II GSK 1120/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-24
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo farmaceutycznereklama aptekkara pieniężnaprawo administracyjneochrona zdrowiasąd administracyjnyskarga kasacyjnainterpretacja przepisów

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki farmaceutycznej, uznając reklamę produktów za pośrednią reklamę aptek, mimo braku bezpośredniego wskazania aptek w spotach.

Spółka D. S.A. została ukarana za prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych poprzez emisję spotów reklamujących produkty marki "D. P.". Sądy administracyjne uznały, że reklama produktów, ze względu na podobieństwo logo, stanowiła pośrednią reklamę sieci aptek "D. Apteka [...]", co jest zakazane. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. wadliwe uzasadnienie wyroku WSA i błędną wykładnię przepisów o zakazie reklamy aptek. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że reklama produktów mogła być postrzegana jako reklama aptek, a kara pieniężna została nałożona prawidłowo.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego o nałożeniu kary pieniężnej za prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych. Spółka emitowała w latach 2017-2018 spoty telewizyjne reklamujące produkty marki "D. P.". Organy Inspekcji Farmaceutycznej oraz Sąd pierwszej instancji uznały, że ze względu na podobieństwo logo "D. P." do oznaczenia sieci aptek "D. Apteka [...]", reklama produktów stanowiła pośrednią reklamę aptek, co jest zakazane przez art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów o zakazie reklamy aptek i karze pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił zarzuty. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a zarzut dotyczący błędnego uzasadnienia nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. W kwestii reklamy, NSA podzielił stanowisko sądów niższych instancji, że podobieństwo logo produktu i sieci aptek mogło prowadzić konsumentów do skojarzenia reklamy produktów z konkretnymi aptekami, co stanowiło niedozwoloną reklamę apteki. Sąd podkreślił, że definicja reklamy apteki została wypracowana w orzecznictwie i obejmuje działania mające na celu zachęcenie do skorzystania z usług apteki. NSA uznał również, że kara pieniężna została nałożona prawidłowo, z uwzględnieniem kryteriów określonych w ustawie, takich jak okres naruszenia, zasięg kampanii reklamowej i liczba objętych nią aptek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, reklama produktów farmaceutycznych, która poprzez podobieństwo logo do oznaczenia sieci aptek, może być postrzegana przez konsumentów jako pośrednia reklama apteki, stanowi niedozwoloną reklamę apteki.

Uzasadnienie

Podobieństwo oznaczenia reklamowanych produktów ('D. P.') z oznaczeniem sieci aptek ('D. Apteka [...]') jest na tyle wyraźne, że umożliwia konsumentom powiązanie reklamy produktu z miejscem jego sprzedaży, co wypełnia definicję reklamy apteki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.f. art. 94a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

P.f. art. 129b § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

P.f. art. 129b § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Reklama produktów marki "D. P." stanowiła pośrednią reklamę aptek sieci "D. Apteka [...]" ze względu na podobieństwo logo. Kara pieniężna została nałożona prawidłowo, z uwzględnieniem ustawowych kryteriów miarkowania. Uzasadnienie wyroku WSA, mimo drobnych błędów formalnych, było wystarczające do kontroli instancyjnej.

Odrzucone argumenty

Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe i nie dotyczyło niniejszej sprawy. Postępowanie administracyjne powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Organy administracji i WSA naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez dowolną ocenę dowodów i błędne ustalenia faktyczne. Działania spółki nie stanowiły reklamy w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f. z uwagi na brak przesłanki celu. Kara pieniężna powinna być miarkowana z uwzględnieniem braku prowadzenia aptek na terenie Polski i ewentualnych uprzednich naruszeń.

Godne uwagi sformułowania

Podobieństwo zachodzące pomiędzy oznaczeniem stosowanym do "D. P." oraz "D. Apteki [...]" jest na tyle wyraźne, że umożliwia konsumentom powiązanie reklamy konkretnego asortymentu z miejscem jego sprzedaży. reklama jest szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać potencjalnych klientów do korzystania z tej właśnie apteki. ustawodawca, formułując w art. 94a ust. 1 P.f. generalny zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych, nie miał obowiązku wyraźnego wskazania, że obejmuje on także formę reklamy skojarzeniowej. Wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów.

Skład orzekający

Joanna Kabat-Rembelska

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Marek Krawczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'reklama apteki' w kontekście reklamy produktów, zasady miarkowania kar pieniężnych w prawie farmaceutycznym, wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podobieństwa logo i konkretnych przepisów Prawa farmaceutycznego. Ocena reklamy skojarzeniowej może być zależna od indywidualnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska reklamy i jej granic, a także interpretacji pojęcia 'reklamy apteki', co jest istotne dla branży farmaceutycznej i prawników zajmujących się prawem reklamy.

Czy reklama leków to już reklama apteki? NSA rozstrzyga.

Sektor

farmaceutyczny

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1120/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Krawczak
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1560/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-02
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 944
art. 94a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1560/20 w sprawie ze skargi D. S.A. w W. na decyzję Głównego Inspektor Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1560/20 oddalił skargę D. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny decyzją z [...] października 2018 r. umorzył w odniesieniu do D. S.A. w W. (dalej także: Spółka), postępowanie w części dotyczącej nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych zlokalizowanych na terenie województwa mazowieckiego, poprzez emisję czterech spotów telewizyjnych, emitowanych w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych w okresie od 8 stycznia do 28 lutego 2017 r., dotyczących produktów marki "D. P." ([...]), oraz nałożył na D. S.A. w W. karę pieniężną w wysokości 50 000 zł za prowadzenie reklamy aptek ogólnodostępnych.
Główny Inspektor Farmaceutyczny, po rozpatrzeniu sprawy w następstwie wniesionego przez Spółkę odwołania, decyzją z [...]czerwca 2020 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części obejmującej umorzenie postępowania i w tym zakresie umorzył postępowanie wszczęte z urzędu w przedmiocie naruszenia zakazu określonego w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: P.f.) w części dotyczącej nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych działających pod marką D. Apteka [...], zlokalizowanych na terenie województwa mazowieckiego, poprzez emisję w okresie 8 stycznia 2017 r. - 28 lutego 2017 r. czterech spotów telewizyjnych, poza tym utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W ocenie organu odwoławczego Spółka, poprzez promocję produktów marki "D. P.", w sposób pośredni reklamowała również działalność aptek ogólnodostępnych należących do sieci "D. Apteki [...]", którą zarządza. Podobieństwo zachodzące pomiędzy oznaczeniem stosowanym do "D. P." oraz "D. Apteki [...]" jest na tyle wyraźne, że umożliwia konsumentom powiązanie reklamy konkretnego asortymentu z miejscem jego sprzedaży.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę Spółki na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uznał, że organy Inspekcji Farmaceutycznej obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżąca dopuściła się naruszenia zakazu reklamy apteki oraz jej działalności, o którym mowa w przepisie art. 94a ust. 1 P.f., co dało podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 129b ust. 1 i ust. 2 P.f. Sąd przyjął, za orzecznictwem sądów administracyjnych, że reklama jest szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać potencjalnych klientów do korzystania z tej właśnie apteki. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że poprzez promocję "D. P." Spółka w sposób pośredni reklamowała także działalność aptek ogólnodostępnych należących do sieci "D. Apteka [...]", w tym zlokalizowanych na terenie województwa mazowieckiego. Zdaniem WSA, podobieństwo zachodzące między oznaczeniem stosowanym do "D. P." oraz aptek – "D. Apteka [...]" jest na tyle wyraźne, że umożliwia konsumentom powiązanie reklamy danego produktu z miejscem jego sprzedaży. W konsekwencji Sąd uznał, że emisja spotów reklamowych stanowiła formę prowadzenia działalności reklamowej zachęcającej do zakupu w aptece należącej do wspólnej sieci aptek prowadzonych przez Spółkę, spełniając tym samym kryteria definicji reklamy apteki. Sąd wyraził pogląd, zgodnie z którym ustawodawca, formułując w art. 94a ust. 1 P.f. generalny zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych, nie miał obowiązku wyraźnego wskazania, że obejmuje on także formę reklamy skojarzeniowej. Sąd przychylił się również do wysokości kary pieniężnej nałożonej na Spółkę przez organ.
D. S.A. w W. zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto Spółka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W skardze kasacyjnej zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:
a) art. 141 § 2 i 4 p.p.s.a. poprzez doręczenie Spółce na jej wniosek zaskarżonego wyroku wraz z uzasadnieniem, które na str. 2-14 dotyczy najprawdopodobniej innej sprawy prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, tj. sprawy zakończonej wyrokiem z 12 kwietnia 2019 r. prowadzonej pod sygn. akt VI SA/Wa 2199/18, co utrudnia Spółce pełną kontrolę zaskarżonego wyroku, gdyż nie wiadomo, czy wskazana w uzasadnieniu podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie dotyczą niniejszej sprawy, czy sprawy pod sygn. akt: VI SA/Wa 2199/18,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; zwanej dalej: k.p.a.) poprzez oddalenie skargi, pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na występowanie podstaw do umorzenia postępowania prowadzonego przez organy Inspekcji Farmaceutycznej w sprawie, ze względu na jego bezprzedmiotowość w związku z brakiem naruszenia przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 7 ,77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegającym na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonania jej w sposób dowolny, w tym wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, poprzez przyjęcie, że:
i. użyte przez Spółkę spoty telewizyjne miały na celu zachęcenie klientów (pacjentów) do korzystania z usług aptek ogólnodostępnych należących do sieci "D. Apteka [...]";
ii. użyte przez Spółkę w spotach telewizyjnych logo "D. P." w odbiorze przeciętnego konsumenta jest kojarzone z siecią aptek "D. Apteka [...]";
iii. Spółka w datach emisji spotów prowadziła apteki ogólnodostępne na terenie województwa mazowieckiego; gdy w rzeczywistości:
iv. opisane materiały nie miały na celu wywołania u odbiorców zainteresowania siecią aptek "D. Apteka [...]";
v. Sąd pierwszej instancji, jak i organy Inspekcji Farmaceutycznej nie przeprowadziły jakichkolwiek dowodów w celu wykazania tezy o skojarzeniowym charakterze użytych materiałów;
vi. Spółka w datach emisji spotów nie prowadziła aptek na terenie Polski,
2) naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 P.f. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji, oraz
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1 P.f. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji braku występowania podstaw do nałożenia kary pieniężnej, poprzez przyjęcie, że:
i. użyty przez Spółkę w spotach telewizyjnych logotyp "D. P." stanowił element reklamy skojarzeniowej i służył zachęceniu klientów do skorzystania z usług aptek sieci "D. Apteka [...]";
ii. miarkowania wysokości kary pieniężnej nałożonej na Spółkę należało dokonywać z założeniem, że prowadzi ona apteki ogólnodostępne na terenie województwa mazowieckiego;
iii. przy miarkowaniu wysokości kary pieniężnej nałożonej na Spółkę nie było konieczności badania ewentualnego uprzedniego naruszenia przepisów;
gdy w rzeczywistości:
iv. działania Spółki nie stanowiły reklamy w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f., gdyż nie została spełniona wymagana tym przepisem przesłanka celu;
v. kara pieniężna nałożona na Spółkę powinna być miarkowana z uwzględnieniem, że nie prowadzi ona aptek ogólnodostępnych na terenie Polski,
vi. kara pieniężna nałożona na Spółkę powinna być miarkowana z uwzględnieniem ewentualnych uprzednich naruszeń przepisów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak również o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, co daje podstawę do merytorycznego rozpatrzenia skargi kasacyjnej.
Na wstępie należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 141 § 2 i 4 p.p.s.a. Według skarżącej uzasadnienie zaskarżonego wyroku na stronach 2-14 "(...) dotyczy najprawdopodobniej innej sprawy prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, tj. sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r. prowadzonej pod sygn. akt VI SA/Wa 2199/18, co utrudnia Skarżącej pełną kontrolę Zaskarżonego Wyroku, gdyż nie wiadomo, czy wskazana w uzasadnieniu podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia dotyczą niniejszej sprawy, czy sprawy pod sygn. akt: VI SA/Wa 2199/18 (...)".
W związku z tak sformułowanym zarzutem należy przypomnieć, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w powołanym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być na tyle poważne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca wnosząca skargę kasacyjną powinna wykazać.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu WSA przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie.
Istotnie na pierwszej stronie uzasadnienia zaskarżonego wyroku umieszczona została prawidłowa sygn. akt – VI SA/Wa 1560/20, natomiast na stronach 2-14 sygn. akt VI SA/Wa 2199/18, jednak ten niewątpliwy błąd nie dawał podstaw do uznania, że uzasadnienie wyroku nie dotyczy sprawy zakończonej wyrokiem z 2 grudnia 2020 r. Lektura uzasadnienia prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd pierwszej instancji przedstawił w nim ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 10 czerwca 2020 r. nr PORZII.61.158.2018.EM.3. W związku z tym skarżąca niezasadnie upatruje w tym uchybieniu Sądu pierwszej instancji naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia prawidłowość zarówno wyroku z uwagi na błędną, w ocenie Spółki, interpretację art. 94a ust. 1 P.f. i rozumienia niedozwolonej reklamy w aspekcie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, a w związku z tym zostaną rozpoznane łącznie.
Powołany przepis stanowi, że zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie wymagała więc rozważenia, czy zlecenie przez stronę skarżącą emisji w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych czterech spotów reklamujących produkty marki "D. P.": [...] stanowiło prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki (to jest sieci aptek ogólnodostępnych o nazwie "D. Apteka [...]", położonych na terenie województwa mazowieckiego), uzasadniające przypisanie Spółce tego naruszenia, czy też, jak podnosi skarżąca kwestionując prawidłowość tego stanowiska, nie stanowiło niedozwolonej reklamy wymienionej sieci aptek.
Ustawa - Prawo farmaceutyczne nie zawiera legalnej definicji reklamy apteki. Została ona wypracowana w orzecznictwie organów i sądów administracyjnych. Na ogół przyjmuje się, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA: z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1710/21; z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 1243/22; z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1139/19; z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 1318/19). Należy także zauważyć, że wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1020/19).
Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organów i Sądu pierwszej instancji, że działania skarżącej związane z reklamą jej produktów w formie kampanii telewizyjnej prowadzonej w okresie od 8 stycznia do 28 lutego 2017 r., stanowiły niedozwoloną reklamę aptek w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f. Za słuszne uznać należy, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, stanowisko organów, że skarżąca spółka w ramach wymienionej kampanii reklamowej (spotów reklamowych) produktów "D. P." w sposób pośredni reklamowała również działalność sieci aptek "D. Apteka [...]".
Za trafnością tego stanowiska przemawiało, dostrzeżone przez organy, podobieństwo oznaczenia reklamowanych produktów "D. P." z oznaczeniem aptek ogólnodostępnych – "D. Apteka [...]". Jak słusznie stwierdziły organy i Sąd pierwszej instancji, logo "D. P." oraz "D. Apteka [...]" zostały zaprojektowane w podobny sposób. Zawierały one ten sam sygnet - na białym tle charakterystyczny pomarańczowo - granatowy krzyż zaś w logotypie do stałego elementu, jakim jest akronim części słownej logo D. "D." dodano określenia wskazujące na rodzaj oferowanej usługi, działalności lub produktu. W logo "D. P." zamieszczony jest dopisek "P." zaś w logo aptek ogólnodostępnych umieszczono hasło "APTEKA [...]". Taka konstrukcja oznaczenia produktu i sieci aptek słusznie powoduje, że ich umieszczenie w ramach reklamy umożliwia konsumentowi – nabywcy produktu jego powiązanie z konkretną apteką lub siecią aptek, jak w przypadku skarżącej. Reklama, jak zasadnie wskazał organ, przez cały czas jej trwania wyświetlała opisane logo produktu, które umieszczone było również na mikrofonie osoby występującej w spocie reklamowym. Podobieństwo logo produktu z logo sieci aptek wskazujące na unikalną i charakterystyczną markę przedsiębiorcy niewątpliwie budzić musi w odbiorcy reklamy skojarzenie pomiędzy reklamowanym produktem i podmiotem wytwarzającym i oferującym w sprzedaży rzeczone produkty. Wobec tego za zasadną uznać należy konstatację, że skojarzeniowy charakter reklamy powodował, że zawierała ona również informację adresowaną do nabywców nakierowaną na zakup wymienionych w reklamie produktów w konkretnych aptekach.
W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, że emitowana w ramach kampanii reklama była niedozwoloną reklamą w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f.
W sytuacji gdy Spółka naruszyła zakaz reklamy aptek i ich działalności niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącej postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe. Stwierdzone naruszenie zakazu ustanowionego w art. 94a ust. 1 P.f. obligowało organy Inspekcji Farmaceutycznej do wszczęcia i prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Jednocześnie należy zauważyć, że wobec zaprzestania emisji spotów reklamowych, bezprzedmiotowe było postępowanie jedynie w części dotyczącej nakazania skarżącej zaprzestania prowadzenia reklamy aptek ogólnodostępnych działających pod marką "D. Apteka [...]", zlokalizowanych na terenie województwa mazowieckiego (art. 94a ust. 3 u.p.f.). Wobec tego rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Farmaceutycznego umarzające postępowanie w tym zakresie nie naruszało prawa.
Kwestionując stanowisko Sądu pierwszej instancji, a co za tym idzie również organów administracji publicznej, odnośnie do oceny zachowania polegającego na zleceniu emisji w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych spotów reklamujących "D. P.": [...], Spółka niezasadnie upatruje wadliwości tej oceny w naruszeniu wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie było prowadzone w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem zakazu prowadzenia reklamy apteki oraz jej działalności, zatem zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz koniecznych do przeprowadzenia w tym postępowaniu ustaleń wyznaczała norma prawa materialnego rekonstruowana z przepisu art. 94a w związku z art. 129b ust. 1 P.f.
Uwzględniając, że punktem wyjścia dla dokonywanego przez organ administracji ustalenia koniecznego zakresu postępowania wyjaśniającego w sprawie są normy prawa materialnego, a w istocie przyjmowane przez ten organ ich rozumienie, to omawiany zarzut nie odnosi się do sfery faktów, lecz do podejścia organu administracji publicznej, a co za tym idzie Sądu pierwszej instancji, do rozumienia regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Jeżeli za fakt należałoby uznać zdarzenie, zjawisko lub sytuację, które miały miejsce, to gdy chodzi o rozpoznawaną sprawę oraz jej okoliczności, które przyjęte zostały przez Sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania, za "fakt" należałoby uznać zlecenie przez Spółkę, w okresie od 8 stycznia do 28 lutego 2017 r., w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych, emisji czterech spotów o określonej i konkretnej treści reklamujących "D. P.": [...]. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporna, ani treść emitowanych spotów reklamowych, ani też miejsce, forma oraz okres ich emisji, ani też to, kto emisję tych spotów zlecał.
Inną natomiast i sporną w sprawie kwestią jest, czy w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa stanowi to niedozwoloną reklamę apteki oraz jej działalności, czy też nie, co jest już ocenę formułowaną na tym etapie procesu stosowania prawa, który wiąże się z potrzebą przeprowadzenia procesu wymagającego ustalenia źródła rekonstrukcji normy prawnej, klaryfikacji znaczeń, ustalenia ich sensu normatywnego, a następnie kwalifikowania danego faktu z punktu widzenia konkretnej i adekwatnej normy prawnej oraz ustalenia konsekwencji tejże kwalifikacji.
W tym miejscu należy zauważyć, że skarżąca, uzasadniając omawiany zarzut podniosła, że w sprawie nie zostały przeprowadzone jakiekolwiek badania w celu ustalenia rozpoznawalności marki D. na rynku i w tej mierze powołała się na stanowisko przedstawione w nieprawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 września 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 510/19. W nawiązaniu do argumentacji skarżącej należy zauważyć, że pogląd WSA o konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego został sformułowany na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 grudnia 2000 o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2164) i dotyczył możliwości wprowadzenia konsumentów w błąd co do właściwości środków spożywczych w związku z oznakowaniem artykułów rolno-spożywczych. Stanowisko Sądu w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 510/19 dotyczyło więc innej problematyki materialnoprawnej i nie było adekwatne do stanu rozpoznawanej sprawy. Trzeba także dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 marca 2023 r. uchylił wyrok WSA w Warszawie z 4 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 510/19 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Konsekwencją prawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji, że klasyfikacja spotów reklamowych, a co za tym idzie działań skarżącej nie narusza prawa, było również zaakceptowanie zastosowania przez organy art. 129b ust. 1 P.f.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wysokość nałożonej kary pieniężnej ustalona została w sposób zgodny z obowiązującym prawem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przy miarkowaniu kary organ kierował się kryteriami określonymi w art. 129b ust. 2 P.f. Uwzględnił przy tym m.in., że: okres naruszenia był znaczny, zaś działalność reklamowa przybrała postać kampanii reklamowej za pomocą czterech spotów reklamowych w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych, w 90 programach telewizyjnych, a zatem skierowana było do szerokiego grona odbiorców, ponadto będąca przedmiotem postępowania działalność reklamowa dotyczyła 152 aptek ogólnodostępnych działających pod marką "D. Apteka [...]" zlokalizowanych na obszarze województwa mazowieckiego, a Spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu jest zobligowana do przestrzegania przepisów regulujących prowadzenie aptek. Organ miał także na względzie, że realizacja celu w postaci zapobiegania ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności wymaga, by kara była dotkliwa. Stanowisko organów odpowiada regulacji art. 129b ust. 2 P.f. i znajduje potwierdzenie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI