II GSK 1144/19

II GSK 1144/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 163/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-22
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7 art. 76 § 1 art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 91 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7
Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 163/19 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2018 r. nr BP.502.273.2018.0155.PO15.6316 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 września 2018 r.; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. B. kwotę 3475 (trzy tysiące czterysta siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 163/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 listopada 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 28 czerwca 2018 r. w P. na ul. [...] (droga gminna - 8 t) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki Daf o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki Wielton o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował A. B. (dalej "kierowca"), który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z P. do C. z ładunkiem węgla typu miał (ładunek podzielny) w imieniu Skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Usługi Transportowe J. B. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 28 czerwca 2018 r. podpisanym przez kierowcę. Kierowca do protokołu kontroli oświadczył, że nie zgadza się z nałożoną karą za brak zezwolenia kat. VII.
W wyniku przeprowadzonych pomiarów oraz ważenia stwierdzono (po odjęciu błędu 2 %):
– nacisk na pojedynczej osi napędowej 11,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 3,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 40 %),
– rzeczywista masa całkowita 40,8 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 0,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 2 %),
– podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Decyzją z dnia 5 września 2017 r. WITD nałożył na Skarżącego, jako przewoźnika, karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych, jak za brak zezwolenia kategorii VII.
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 listopada 2018 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
GITD stwierdził, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 24 marca 2018 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te legitymowały się w dniu kontroli ważną deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802), została ustalona zgodnie z zapisami pkt. 8.3 normy PN-EN 45501:2015 Zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych.
Organ odwoławczy stwierdził, że wbrew twierdzeniu Strony, pojazd członowy został zatrzymany na ul. [...] w P. na odcinku drogi gminnej tj. drogi o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t.
W ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do przeprowadzania dodatkowego postępowania, w tym oględzin, skoro wnęki w których umieszczono wagi były dostosowane do wysokości wag, co wynika z materiału dowodowego sporządzonego podczas kontroli.
Z treści przesłuchania w charakterze świadka kontrolowanego kierowcy z dnia 28 czerwca 2018 r. wynika, że pojazd po załadunku nie był ważony, kierowca nie miał wiedzy, świadomości ile waży pojazd, a pomimo to strona jako podmiot wykonujący przejazd zdecydowała się na przejazd drogą publiczną.
Strona przed rozpoczęciem przejazdu drogowego nie podjęła czynności celem weryfikacji parametrów pojazdu, celem ustalenia, czy pojazd jest normatywny. Nie podejmując żadnych aktów należytej staranności wykonywała przejazd drogowy, nie mając żadnych podstaw, aby być przekonanym, że pojazd jest normatywny.
W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miała wpływ na powstanie naruszenia.
Zdaniem organu odwoławczego, wynikające z zebranego materiału dowodowego okoliczności świadczą o tym, że Strona miała wpływ na zaistnienie przypisanego jej naruszenia, albowiem przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.
Oddalając skargę Sąd i instancji wskazał, że podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli i opisane w protokole kontroli. Zasadniczo jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia. Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 - dalej k.p.a.), sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Ponadto z akt sprawy wynika, że kierowca był pouczony lecz nie wnosił żadnych konkretnych uwag do procedury ważenia.
Sąd podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ bardzo wyczerpująco wyjaśnił procedurę ważenia dotyczącą zastosowanych wag elektronicznych osiowo/kołowych. Zgodnie z pkt 2.1.3.2. instrukcji obsługi wag w trakcie ważenia możliwe jest uzyskanie m. in. danych dotyczących: obciążenia kołowego, obciążenia osiowego, obciążenia wieloosiowego i masy brutto. Opisane zostały zarówno postanowienie instrukcji obsługi wag SAW10C/III, jak też sposób ich użycia oraz kwestia odnosząca się do ich legalizacji. Ponadto, z pkt 6.3.1. instrukcji obsługi odnoszącego się do wyznaczenia masy całkowitej wynika, że "sumując wynik ważenia poszczególnych osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu (masa brutto)". WITD wyjaśnił też, że legalizowane stanowisko do ważenia pojazdów w Pile jest wyposażone we wnękę dostosowaną do wag SAW 10C/III, w związku z czym wszystkie osie kontrolowanego pojazdu znajdowały się na tym samym poziomie.
W tym stanie rzeczy zachodziły więc podstawy do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych, gdyż naciski osi pojazdu przekraczały dopuszczalne wartości o ponad 20 %.
Sąd doszedł do przekonania, że w toku postępowania organy administracji zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.) oraz oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły zajęte w sprawie stanowisko, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w art. 107 § 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu od strony przeciwnej kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie:
I. przez WSA w Warszawie przepisów proceduralnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez niezastosowanie w sprawie w sytuacji zaistnienia przesłanek do uchylenia wydanej na grancie niniejszej sprawy decyzji organu odwoławczego, jak i naruszenie przez Skład Orzekający pierwszoinstancyjnie przepisu proceduralnego tj. art. 76 § 1 k.p.a., poprzez wydanie wyroku wbrew zapisom protokołu będącego dokumentem o podwyższonej wartości dowodowej (tzw. dokumentem pewnym) bez istnienia żadnych wiarygodnych dowodów świadczących przeciw treści przedmiotowego protokołu,
II. przez WSA w Warszawie przepisów proceduralnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez niezastosowanie w sprawie w sytuacji zaistnienia przesłanek do uchylenia wydanej na grancie niniejszej sprawy decyzji organu odwoławczego z pominięciem wynikającego z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. postulatu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez ten organ materiału dowodowego, co przejawia się niewyznaczeniem rzeczywistej masy całkowitej poddanego kontroli pojazdu, której przekroczenie w stosunku do wartości normatywnej wynikającej z powszechnie obowiązujących przepisów warunkuje odpowiedzialność przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym przy przewozie ładunku sypkiego,
III. przez WSA w Warszawie przepisów proceduralnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez niezastosowanie w sprawie w sytuacji zaistnienia przesłanek do uchylenia wydanej na gruncie niniejszej sprawy decyzji organu odwoławczego z pominięciem wynikającego z art. 7 oraz art. 77 §1 k.p.a. postulatu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez ten organ materiału dowodowego, co przejawia się naruszeniem zasad ważenia przeprowadzonego w dniu kontroli poprzez niezrównanie poziomu osi ważonej z poziomem osi sąsiadujących poddanego sprawdzeniu pojazdu,
IV. przez WSA w Warszawie przepisów proceduralnego tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez niezastosowanie w sprawie w sytuacji zaistnienia przesłanek do uchylenia wydanej na gruncie sprawy decyzji organu odwoławczego z pominięciem wynikającego z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. postulatu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez ten organ materiału dowodowego w mających odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, co do miejsca zatrzymania do kontroli pojazdu prowadzonego w dniu 28 czerwca 2018r. Pana A. B.,
V. przez WSA w Warszawie przepisu materialnego, tj. art. 3 oraz art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, z równoczesnym naruszeniem przepisu proceduralnego - reguły kolizyjnej, zapisanej w art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwe przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – zdaniem Sądu I instancji – po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaistnienia przypisanego stronie naruszenia, za które należało orzec wobec strony karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, jak za przejazd bez wymaganego zezwolenia kategorii VII.
W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że podstawę nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej było ustalenie, że kontrolowany zespół pojazdów składający się z samochodu marki Daf oraz naczepy marki Wielton, którym wykonywano transport drogowy rzeczy przewożąc ładunek w postaci węgla typu miał, jest pojazdem nienormatywnym, albowiem – jak stwierdzono w toku kontroli przeprowadzonej przy użyciu wag przenośnych na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku – przekracza dopuszczalną normę nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o 3,2 t (stwierdzono nacisk na pojedynczej osi napędowej wynoszący 11,2 t, to jest przekroczenie dopuszczalnej wartości 8 t o 3,2 t, a więc przekroczenie o 40 %), zaś dopuszczalna masa całkowita wynosząca 40,8 t przekracza dopuszczalną wartość o 0,8 t, to jest o 2 %.
Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, jakkolwiek – jak podniesiono na wstępie – nie wszystkie jej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Nie są bowiem usprawiedliwione zarzuty z pkt I – IV petitum skargi kasacyjnej, na gruncie których – zarzucając naruszenie przepisów art. 76 § 1 k.p.a. oraz przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – strona skarżąca podważa prawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim wadliwość tychże ustaleń miałaby – zdaniem strony – wynikać po pierwsze, z braku ich korespondowania z treścią protokołu z przeprowadzonej kontroli, zaś po drugie z warunków w jakich wykonany był w rozpatrywanej sprawie pomiar kontrolowanego zespołu pojazdów, co miałoby nie pozostawać bez wpływu na jego wynik odnośnie do stwierdzonego naruszenia dopuszczalnych norm nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu oraz wyznaczenia jego masy całkowitej zwłaszcza, że użyte w toku przeprowadzonej kontroli wagi przenośne nie mogły – jej zdaniem – służyć wyznaczeniu masy całkowitej pojazdu
Dokonując oceny zasadności, a przede wszystkim skuteczności omawianych zarzutów kasacyjnych – i abstrahując w tym względzie już nawet od towarzyszących im deficytów (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13), albowiem z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika jednak, aby strona skarżąca wyjaśniła oraz wykazała na czym dokładnie miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji wymienionych przepisów prawa mających stanowić normatywne wzorce kontroli legalności działania organu administracji publicznej w rozpatrywanej sprawie, a także na czym miałby polegać, niedostrzeżony, czy też niezasadnie pominięty przez ten Sąd, istotny wpływ zarzucanego naruszenia wskazanych przepisów prawa na wynik sprawy, co miałoby uzasadniać twierdzenie, że ustalenia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy należałoby uznać za niewystarczające dla wydania zaskarżonej decyzji, a przez to za wadliwe – trzeba przede wszystkim podnieść, odnosząc się do pierwszej ze wskazanych powyżej kwestii, że zważywszy na treść art. 74 ustawy o transporcie drogowym, a także na istotę oraz funkcję protokołu kontroli, o którym mowa w tym przepisie prawa – co w tej mierze nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie do braku podstaw, aby twierdzić, że udokumentowana we wskazany sposób czynność kontroli oraz jej rezultat miałyby być wadliwe z powodów wskazywanych przez stronę, o czym mowa dalej – posiada, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., walor dokumentu urzędowego z wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy, o których przepis ten stanowi. Mianowicie, stanowi dowód tego, co w dokumencie tym – tj. w protokole przeprowadzonych czynności kontrolnych – stwierdzono. Wobec tego, że jednocześnie – jak wynika to z kolei z art. 76 § 3 k.p.a. – nie jest wyłączona możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, za uzasadnione należałoby uznać to, że zmierzając do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie, strona skarżąca przeciwstawi stanowisku Sądu I instancji – niezależnie już nawet od tego, że powinno to nastąpić w postępowaniu przed organem administracji – konkretne argumenty znajdujące swoje potwierdzenie oraz uzasadnienie w konkretnych dowodach, które podważałyby prawidłowość przeprowadzonego pomiaru nacisku osi, czy też wyznaczenia masy całkowitej pojazdu, w tym w szczególności wynik tych pomiarów, który nota bene – a nie jest to bez znaczenia – nie został zakwestionowany w toku czynności kontrolnych przeprowadzanych z udziałem kierującego pojazdem. O tym, że miałoby być inaczej, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie sposób jest bowiem wnioskować na podstawie wniesionego do protokołu zastrzeżenia o treści: "Nie zgadzam się z nałożoną karą za brak zezwolenia kat. VII. Ważenie zostało złożone niepoprawnie i właściciel odniesie się do tego w późniejszym czasie w stosownym piśmie". Wobec jego lakoniczności, nie wyjaśnia ono z jakich dokładnie powodów i dlaczego należałoby uznać, że wynik ważenia kontrolowanego pojazdu – to jest nacisku osi oraz masy całkowitej – jest wadliwy, i to w sytuacji, gdy punkt kontroli pojazdów posiadał aktualny i zatwierdzony przez uprawnionego geodetę protokół z pomiaru z pomiaru pochylenia terenu, posiadał wnęki o głębokości adekwatnej do użytych wag, a mianowicie wag statycznych typu SAW 10C/III – zastrzeżenia do protokołu nie kwestionują bowiem tej okoliczności, co uznać należy za oczywiste wobec ich lakoniczności – i które to wagi posiadały ważną deklarację zgodności CE, certyfikat zatwierdzenia typu WE oraz ocenę i certyfikat zgodności. Co więcej, z akt sprawy, na podstawie których orzekał Sąd I instancji nie wynika – a strona skarżąca także tego nie kwestionuje – że kierujący pojazdem nie został poinformowany odnośnie do przebiegu przeprowadzanych czynności kontrolnych, w tym miejsca ich przeprowadzenia oraz warunków jego przystosowania do wykonywania czynności kontrolnych w relacji do wykorzystanych urządzeń pomiarowych oraz instrukcji ich obsługi, ani też, że nie został pouczony odnośnie do udziału w tych czynnościach, w tym poprzez złożenie wniosku o ponowne ważenie pojazdu w celu weryfikacji pierwotnego wyniku ważenia oraz poprzez złożenie zastrzeżeń do protokołu.
Z przedstawionych powodów nie sposób jest więc twierdzić, że protokół kontroli nie odzwierciedla rzeczywistego jej przebiegu. Zwłaszcza, gdy jednocześnie oraz w korespondencji do powyższego podnieść, że z protokołu tego wynika, że używane w toku dokonywanego pomiaru wagi były, zgodnie z instrukcją, połączone kablem – co nie było kwestionowane, bo nic takiego nie wynika z (lakonicznych) zastrzeżeń do protokołu kontroli – tworząc siłą rzeczy i w tenże właśnie sposób pomost pomiarowy, którego wykorzystanie, w związku z tym, że jest – jak wynika z powyższego – przewidziane instrukcją obsługi wymienionych wag przenośnych, nie może świadczyć o wadliwości użycia tychże wag, a w konsekwencji o wadliwości tak przeprowadzonego pomiaru, którego wynik został odzwierciedlony w protokole kontroli.
Zwłaszcza, że – co trzeba podnieść w odpowiedzi na drugą ze wskazanych powyżej kwestii – wagi statyczne typu SAW 10C/III, co wynika z instrukcji ich obsługi (pkt 6.3.1.), mogą być stosowane samodzielnie, lub w parach i grupach w celu pomiaru nacisku koła, nacisku na oś – a ponadto, co trzeba podkreślić – na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych lub zestawów pojazdów. Co więcej, z instrukcji obsługi wymienionych wag nie wynika, aby przy użyciu pary wag we wskazany powyżej (i zgodny z tą instrukcją) sposób, nie było dopuszczalne, ani też możliwe ustalenie masy całkowitej pojazdu. Za uprawniony trzeba więc uznać wniosek, że przy użyciu wag SAW10C/III jest możliwe określenie całkowitej masy pojazdu poprzez sumowanie wszystkich obciążeń na oś, czego koniecznym warunkiem, gdy chodzi o uzyskanie maksymalnej dokładności ważenia, jest pozostawanie wag na tym samym poziomie, a co wobec deficytów zgłoszonych do protokołu kontroli zastrzeżeń również nie zostało w rozpatrywanej sprawie podważone (odnośnie do stosowanej metodologii działania w omawianym zakresie oraz dopuszczalnego z metrologicznego punktu widzenia wyznaczenie masy całkowitej (dmc) pojazdu przez sumę wartości obciążenia kół lub osi pojazdu zob. np. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2881/14; wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2021 r. w sprawach sygn. akt II GSK 1004/18 oraz sygn. akt II GSK 1229/18).
Z przedstawionych powodów zarzuty adresowane wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało uznać za nieusprawiedliwione.
Za uzasadniony należało natomiast uznać zarzut z pkt V petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, odwołując się w tej mierze – jak wynika to z uzasadnienia tego zarzutu (s. 13 – 14 skargi kasacyjnej) – do znaczenia konsekwencji wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C – 127/17.
Jakkolwiek zarzut ten nie jest wolny deficytów w zakresie odnoszącym się do sposobu jego skonstruowania, jak i uzasadnienia, to jednak wobec tego, że w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, czy dla potrzeb (prawidłowego) jej rozstrzygnięcia organy administracji publicznej – a w ślad za nimi Sąd I instancji – przyjęły, jako punkt odniesienia dla oceny "normatywności" kontrolowanego pojazdu, zgodne z prawem kryteria odnośnie do wartości dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, nie można tracić z pola widzenia potrzeby zapewnienia skuteczności, jednolitości stosowania oraz pierwszeństwa prawa unijnego (por. w tej mierze również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2019 r., sygn., akt II GSK 1148/17), a jeżeli tak, to istotnie nie można pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17.
W wyroku tym, Trybunał stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/56/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, z mienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53. Z orzeczenia tego jednoznacznie wynika, że ograniczenie (w jakikolwiek sposób) dopuszczalnego nacisku poniżej 10 t dla pojedynczej osi nienapędowej oraz poniżej 11,5 t. dla każdej osi napędowej (por. odpowiednio pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy) jest niezgodne z prawem unijnym stanowiąc naruszenie zobowiązań Państwa wynikających z art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE.
Jakkolwiek przy tym przejazd, w związku z wykonywaniem którego nałożono na stronę karę pieniężną, był przejazdem wykonywanym w ruchu krajowym, zaś wymieniony judykat zapadł na tle podnoszonego we wniosku Komisji Europejskiej zagadnienia odnoszącego się do (oceny) wynikających z prawa polskiego ograniczeń w ruchu międzynarodowym pojazdów, to jednak za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że orzeczenie to ma dalej idące konsekwencje, albowiem prezentowana w jego uzasadnieniu argumentacja ma ten walor, że jest jednak szerzej zorientowana (por. w tej mierze wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 412/17).
W związku z powyższym, za uzasadniony należy uznać wniosek, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a co za tym idzie również decyzji o nałożeniu kary pieniężnej nie mogła pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Jeżeli bowiem za uzasadniony w świetle wyrażonego w nim stanowiska należałoby uznać wniosek o braku usprawiedliwionych podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym, w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do wymienionej dyrektywy wartościom nacisku osi, ograniczeń dalej idących, niż wynikające z art. 7 tej dyrektywy, to prezentowane w rozpatrywanej sprawie podejście do omawianej kwestii nie może być uznane za zasadne w sytuacji, gdy dopuszcza ono możliwość nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za przekroczenie o ponad 20 % dopuszczalnego nacisku osi napędowej na drodze krajowej, dla której ustanowiony w prawie krajowym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 8 t. Stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 11,2 t, w związku z tym, że był niższy od maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do Dyrektywy nr 96/53/WE na poziomie 11,5 t – w świetle wszystkich powyżej przedstawionych argumentów – nie uzasadniał przypisania stronie naruszenia, za które nałożono na nią karę pieniężną na podstawie art. 140ab ust 1 pkt 3 lit. c) ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
W związku z tym jednak, że na gruncie wymienionej ustawy, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, karze pieniężnej podlega – jak wynika to z jej art. 140aa ust. 1 w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 3) – brak zezwolenia kategorii VII, zaś wysokość tej kary jest determinowana stopniem stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku jednej lub wielu osi lub rzeczywistej masy całkowitej lub wymiaru (wymiarów) pojazdu, to wobec stwierdzenia w toku przeprowadzonej kontroli – czego strona skarżąca skutecznie nie podważyła, o czym była mowa powyżej – że dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosząca 40,8 t przekracza dopuszczalną wartość o 0,8 t, to jest o 2%, nie jest tak, że wskazana okoliczność jest pozbawiona w rozpatrywanej sprawie prawnie istotnego znaczenia, albowiem należy ją oceniać z punktu widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 140ab ust 1 pkt 3 lit. a) ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem, za brak zezwolenia kategorii VII kara pieniężna jest ustalana w wysokości 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi lub – co trzeba podkreślić – rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu, przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 %.
Ocena odnośnie do braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie implikuje wniosek o wydaniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z naruszeniem prawa materialnego.
Stwierdzając więc, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej w przedmiocie kary za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o wymiarach zewnętrznych, masie całkowitej i naciskach osi odpowiadających zezwoleniu kategorii VII, bez tego zezwolenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta jest zasadna, w rezultacie czego należało już uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu administracji I instancji.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
12
13