II GSK 1140/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika lotniczego, potwierdzając obowiązek przekazania danych PNR dla lotów spoza UE, nawet jeśli nie są to loty rejsowe.
Skarga kasacyjna dotyczyła obowiązku przekazania danych PNR (Passenger Name Record) przez przewoźnika lotniczego F. w V., F. w związku z lotem ze Szwajcarii do Polski. Skarżąca kwestionowała zgodność polskich przepisów z prawem UE oraz samą definicję 'lotu PNR'. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że obowiązek przekazania danych PNR wynika wprost z ustawy dla lotów spoza UE, niezależnie od ich charakteru (rejsowy, czarterowy, prywatny).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną przewoźnika lotniczego F. w V., F. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Komendanta Straży Granicznej o nałożeniu kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku przekazania danych PNR. Sprawa dotyczyła lotu ze Szwajcarii do Polski, który zdaniem organu stanowił 'lot PNR' w rozumieniu ustawy. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezgodności ustawy PNR z dyrektywą UE i Traktatami. NSA uznał, że definicja 'lotu PNR' w ustawie obejmuje każdy lot pasażerski przekraczający granicę RP, którego początek lub koniec przypada na terytorium Polski, w tym loty spoza UE, jak w tym przypadku ze Szwajcarii. Sąd podkreślił, że obowiązek przekazania danych PNR wynika wprost z ustawy i nie jest uzależniony od charakteru lotu (rejsowy, czarterowy) ani od posiadania rezerwacji. Wniosek o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE został oddalony jako nieistotny dla sprawy lotu spoza UE. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość zaskarżonego wyroku i decyzji organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek przekazania danych PNR wynika wprost z ustawy dla każdego lotu pasażerskiego przekraczającego granicę Rzeczypospolitej Polskiej, którego początek lub koniec przypada na terytorium Polski, niezależnie od tego, czy jest to lot wewnątrzunijny, czy spoza UE.
Uzasadnienie
Ustawa PNR definiuje 'lot PNR' jako każdy lot pasażerski przekraczający granicę RP, którego początek lub koniec przypada na terytorium Polski. Definicja ta obejmuje loty spoza UE, a przepisy dyrektywy UE również stosują się do lotów z państw trzecich. Obowiązek ten nie jest uzależniony od charakteru lotu ani od posiadania rezerwacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
ustawa PNR art. 6 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera
ustawa PNR art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera
Pomocnicze
ustawa PNR art. 2 § pkt 6
Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera
Dz.U. 2022 poz. 1441
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek przekazania danych PNR wynika wprost z ustawy dla lotów spoza UE. Definicja 'lotu PNR' obejmuje każdy lot pasażerski przekraczający granicę RP, niezależnie od jego charakteru. Polskie przepisy PNR są zgodne z prawem UE w zakresie dotyczącym lotów spoza UE.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego. Naruszenie prawa materialnego (Dyrektywa PNR, TUE, TFUE) poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy PNR. Błędna wykładnia definicji 'lotu PNR' i obowiązku przekazania danych PNR. Niezgodność podstawy prawnej z prawem UE z uwagi na niezgodność przepisów ustawy PNR z dyrektywą PNR.
Godne uwagi sformułowania
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny, czy przewoźnik lotniczy miał obowiązek przekazania danych PNR w przypadku lotu ze Szwajcarii do Polski. Szwajcaria nie jest państwem członkowskim UE, a ustawa PNR nie przewiduje traktowania jej na równi z państwami członkowskimi. W świetle art. 2 ust. 2 dyrektywy 2016/681 przepisy o PNR mają pełne zastosowanie do lotów przylatujących z państwa trzeciego lub odlatujących do państwa trzeciego. Wniosek o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczył systemowego obejmowania wszystkich lotów wewnątrzunijnych obowiązkiem PNR. Tymczasem niniejsza sprawa nie dotyczy lotu wewnątrzunijnego, lecz lotu ze Szwajcarii do Polski.
Skład orzekający
Dariusz Zalewski
sprawozdawca
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
członek
Małgorzata Korycińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku przekazywania danych PNR dla lotów spoza UE, interpretacja definicji 'lotu PNR' oraz zgodność polskich przepisów z prawem UE w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2025 r. w zakresie lotów wewnątrzunijnych. Interpretacja przepisów dotyczących lotów spoza UE pozostaje aktualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa lotniczego i ochrony danych pasażerów, a także relacji prawa krajowego z prawem UE. Wyjaśnia wątpliwości dotyczące obowiązku PNR dla lotów spoza UE.
“Czy lot ze Szwajcarii do Polski podlegał danym PNR? NSA wyjaśnia obowiązki przewoźników.”
Dane finansowe
WPS: 40 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1140/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-05-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dariusz Zalewski /sprawozdawca/ Elżbieta Czarny-Drożdżejko Małgorzata Korycińska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603 Hasła tematyczne Kara administracyjna Sygn. powiązane III SA/Gl 1066/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-05-07 II GSK 2334/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-28 Skarżony organ Komendant Straży Granicznej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1441 art. 2 pkt 6, art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. w V., F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 1066/23 w sprawie ze skargi F. w V., F. na decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu z dnia 20 września 2023 r. nr 2022-05-FSF-7 (Śl.-Oś-STO-440.6.2023) w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie I. Wyrokiem z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 1066/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę F. w V., F. na decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu z dnia 20 września 2023 r., nr 2022-05-FSF-7 (Śl.-Oś-STO-440.6.2023), w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków przez przewoźnika lotniczego. II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Decyzją z dnia 10 lipca 2023 r. nr 2022-05-FSF-7 Komendant Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu wymierzył spółce F. w V., F. administracyjną karę pieniężną w łącznej wysokości 40 000 zł za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 1441, dalej "ustawa PNR"). Nałożenie kary administracyjnej było wynikiem ustalenia, że F., jako przewoźnik lotniczy, nie dopełnił obowiązku przekazania Krajowej Jednostce ds. Informacji o Pasażerach danych PNR, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy PNR, w związku z wykonanym lotem nr [...] z portu lotniczego Zurich (LSZH) do portu lotniczego Poznań (EPPO), który miał miejsce dnia [...] r. z planowaną godziną odlotu [...] czasu polskiego. 2. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Komendant Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu decyzją z dnia 20 września 2023 r. o numerze 2022-05-FSF-7 (Śl.-Oś-STO-440.6.2023) utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 10 lipca 2023 r. 3. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. We wstępie Sąd I instancji stwierdził, że w świetle definicji określonej w art. 2 pkt 6 ustawy PNR lot wykonany przez skarżącą spółkę miał charakter lotu PNR, przy czym żadna z okoliczności podniesionych przez spółkę nie przekreślała tego wniosku, ponieważ lot został wykonany przez przewoźnika lotniczego, z terytorium Szwajcarii do Rzeczypospolitej Polskiej, z przekroczeniem granicy państwowej, na pokładzie samolotu znajdowali się pasażerowie, czyli osoby nie wchodzące w skład załogi i został wykonany za wynagrodzeniem wypłaconym w zawartej ramach umowy i płatności dokonano przelewem. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy PNR stanowi z kolei, że przewoźnik lotniczy, który organizuje lot PNR, przekazuje do JIP dane PNR dotyczące pasażerów tego lotu, spośród kategorii danych PNR, które gromadzi w trakcie prowadzonej przez siebie działalności w celu dokonania rezerwacji lub realizacji przewozu lotniczego. Jak wskazał Sąd I instancji z przepisu tego nie wynika, by brak rezerwacji zwalniał organizatora lotu PNR z obowiązku przekazania danych PNR. Mowa w nim o danych gromadzonych w celu dokonania rezerwacji lub w celu realizacji lotu, a więc także realizacji lotu, dla którego nie prowadzi się rezerwacji. Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego wydania decyzji w oparciu o nieważną podstawę prawną z uwagi na niezgodność postanowień ustawy PNR z postanowieniami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. oraz z art. 9 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z odwołaniem się do wyroku TSUE z dnia 21 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt C-817/19. Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja czyni zadość wymogom wynikającym z treści przepisu art. 288 TFUE, ponieważ organ wykazał w uzasadnieniu decyzji istnienie okoliczności wskazujących na zagrożenie wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym drugiego stopnia oraz zagrożenie trzeciego stopnia wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym dotyczącego systemów teleinformatycznych organów administracji publicznej lub systemów wchodzących w skład infrastruktury krytycznej. Przepisy ustawy o PNR zostały zatem zdaniem Sądu zinterpretowane i zastosowane w sposób zgodny z postanowieniami dyrektywy i wyroku TSUE. Sąd I instancji stwierdził również, że niezasadne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie decyzji, w której organ ustalił, iż doszło do naruszenia przez skarżącą procedury zgłaszania danych. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej. Sąd I instancji uznał, że organ przeanalizował wszystkie istotne okoliczności faktyczne, którym zostało nadane prawidłowe znaczenie prawne. Zostały one także w wystarczający sposób ujawnione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, które spełniają wymagania art. 107 § 3 k.p.a. 4. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła F. w V., F., zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 20 września 2023 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 10 lipca 2023 r. oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z 10 lipca 2023 r. w części nakładającej na skarżącą karę pieniężną w kwocie 40 000 zł. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca ponadto wniosła o skierowanie przez Sąd pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego tego: "Czy obowiązki określone w przepisach ustawy z dnia 9 maja 2018 roku o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera wskazujące, że obowiązek przekazywania danych PNR obejmuje wszystkie loty wewnątrzunijne jest zgodny z postanowieniami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania, oraz czy nie narusza zasady równości wyrażonej w art. 9 TUE, zasady swobody świadczenia usług wyrażonej w art. 56 FUE?". Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że decyzje te zostały wydane bez wyczerpującego rozważenia pełnego materiału dowodowego i w oparciu o jego dowolną ocenę, a także wobec niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechaniu ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca nie naruszyła swoim postępowaniem obowiązków nałożonych przepisami ustawy PNR, w sytuacji gdy okoliczności sprawy były skomplikowane, przewoźnik nie dysponował danymi pasażera w takim zakresie w jakim żądał tego organ, a w wykonywaniu przewozu uczestniczył podmiot trzeci prowadzący działalność gospodarczą na polskim rynku. II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 2 ust. 2 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (dalej "dyrektywa PNR") w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 9 TUE, art. 56 i art. 67 ust. 2 TFUE i art. 45 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 2 pkt 6, art. 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR poprzez ich błędną wykładnię, wynikającą z niewystarczająco wnikliwego zbadania, czy przepisy stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji zostały prawidłowo implementowane do polskiego porządku prawnego i czy są zgodne ze wskazanymi powyżej przepisami dyrektywy PNR, a nadto wynikającą z braku weryfikacji prawidłowości obowiązującej procedury wprowadzania obowiązku przekazywania danych PNR przez przewoźników lotniczych, co z kolei doprowadziło do niedostrzeżenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o nieważną podstawę prawną z uwagi na niezgodność przepisów ustawy PNR (w tym stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji przepisów art. 2 ust. 6, art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1) z postanowieniami dyrektywy PNR, 2. art. 2 pkt 6 w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że lot zrealizowany przez skarżącą, będący lotem prywatnym czarterowym ad hoc, mieści się w definicji lotu PNR z art. 2 pkt 6 ustawy PNR, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca przy organizacji lotu miała przymiot przewoźnika lotniczego, który organizuje lot PNR, a co za tym idzie, miała obowiązek przekazania danych PNR w terminach wskazanych w ustawie PNR. Skutkiem błędnej wykładni było niewłaściwe przyjęcie, że na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 na skarżącej ciążył obowiązek przekazania danych PNR, a także nałożenie na skarżącą obowiązku zapłaty grzywny, 3. art. 5 ust. 1 ustawy PNR w zw. z art. 3 pkt 5 dyrektywy PNR poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dyrektywa PNR (a w konsekwencji także ustawa PNR) nakłada na przewoźników lotniczych obowiązek zbierania danych PNR, a następnie ich przekazywania odpowiednim organom, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do konkluzji, że zamiarem ustawodawcy europejskiego było umożliwienie zobowiązania przewoźników lotniczych przez państwa członkowskie do przekazywania danych uzyskiwanych przez nich w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, jednak tylko w przypadku spełnienia określonych przesłanek. W wyniku błędnej wykładni Sąd uznał, że na skarżącej ciążył przedmiotowy obowiązek, a w konsekwencji, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób zgodny z prawem. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się przesłanek nieważności postępowania wymienionych w § 2 tego przepisu, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny, czy przewoźnik lotniczy miał obowiązek przekazania danych PNR w przypadku lotu ze Szwajcarii do Polski. Sprawa dotyczyła połączenia pozaunijnego, a w świetle art. 2 pkt 6 ustawy PNR każdy przewóz pasażerski przekraczający granicę państwową, przy którym start lub lądowanie następuje w Polsce, stanowi "lot PNR". Definicja ta nie uzależnia kwalifikacji od charakteru lotu (rejs rozkładowy, czarter, GA), systemu rezerwacyjnego czy formy biletu. Szwajcaria nie jest państwem członkowskim UE, a ustawa PNR nie przewiduje traktowania jej na równi z państwami członkowskimi. Tym samym obowiązek przekazania danych PNR wynikał wprost z ustawy, bez konieczności wydania dodatkowego aktu stosowania prawa. Dokonana w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach ocena, że lot nr [...] spełniał przesłanki "lotu PNR", jest prawidłowa. Sąd ten zasadnie przyjął, iż brak biletu czy brak "klasycznego" PNR w systemie rezerwacyjnym nie zwalnia przewoźnika z wykonania obowiązków ustawowych – przekazania danych w terminach określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PNR do JIP – a przekazanie fragmentarycznych danych przez agenta handlingowego nie zastępuje obowiązku przewoźnika. Należy przy tym podkreślić, że lot ze Szwajcarii do Polski nie może być traktowany na równi z lotem wewnątrzunijnym. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy PNR "lot PNR" to każdy przewóz pasażerski przekraczający granicę państwową, którego początek lub koniec przypada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Definicja ta obejmuje zarówno loty unijne, jak i pozaunijne, przy czym wprost nie różnicuje obowiązków przewoźników. Szwajcaria nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej, lecz jedynie stroną porozumień sektorowych, w tym dotyczących Schengen. Z tego względu lot ze Szwajcarii pozostaje lotem z państwa trzeciego do państwa UE. W świetle art. 2 ust. 2 dyrektywy 2016/681 przepisy o PNR mają pełne zastosowanie do lotów przylatujących z państwa trzeciego lub odlatujących do państwa trzeciego. Odmiennie art. 2 ust. 3 dyrektywy przewiduje możliwość stosowania regulacji do lotów wewnątrzunijnych, co potwierdza, że zakres podmiotowy i przedmiotowy regulacji wobec lotów z państw trzecich został jednoznacznie rozstrzygnięty przez prawodawcę unijnego. Podobnie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku NSA z 12 czerwca 2025 r. (sygn. II GSK 2333/24) podkreślono, że przepisy nakazujące przekazywanie danych PNR mają zasadniczo zastosowanie do lotów pozaunijnych, czyli z państw trzecich takich jak Szwajcaria. NSA wskazał, że obowiązek przekazywania danych pasażerów wynika wprost z ustawy dotyczącej przetwarzania danych dotyczących przelotu pasażera. Także Trybunał Sprawiedliwości UE, w wyroku z 21 czerwca 2022 r. w sprawie C-817/19, podkreślił, że mechanizm gromadzenia i przetwarzania danych PNR w odniesieniu do lotów do i z państw trzecich jest w pełni zgodny z celem dyrektywy i nie narusza zasady proporcjonalności. W konsekwencji lot ze Szwajcarii do Polski należy traktować jako lot pozaunijny, dla którego obowiązek przekazania danych PNR wynika bezpośrednio z ustawy PNR i nie wymaga dodatkowych aktów stosowania prawa. Zestawienie zmian legislacyjnych ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (ustawa PNR) wskazuje, że jej nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 1523) wprowadziła istotne ograniczenia i mechanizmy warunkujące przetwarzanie danych wyłącznie dla lotów wewnątrzunijnych. Przed nowelizacją obowiązywała ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz.U. z 2018 r., poz. 894; tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1441), która – w art. 2 pkt 6 – definiowała "lot PNR" jako każdy lot pasażerski przekraczający granicę Rzeczypospolitej Polskiej, którego początek lub koniec przypada na terytorium Polski. Z tego względu, zarówno loty pozaunijne, jak i wewnątrzunijne były traktowane jednakowo, tj. objęte obowiązkiem przekazywania danych PNR. Nowelizacja z 2025 r. zmieniła ten stan rzeczy wyłącznie w odniesieniu do lotów wewnątrzunijnych. Dodano przepisy, zgodnie z którymi przekazywanie i przetwarzanie danych PNR dotyczących lotów między państwami członkowskimi UE stało się dopuszczalne tylko w szczególnych sytuacjach – m.in. w przypadku wprowadzenia jednego ze stopni alarmowych, decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji bądź w ramach postępowania karnego, za zgodą sądu lub prokuratora. Ponadto skrócono okres przechowywania danych PNR dotyczących lotów wewnątrzunijnych do 3 lat, podczas gdy dla lotów pozaunijnych nadal obowiązuje okres 5 lat. Należy jednak podkreślić, że ustawodawca nie zmienił zakresu obowiązków dotyczących lotów pozaunijnych. Zarówno w stanie prawnym sprzed nowelizacji, jak i po jej wejściu w życie, każdy lot pasażerski z lub do państwa trzeciego, w tym lot ze Szwajcarii do Polski, podlega obowiązkowi przekazywania danych PNR. W tym zakresie nowelizacja z 2025 r. nie wprowadziła żadnych zmian. W konsekwencji, zmiana przepisów nie zwalnia przewoźników z odpowiedzialności za uchybienia, które miały miejsce przed nowelizacją w odniesieniu do lotów pozaunijnych. Tym samym brak przekazania danych w związku z lotem ze Szwajcarii w 2022 r. nadal stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR w brzmieniu obowiązującym wówczas, a przewoźnik ponosi za nie odpowiedzialność. Wniosek o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczył systemowego obejmowania wszystkich lotów wewnątrzunijnych obowiązkiem PNR. Tymczasem niniejsza sprawa nie dotyczy lotu wewnątrzunijnego, lecz lotu ze Szwajcarii do Polski. Zagadnienie przedstawione do Trybunału nie jest zatem relewantne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co uzasadnia oddalenie wniosku. Należy przy tym zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w innych sprawach F. dotyczących lotów wewnątrzunijnych uchylał decyzje Straży Granicznej i wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, akcentując niezgodność polskiej regulacji w tej części z prawem Unii Europejskiej. Okoliczność ta nie ma jednak zastosowania do lotów pozaunijnych takich jak niniejszy. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej: Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Bezsporne było, iż przewoźnik wykonał lot pozaunijny z Zurychu do Poznania i nie przekazał wymaganych danych PNR. Organy administracji dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym, aby wydać rozstrzygnięcie. W tej sytuacji nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a decyzja zawierała elementy wymagane art. 107 § 3 k.p.a. Stanowisko skarżącej, co do zarzutu błędnej wykładni art. 2 pkt 6, art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy PNR lotem PNR jest lot pasażerski przekraczający granicę RP, którego początek lub koniec przypada na terytorium Polski. Lot z Zurychu do Poznania miał charakter pozaunijny i podlegał obowiązkowi przekazania danych PNR zgodnie z art. 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy. Argument, że był to lot biznesowy, nie ma znaczenia, gdyż ustawa nie różnicuje obowiązków w zależności od charakteru przewozu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa Unii Europejskiej NSA podkreśla, że odwołanie się przez stronę do art. 2 ust. 2 i 3 dyrektywy 2016/681 nie mogło skutecznie podważyć obowiązków wynikających z ustawy PNR, skoro przepisy te nie mają bezpośredniego zastosowania w sytuacji objętej regulacją krajową. Z art. 2 ust. 2 wynika wprost, iż dyrektywa ma zastosowanie do lotów pozaunijnych. Art. 2 ust. 3 odnosi się do lotów wewnątrzunijnych i nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Ograniczenia wynikające z obowiązku PNR są zgodne z art. 67 ust. 2 TFUE oraz art. 4 ust. 2 TUE, ponieważ służą zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego. Nie naruszają także art. 56 TFUE ani art. 45 Karty praw podstawowych, gdyż wynikają wprost z prawa unijnego i są proporcjonalne do celu. Sąd nie podziela również argumentacji skarżącej dotyczącej definicji "lotu PNR". Ustawa PNR obejmuje swoim zakresem każdy lot pasażerski przekraczający granicę RP. Brak systemu sprzedaży biletów czy rezerwacji nie uchyla obowiązku przekazywania danych. Odwołanie się do art. 3 pkt 5 dyrektywy PNR nie zmienia obowiązków przewoźnika, lecz jedynie wskazuje, że dane te są gromadzone w ramach działalności gospodarczej. Skoro przewoźnik wykonał lot, obowiązek PNR powstał. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI