco zatem wykazywał, że wagi posadowiono w miejscu spełniającym wymagane (w tym Instrukcją użytkowania) warunki, dlatego zbędne było gromadzenie w aktach dalszych dowodów i dokumentów. Skarżący w żadnym momencie nie przedstawił zresztą przeciwdowodu na tę okoliczność, gołosłownie tylko kwestionując prawidłowość posadowienia wag. Z tych przyczyn trafnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował ustalenia organów, uznając że proces ważenia został przeprowadzony w sprawie prawidłowo. Na marginesie dodać jeszcze można, że zakres przekroczenia DMC kontrolowanego pojazdu, nawet gdyby ważenia w ogóle nie wykonano, wynikał wprost z zeznań przesłuchanego podczas kontroli świadka, który znał dokładnie zarówno dopuszczalną masę całkowitą pojazdu (40 ton), masę własną kontrolowanego zespołu pojazdów (24 t), jak i wagę przewożonego ładunku, która znajdowała również odzwierciedlanie w dokumentach przewozowych (14,5 stacja + fundament betonowy 6,5 t + dach betonowy 4,5 t), co wskazuje na ok. 20 % przekroczenie DMC.
Z tych wszystkich przyczyn zarzuty wadliwego działania Sądu, który
z uchybieniem art. 134 § 1 i 135 oraz art. 141 § 1 p.p.s.a. miał zaakceptować niedostateczne ustalenia organów naruszające treść przepisów k.p.a. wymienionych w petitum skargi kasacyjnej i zaniechać omówienia w uzasadnieniu wyroku wątpliwych kwestii i miały to być uchybienia o istotnym wpływie na wynik sprawy, jest całkowicie nietrafny.
W tym miejscu przypomnieć też trzeba - w odniesieniu do niesprecyzowanych w części w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących nieustosunkowania się przez WSA do owych wątpliwych kwestii - iż niedopuszczalne jest takie redagowanie skargi kasacyjnej (która jest pismem sformalizowanym, wyznaczającym zakres kontroli kasacyjnej), że zamiast wyjaśnienia wprost na czym polega naruszenie kasator odsyła do argumentów i zarzutów zawartych w skardze (por. str. 5 skargi kasacyjnej).
Uchylają się również spod kontroli kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz 45 Konstytucji RP z powodu braku jakiegokolwiek ich uzasadnienia.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut dotyczący uchybienia treści przepisów, które regulują miarkowanie i odstąpienie od administracyjnej kary pieniężnej, a które to uchybienie miało wynikać z błędnej wykładni tych przepisów dokonanej przez WSA.
Na wstępie należy zauważyć, że zarzut ten - postawiony jako zarzut naruszenia przepisów postępowania w istocie jest zarzutem naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię. Nie budzi wątpliwości, że regulacja działu IVa k.p.a. ma charakter materialnoprawny, wadliwe zakwalifikowanie tego zarzutu nie uniemożliwia jednak jego rozpoznania.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, WSA błędnie przyjął, że skoro w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej - reguła kolizyjna zawarta w art. 189 a § 2 k.p.a., daje pierwszeństwo przepisom odrębnym przed przepisami zawartymi w Dziale IVa, to istnienie w ustawie o transporcie drogowym regulacji art. 92c ust. 1, zgodnie z którym, w warunkach w nim wymienionych nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, wyklucza zastosowanie art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art.189f k.p.a. Kasator zwrócił uwagę, że w ustawie transportowej ustawodawca, w kolejnych przepisach uregulował całkowicie inne instytucje prawne. Pierwsza z nich sprowadza się do odstąpienia od nałożenia kary (art. 92b ust. 1 u.t.d.), przy spełnieniu określonych przesłanek, druga natomiast (art. 92c ust. 1 u.t.d.) daje podstawę odstąpienia od wszczęcia postępowania lub umorzenia już wszczętego, mimo zmaterializowania się stanu faktycznego podlegającego karaniu. Ponieważ odstąpienie od nałożenia kary nie rodzi takich samych skutków jak niewszczynanie postępowania, to należy zgodzić się z tym, że te dwie instytucje mają charakter niezależnych i nie mogą być ze sobą utożsamiane zarówno ze względów formalnych, jak i funkcjonalnych. Skoro zatem zapis art. 92c ust. 1 nie reguluje kwestii odstąpienia od nałożenia kary, a norma z art. 92b ust. 1 u.t.d. w tym właśnie zakresie się wypowiada, lecz ogranicza do wąskiego zakresu spraw, to
w przypadku postępowań innych, niż prowadzone w przedmiocie nałożenia kary za naruszenie norm regulujących czas prowadzenia przerw i odpoczynku, organy winny sprawdzić zarówno ewentualność zastosowania normy z art. 92c ust. 1 u.t.d., jak
i równocześnie zapisów Działu IVa k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z tą interpretacją. W istocie, przepis § 1 art. 189 a k.p.a. nakazuje stosowanie przepisów Działu IVa w sprawach nałożenia lub wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia ulg w jej wykonaniu, z zastrzeżeniem przepisów § 2 i 3, które przewidują wyłączenia stosowania przepisów tego działu w całości lub w pewnym zakresie. Przepisy Działu IVa mogą mieć zatem zastosowanie w całości (§ 1) lub w pewnym zakresie (§ 2) albo nie mieć zastosowania (§ 3).
"Przepisy odrębne zwykle regulują jedno lub więcej z zagadnień prawnych określonych w § 2. Uregulowanie w przepisach odrębnych tych zagadnień jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy działu IVa nie mają zastosowania; nie jest natomiast konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie,
w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa. Inaczej mówiąc, nie jest konieczne, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się
z zakresem normowania w przepisach komentowanego działu. Oznacza to, że nawet wtedy, gdy zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2
w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je
w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, odnośny przepis działu IVa nie ma zastosowania. Na przykład gdy przepisy odrębne określają tylko jedną
z przesłanek wymierzenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 189d, lub określają przesłankę inną niż wymieniona w tym przepisie, regulują w ten sposób zagadnienie prawne wymienione w art. 189a § 2 pkt 1, co nie zezwala na stosowanie przepisu
art. 189d w zakresie, w jakim określa pozostałe, nieujęte w przepisach odrębnych przesłanki wymierzenia kary. Przepisy odrębne nie mogą zatem w tych przypadkach być uzupełniane ani modyfikowane odnośnymi regulacjami działu IVa. Należy także przyjąć, że relacje między tymi przepisami nie są kwalifikowane według maksymy lex generalis - lex specialis, ponieważ nie chodzi tu o to, czy przepisy działu IVa mają szerszy zakres zastosowania niż odnośne przepisy odrębne, lecz jedynie o to, czy przepisy odrębne regulują w jakiś sposób zagadnienia wymienione w § 2 (por. wyroki NSA: z 17 lipca 2019 r., II OSK 1774/18, LEX nr 2706115, i z 3 grudnia 2019 r.,
II OSK 3087/18, LEX nr 2761320;(...) W przypadku gdy przepisy odrębne w ogóle nie regulują zagadnienia uregulowanego w § 2, przepisy działu IVa stosuje się wprost w oznaczonym zakresie." (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz do art. 189a, opubl. Lex/el.2024, pkt 7).
Uwzględniając treść, zakres, a w tym aspekcie też zakładaną kompletność normowanej Działem IVa k.p.a. regulacji, należy uznać, że została nim objęta całość problematyki związanej z: - wymierzaniem, - nakładaniem (odstąpieniem od nałożenia), - przedawnieniem nakładania i egzekucji, - odsetkami i udzielaniem ulg, odnośnie do administracyjnej kary pieniężnej. Posługując się siatką pojęciową, która została użyta w omawianym Dziale IVa, trzeba zatem przyjąć, że kwestia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej to niewątpliwie rezygnacja z nałożenia tej kary zarówno w aspekcie odstąpienia od jej wymierzenia w decyzji jak
i niewydanie decyzji o karze (rezygnacja z wszczęcia postępowania albo umorzenie już wszczętego w sytuacji, gdy brak jest, zdaniem ustawodawcy, racji do ukarania sprawcy deliktu administracyjnego). NSA podziela więc wyrażane w orzecznictwie tego Sądu stanowisko, że art. 92c ust. 1 u.t.d. - jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa reguluje właśnie to zagadnienie, o którym mowa w art. 189a
§ 2 pkt 2 k.p.a., tj. rezygnacji z wymierzenia administracyjnej kary, mając w praktycznym wymiarze ten sam skutek, który przewidziano w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., czyli odstąpienie od nałożenia kary.
Przyjęcie stanowiska kasatora, tzn. stosowanie do administracyjnych kar pieniężnych wymierzanych w sprawach toczących się na gruncie ustawy o transporcie drogowym, zarówno art. 92c ust. 1 u.t.d. (niewszczynanie postępowania lub jego umarzanie w przypadku stwierdzenia okoliczności tam przewidzianych) oraz art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 i 2 k.p.a. (odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenie pouczenia) oznaczałoby, zdaniem NSA, uchybienie treści reguły kolizyjnej o której mowa w art. 189a § 2 k.p.a.
i nierespektowanie, że zagadnienie którego dotyczy art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. zostało odmiennie, z uwzględnieniem specyfiki regulacji, unormowane w przepisach odrębnych tj. przepisach Rozdziału 11 ustawy o transporcie drogowym.
Z tych też względów, podzielając stanowisko zajęte w sprawie przez WSA, nie można zgodzić się ze skarżącą, że należało rozważyć zastosowanie w sprawie tego ostatniego przepisu w zw. z art. 189f §1 pkt 1 k.p.a.
Chybione również było wskazywanie w omawianym zarzucie jako naruszonego - art. 189d k.p.a. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił w jaki sposób doszedł do wniosku o możliwości miarkowania kary pieniężnej uregulowanej
w ustawie o transporcie drogowym, jako kara sztywna, przewidziana przez ustawodawcę w ściśle określonej wysokości.
Uznając zatem, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.