II GSK 1140/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego. Decyzja Wojewody, wydana na podstawie art. 11h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, polecała prezydentom miast, burmistrzom i wójtom organizację transportu do punktów szczepień przeciwko wirusowi SARS-CoV-2 dla określonych grup osób (niepełnosprawnych, osób starszych z trudnościami w dotarciu) oraz zorganizowanie telefonicznego punktu zgłoszeń (infolinii). Wojewoda określił również stawki finansowania tych zadań. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że wojewoda działał zgodnie z prawem, a zadania te są realizowane jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Prezydent Miasta R. złożył skargę do WSA, która została uwzględniona. WSA uznał, że art. 11h ustawy COVID-19 nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej nakładającej na organy samorządu terytorialnego obowiązki, które nie wynikają z ustawy lub porozumienia, naruszając tym samym art. 166 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd podkreślił, że decyzja administracyjna musi precyzyjnie określać prawa i obowiązki strony, w tym zasady finansowania, co nie zostało spełnione. Minister w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 11h ustawy COVID-19 oraz Konstytucji RP, a także naruszenie przepisów k.p.a. i p.p.s.a. dotyczących ustaleń faktycznych i formy decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował art. 11h ustawy COVID-19 w świetle zasad konstytucyjnych, w szczególności zasady samodzielności samorządu terytorialnego (art. 166 ust. 2 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że nawet w stanie zagrożenia epidemicznego, organy administracji rządowej muszą działać zgodnie z konstytucyjnymi ramami, a zadania publiczne mogą być nakładane na samorządy wyłącznie ustawą lub porozumieniem, a nie decyzją administracyjną. NSA stwierdził również, że WSA prawidłowo ocenił, iż decyzja Wojewody nie spełniała wymogów formalnych dotyczących rozstrzygnięcia (art. 107 § 1 k.p.a.), zwłaszcza w zakresie precyzyjnego określenia finansowania, co nie mogło być zastąpione uzasadnieniem, którego organ był zwolniony. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych ani materialnych, uznając wyrok WSA za zgodny z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że organy administracji rządowej nie mogą nakładać na samorządy zadań publicznych w drodze decyzji administracyjnej, jeśli nie mają one podstawy ustawowej lub w porozumieniu, nawet w sytuacjach kryzysowych. Podkreślenie wymogów formalnych decyzji administracyjnej dotyczących rozstrzygnięcia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pandemią COVID-19 i zastosowania art. 11h ustawy COVID-19, ale jego zasady są szersze w kontekście relacji administracji rządowej i samorządu terytorialnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 11h ustawy COVID-19 może stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej nakładającej na organy samorządu terytorialnego obowiązki, które nie wynikają z ustawy lub porozumienia, naruszając tym samym konstytucyjną zasadę samodzielności samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 11h ustawy COVID-19 nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej nakładającej na organy samorządu terytorialnego obowiązki wykraczające poza konstytucyjne ramy samodzielności samorządu, wynikające zwłaszcza z art. 166 ust. 2 Konstytucji RP. Zadania publiczne nakłada się na samorządy wyłącznie ustawą lub porozumieniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawet w sytuacjach nadzwyczajnych, organy administracji rządowej muszą działać w zgodzie z zasadami ustrojowymi, w tym konstytucyjną zasadą samodzielności samorządu terytorialnego. Polecenie wydane w formie decyzji administracyjnej, które nie ma podstawy ustawowej lub w porozumieniu, narusza tę zasadę. Dodatkowo, decyzja musi precyzyjnie określać zakres obowiązków i zasady finansowania, czego w tej sprawie zabrakło.
Czy decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 11h ustawy COVID-19, która nie zawiera precyzyjnego rozstrzygnięcia dotyczącego zakresu obowiązków i zasad finansowania, spełnia wymogi formalne określone w art. 107 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja administracyjna, nawet wydana na podstawie przepisu zwalniającego z obowiązku uzasadnienia (art. 11h ust. 4 ustawy COVID-19), musi zawierać precyzyjne rozstrzygnięcie (sentencję) określające prawa i obowiązki strony zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. Brak precyzji w zakresie finansowania i zakresu obowiązków stanowi wadę decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zwolnienie z obowiązku uzasadnienia nie zwalnia z konieczności prawidłowego sformułowania rozstrzygnięcia. W przypadku poleceń nakładających zadania na samorządy, kluczowe jest precyzyjne określenie zakresu obowiązków i zasad finansowania w sentencji decyzji, co jest niezbędne dla jej wykonalności i zgodności z konstytucyjnymi standardami.
Czy ustalenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego mogą stanowić materialnoprawną podstawę do wydania decyzji administracyjnej nakładającej obowiązki na jednostki samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, mające charakter polityczno-organizacyjny lub opiniodawczy, nie mogą zastępować ustawowych zasad nakładania na jednostki samorządu terytorialnego zadań publicznych.
Uzasadnienie
Komisja Wspólna pełni funkcje opiniodawcze i doradcze, a jej ustalenia nie tworzą tytułu prawnego do nakładania obowiązków na samorządy. Zadania publiczne mogą być nakładane jedynie na podstawie ustawy lub porozumienia.
Czy sąd administracyjny, dokonując wykładni przepisu ustawy, może ocenić jego zgodność z Konstytucją RP w sposób, który nie wymaga przedstawienia pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny ma obowiązek dokonywać wykładni przepisów prawa w sposób zgodny z Konstytucją RP (wykładnia prokonstytucyjna). Jeśli wątpliwości konstytucyjne można usunąć za pomocą takiej wykładni, nie ma potrzeby kierowania pytania prawnego do TK.
Uzasadnienie
Sąd stosuje zasadę bezpośredniego stosowania i nadrzędności Konstytucji. Jeśli przepis można zinterpretować w sposób zgodny z Konstytucją, nie powstaje potrzeba wszczynania postępowania przed TK. W tej sprawie WSA zinterpretował art. 11h ustawy COVID-19 w świetle art. 166 ust. 2 Konstytucji RP, co było wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.
Przepisy (10)
Główne
ustawa COVID-19 art. 11h § ust. 1, 4 i 13
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej nakładającej na organy samorządu terytorialnego obowiązki wykraczające poza konstytucyjne ramy samodzielności samorządu, wynikające zwłaszcza z art. 166 ust. 2 Konstytucji RP. Polecenie wydawane w trybie tego przepisu musi być skonstruowane w sposób odpowiadający standardom decyzji administracyjnej, precyzyjnie określając zakres obowiązków adresata oraz zasady ich finansowania.
Konstytucja RP art. 166 § ust. 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie na jednostki samorządu terytorialnego zadań publicznych wymaga podstawy ustawowej lub porozumienia.
Pomocnicze
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Fakt, że ochrona zdrowia należy do zadań własnych gminy, nie uprawnia organu administracji rządowej do jednostronnego doprecyzowania lub rozszerzenia zakresu tych zadań poprzez polecenie lub decyzję administracyjną. Obowiązki nałożone decyzją Wojewody nie wynikały z istniejącego zadania własnego gminy, lecz były nałożone 'z zewnątrz'.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzje wydawane na podstawie art. 11h ustawy COVID-19 nie wymagają uzasadnienia, jednakże muszą spełniać wymogi formalne dotyczące rozstrzygnięcia (sentencji) zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności precyzyjnie określać prawa i obowiązki strony.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Zarzut naruszenia tego przepisu może być uzasadniony, gdy sąd oparł orzeczenie na faktach i dowodach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozpoznając sprawę w granicach skargi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać stanowisko co do stanu faktycznego, podstawy prawnej oraz ocenę ich zastosowania. Naruszenie tego przepisu może stanowić podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie uniemożliwia kontrolę orzeczenia lub nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy podlegają sędziom, którzy sprawują władzę sądowniczą.
Konstytucja RP art. 193
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sąd może przedstawić pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, jeśli powziął wątpliwość co do zgodności ustawy z Konstytucją.
ustawa o KW art. 2
Ustawa z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej
Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego stanowi forum wypracowywania wspólnego stanowiska Rządu i samorządu terytorialnego, rozpatruje problemy związane z funkcjonowaniem samorządu i polityką państwa wobec samorządu. Jej uprawnienia nie naruszają właściwości organów władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 11h ustawy COVID-19 nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej nakładającej na samorządy zadania publiczne, które nie mają podstawy ustawowej lub w porozumieniu, naruszając tym samym art. 166 ust. 2 Konstytucji RP. • Decyzja administracyjna musi zawierać precyzyjne rozstrzygnięcie (sentencję) określające prawa i obowiązki strony, w tym zasady finansowania, zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., nawet jeśli jest zwolniona z obowiązku uzasadnienia. • Ustalenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego nie mogą zastępować ustawowych zasad nakładania zadań publicznych na samorządy.
Odrzucone argumenty
Sąd I instancji dokonał samodzielnej kontroli konstytucyjności art. 11h ustawy COVID-19, wykraczając poza swoje kompetencje. • Sąd I instancji nie przedstawił pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji wątpliwości co do zgodności art. 11h ustawy COVID-19 z Konstytucją. • Decyzja Ministra nie naruszyła art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia, ponieważ decyzje na podstawie art. 11h ustawy COVID-19 nie wymagają uzasadnienia. • WSA błędnie ustalił stan faktyczny, nie uznając, że kwestie dowozu na szczepienia były uzgodnione na spotkaniu Komisji Wspólnej. • WSA naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niepełne i błędne przedstawienie stanu faktycznego w uzasadnieniu.
Godne uwagi sformułowania
kontrola działalności administracji publicznej • wykładnia prokonstytucyjna • zadania zlecone z zakresu administracji rządowej • nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej nakładającej na organy samorządu terytorialnego obowiązków wykraczających poza konstytucyjne ramy samodzielności samorządu • decyzja administracyjna musi zawierać precyzyjne postanowienia dotyczące finansowania wykonania polecenia • nie jest to przejaw własnej aktywności gminy w sferze ochrony zdrowia, lecz 'odgórnym' poleceniem
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący
Patrycja Joanna Suwaj
sprawozdawca
Wojciech Maciejko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że organy administracji rządowej nie mogą nakładać na samorządy zadań publicznych w drodze decyzji administracyjnej, jeśli nie mają one podstawy ustawowej lub w porozumieniu, nawet w sytuacjach kryzysowych. Podkreślenie wymogów formalnych decyzji administracyjnej dotyczących rozstrzygnięcia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pandemią COVID-19 i zastosowania art. 11h ustawy COVID-19, ale jego zasady są szersze w kontekście relacji administracji rządowej i samorządu terytorialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego dotyczącego podziału kompetencji między administracją rządową a samorządem terytorialnym, szczególnie w kontekście sytuacji kryzysowych. Pokazuje, jak sądy egzekwują zasady konstytucyjne wobec działań administracji.
“Pandemia nie usprawiedliwia naruszania konstytucyjnych praw samorządów. NSA wyjaśnia granice władzy administracji.”
Dane finansowe
WPS: 360 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.