II GSK 1136/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-09
NSAAdministracyjneWysokansa
szczepienia ochronneobowiązek szczepieńpostępowanie egzekucyjnezarzuty w egzekucjiprawo administracyjnezdrowie publicznedzieciNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną matki kwestionującej obowiązek szczepień ochronnych dziecka, uznając obowiązek za wymagalny mimo braku formalnego zaświadczenia o braku przeciwwskazań.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej matki, która kwestionowała obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Matka podnosiła zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku, braku wykluczenia przeciwwskazań oraz wadliwości postępowania egzekucyjnego, w tym braku doręczenia upomnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając obowiązek szczepień za wymagalny i prawidłowo wszczęte postępowanie egzekucyjne, podkreślając, że brak formalnego zaświadczenia o braku przeciwwskazań nie dyskwalifikuje obowiązku, jeśli badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. K. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na postanowienie Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym niewykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku, braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepień, wadliwości upomnienia oraz tytułu wykonawczego. Sąd I instancji uznał, że obowiązek szczepień był wymagalny, a postępowanie egzekucyjne było prowadzone prawidłowo. W skardze kasacyjnej skarżąca powtórzyła zarzuty, kwestionując m.in. naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności rozpoznał zarzuty proceduralne. Sąd uznał, że brak numeru PESEL w upomnieniu nie dyskwalifikuje tego dokumentu, jeśli osoba zobowiązana została jednoznacznie zidentyfikowana i odebrała upomnienie. Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, NSA podkreślił, że obowiązek szczepień jest poprzedzony badaniem kwalifikacyjnym, a brak formalnego zaświadczenia o braku przeciwwskazań nie jest podstawą do kwestionowania obowiązku, jeśli badanie zostało przeprowadzone, a dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia. Sąd wskazał, że ustawa nie przewiduje prawa do odmowy zgody na szczepienie, jeśli brak jest przeciwwskazań medycznych. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił legalność zaskarżonego postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak formalnego zaświadczenia nie czyni obowiązku niewymagalnym, jeśli badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone, a dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia.

Uzasadnienie

Ustawa wymaga badania kwalifikacyjnego, ale brak formalnego zaświadczenia nie dyskwalifikuje obowiązku, jeśli wynik badania jest pozytywny i wpisany do dokumentacji medycznej. Ustawa nie przewiduje prawa do odmowy zgody na szczepienie, jeśli brak jest przeciwwskazań medycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.z.z.z.ch. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Określa obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

u.z.z.z.ch. art. 17 § ust. 2, 4 i 5

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Reguluje badanie kwalifikacyjne przed szczepieniem, wydawanie zaświadczenia oraz odroczenie szczepienia.

Pomocnicze

Dz.U. 2023 poz 2077 § par. 2 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

Określa schemat szczepienia, liczbę dawek i terminy ich podania.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym braku doręczenia upomnienia.

u.p.e.a. art. 15 § ust. 1 w zw. z art. 15 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji.

Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu § § 2 pkt 3

Określa dane, które powinno zawierać upomnienie, w tym PESEL lub NIP.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne: naruszenie prawa materialnego lub postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek szczepień ochronnych jest wymagalny, jeśli badanie kwalifikacyjne zostało przeprowadzone i nie stwierdzono przeciwwskazań, nawet jeśli brak formalnego zaświadczenia. Brak numeru PESEL w upomnieniu nie dyskwalifikuje go, jeśli zobowiązany został zidentyfikowany i odebrał upomnienie. Ustawa nie przewiduje prawa do odmowy zgody na szczepienie, jeśli brak jest przeciwwskazań medycznych.

Odrzucone argumenty

Obowiązek szczepień nie jest wymagalny z powodu braku formalnego zaświadczenia o braku przeciwwskazań. Upomnienie było wadliwe z powodu braku numeru PESEL. Tytuł wykonawczy był wadliwy z powodu braku wskazania podstawy prawnej obowiązku i egzekucji.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. skonkretyzowany został w rozporządzeniu W judykaturze przyjmuje się, że brak PESEL strony zobowiązanej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu z punktu widzenia jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. U.z.z.z.ch. nie przewiduje prawa pacjenta (rodziców małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne.

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

sprawozdawca

Gabriela Jyż

przewodniczący

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku szczepień ochronnych, postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności w zakresie wymagalności obowiązku, wadliwości upomnienia i tytułu wykonawczego, a także znaczenia badania kwalifikacyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi dzieci i postępowaniem egzekucyjnym w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu obowiązkowych szczepień i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące egzekucji administracyjnej w takich przypadkach.

Czy brak zaświadczenia o braku przeciwwskazań unieważnia obowiązek szczepienia dziecka? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1136/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gd 323/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-11-21
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2077
par. 2 pkt 3.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 5; art. 17 ust. 2, 4 i 5.
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska- Grzymkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 323/24 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr OPE.906.2.24.2024.MG1 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z 21 listopada
2024 r., sygn. akt III SA/Gd 323/24, oddalił skargę K. K. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 kwietnia 2024 r., nr OPE.906.2.24.2024.MG1 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kartuzach (dalej PPIS) w dniu 23 listopada 2022 r. wezwał skarżącą do stawienia się w celu uzupełnienia obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, oraz odrze, śwince, różyczce u dziecka skarżącej – F. K. (ur. 25 maja 2016 r.). Wezwanie zostało skierowane do skarżącej w związku z informacją z NZOZ Przychodnia "N." B. o niewykonaniu ww. szczepień ochronnych i niewyrażeniu zgody na zaszczepienie dziecka.
Skarżąca w dniu 12 stycznia 2023 r. oraz 8 lutego 2023 r. zgłosiła się z dzieckiem na wizytę szczepienną. Po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego lekarz nie stwierdził przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych. Skarżąca odmówiła poddania dziecka szczepieniom, gdyż nie zostały wykluczone wszystkie przeciwskazania zawarte w charakterystyce preparatów szczepionek.
W dniu 21 marca 2023 r. PPIS przesłał skarżącej upomnienie nr [...] do niezwłocznego rozpoczęcia wykonywania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżąca została pouczona o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego uchylania się od obowiązku.
Skarżąca w dniu 10 maja 2023 r. ponownie zgłosiła się z dzieckiem na wizytę szczepienną. Po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego lekarz nie stwierdził przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych. Skarżąca odmówiła poddania dziecka szczepieniom z powodów dotychczas wskazywanych.
W związku dalszym uchylaniem się przez skarżącą od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, dnia 21 listopada 2023 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy nr 10/23, którym nałożył na skarżącą obowiązek zaszczepienia dziecka przeciw gruźlicy (I dawka), WZW typu B (II i III dawka), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III i IV dawka oraz I dawka przypominająca), poliomyelitis (I, II i III dawka oraz dawka przypominająca) oraz odrze, śwince, różyczce (I dawka i dawka przypominająca), w terminie 7 miesięcy oraz wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 13 grudnia 2023 r. Wojewoda Pomorski nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wezwał skarżącą do dobrowolnego wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując:
1) brak wymagalności obowiązku szczepień z uwagi na brak podania podstawy prawnej i faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wykluczenia przeciwskazań, mimo wielokrotnego stawiania się z dzieckiem na lekarskie badania kwalifikacyjne;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku określonego w art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm. – dalej u.z.z.z.ch.) poprzez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
3) naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 – dalej u.p.e.a.), poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. z 2020 r., poz. 2194);
4) naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. - w tytule wykonawczym wierzyciel jako podstawy prawnej obowiązku nie wskazał art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch. oraz nie wskazał podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
PPIS w Kartuzach, postanowieniem z 5 marca 2024 r., oddalił w całości zgłoszone zarzuty. Odnosząc się odpowiednio do zarzutów wskazał, że:
1) obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z.ch.;
2) w dniach 12 stycznia 2023 r., 8 lutego 2023 r. oraz 10 maja 2023 r. odbyły się konsultacje lekarskie celem wykonania szczepień ochronnych u małoletniego F. K., podczas których lekarz nie stwierdził przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych. W załączonej dokumentacji medycznej z wizyty z dnia 10 maja 2023 r. znajduje się również informacja o zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniem;
3) upomnienie nr 20/2023 z 21 marca 2023 r. nie zawierało numeru PESEL zobowiązanej, niemniej jednak umieszczenie numeru PESEL w upomnieniu nie jest obligatoryjne, a pozostałe dane w nim zawarte pozwalają na jednoznaczne wskazanie osoby zobowiązanej do wykonania obowiązku określonego w upomnieniu, czego dowodem jest uiszczenie przez zobowiązaną 7 kwietnia 2023 r. kosztów ww. upomnienia;
4) w tytule wykonawczym wskazano właściwą podstawę prawną egzekucji.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, w całości podzielając stanowisko co do niezasadności zgłoszonych przez skarżącą zarzutów.
Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia postanowień organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd wyjaśnił, że zarzuty, wbrew stanowisku skarżącej, oceniono pod kątem obowiązujących przepisów prawa, jak i stanu faktycznego sprawy ustalonego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie kluczową okolicznością faktyczną było stwierdzenie, że skarżąca nie poddała dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Skarżąca wskazywała, że 8 lutego 2023 r. dziecko zostało skierowane do poradni specjalistycznej z odroczeniem obowiązku szczepienia do czasu konsultacji w tej poradni, jednak z dokumentacji znajdującej się w aktach okoliczność taka nie wynika. W przedłożonej Sądowi dokumentacji brak jest potwierdzenia, aby skarżąca przedstawiła dowody wskazujące na realizację przez nią skierowania do poradni od daty jego wystawienia 8 lutego 2023 r., odbycie badania specjalistycznego oraz na ewentualne stwierdzenie przez lekarza specjalistę odroczenia terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że do wykonania ww. szczepień nie doszło także pomimo zakwalifikowania dziecka do szczepień 10 maja 2023 r. w trakcie badania lekarskiego i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Po badaniu skarżąca nie zgłosiła się celem wykonania szczepień u dziecka.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a) Sąd I instancji wskazał, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów na terytorium RP obowiązywało, jako akt powszechnie obowiązujący rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077 – dalej rozporządzenie z 2023 r.), wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie z 2023 r. określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Dalej Sąd I instancji zauważył, że w wystawionym tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, na brakujące szczepienia ochronne u dziecka skarżącej. Wskazane w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia, w którym zawarto schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącej obowiązkowe i wymagalne.
Sąd I instancji podkreślił, że obowiązek nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżąca uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia ( art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.) Sąd I instancji zauważył, że organy prawidłowo ustaliły, że skarżącej doręczono upomnienie z 21 marca 2023 r. Jego odbiór skarżąca pokwitowała osobiście 5 kwietnia 2023 r., a dowód doręczenia upomnienia znajduje się w aktach przekazanych Sądowi.
W skardze kasacyjnej K. K. zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z.ch. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a dziecko było poddawane lekarskim badaniom kwalifikacyjnym;
2) naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.:
- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku w związku z brakiem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych;
- art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu.
Powołując takie zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia organu I i II instancji. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej p.p.s.a.) z uwagi na to, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna nie wniosła o jej przeprowadzenie.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107).
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał najdalej idący zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie z uwagi na brak w upomnieniu wskazania numeru PESEL osoby zobowiązanej, nie może być ono uznane za spełniające wymogi określone w przepisach co do danych, które powinno ono zawierać, a więc należy je uznać za "nieistniejące".
Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, upomnienie zawiera imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie nie budzi uzasadnionych wątpliwości okoliczność wywiązania się przez PPIS w Kartuzach z obowiązku doręczenia stronie zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Upomnienie z dnia 21 marca 2023 r. zostało wysłane na aktualny adres stałego zameldowania skarżącej, uzyskany z rejestru ewidencji ludności Prezydenta Miasta Gdańska i zostało odebrane w dniu 5 kwietnia 2023 r. osobiście przez K. K. W upomnieniu wskazano na obowiązek wykonania zaległych szczepień ochronnych dziecka, które zostały następnie wymienione w tytule wykonawczym. W upomnieniu prawidłowo wskazano podstawę prawną obowiązku oraz zidentyfikowano osobę zobowiązaną. W judykaturze przyjmuje się, że brak PESEL strony zobowiązanej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu z punktu widzenia jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Ma ono bowiem stanowić wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania. Nie ma więc podstaw do uznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu upomnienia (wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r., II GSK 1217/23, LEX nr 3702688). Nie pojawiły się bowiem jakiekolwiek wątpliwości, zarówno co do osoby zobowiązanej do wykonania nakazu ustawowego - skarżąca, jak i osoby, która ma zostać poddana temu nakazowi – dziecko skarżącej (wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., II GSK 1306/24, LEX nr 3825790, wyrok NSA z 24 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2217/23 LEX nr 3742916). Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, na czym miałby polegać istotny wpływ zarzuconego naruszenia na wynik sprawy, co jest wymagane w ramach naruszeń formułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Nie każde bowiem naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji.
Zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 u.z.z.z.ch. sprowadzają się do próby zakwestionowania wymagalności obowiązku, stąd też podlegają łącznemu rozpoznaniu.
Z rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 5 i art. 17 u.z.z.z.ch. wynika bezpośrednio wykonalny obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co w zakresie odnoszącym się do cech tego obowiązku dotyczy zarówno podmiotu, na którym obowiązek ten ciąży, zakresu tego obowiązku oraz okoliczności, w których dochodzi do jego aktualizacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z kolei po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (ust. 4). Natomiast przyjmuje się, że w przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca kasacyjnie w dniach: 12 stycznia 2023 r., 8 lutego 2023 r. oraz 10 maja 2023 r. stawiła się z dzieckiem na lekarskie badanie kwalifikacyjne i z dokumentacji medycznej wynika, że odbyły się konsultacje lekarskie celem wykonania szczepień ochronnych u małoletniego F. K.. Podczas żadnej z wizyt lekarz nie stwierdził przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych. W załączonej dokumentacji medycznej z wizyty z dnia 10 maja 2023 r. znajduje się również informacja o zaświadczeniu o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym przed szczepieniem
Skoro zatem zostało wykonane wymagane ustawą badanie kwalifikacyjne do szczepień, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, nie sposób twierdzić, że brak jest wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. O wykonaniu obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu nie świadczy natomiast samo poddanie się badaniu kwalifikacyjnemu.
Jeśli zatem wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, to nie sposób jest twierdzić, że brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch. mógł stanowić uzasadnioną podstawę podważania wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego - a co za tym idzie podstawę podważania wymagalności tego obowiązku (wyrok NSA z 20 listopada 2024 r., II GSK 1077/24, LEX nr 3781679). U.z.z.z.ch. nie przewiduje prawa pacjenta (rodziców małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest ku temu przeciwwskazań. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). To więc na rodzicu małoletniego dziecka spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23, CBOSA).
Dziecko skarżącej uzyskało w dniu 8 lutego 2023 r. skierowanie do poradni alergologicznej i immunologicznej, jednak akta administracyjne sprawy nie zawierają nie tylko żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, ale brak jest jakiejkolwiek informacji co do wyników owej konsultacji. Uprawniona była zatem konstatacja, że brak było stwierdzonych przeciwwskazań do wykonania szczepień czy też podstaw do odroczenia obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a zatem tytuł wykonawczy obejmował obowiązek jak najbardziej wymagalny.
Konkludując należy więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Sąd I instancji przeprowadził prawidłowo kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia i zasadnie oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI