II GSK 1123/25

II GSK 1123/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1931/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-05
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 8, art. 15, art. 75 par. 1, art. 77, art. 80, art. 104, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
art. 86a, art. 103 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant asystent sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. M. Sp. z o.o. w Dz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1931/24 w sprawie ze skargi G. M. Sp. z o.o. w Dz. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 16 grudnia 2019 r. nr PORZI.503.89.2018.KS.4 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. M. Sp. z o.o. w Dz. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1931/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. Spółki z o.o. z siedzibą w D. (dalej: skarżąca, Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: GIF) z dnia 16 grudnia 2019 r. nr PORZI.503.89.2018.KS.4. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Decyzją z 9 sierpnia 2016 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Olsztynie (dalej: WIF) udzielił zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie [...] położonej w D. przy ul. [...] na rzecz J. B. Zezwolenie to zostało następnie zmienione decyzją z 21 czerwca 2017 r. w zakresie podmiotu posiadającego zezwolenie na G. Sp. z o.o. z siedzibą w D.
W dniach 4-7 września 2017 r. inspektorzy farmaceutyczni z WIF przeprowadzili kontrolę doraźną w ww. Spółce. Pismem z 24 października 2017 r. WIF zwrócił się do Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Rzeszowie (dalej: WIF w Rzeszowie) z prośbą o pomoc w ustaleniu, czy produkty lecznicze Maxigra Go 0,025 g x 2 tabl. (20 opakowań) i Maxon active 0,025 g x 2 tabl. (35 opakowań), sprzedane przez skarżącą, zostały wprowadzone na stan magazynowy apteki ogólnodostępnej pod nazwą [...], położonej w P. przy ul. [...] prowadzonej przez J. H., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą: J. WIF w Rzeszowie przeprowadził 2 listopada 2017 r. kontrolę doraźną w aptece [...]. W trakcie kontroli ustalono, że apteka [...] zakupiła wybrane produkty lecznicze od podmiotu nieuprawnionego, tzn. J. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: F., którą następnie przekształcił się w jednoosobową spółkę kapitałową – skarżącą. W okresie od 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. apteka [...] zakupiła od skarżącej produkty lecznicze Maxigra Go 0,025 g x 2 tabl. (20 opakowań) i Maxon active 0,025 g x 2 tabl. (35 opakowań). Ustalono również, że apteka [...] zakupiła inne produkty lecznicze: Vita Buerlecithin płyn 1000 ml (11 opakowań), Controloc 20 Control tabl. x 14 tabl. (20 opakowań), Polprazol MAX 20 mg kaps. (30 opakowań), Aflavic 600 mg x 30 tabl. (10 opakowań), Espumisan 40 mg x 100 kaps. (30 opakowań), Stodal syrop 200 ml (10 opakowań), Rostil 250 mg x 30 tabl. (30 opakowań).
W piśmie z 4 grudnia 2017 r. skarżąca wskazała, że od 20 stycznia 2017 r. do 14 maja 2017 r. dokonywała sprzedaży wysyłkowej przy pomocy portalu internetowego A. W tym okresie dokonano sprzedaży wysyłkowej dla S. H. (3 zakupy). Na portalu internetowym S. H. zamawiał pojedyncze pozycje towarowe, po kolei, pozycja po pozycji. Następnie, już po wysyłce proszono skarżącą o wystawienie faktury VAT na przedsiębiorcę J. Dalej skarżąca wskazała, że S. H., jako osoba fizyczna zamawiająca towar za pośrednictwem internetu, podająca swoje dane adresowe jako dane domowe do odbioru towaru oraz wskazująca status płatności za dostarczony towar za pobraniem i płacąc przy odbiorze, działał jako osoba fizyczna, a nie przedsiębiorca. Powziąwszy informację o tym, że J. H. posiada zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, skarżąca wystawiła faktury korygujące, w których jako nabywcę wskazano S. H.
Decyzją z 27 lipca 2018 r. WIF, na podstawie art. 112 ust. 2, art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a, art. 68 ust. 3k P.f., § 4 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia MZ z 26 marca 2015 r. oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) - cofnął skarżącej zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie [...] w D. przy ul. [...].
Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji, po rozpoznaniu którego GIF decyzją z 16 grudnia 2019 r., na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86a P.f., art. 4 ustawy z 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 959) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy ww. decyzję WIF.
Organ odwoławczy uznał, że w skarżącej aptece doszło do naruszenia art. 86a P.f., ponadto był prowadzony obrót hurtowy produktami leczniczymi, potwierdzony fakturami VAT, co stoi w sprzeczności z art. 87 ust. 2 P.f. Dokonany obrót nie był detaliczny, ponieważ sprzedane produkty lecznicze zostały wprowadzone na stan magazynowy apteki [...] prowadzonej przez J. H. i były dalej odsprzedawane pacjentom. Zaistniała sytuacja wypełniała dyspozycję normy prawnej z art. 86a P.f. stanowiącej o zakazie zbywania produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu.
GIF wskazał, że skarżąca apteka trzykrotnie zrealizowała zamówienie od podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną. Realizując zamówienia z konta na portalu A. S. H., apteka de facto dokonała zbycia produktów leczniczych do innej apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez J. H. Skarżąca wystawiała faktury na rzecz J. w krótkim odstępie czasu po złożeniu zamówienia. W ocenie GIF skarżąca posiadała zatem informacje o tym, że stroną transakcji nie był S. H. Fakt ten nie wpłynął jednak na dalszy sposób prowadzenia działalności przez skarżącą. Nie zwrócono również uwagi, że składane zamówienia były opłacane za pobraniem, obejmowały ilości produktów znacznie przekraczające normalne zużycie przez osobę fizyczną, co mogło wskazywać na niemedyczny cel zakupu. W tym kontekście organ uznał za niewiarygodne stanowisko skarżącej, że informacje o tym, że J. H. może być dysponentem zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, uzyskała dopiero w chwili odbioru protokołu kontroli WIF, zaś ostatecznie informację tę powzięła po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GIF, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości.
Wyrokiem z 29 września 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 568/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydane w sprawie decyzje GIF i WIF. Zdaniem Sądu istotne w sprawie okoliczności faktyczne nie zostały ustalone, a przeprowadzone postępowanie nie dowiodło popełnienia przez skarżącą zarzucanych jej czynów. Sąd uznał, że organ, prowadząc postępowanie, naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez dowolną ocenę materiału dowodowego, pominięcie dowodów przedstawionych przez skarżącą oraz nieuwzględnienie złożonych przez nią wniosków dowodowych i wyjaśnień w sprawie.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej złożonej od tego wyroku przez GIF Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 330/21 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 29 września 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
NSA stwierdził, że zasadny był postawiony w skardze kasacyjnej GIF zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Uznał, że słuszne było stanowisko GIF, że złożone przez skarżącą wnioski dowodowe w istocie nie zmierzały do ustalenia nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz koncentrowały się wyłącznie na okolicznościach co prawda istotnych dla sprawy, ale już udowodnionych zebranymi w sprawie dowodami. NSA zastrzegł jednak, że nie oznacza to, że podziela stanowisko GIF, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia wniosek, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło do zbycia z skarżącej apteki ogólnodostępnej produktów leczniczych do innej apteki ogólnodostępnej, a więc do naruszenia art. 86a P.f., co w konsekwencji obligowało do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. NSA stwierdził, że w sytuacji uznania zasadności zarzutów kasacyjnych i stwierdzenia, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy oraz brakiem jakichkolwiek wywodów prawnych Sądu pierszej instancji w zakresie wykładni art. 86a P.f. i jego zastosowania w rozpoznawanej sprawie, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że zasadniczą kwestią prawną wymagającą wyjaśnienia jest to, czy przez wykorzystywanie mechanizmu sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych za pomocą "pośrednika", tj. osoby fizycznej składającej zamówienie poprzez portal internetowy typu a., mogło dojść do obejścia art. 86a P.f. Sąd pierwszej instancji, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji GIF, powinien rozważyć, czy organ, który nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny tych dowodów. Sąd pierwszej instancji został też zobowiązany do odniesienia się co do prawidłowości ustaleń organu, że w rozpoznawanej sprawie doszło do zbycia produktów leczniczych z apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w D. prowadzonej przez skarżącą do innej apteki ogólnodostępnej położonej w P. prowadzonej przez J. H. NSA wskazał też, że Sąd pierwszej instancji powinien rozważyć, jaki jest zakres obowiązków podmiotów prowadzących apteki internetowe, czy w ramach weryfikacji zamówienia podmiot prowadzący sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych może odmówić wydania go z powołaniem na treść art. 96 ust. 5 P.f, czy może też tak postąpić w oparciu o przepis § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MZ z 26 marca 2015 r., czy skarżąca, realizując zamówienie S. H., we właściwy sposób zrealizowała obowiązki wynikające z rozporządzenia, czy ilość i przeznaczenie zamówionych produktów leczniczych wchodzi w zakres badania podmiotów dokonujących sprzedaży wysyłkowej w ramach apteki internetowej.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1931/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki na decyzję GIF z dnia 16 grudnia 2019 r. nr PORZI.503.89.2018.KS.4.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wyjaśnił, że rozpoznał sprawę, uwzględniając w pełnym zakresie ocenę prawną i wskazania wyrażone przez NSA w wyroku z 9 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 330/21. WSA wskazał na treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne oraz rozporządzenia MZ z 26 marca 2015 r. przypominając, że zgodnie z art. 86a P.f. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zakwestionowanych transakcji sprzedaży produktów farmaceutycznych) zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu. Stwierdził, że z normy tej wynika jednoznaczny zakaz zbywania produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną innej aptece ogólnodostępnej. Apteka ogólnodostępna nie może zatem dokonywać transakcji, której okoliczności wskazują, że może prowadzić do zbycia produktów nie w kierunku pacjenta, lecz do innej apteki ogólnodostępnej. WSA wskazał też, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli aptek naruszyła przepis art. 86a. Stwierdził, że z przepisu tego wynika m.in., że naruszenie zakazu sprzedaży produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną innej aptece ogólnodostępnej skutkuje obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia udzielonego na prowadzenie apteki, z której dokonano takiej sprzedaży. Cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki jest rodzajem sankcji administracyjnej opartej na zasadzie odpowiedzialności o charakterze obiektywnym. Jej zastosowanie jest niezależne od wystąpienia winy (a więc stosunku psychicznego podmiotu do popełnionego czynu) po stronie podmiotu, na który nakładana jest sankcja. Zastosowanie art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. wymaga ustalenia w toku postępowania administracyjnego, że doszło do naruszenia art. 86a P.f., a zatem organ administracji powinien zweryfikować, czy doszło w szczególności do sprzedaży produktów leczniczych z apteki ogólnodostępnej na rzecz innej apteki ogólnodostępnej (de facto na rzecz podmiotu prowadzącego taką aptekę – w ramach prowadzonej przez ten podmiot działalności gospodarczej).
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy Inspekcji Farmaceutycznej orzekające w tej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, nie naruszając w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 i 3 ani art. 136 k.p.a. GIF zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a także prawidłowo ten materiał oceniając w świetle okoliczności istotnych z punktu widzenia właściwych przepisów prawa materialnego. Sposób procedowania przez GIF oraz uzasadnienie decyzji nie dają podstaw do uznania, że naruszona została zasada zaufania do organów władzy publicznej. WSA podkreślił, że z wiążącej oceny dokonanej w wyroku NSA z 9 maja 2024r. wynika, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczył, że ponownie rozpoznając sprawę uznał, że tenże materiał dowodowy dawał organom administracji podstawy do ustalenia, że skarżąca dokonała sprzedaży produktów leczniczych na rzecz podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przyjmując – w świetle oceny prawnej wyrażonej przez NSA – że skarżąca powinna przy realizacji zamówień złożonych przez portal a. z wykorzystaniem konta S. H. zastosować się do wymagań określonych w rozporządzeniu MZ z 26 marca 2015 r., uznał, że z materiału dowodowego nie wynika, żeby skarżąca naruszyła wymaganie określone tym aktem normatywnym. W szczególności skarżąca zapewniła, żeby spełnione zostały wymaganie z § 7 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia (identyfikacja placówki wysyłającej, odbiorcy i miejsca dostarczenia produktu). Formalnie nie było również podstaw do odmowy wydania produktu leczniczego na podstawie któregokolwiek z punktów art. 96 ust. 5 P.f. W szczególności nie można przyjąć, że okoliczności sprawy pozwalały na uzasadnione podejrzenie, że sprzedawane produkty lecznicze mogą być zastosowane w celu pozamedycznym (art. 96 ust. 5 pkt 2 P.f.), gdyż "zastosowanie w celu pozamedycznym" należy interpretować jako użycie produktu leczniczego w celu innym niż medyczny, a nie jako czynność związaną z obrotem produktem leczniczym (np. dalsze odsprzedanie takiego produktu).
Niemniej jednak WSA stwierdził, że – niezależnie od obowiązków związanych ze sprzedażą wysyłkową, czy z możliwością odmowy wydania produktu leczniczego z powodów określonych w art. 96 ust. 5 P.f. – skarżącą obowiązywał równolegle zakaz zbywania produktów leczniczych aptece ogólnodostępnej. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca przyjęła i zrealizowała trzy zamówienia, z których każde dotyczyło prawie lub znacznie ponad sto opakowań produktów (łącznie niemal 400 opakowań produktów). Tylko kilkadziesiąt spośród nich stanowiło tabletki na potencję pakowane po 2 sztuki w opakowaniu. Zakwestionowane transakcje dotyczyły również szeregu innych produktów, przy czym zrealizowane zamówienia obejmowały od kilku do kilkudziesięciu sztuk danego produktu (np. 40 opakowań syropu dla dzieci Sambucol, czy 20 opakowań syropu dla dzieci Solbaby Tussi, 20 opakowań po 12 saszetek produktu o nazwie Sambucol Baby dla niemowląt), co potwierdza ocenę GIF, że sprzedaż nie miała charakteru detalicznego. Zamówienia te zostały wprawdzie złożone przez S. H., jednak w dniu sprzedaży (lub zaraz po tym dniu) skarżąca na prośbę tej osoby wystawiała faktury, z których wynika, że rzeczywistym nabywcą miał być przedsiębiorca J. W takiej sytuacji skarżąca - jako profesjonalny uczestnik obrotu produktami leczniczymi - powinna była zweryfikować, czy dokonuje obrotu detalicznego (czyli w kierunku do pacjenta w celu zaspokojenia jego potrzeb leczniczych), a nadto, czy rzeczywisty nabywca wskazany przez osobę, która złożyła zamówienia nie prowadzi apteki ogólnodostępnej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie chodziło tutaj o jedną, lecz o trzy transakcje przebiegające według tego samego schematu. Zatem co najmniej na etapie realizacji drugiego z zamówień złożonych formalnie przez S. H. i po kolejnej prośbie o wystawienie faktury na J. H., skarżąca powinna powziąć wątpliwość, że zamówienia pochodzą od S. H. i sprawdzić dane wskazywanego potem nabywcy (J. H.) np. w rejestrze zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby skarżąca takiej weryfikacji się podjęła. Materiał dowodowy wskazuje natomiast, że skarżąca przyjęła (przez wystawienie faktur), że rzeczywistym nabywcą sprzedawanych produktów leczniczych była J. H., a zatem – co nie jest sporne – osoba prowadząca aptekę ogólnodostępną.
W związku z tym – w ocenie Sądu pierwszej instancji - za niezasadne należy uznać argumenty skarżącej odwołujące się do unormowań prawa cywilnego zawartych w art. 70 czy art. 544 kodeksu cywilnego. W okolicznościach tej sprawy nie można przyjąć, że złożenie zamówienia przez portal a. przy użyciu konta S. H. oraz wydanie zamówionych produktów przewoźnikowi dowodzi tego, że sprzedaż została dokonana przez skarżącą na rzecz S. H. Skarżąca trzykrotnie bowiem potwierdziła (przez wystawienie faktur) tuż po realizacji wspomnianych zamówień, że w istocie sprzedała zamówione produkty J., a zatem przyjmowała konsekwentnie i akceptowała to, że S. H. owe zamówienia składał w imieniu J. Z kolei zmiana stanowiska skarżącej w tym zakresie (wystawienie faktur korygujących) była jedynie reakcją na ustalenia kontroli przeprowadzonej przez WIF. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że nie kwestionuje przy tym twierdzeń skarżącej (zawartych m.in. w odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz w piśmie procesowym z 28 sierpnia 2024 r.), że skarżąca ostateczne informacje na temat posiadania przez J. H. zezwolenia na prowadzenie apteki uzyskała dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Istotne jest jednak to, że tę okoliczność skarżąca powinna była zweryfikować na etapie potwierdzania (przez wystawienie pierwotnych faktur), że sprzedaż produktów nastąpiła na rzecz J.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że do zmiany powyższej oceny nie mogła też doprowadzić argumentacja skarżącej odnosząca się do zmiany brzmienia art. 86a P.f. dokonanej z dniem 6 czerwca 2019 r. ustawą z 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 499). Wskazany przepis zarówno w dacie dokonywania zakwestionowanej sprzedaży, jak i po nowelizacji wskazanej przez skarżącą zabrania dokonywania zbycia produktów leczniczych z apteki ogólnodostępnej do apteki ogólnodostępnej. Naruszenie tego przepisu – tak w czasie dokonywania spornych transakcji, jak i po wskazanej nowelizacji, w tym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji – jest penalizowane w ten sam sposób określony w art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. - obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Zdaniem WSA nie mogła zostać uwzględniona argumentacja skarżącej wyrażona w piśmie procesowym z 28 sierpnia 2024 r., odnosząca się do kwestii nowelizacji art. 103 P.f. przez dodanie w tym artykule ust. 1b, zgodnie z którym W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, wojewódzki inspektor farmaceutyczny może odstąpić od cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jeżeli stwierdzi, że waga naruszenia prawa jest znikoma. Wskazana nowelizacja prawa nastąpiła z dniem 1 listopada 2023 r., a zatem prawie 4 lata po wydaniu zaskarżonej decyzji i wobec tego nie może stanowić wzorca kontroli rozstrzygnięcia administracyjnego wydanego w czasie, kiedy norma ta nie obowiązywała. Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że chybiona jest argumentacja skarżącej oparta na treści art. 189e k.p.a. Przepis ten przewiduje wprawdzie brak karalności, w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, jednakże: 1) unormowanie to odnosi się do nakładania administracyjnych kar pieniężnych (a nie jakichkolwiek sankcji przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego) oraz 2) wyłącznie karalności wynika z działania siły wyższej, a więc zdarzenia o charakterze zewnętrznym wobec sprawcy i nadzwyczajnym, które nie mogło być przewidziane przez sprawcę i sprawca nie mógł temu zdarzeniu zapobiec mimo dołożenia najwyższej staranności (a nie dokonania sprzedaży produktów leczniczych na rzecz określonego podmiotu, bez zweryfikowania przez sprzedawcę czy nabywca posiada zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej).
Od powyższego wyroku G. sp. z o.o. z siedzibą w D. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 86a p.f. przez niewłaściwe zastosowanie poprzez błędne uznanie, iż skarżąca w okolicznościach niniejszej sprawy dokonała zbycia produktów leczniczych do innej apteki;
2. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 86a p.f. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie że w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiły podstawy do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej;
3. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 86a ust. 1 pkt 1 p.f. poprzez ich błędną wykładnię tj. pominięcie zasady aktualności, skutkujące wydaniem zaskarżonego wyroku bez uwzględnienia brzmienia art. 86a ust. 1 pkt 1 p.f. obowiązującego na dzień wydania decyzji II instancji: co w konsekwencji doprowadziło do
4. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 2 i art. 86a p.f. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że cofając zezwolenie na prowadzenie apteki organy administracji nie naruszyły przepisów P.f., w sytuacji, w której nie zachodziły przesłanki do uznania, że skarżąca zbyła produkty lecznicze do apteki ogólnodostępnej;
II. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 15, art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, braku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz odniesienia się do całokształtu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, błędne ustalenie stanu faktycznego i okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
2. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopatrzenie się nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego przez organy administracji, polegającego na dokonaniu przez organy administracji dowolnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych, jakoby w okolicznościach niniejszej sprawy poprzez następcze wystawienie faktur już po dokonaniu wysyłki produktów, które to faktury zostały skorygowane, doszło do zbycia produktów leczniczych do apteki ogólnodostępnej, w sytuacji gdy zamawiającym była osoba fizyczna, która odebrała produkty w miejscu swojego zamieszkania,
3. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz braku uzasadnienia wyroku spełniającego przewidziane przez przepisy prawa wymogi,
4. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. art. 190 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez uwzględnienia wytycznych oraz wykładni dokonanych w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca podniosła zarzuty skonstruowane w oparciu o obie podstawy kasacyjne.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. przez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz brak uzasadnienia wyroku spełniającego przewidziane przez przepisy prawa wymogi - należy uznać go za chybiony.
W art. 141 § 4 p.p.s.a. określono obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku, do których zalicza się: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., co umożliwia odtworzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji oraz przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Podkreślić należy, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować jedynie kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd, które wyznacza przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że naruszenie tego przepisu miałoby miejsce tylko, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Dodać należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować trafności zajętego przez sąd stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego.
Przed odniesieniem się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że zaskarżony wyrok został wydany w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2024 r. (sygn. akt II GSK 330/21), którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 568/20) i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Zastosowanie w sprawie znajduje zatem art. 190 p.p.s.a. stanowiący, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie to odnosi się zarówno do prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania.
W wyroku z dnia 9 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednoznacznie, że organy zgromadziły kompletny, wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i słuszne było stanowisko organu, że złożone przez stronę skarżącą wnioski dowodowe nie zmierzały do ustalenia nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz wyłącznie okoliczności co prawda istotnych dla sprawy, ale już udowodnionych zebranymi w sprawie dowodami. W związku z tym za bezzasadne należy uznać zarzuty podniesione w pkt II.1 i II.2 skargi kasacyjnej, wskazujące na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 15, art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 81 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 185 § 1 i art. 190 p.p.s.a. realizując wszystkie zalecenia zawarte w wyroku NSA z dnia 9 maja 2024 r. W wyroku tym NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji, powinien rozważyć, czy organ dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny tych dowodów oraz czy ocena ta jest wynikiem logicznego ciągu powiązanych ze sobą poszczególnych środków dowodowych, na których organ oparł swoją decyzję i nie nosi cech dowolności. Sąd powinien odnieść się co do prawidłowości ustaleń organu, że w rozpoznawanej sprawie doszło do zbycia produktów leczniczych z apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez skarżącą do innej apteki ogólnodostępnej prowadzonej przez J. H. Sąd powinien się wypowiedzieć, czy słuszne było stanowisko skarżącej, że nabywcą produktów leczniczych zamówionych w aptece skarżącej był wyłącznie S. H. jako osoba fizyczna, czy też stanowisko organu, że S. H. nabył te produkty jako "pośrednik" przedsiębiorstwa żony J. H. prowadzącej inną aptekę ogólnodostępną. Sąd winien rozważyć, jaki jest zakres obowiązków podmiotów prowadzących apteki internetowe, czy w ramach weryfikacji zamówienia podmiot prowadzący sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych może odmówić wydania go z powołaniem na treść art. 96 ust. 5 P.f., czy może też tak postąpić w oparciu o przepis § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MZ z 26 marca 2015 r., czy skarżąca, realizując zamówienie S. H., we właściwy sposób zrealizowała obowiązki wynikające z rozporządzenia, czy ilość i przeznaczenie zamówionych produktów leczniczych wchodzi w zakres badania podmiotów dokonujących sprzedaży wysyłkowej w ramach apteki internetowej. NSA podkreślił przy tym, że zasadniczą kwestią prawną wymagającą wyjaśnienia jest to, czy poprzez wykorzystywanie mechanizmu sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych za pomocą "pośrednika", tj. osoby fizycznej składającej zamówienie poprzez portal internetowy typu a., mogło dojść do obejścia art. 86a P.f., tj. zakazu sprzedaży produktów leczniczych pomiędzy aptekami ogólnodostępnymi.
Sąd pierwszej instancji do wszystkich wskazanych wyżej uwag się zastosował stwierdzając, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, nie naruszając w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania czy też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Sąd uznał, że z materiału dowodowego nie wynika, żeby skarżąca naruszyła wymaganie określone w rozporządzeniu MZ z 26 marca 2015 r. W szczególności spełnione zostały wymaganie z § 7 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia (identyfikacja placówki wysyłającej, odbiorcy i miejsca dostarczenia produktu). Formalnie nie było też podstaw do odmowy wydania produktu leczniczego na podstawie któregokolwiek z punktów art. 96 ust. 5 P.f. W szczególności okoliczności sprawy nie pozwalały na uzasadnione podejrzenie, że sprzedawane produkty lecznicze mogą być zastosowane w celu pozamedycznym (art. 96 ust. 5 pkt 2 P.f.), gdyż "zastosowanie w celu pozamedycznym" należy interpretować jako użycie produktu leczniczego w celu innym niż medyczny, a nie jako czynność związaną z obrotem produktem leczniczym (np. dalsze odsprzedanie takiego produktu). Niemniej jednak Sąd pierwszej instancji stwierdził, że – niezależnie od obowiązków związanych ze sprzedażą wysyłkową, czy z możliwością odmowy wydania produktu leczniczego z powodów określonych w art. 96 ust. 5 P.f. – skarżącą obowiązywał równolegle zakaz zbywania produktów leczniczych aptece ogólnodostępnej, który to zakaz skarżąca naruszyła realizując sporne zamówienia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Brak naruszeń przepisów rozporządzenia MZ z 26 marca 2015 r. oraz art. 95 ust. 5 P.f. nie wykluczał możliwości stwierdzenia, naruszenia przez skarżącą art. 86a P.f.
Podkreślić należy, że w wyroku z dnia 9 maja 2024 r. NSA wskazał, że to przepis prawa materialnego wyznacza zakres ustaleń faktycznych, niezbędnych do oceny przesłanek do zastosowania lub odmowy zastosowania przewidzianej w tym przepisie sankcji administracyjnej. Stwierdził jednocześnie, że w tej sprawie takim przepisem materialnym, w oparciu o który organ zastosował wobec skarżącej sankcję administracyjną w postaci cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, był art. 86a P.f. w związku z art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. w przypadku naruszenia art. 86a P.f. wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
W tej sytuacji, wbrew zarzutom skarżącej, Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił zaskarżoną decyzję w oparciu o treść tych przepisów, a nie - jak oczekuje skarżąca - z uwzględnieniem art. 86a ust. 1 pkt 1 P.f. obowiązującego na dzień wydania decyzji organu odwoławczego. Wskazać przy tym trzeba, że stosownie do art. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 959), zmieniającą treść art. 86a P.f., do kontroli, inspekcji lub postępowań administracyjnych wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, art. 86a P.f. zarówno w dacie dokonywania zakwestionowanej sprzedaży, jak i po nowelizacji, zakazuje dokonywania zbycia produktów leczniczych z apteki ogólnodostępnej do apteki ogólnodostępnej. Naruszenie tego przepisu – tak w czasie dokonywania spornych transakcji, jak i po wskazanej nowelizacji, w tym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji – skutkuje obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów jest prawidłowa. Sąd trafnie stwierdził, że z art. 86a P.f. wynika jednoznaczny zakaz zbywania produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną innej aptece ogólnodostępnej. Apteka ogólnodostępna nie może zatem dokonywać transakcji, której okoliczności wskazują, że zbywane produkty nie sa kierowane do pacjenta, lecz do innej apteki ogólnodostępnej. WSA zasadnie też przyjął, że z art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. wynika, że naruszenie zakazu sprzedaży produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną innej aptece ogólnodostępnej skutkuje obligatoryjnym cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki, z której dokonano takiej sprzedaży. Cofnięcie stanowi sankcję administracyjną opartą na zasadzie odpowiedzialności o charakterze obiektywnym, której zastosowanie jest niezależne od wystąpienia winy podmiotu, na który jest nakładana.
Trafne są również wnioski Sądu pierwszej instancji dotyczące prawidłowości zastosowania omówionych wyżej przepisów art. 86a i art. 103 ust. 1 pkt 2 P.f. w stanie faktycznym sprawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca przyjęła i zrealizowała trzy zamówienia (pierwotnie składane przez S. H., na które następnie wystawiono faktury na przedsiębiorcę – J.), z których każde dotyczyło prawie lub znacznie ponad sto opakowań produktów (łącznie niemal 400 opakowań produktów). Schemat tych transakcji za każdym razem był taki sam. Zamówienia składane były przez S. H., jednak w dniu sprzedaży lub zaraz po nim, skarżąca na jego prośbę wystawiała faktury, z których wynika, że rzeczywistym nabywcą była przedsiębiorca J. W tych okolicznościach, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, co najmniej od realizacji drugiego z zamówień złożonego formalnie przez S. H. i po kolejnej prośbie o wystawienie faktury na J. H., skarżąca - jako profesjonalny uczestnik obrotu produktami leczniczymi - powinna była zweryfikować, czy dokonuje obrotu detalicznego (czyli do pacjenta w celu zaspokojenia jego potrzeb leczniczych) oraz czy rzeczywisty nabywca, wskazywany na fakturze, nie prowadzi apteki ogólnodostępnej. Skarżąca wobec powtarzającego się schematu zamówień, dochowując należytej staranności powinna powziąć wątpliwość czy zamówienia te pochodzą faktycznie od S. H., czy też on tylko pośredniczy w transakcji oraz sprawdzić dane wskazywanego w fakturze nabywcy (J. H.) np. w rejestrze zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych. Materiał dowodowy sprawy nie wskazuje aby skarżąca taką weryfikacji przeprowadziła, a wystawiając faktury, skarżąca przyjęła, że rzeczywistym nabywcą sprzedawanych produktów leczniczych była J. H. – osoba prowadząca aptekę ogólnodostępną.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, że złożenie zamówienia przez portal A. przy użyciu konta S. H. oraz wydanie zamówionych produktów przewoźnikowi dowodzi sprzedaży na jego rzecz. Skarżąca bowiem trzykrotnie potwierdziła (przez wystawienie faktur) tuż po realizacji wspomnianych zamówień, że w istocie sprzedała zamówione produkty J. i w ten sposób aż do czasu kontroli przeprowadzonej przez WIF, przyjmowała i konsekwentnie akceptowała, że S. H. zamówienia składał w imieniu J. Oceny tej nie podważają zawarte w skardze kasacyjnej wywody odnoszące się do znaczenia faktu wystawienia faktur. Akceptacja stanowiska skarżącej prowadziłaby do obejścia w prosty sposób określonego w art. 86a P.f. zakazu sprzedaży produktów leczniczych pomiędzy aptekami ogólnodostępnymi,
Należy pamiętać, że art. 86a (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) wprowadzono do ustawy Prawo farmaceutyczne na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 788) uzanjać, że konieczne jest zapewnienie skutecznego nadzoru organów państwowych nad procesem dystrybucji produktów leczniczych, który osiągnął "nieakceptowany społecznie poziom patologii" i uniemożliwia zapewnienie stałego dostępu do ważnych produktów leczniczych, których brak może spowodować trwałe i niekorzystne następstwa zdrowotne. Zmiany miały ograniczyć zjawisko tzw. "dystrybucji odwróconej" produktów leczniczych, a niezbędne do realizacji tego było wyposażenie Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej w kompetencje monitorowania, nadzoru i kontroli rozmieszczenia w łańcuchu dystrybucji produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (zob.: Sejm RP VII. kadencji druk sejmowy nr 2997).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela też stanowisko Sądu pierwszej instancji, żew okolicznościach sprawy nie mogła być uwzględniona argumentacja skarżącej odnosząca się do nowelizacji art. 103 P.f. przez dodanie ust. 1b. Przepis ten wprowadzono z dniem 1 listopada 2023 r., na podstawie art. 2 pkt 13 lit. a ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1938), a zatem prawie 4 lata po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wobec tego nie mógł on stanowić wzorca kontroli rozstrzygnięcia administracyjnego wydanego w czasie, kiedy nie obowiązywał.
Wobec powyższego zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego podniesione w pkt I.1 – I.4 skargi kasacyjnej należy uznać za bezzasadne.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).