II GSK 1112/18

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-05
NSAinneWysokansa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaurządzanie gierustawa o grach hazardowychwłaściciel lokaluumowa dzierżawyodpowiedzialność administracyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając właścicielkę lokalu za współurządzającą gry hazardowe na automatach.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na A. Ł. za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem. WSA uchylił decyzję organu, uznając brak wystarczających dowodów na to, że skarżąca była "urządzającym gry". NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że umowa dzierżawy lokalu i zeznania świadków wystarczająco dowodzą, iż skarżąca, jako właścicielka lokalu, była współurządzającą gry hazardowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej nakładającą na A. Ł. karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach. Sąd I instancji uznał, że choć automaty miały charakter losowy i komercyjny, zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżąca była "urządzającym gry" w rozumieniu ustawy. Sąd wskazał na potrzebę dokładnego ustalenia stopnia zaangażowania skarżącej, H. Sp. z o.o. (właściciela automatów) oraz S. A. w urządzanie gier. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej za zasadną. NSA podkreślił, że umowa dzierżawy powierzchni lokalu zawarta przez skarżącą z H. Sp. z o.o., która umożliwiła instalację automatów, jest prawnie istotna. Sąd odwołał się do uchwały składu 7 sędziów NSA (II GPS 1/16), zgodnie z którą penalizowane jest urządzanie gier hazardowych poza kasynem, a odpowiedzialność może ponosić każdy, kto urządza grę w niedozwolonym miejscu. NSA uznał, że organy prawidłowo przypisały skarżącej, jako właścicielce lokalu, rolę urządzającej gry, co potwierdzają zeznania świadków (w tym Z. M., którego zeznań WSA nie uwzględnił) oraz treść umowy dzierżawy. Sąd podkreślił, że umowa dzierżawy stanowiła wspólne przedsięwzięcie gospodarcze, a skarżąca aktywnie udostępniała lokal do gier. W konsekwencji NSA oddalił skargę A. Ł. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel lokalu, który udostępnił go na podstawie umowy dzierżawy na instalację i eksploatację automatów do gier, może być uznany za współurządzającego gry hazardowe, zwłaszcza gdy jego zaangażowanie wykracza poza samo udostępnienie lokalu i obejmuje np. udział w obsłudze wypłat wygranych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że umowa dzierżawy powierzchni lokalu na instalację automatów, w połączeniu z innymi dowodami (np. zeznaniami świadków wskazującymi na udział właścicielki w obsłudze wypłat wygranych), wystarczająco dowodzi, że właścicielka lokalu była współurządzającą gry hazardowe. Podkreślono szerokie rozumienie pojęcia "urządzającego gry" oraz możliwość przypisania odpowiedzialności więcej niż jednemu podmiotowi w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

u.g.h. art. 89 § 1 pkt 2

Ustawa o grach hazardowych

Przepis penalizuje urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Odpowiedzialność może być przypisana każdemu podmiotowi, który urządza grę w niedozwolonym miejscu, w tym właścicielowi lokalu udostępniającego go na ten cel w ramach wspólnego przedsięwzięcia.

Dz.U. 2015 poz 612 art. 89 § ust. 1 pkt 2

Kara pieniężna za urządzanie gier hazardowych poza kasynem.

Pomocnicze

u.g.h. art. 2 § ust. 3

Ustawa o grach hazardowych

Definicja urządzania gier.

u.g.h. art. 90

Ustawa o grach hazardowych

u.g.h. art. 91

Ustawa o grach hazardowych

u.s.c. art. 36 § ust. 4

Ustawa o Służbie Celnej

Podstawa prawna czynności kontrolnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA (naruszenie prawa materialnego).

p.p.s.a. art. 122

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

p.p.s.a. art. 187 § § 1

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

p.p.s.a. art. 191

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

p.p.s.a. art. 177 § § 1

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

p.p.s.a. art. 188

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Kompetencja NSA do rozpoznania skargi.

p.p.s.a. art. 151

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa dzierżawy lokalu przez skarżącą z podmiotem posiadającym automaty do gier stanowi dowód na jej zaangażowanie w urządzanie gier hazardowych. Zeznania świadków, w tym pracownika skarżącej, wskazują na jej udział w obsłudze automatów, w tym w wypłacie wygranych. Właściciel lokalu, udostępniając go na cele hazardowe, może być uznany za współurządzającego gry w rozumieniu ustawy, zwłaszcza w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że materiał dowodowy jest niewystarczający do przypisania skarżącej roli "urządzającego gry" ze względu na konieczność ustalenia dokładnego zakresu czynności wszystkich zaangażowanych podmiotów.

Godne uwagi sformułowania

"urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach. Organy administracji prawidłowo uznały stronę skarżącą – jako właściciela kontrolowanego lokalu – za urządzającą gry na spornych automatach. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot...

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"urządzającego gry\" w kontekście odpowiedzialności za urządzanie gier hazardowych poza kasynem, zwłaszcza w przypadku umów dzierżawy lokali i współdziałania różnych podmiotów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ustawą o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w danym okresie. Konieczność analizy wszystkich okoliczności faktycznych w każdej indywidualnej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu gier hazardowych poza kasynem i pokazuje, jak szeroko można interpretować pojęcie "urządzającego gry", przypisując odpowiedzialność również właścicielom lokali. Jest to istotne dla praktyków prawa i przedsiębiorców.

Właściciel lokalu odpowiada za gry hazardowe? NSA wyjaśnia, kiedy udostępnienie miejsca to już "urządzanie gier".

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1112/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1823/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-02-06
II GZ 768/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 612
art. 89 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Cudna po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1823/16 w sprawie ze skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2016 r. nr 440000-IAGW.8720.245.2016.JK.993 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od A. Ł. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 4140 (cztery tysiące sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1823/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr 440000-IAGW.8720.245.2016.JK.993, w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 6 marca 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Warszawie przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszczącym się przy ul. [...], którego właścicielem była skarżąca, w toku której stwierdzono, że w lokalu znajdowały się trzy włączone i gotowe do eksploatacji automaty do gier: Hot Spot nr [...], Hot Spot nr [...] i Apex nr [...]. Funkcjonariusze służby celnej przesłuchali świadków oraz przeprowadzili oględziny zewnętrzne automatów, w wyniku których stwierdzono, że posiadają one m.in. wrzutniki monet i akceptory banknotów. Dokonane czynności zostały opisane w protokole z 6 marca 2014 r. W oparciu o wyniki kontroli Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie ustalił, że skarżąca na podstawie umowy dzierżawy powierzchni lokalu zawartej w dniu 1 listopada 2013 r. z H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wydzierżawiła tej spółce 3 m2 powierzchni kontrolowanego lokalu na instalację powyższych urządzeń. Organ pozyskał również opinie dotyczące zatrzymanych automatów sporządzone w dniu 14 listopada 2014 r. w postępowaniu karnym skarbowym przez mgr inż. W. K. biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Słupsku, w których biegły potwierdził losowy i komercyjny charakter gier na ww. automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.).
W związku z dokonanymi ustaleniami Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie decyzją z dnia 5 lutego 2016 r., na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy o grach hazardowych wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na ww. automatach poza kasynem gry.
W wyniku odwołania skarżącej Dyrektor Izby Celnej w Warszawie zaskarżoną decyzją z dnia 26 kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że na spornych automatach urządzane były gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Urządzającym gry na automatach była skarżąca. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał, w tym treść umowy dzierżawy powierzchni zawartej w dniu 1 listopada 2013 r. przez skarżącą z H. Sp. z o.o. z siedzibą w W., której przedmiotem jest dzierżawa części kontrolowanego lokalu umożliwiająca zainstalowanie urządzeń do gier. Nadto, przesłuchany w charakterze świadka P. J. zeznał, że w kontrolowanym lokalu dokonywał serwisu automatów. Do jego obowiązków należała naprawa i wymiana urządzeń, uzupełnianie automatów monetami 5 złotowymi oraz pobieranie gotówki z automatów. Na tę czynność wystawiał protokół, który podpisywał on i skarżąca - właściciel lokalu. Z kolei przesłuchany w charakterze świadka pracownik skarżącej Z. M. podał, że na co dzień przebywa w części z automatami do gier i został poinstruowany co robić, gdy ktoś wygra, to jest wpisać do zeszytu datę, nazwę maszyny na której gracz wygrał, a gracz miał wtedy od niego otrzymać druczek z kwotą wygranej. Następnie miał poinformować o tym skarżącą lub Pana P. Mając to na uwadze organ stwierdził, że skarżąca urządzała gry na spornych automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, gdyż zapewniła warunki lokalowe, umożliwiła instalację i eksploatację (obsługę) ww. urządzeń w kontrolowanym lokalu. Powyższe uzasadniało wymierzenie skarżącej kary, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżącej na powyższą decyzję i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd I instancji podzielił ustalenia organów oparte na wynikach ekspertyz biegłego W. K., zgodnie z którymi ujawnione w kontrolowanym lokalu urządzenia są automatami do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, gdyż gry na nich urządzane mają charakter losowy i komercyjny, a automaty umożliwiają uzyskanie wygranych rzeczowych i pieniężnych. Za bezzasadne Sąd uznał też zarzuty dotyczące oparcia decyzji ma materiałach pochodzących z nielegalnych czynności kontrolnych. Podstawę prawną dokonanych czynności kontrolnych stanowił bowiem art. 36 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej. Sąd I instancji stwierdził również, że w świetle uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, bezzasadne są argumenty skarżącej zmierzające do wykazania, że skarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane.
W ocenie Sądu I instancji, przeprowadzona w sprawie ocena dowodów nie pozwala jednak na jednoznaczne ustalenie, że skarżąca jest osobą "urządzającą gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Organ II instancji stwierdził bowiem jedynie, że skarżąca dopuściła się organizacji gier hazardowych, gdyż zawarła w dniu 1 listopada 2013 r. z H. Sp. z o.o. umowę dzierżawy powierzchni 3 m2 swojego lokalu i godziła się na ustawienie w nim kontrolowanych automatów. Zeznania świadków, którzy potwierdzili dokonywanie czynności związanych z automatami (m.in. serwisowanie, wypłata wynagrodzeń), potwierdziły z kolei zapewnienie mediów i obsługi. Urządzenia były bowiem przygotowane do prowadzenia gier.
Sąd I instancji zauważył, że zwrot "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach. W praktyce w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, wypłacanie wygranych, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, czy też zatrudnienie odpowiedniego, przeszkolonego personelu (jego szkolenie). Urządzanie i prowadzenie gier na automatach to czynności powiązane ze sobą funkcjonalnie, podejmowane w celu osiągnięcia korzyści finansowych. Istotne jest zatem zaangażowanie w udostępnianie automatów, zarządzanie nimi (obsługa i serwis) oraz ewentualne czerpanie z tych działań korzyści. W sytuacji kiedy w czynności związane z urządzaniem gier zaangażowanych jest kilka podmiotów konieczne jest dokładne ustalenie kto, jakie i kiedy podejmował czynności, za co odpowiadał i jakie stosunki prawne i faktyczne łączyły te podmioty. Tylko to pozwala bowiem na ustalenie, który z tych podmiotów istotnie jest "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry". Organ tymczasem skupił się jedynie na czynnościach dokonywanych przez skarżącą pomijając zaangażowanie innych podmiotów, to jest spółki H. i S. A. Sąd zauważył, że o zaangażowaniu spółki H. w urządzanie gier na spornych automatach wspominał jeden ze świadków – P. J. zeznając, że skarżąca ma podpisaną umowę ze spółką H., która jest właścicielem automatów do gier oraz że pobierał gotówkę z automatów i na tę czynność wystawiał protokół. Wyjęte z automatów pieniądze i wszelkie inne dokumenty przekazywał S. A., który również miał kontakt ze spółką H. Biorąc pod uwagę, że P. J. serwisował sporne urządzenia, uzupełniał je monetami 5 złotowymi i pobierał z nich gotówkę, takie zeznania zobowiązywały organ do ustalenia również stopnia zaangażowania S. A. w urządzanie gier na kontrolowanych automatach. Takich czynności jednak w tej sprawie organy nie podjęły.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdził pewne zaangażowanie skarżącej w urządzanie gier na spornych automatach, lecz jest on niewystarczający, aby uznać jedynie ją za "urządzającego gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Organy nie dysponowały bowiem wystarczającymi dowodami dla uznania, że skarżąca urządzała gry na spornych automatach. Sąd zalecił, by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględnił przedstawione uwagi i przeprowadził postępowanie wyjaśniające w ramach którego ustali stopień zaangażowania skarżącej, H. Sp. z o.o. oraz S. A. w urządzanie gier hazardowych na kontrolowanych automatach. W konsekwencji za przedwczesne Sąd uznał stanowisko organu, zgodnie z którym skarżąca podlegała karze pieniężnej w trybie art. 89 ust.1 ustawy o grach hazardowych. Dlatego skarga została uwzględniona.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Warszawie zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów:
a) prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy subsumcja poprawnie ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wymagała jego zastosowania,
b) postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że organy w sposób niewystarczający udowodniły, że skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Skarżąca nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2020 r., na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w rozpatrywanej sprawie, które następnie – wobec ustania przyczyny zawieszenia – zostało podjęte postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z tego mianowicie powodu, że – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – niezależnie od zaakceptowania stanowiska organu administracji odnośnie do charakteru gier urządzanych na spornych automatach, a także odnośnie do braku podstaw do odmowy zastosowania w sprawie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych – co wsparte zostało również argumentem z poglądu prawnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 1/16 – zdaniem Sądu I instancji przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne należało uznać za niewystarczające dla oceny, że strona skarżąca była podmiotem urządzającym gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, co w konsekwencji nie mogło pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do prawidłowości stosowania tego przepisu prawa. W tej mierze, Sąd I instancji za niewystarczające uznał ograniczenie się przez organ administracji do treści umowy dzierżawy powierzchni lokalu zawartej przez stronę skarżącą (wydzierżawiającego) ze spółką H. (dzierżawca) oraz za nieprawidłową uznał ocenę zeznań świadka – P. J. – współpracującego ze skarżącą, w tym zwłaszcza w kontekście wykonywanych przez niego czynności faktycznych, które polegały, między innymi, na wyjmowaniu pieniędzy z automatów i przekazywaniu ich S. A., a które to czynności – według Sądu I instancji – nie wskazują jeszcze na to, że to strona skarżąca urządzała, czy też współurządzała gry na automatach poza kasynem gry (por. s. 10 – 13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). W ocenie Sądu I instancji, organ administracji powinien był bowiem ustalić stopień zaangażowania skarżącej, H. Sp. z o.o. oraz S. A. w urządzanie gier hazardowych na kontrolowanych automatach, w tym łączące ich stosunki prawne i faktyczne.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, należy uznać za usprawiedliwione.
Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii trzeba przede wszystkim podkreślić, że nie ma podstaw, aby podważać zasadność wniosków organu administracji publicznej formułowanych na podstawie dowodu w postaci umowy dzierżawy powierzchni kontrolowanego lokalu zawartej przez stronę skarżącą w dniu 1 listopada 2013 r. ze spółką H. Podkreślając, że dotyczyła ona dzierżawy powierzchni kontrolowanego lokalu, w którym na jej podstawie doszło do zainstalowania i udostępniania gier na 3 spornych automatach poza kasynem gry, nie sposób jest zasadnie wywodzić, że tego rodzaju okoliczność nie mogła być zasadnie uznana za prawnie istotną z punktu widzenia formułowanych na jej podstawie ocen odnośnie do uznania strony skarżącej za urządzającą gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Argumentacji Sądu I instancji odwołującego się w odniesieniu do omawianej kwestii do znaczenia pojęcia "urządzającego gry na automatach poza kasynem gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (por. s. 10 – 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) należy przeciwstawić argument z poglądu prawnego wyrażonego w przywoływanej przez Sąd I instancji (jednak wyłącznie w kontekście możliwości zastosowania w tej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych mimo braku jego notyfikacji) uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.
Jeżeli bowiem w świetle tego poglądu, na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest penalizowane zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, a podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry, to brak jest podstaw, aby za uzasadnione uznać stanowisko Sądu I instancji odnośnie do potrzeby ustalenia dokładnego zakresu czynności wykonywanych przez skarżącą, czy też stopnia zaangażowania skarżącej, H. Sp. z o.o. oraz S. A. w urządzanie gier hazardowych na kontrolowanych automatach. Organy administracji prawidłowo bowiem uznały stronę skarżącą – jako właściciela kontrolowanego lokalu – za urządzającą gry na spornych automatach. Zwłaszcza, że znajduje to potwierdzenie nie tylko w postanowieniach przywołanej umowy dzierżawy lokalu z dnia 1 listopada 2013 r., w tym jej postanowieniach dotyczących zainstalowania i eksploatacji spornych automatów, pobierania przez skarżącą czynszu, obowiązku informowania dzierżawcy o uszkodzeniu urządzeń, czy też zobowiązaniu skarżącej do traktowania informacji o uzyskiwanych przez dzierżawcę przychodach, jako poufnych, ale również – jeżeli nie przede wszystkim, co trafnie podkreślił organ administracji w zaskarżonej decyzji (s. 14 i s. 26), a także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 6 i s. 7) – w zeznaniach przesłuchanych podczas kontroli świadków współpracujących ze skarżącą, a mianowicie P. J. (pracownika S. A.) i Z. M. Jak trafnie przy tym podkreślił organ administracji, zeznania drugiego z wymienionych świadków – zupełnie pominięte przez Sąd I instancji – wprost świadczą o udziale skarżącej w realizacji wypłat wygranych, co jasno i wyraźnie wynika z relacji tego świadka w zakresie odnoszącym się do udzielonej mu przez skarżącą instrukcji postępowania w sytuacji zgłoszenia wygranej.
Nie jest to bez znaczenia, zwłaszcza gdy podkreślić, że na gruncie regulacji prawnej zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje, że określona nią sankcja administracyjna może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co wynika z kolei z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś, jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu, jako element wspólnego przedsięwzięcia. Przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (zob. np.: wyroki NSA z dnia: 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5233/16).
W ich świetle zaś – jak wynika z przywołanych okoliczności – za uzasadniony należało uznać wniosek, że strona skarżąca występowała w roli podmiotu udostępniającego miejsce, w którym wymienione automaty mogły być zainstalowane i użytkowane, a następnie aktywnym jej udziałem udostępniane do gier, co w świetle przedstawionego powyżej rozumienia art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest pozbawione istotnego prawnie znaczenia.
Zwłaszcza, gdy w korespondencji do tego właśnie argumentu nie sposób jest nie ustrzec się i tego rodzaju refleksji, że wymieniona umowa dzierżawy powierzchni lokalu – którą Sąd I instancji uznał za dowód niewystarczający – gdy chodzi o jej "cel" oraz "zgodny zamiar stron", nie mogła (i nie mogłaby być) oceniona inaczej, niż tylko jako podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały jej strony, a mianowicie lokalu użytkowego skarżącej oraz automatów do gier stanowiących własność spółki H., które wspólnie umożliwiały uruchomienie na nich gier w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 71/16).
W świetle przedstawionych argumentów, wbrew stanowisku wyrażonemu w kontrolowanym wyroku, nie sposób było więc upatrywać wadliwości zaskarżonej decyzji w braku zupełności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jej wydania oraz w braku prawidłowości ich oceny, a w konsekwencji w nieprawidłowym (przedwczesnym) zastosowaniu przez organ administracji publicznej przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Stwierdzając w związku z powyższym, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI