II GSK 1130/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-21
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowypojazd nienormatywnykara pieniężnazaładowcaprawo o ruchu drogowymnacisk na ośmasa całkowitakontrola drogowaodpowiedzialność administracyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, potwierdzając odpowiedzialność załadowcy.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na M.M. jako załadowcę za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd I instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lutego 2023 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że załadowca, który nie zweryfikował masy pojazdu po załadunku, godził się na naruszenie przepisów i ponosi odpowiedzialność.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r. oddalił skargę kasacyjną M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności M.M. jako załadowcy za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Kontrola drogowa wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi oraz rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów. Sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, wskazując, że załadowca ponosi odpowiedzialność, jeśli miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Sąd podkreślił, że brak weryfikacji masy pojazdu po załadunku, zwłaszcza w sytuacji posiadania zepsutej wagi, świadczy o godzeniu się na ewentualność nienormatywności pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego dokonanej przez Sąd I instancji. Sąd uznał, że definicja pojazdu nienormatywnego zawarta w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym obejmuje również pojazdy wieloosiowe, dla których dopuszczalne naciski osi określone są w przepisach wykonawczych. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji było wystarczające do przeprowadzenia kontroli instancyjnej. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, załadowca ponosi odpowiedzialność, jeśli okoliczności lub dowody wskazują, że miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, a brak weryfikacji masy pojazdu po załadunku może świadczyć o takim godzeniu się.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odpowiedzialność załadowcy ma charakter profesjonalny i nie jest bezwzględna, wymaga wykazania wpływu lub godzenia się na naruszenie. Brak podjęcia działań w celu weryfikacji masy pojazdu po załadunku, zwłaszcza w sytuacji posiadania zepsutej wagi, jest podstawą do uznania, że załadowca godził się na naruszenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (28)

Główne

p.r.d. art. 140aa § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 140aa § ust. 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Kara pieniężna może być nałożona na podmiot wykonujący przejazd, organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli mieli wpływ lub godzili się na powstanie naruszenia.

p.r.d. art. 140aa § ust. 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Załadowca ponosi odpowiedzialność, jeśli okoliczności lub dowody wskazują na jego wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia.

p.r.d. art. 140aa § ust. 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

pkt 2

p.r.d. art. 140aa § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

lit. b

Pomocnicze

p.r.d. art. 2 § pkt 35a

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Definicja pojazdu nienormatywnego obejmuje pojazdy, których naciski osi lub masa całkowita przekraczają dopuszczalne wartości określone w przepisach o drogach publicznych.

p.r.d. art. 64 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 64 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 64c

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 140ab § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

lit. b

p.r.d. art. 140aa § ust. 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 1

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.p. art. 41

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 5 § ust. 1

lit. c

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 3 § ust. 1

pkt 11

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe art. 43 § ust. 1

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe art. 43 § ust. 2

k.c. art. 3531

Kodeks cywilny

k.c. art. 535

Kodeks cywilny

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 5

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

w zw. z ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd uznał, że załadowca ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, jeśli miał wpływ lub godził się na naruszenie, a brak weryfikacji masy pojazdu po załadunku świadczy o takim godzeniu się. Sąd potwierdził, że przepisy rozporządzenia wykonawczego dotyczące nacisków osi wielokrotnych są 'przepisami o drogach publicznych' i mogą stanowić podstawę do ustalenia nienormatywności pojazdu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące błędnej wykładni i zastosowania przepisów Prawa o ruchu drogowym, ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym, ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 28 k.p.a. (błędne uznanie strony), art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak wypowiedzenia się co do zarzutów, wadliwe uzasadnienie).

Godne uwagi sformułowania

Jeżeli załadowca nie posiada wagi umożliwiającej takie ważenie (lub posiada wagę zepsutą) i pozwala na wyjazd na drogę publiczną nie zważonego pojazdu, to oznacza, że godzi się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji ma wpływ na wynikające z tego naruszenie zasad przewozu. Sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.

Skład orzekający

Izabella Janson

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności załadowcy za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej załadowcy i interpretacji przepisów dotyczących pojazdów nienormatywnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności profesjonalisty w transporcie drogowym, co jest istotne dla branży. Wyjaśnia, kiedy załadowca może być pociągnięty do odpowiedzialności za naruszenia przepisów dotyczących masy i nacisków osi pojazdów.

Załadowca odpowiada za przeładowany pojazd? NSA wyjaśnia, kiedy profesjonalista ponosi karę.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1130/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 112/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-10
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, art. 64c, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 140aa ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 112/19 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 października 2018 r., nr BP.502.264.2018.0155.RZ9.6083 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 kwietnia 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 112/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., obecnie: t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. M. (dalej też:" strona", "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ", "organ odwoławczy", "organ II instancji", "Główny Inspektor") z 30 października 2018r., nr BP.502.264.2018. 0155.RZ9.6083 w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 9 sierpnia 2018r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości R. nad [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki Daf o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki Primbox o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował M. M., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z miejscowości S. do miejscowości R. z ładunkiem korytek betonowych umieszczonych na paletach (ładunek podzielny). Załadowcą przewożonego towaru był M. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą F. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 9 sierpnia 2018r.
W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia:
- nacisk na potrójnej osi nienapędowej 28,7 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 4,71 (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 19,58 %),
- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 42,2 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 5,5 %).
Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 23 kwietnia 2018r.
Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C III o nr fabrycznych [...]. Wagi te legitymowały się w dniu kontroli ważną deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z 26 lutego 2014r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych, wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z 2 czerwca 2016r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016r., poz. 802). Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.
Decyzją z 13 września 2018r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.000 złotych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 30 października 2018r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 2, 4, 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018r,. poz. 1990 ze zm., dalej: "p.r.d."), art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 1481), art. 41 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2222 ze zm., dalej: "u.d.p."), § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 2022 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Główny Inspektor przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia i wyjaśnił, że zgodnie z art. 140aa p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Wskazał, że stosownie do treści ust. 3 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
Podkreślił, że czynności ładunkowe muszą być dokonane w taki sposób, aby zapewnione było wykonanie przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wyjaśnił, że z treści zeznań w charakterze świadka kontrolowanego kierowcy M. M., załadowcą była firma F. z siedzibą w T. Kierowca był obecny przy załadunku i decydował jak rozłożyć towar. Na terenie załadowcy była waga, która najprawdopodobniej była zepsuta, gdyż była zastawiona płytami żeby na nią nikt nie wjeżdżał. W ocenie organu odwoławczego okoliczność kierowania się zdaniem kierowcy co do sposobu rozmieszczenia ładunku i brak czynności weryfikacyjnych po załadunku prowadzi do konkluzji, że strona (jako załadowca) nie zadbała o zabezpieczenie się przed ewentualną odpowiedzialnością administracyjną. Brak czynności weryfikacji masy pojazdu z ładunkiem celem ustalenia, czy pojazd jest normatywny świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia. Zapis na dokumencie WZ nie może znieść odpowiedzialności i stanowi jedynie próbę obejścia prawa. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ II instancji uznał je za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z 10 kwietnia 2019r. oddalił skargę na powyższą decyzję.
Wskazał, że z treści art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd (tj. na przewoźnika), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Podniósł, że odpowiedzialność tych podmiotów (w tym załadowcy) ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) i jest niezależna od jego (przewoźnika) odpowiedzialności. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na ten podmiot powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności (sprawy) lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140 aa ust. 1 p.r.d. WSA podkreślił, że z przytoczonej regulacji wynika więc, że w przypadku podmiotów określonych w art. 140 aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego, zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej. Właściwy organ musi bowiem wykazać, że okoliczności sprawy lub dowody wskazują na wpływ lub godzenie się organizatora transportu, nadawcy, odbiorcy, załadowcy lub spedytora na powstanie naruszenia warunków przewozu, przy czym chodzi tu o wpływ lub godzenie się o charakterze realnym i bezpośrednim. W ocenie Sądu I instancji w okolicznościach prawidłowo ustalonego stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy organy wydające decyzje w I i II instancji wywiązały się z obowiązku tego wykazania, prawidłowo ustalając, że wystąpiła przesłanka nałożenia na skarżącego jako załadowcę, kary pieniężnej. WSA wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dla wykazania, że nie miał wpływu i nie godził się na wyjazd przeładowanego pojazdu. Podkreślił, że w tej sprawie jest poza sporem brak po stronie skarżącej działań obliczonych na weryfikację/sprawdzenie obciążenia osi załadowanego pojazdu przed jego wyjazdem na drogę publiczną. Po załadunku pojazd nie był zważony, a jedynie w ten sposób można było sprawdzić czy jest normatywny. Jeżeli załadowca nie posiada wagi umożliwiającej takie ważenie (lub posiada wagę zepsutą) i pozwala na wyjazd na drogę publiczną nie zważonego pojazdu, to oznacza, że godzi się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji ma wpływ na wynikające z tego naruszenie zasad przewozu. Udokumentowanie chociażby próby realnych starań w tym zakresie może być bowiem podstawą do wykazania braku wpływu lub godzenia się nadawcy/załadowcy na powstanie naruszenia. Niewątpliwie godzeniem się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu przez załadowcę jest sytuacja, gdy nie podjął on żadnych działań w celu ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym.
Mając na uwadze powyższe rozważania WSA zauważył, że wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo ustalił stronę postępowania oraz stan faktyczny sprawy. Uwaga ta odnosi się również do oceny, jako prawidłowej kontroli drogowej ww. pojazdu, którym wykonywano przewóz ładunku; w szczególności pomiarów/ważenia pojazdu dokonano przy użyciu legalizowanych urządzeń pomiarowych w przystosowanym do tego miejscu ważenia,a z czynności kontrolnych sporządzono protokół. W opinii Sądu I instancji nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Według WSA naruszenia art. 10 k.p.a. nie traktuje się w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu. Dopiero wykazanie przez stronę, że brak możliwości zajęcia stanowiska oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, uniemożliwił podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, mogącej mieć przy tym wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych, a to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zauważył ponadto, że pismem z 9 sierpnia 2018r. skarżący został zawiadomiony o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów jak również prawie do zgłaszania żądań.
W konsekwencji WSA nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego jak też wskazanych w skardze przepisów procesowych, a zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślił, że stan faktyczny sprawy opisany w decyzji nie wymaga dodatkowych ustaleń, jest wyczerpujący, natomiast uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.
W skardze kasacyjnej M. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie prawa materialnego:
1. art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1,2, art. 64c, art. 140aa ust. 1,3 pkt 2, 4,140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b, ust. 2 p.r.d. poprzez błędną wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem;
2. art. 5 ustawy z 5 lipca 2018r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 1481) poprzez błędną wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem;
3. art. 41 u.d.p. poprzez błędną wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem;
4. § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 2022 ze zm.), poprzez błędną wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem;
5. art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z 15 listopada 1984r. prawo przewozowe (Dz.U. 1984 Nr 53 poz. 272) w zw. z art. 3531 i art. 535 Kodeksu cywilnego (dalej: "K.c") poprzez niezastosowanie.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, jak również naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż stroną postępowania i załadowcą był skarżący;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie, polegające na braku wypowiedzenia się co do treści wszystkich zarzutów wyrażonych w skardze oraz takie skonstruowanie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że brak jest możliwości odczytania toku rozumowania Sądu I instancji.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U.2021.2095 ze zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącą naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. Zakwestionowano w niej prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 30 października 2018r., w przedmiocie kary pieniężnej stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem tego stanowiska Sądu I instancji.
Stwierdzić należy, że jeżeli przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) wyznaczają i determinują normy prawa materialnego, w relacji do których normy procesowe pełnią jedynie funkcję instrumentalną, to oczywiste jest, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają właśnie normy prawa materialnego. To one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów. Siłą rzeczy więc, punktem wyjścia dla dokonywanego przez organ administracji ustalenia koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego w konkretnej sprawie są normy prawa materialnego.
Skoro tak, to za uzasadnione trzeba uznać stanowisko, że jeżeli postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie dotyczyło przypisania odpowiedzialności załadowcy za naruszenie przepisów o transporcie drogowym z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., to przedmiot postępowania w sprawie wyznaczała norma prawa materialnego rekonstruowana z ww. przepisu. Wskazana norma materialnoprawna wyznaczała więc ramy oraz zakres postępowania wyjaśniającego w rozpatrywanej sprawie oraz koniecznych do przeprowadzenia w tym postępowaniu ustaleń faktycznych.
Ustalenia te zaś, jak słusznie uznał Sąd I instancji, należało uznać za wystarczające dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, kwestionującego ustalenia organu dotyczące wystąpienia wobec niego przesłanek z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. oraz wskazanie, że powyższe świadczy o braku jego wpływu i godzenia się na powstanie naruszenia. Z niepodważonych skutecznie przez autora skargi kasacyjnej ustaleń faktycznych sprawy wynika, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dla wykazania, że nie miał wpływu i nie godził się na wyjazd przeładowanego pojazdu. Po załadunku pojazd nie był zważony, a jedynie w ten sposób można było sprawdzić czy jest normatywny. Jeżeli załadowca nie posiada wagi umożliwiającej takie ważenie (lub posiada wagę zepsutą) i pozwala na wyjazd na drogę publiczną nie zważonego pojazdu, to oznacza, że godzi się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji ma wpływ na wynikające z tego naruszenie zasad przewozu.
Tym samym zasadnie wskazano w zaskarżonym wyroku, że umożliwiając wyjazd pojazdu, skarżący niewątpliwie godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140aa w ust. 1 p.r.d.
Przypomnieć należy, że na gruncie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. załadowca podlega odpowiedzialności jako podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym i traktowany jest jak profesjonalista. Z tego wynika, że przepis posługuje się generalną i ogólną cechą podmiotu odsyłając do wszelkich czynności związanych z przewozem (por. wyrok NSA z 6 lipca 2021r., sygn. akt II GSK 1372/18).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Przepisy o drogach publicznych określające dopuszczalne naciski osi pojazdu, do których odwołuje się ustawodawca definiując w art. 2 pkt 35a p.r.d. "pojazd nienormatywny", to zarówno przepisy ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (u.d.p.), jak i przepisy dotyczące dróg zamieszczone w ustawie Prawo o ruchu drogowym i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. W przywołanym przepisie jest bowiem mowa o "przepisach o drogach publicznych", a nie o "przepisach ustawy o drogach publicznych". Sformułowanie użyte w art. 2 pkt 35a p.r.d. potwierdza więc, że intencją ustawodawcy było odesłanie szersze zakresowo niż tylko do ustawy o drogach publicznych. Regulacje odnoszące się do dróg publicznych zawarte są nie tylko w ustawie o drogach publicznych, ale także w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w aktach wykonawczych do tej ustawy. Z art. 1 p.r.d. jednoznacznie wynika, że zakres przedmiotowy jej regulacji dotyczy także zasad ruchu na drogach publicznych (art. 1 pkt 1). W związku z tym, że zakres przedmiotowy tej ustawy odnosi się również do zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do ruchu oraz zasad i warunków jego kontroli, a także wymagań w stosunku do innych jego uczestników, to jednak zawsze chodzi o ruch na drogach publicznych. Dlatego dla potrzeb stosowania tej ustawy prawodawca stworzył stosowne definicje, w tym również definicję drogi publicznej oraz drogi wewnętrznej, co nastąpiło poprzez odesłanie odpowiednio do art. 1 i art. 8 u.d.p. (art. 2 pkt 1a; art. 2 pkt 1b p.r.d.). Prowadzi to do wniosku, że regulacje dotyczące dróg, które są zawarte w u.d.p. oraz p.r.d., mają komplementarny charakter.
Niezależnie od dotychczas przedstawionych argumentów należy o tym wnioskować również na tej podstawie, że do 18 października 2012r. regulacje odnoszące się do odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym bez odpowiedniego zezwolenia zawarte były w ustawie u.d.p., a po tej dacie stanowiły już przedmiot unormowań ustawy p.r.d. W szczególności przepisy określające dopuszczalne naciski osi wielokrotnych pierwotnie były zawarte w ustawie u.d.p. (art. 41 ust. 1) i w wydanym z jej upoważnienia rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 28 marca 2003r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (§ 5 rozporządzenia). Od 1 maja 2004r. pozostawiono je jedynie w tym ostatnim rozporządzeniu wydanym na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wskazane przemieszczenie przepisów dotyczących odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych pomiędzy omawianymi ustawami miało charakter porządkowy, formalny i było związane z potrzebą dostosowania przepisów krajowych do postanowień dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. Nie ulega wątpliwości, że treść § 5 pow/pow rozporządzenia w wersji obowiązującej od 1 maja 2004r. jest ścisłym odwzorowaniem treści pkt 3.5 załącznika nr 1 do tej dyrektywy. Usunięcie przepisów określających dopuszczalne naciski osi wielokrotnych z ustawy o drogach publicznych i pozostawienie ich w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, niczego więc nie zmieniło w odniesieniu do przedmiotu regulacji, a co za tym idzie także zakresu jej stosowania. Z merytorycznego punktu widzenia przepisy tego rozporządzenia trzeba więc traktować jako "przepisy o drogach publicznych" (por. m.in. wyrok NSA z 9 października 2018r., sygn. akt II GSK 2932/16).
Wbrew więc stanowisku strony skarżącej, przepisy rozporządzenia mogą stanowić podstawę ustalenia "nienormatywności" pojazdu w zakresie dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych. Określone w nich parametry nacisku osi nie stanowią jedynie warunków dopuszczalności pojazdu do ruchu. Naruszające zasadę racjonalności działań prawodawcy, a co za tym idzie również funkcjonalności przyjmowanych przez niego rozwiązań byłoby bowiem przyjęcie, że pojazd musi spełniać określone wymagania w zakresie maksymalnych nacisków osi wielokrotnych jedynie na użytek i na etapie dopuszczenia do ruchu i jednocześnie że wymagania te miałyby nie obowiązywać po dopuszczeniu pojazdu do ruchu, tj. podczas wykonywania przejazdów po drogach publicznych (por. m.in. wyroki NSA z 10 marca 2020r., sygn. akt II GSK 4312/17 9 lipca 2019r., sygn. akt II GSK 1093/17). Wskazanie warunków dopuszczenia pojazdu do ruchu zachowuje bowiem swój sens, gdy określone nimi parametry są stosowane i egzekwowane w odniesieniu do pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym po drogach publicznych (por. wyrok NSA z 27 listopada 2020r., sygn. akt II GSK 651/18), co potwierdza także art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 96/53/WE.
Nie jest też zasadny pogląd, że w rozpatrywanej sprawie doszło do niewłaściwego zastosowania art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, art. 64 c w związku z art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit b p.r.d. Jeżeli bowiem w świetle art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach p.r.d., zaś w rozpatrywanej sprawie nie zostały skutecznie podważone, stwierdzono przekroczenia, to kontrolowany w rozpatrywanej sprawie pojazd należało kwalifikować, jako nienormatywny w rozumieniu przywołanego przepisu prawa.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że WSA dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego, z której wynika, że w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazdami nienormatywnymi mogą być nie tylko pojazdy posiadające pojedynczą oś napędową, o których stanowi art. 41 ust. 1 u.d.p., ale również pojazdy wieloosiowe, dla których dopuszczalne naciski osi określone zostały w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych.
Wystarczającej podstawy do twierdzenia o braku zgodności z prawem uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stanowi również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, jak również zarzut naruszenia 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż stroną postępowania i załadowcą był skarżący. Nie doszło również do zarzucanego naruszenia § 3 ust. 1 pkt 11 oraz § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r., oraz art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z 15 listopada 1984r. prawo przewozowe w zw. z art. 3531 i art. 535 Kodeksu cywilnego.
Nie sposób też zarzucić Sądowi I instancji sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku z naruszeniem warunków określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może zostać w sposób skuteczny sformułowany jedynie wówczas gdy uzasadnienie poddanego kontroli instancyjnej wyroku nie pozwala na przeprowadzenie tej kontroli z uwagi na niemożność odtworzenia toku rozumowania Sądu I instancji, brak motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia czy sprzeczność wywodów Sądu lub ich sprzeczność z rozstrzygnięciem wyroku. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Jak bowiem przyjmuje judykatura, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli Sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017r., II GSK 5181/16). Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI