II GSK 1105/20

II GSK 1105/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Dorota Dąbek /sprawozdawca/
Gabriela Jyż
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 652/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-05-29
Skarżony organ
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 710
art. 4 pkt 8a,  art. 4 pkt 51, art. 4 pkt 53, art. 36a ust. 1, art. 36c ust. 1, art. 30e ust. 3, art. 36k ust. 4, art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 652/20 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia 13 stycznia 2020 r. nr DRR-WRRR.715.17.2019.EM w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów o transporcie kolejowym oraz wyznaczenia terminu na usunięcie nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od P. Sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (dalej "Prezes UTK", lub "organ") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przez P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (wcześniej "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W.; dalej zwany w skrócie: przewoźnik, P. lub skarżący) art. 36c ust. 1 u.t.k., gdyż spółka nie złożyła do operatora U. sp. z o.o. (dalej zwany w skrócie: "operator" lub U.") wniosku o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej i uchyla się od obowiązku uregulowania opłaty za korzystanie ze stacji pasażerskich na podstawie art. 36c ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2019r. poz. 710 ze zm., dalej zwany w skrócie: u.t.k.).
Przewoźnik w piśmie z 31 lipca 2019 r. wyraził stanowisko, że nie korzysta z usług dostępu do powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych w rozumieniu i na zasadach art. 36 j ust. 1 pkt 2 u.t.k. oraz wskazał, że w regulaminie dostępu do obiektu infrastruktury usługowej zarządzanego przez operatora nie precyzuje się na czym polega korzystanie z OIU i obejmuje on szereg powierzchni stanowiących ciągi komunikacyjne umożliwiające pasażerom dotarcie do peronów. Odwołując się do orzeczenia TSUE z 10 lipca 2019 r. w sprawie C-210/18 wskazał, że elementy stanowiące infrastrukturę kolejową nie mogą być traktowane jako elementy OIU. Nadto wskazał, że zgodnie z definicją języka polskiego "odprawa" oznacza "załatwienie formalności przed podróżą", co oznacza, że obecność pasażera na dworcu nie jest warunkiem "odprawy". W kwestii udostępniania systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej wskazał, że sprzedaż biletów na stacji Toruń Główny odbywa się przez agenta, który wynajmuje pomieszczenie od operatora na zasadach komercyjnych, a sprzedaż biletów w automatach biletowych odbywa się za pośrednictwem automatów należących do innego podmiotu. Odnośnie umieszczania dodatkowych informacji handlowych, przewoźnik wskazał, że posiada podpisane umowy z operatorem na wynajem dwóch gablot.
Prezes UTK decyzją z 30 października 2019 r. stwierdził naruszenie przez przewoźnika art. 36c ust. 1 u.t.k., poprzez korzystanie z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej Toruń Główny, zarządzanej przez U. sp. z o.o. bez zawartej umowy o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej oraz wyznaczył termin na usunięcie nieprawidłowości wskazanej w decyzji do dnia 31 stycznia 2020 r.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes UTK zaskarżoną decyzją z 13 stycznia 2020 r., znak: DRR-WRRR.715.17.2019.EM, utrzymał w mocy powyżej opisaną decyzję z 30 października 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 13a ust. 1, art. 13b ust. 1 oraz art. 36c ust. 1 u.t.k.
Prezes UTK uznał, że przewoźnik poprzez swoich pasażerów korzysta ze stacji pasażerskich zarządzanych przez operatora, takich jak np. poczekalnia, do czego pasażerowie mają zagwarantowane prawo na podstawie art. 36k u.t.k. Zdaniem organu warunkiem uzyskania przez przewoźnika dostępu do stacji pasażerskiej było złożenie wniosku o udostępnienie stacji pasażerskiej, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił, a jednocześnie pociągi przewoźnika zatrzymują się przy stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora.
Odnosząc się do wyroku TSUE w sprawie C-210/18, Prezes UTK wskazał, że TSUE nie negował istnienia obiektów takich jak stacja pasażerska, wskazał jedynie jakie elementy stanowią infrastrukturę kolejową (jako taki element wskazano perony), ale nie zwolnił przewoźnika z obowiązku zawierania umów na dostęp do stacji pasażerskich. Stacja pasażerska jest obiektem infrastruktury usługowej zarządzanym przez operatora, a nie infrastruktury kolejowej (jak perony), tym samym powołany wyrok nie będzie miał zastosowania do rozpoznawanej sprawy.
Zdaniem Prezesa UTK pojęcie powierzchni służącej odprawie podróżnych oznacza powierzchnię przeznaczoną do odprawy, a więc należy ją interpretować jako powierzchnię przeznaczoną do wykonywania czynności związanych z podróżą. Za czynności takie należy uznać np. oczekiwanie na zakup biletu, oczekiwanie na pociąg oraz dotarcie do ciągów komunikacyjnych prowadzących do stacji pasażerskiej. Prezes UTK podkreślił również, że ustawodawca nie określił precyzyjnie w ustawie o transporcie kolejowym czym jest powierzchnia służąca do odprawy podróżnych, jednak nakazał operatorowi samodzielne przygotowanie regulaminu udostępniania OIU zgodnie z art. 36f ust. 1 u.t.k. Zgodnie z tym przepisem operator opracował regulamin skierowany do przewoźników kolejowych.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 652/20, po rozpoznaniu skargi P. Spółka z o.o. na powyższą decyzję Prezesa UTK z 13 stycznia 2020 r., nr DRR-WRRR.715.17.2019.EM, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z 30 października 2019 r. oraz zasądził na rzecz P. zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona w sprawie decyzja Prezesa UTK została wydana 13 stycznia 2020 r., na podstawie przepisów u.t.k w stanie prawnym obowiązującym na dzień jej wydania, między innymi na podstawie art. 36 j ust.1 pkt 2 lit. a), którego brzmienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przepis ten został zmieniony z dniem 17 kwietnia 2020 r. przez art. 1 pkt 15 lit. a) ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz.462; zwana dalej w skrócie: nowela kwietniowa). Sąd zwrócił uwagę, że w chwili wydania decyzji w drugiej instancji, przepis art.36 j u.t.k. obowiązywał w brzmieniu przed nowelą czyli przed 17 kwietnia 2020 r. Regulacja prawna wprowadzona nowelą kwietniową w 2020 r., nie jest regulacją o charakterze doprecyzowującym, ale tworzącą nowe prawo, tym samym nie mogła znaleźć zastosowania w sprawie.
Sąd uznał, że z obowiązujących przepisów wynika, że przewoźnik kolejowy obowiązany jest do zawarcia umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej, jeżeli chce nabyć prawo do korzystania z usług na niej świadczonych, ale umowa ta może dotyczyć tylko tych powierzchni (części) stacji pasażerskiej, które zostały wymienione w art. 36j ust.1 pkt 2 lit. a). Powoduje to kolejne konsekwencje dla przewoźnika, który zgodnie z art. 36e ust. 1 oraz art. 36f ust. 1 pkt 5 u.t.k., za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej przewoźnik kolejowy jest obowiązany uiszczać opłatę, której wysokość określa operator w regulaminie dostępu do obiektu infrastruktury usługowej. Sąd wskazał też, że przewoźnik nie ma obowiązku zawierania umowy z operatorem jeżeli nie zamierza korzystać z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej. Może też wybrać zakres tych usług, a umowa zawarta z operatorem, zakres ten powinna jednoznacznie określać, zgodnie z brzmieniem art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a) i b). Zdaniem Sądu, istotne jest również to, aby umowa dotyczyła części infrastruktury usługowej, a nie infrastruktury kolejowej, bowiem zasady ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej są inne niż dla obiektów infrastruktury usługowej (OIU). Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca przesądził, że obiektem infrastruktury usługowej jest m.in. stacja pasażerska. Natomiast zgodnie z art. 36j ust.1 pkt 2 lit. a) i b) u.t.k. stacja pasażerska może zostać udostępniona przewoźnikowi, tylko w zakresie - powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczania dodatkowych informacji handlowych lub systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej.
Sąd podzielił zaprezentowaną przez przewoźnika analizę pojęcia "odprawa podróżnych" - art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a), która prowadzi do wniosku, iż powierzchnia przeznaczona do odprawy podróżnych to tylko ta powierzchnia, która służy załatwieniu formalności urzędowych związanych z podróżą, a nie całej powierzchni stacji pasażerskiej. Zdaniem Sądu, stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia w przepisach u.t.k., które są w tej kwestii rozstrzygające. Regulamin tworzony przez operatora sprzeczny z ustawą, dotknięty jest wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych, bez względu na to czy był kwestionowany przez przewoźnika czy też nie. Nadzór w tym zakresie ciąży na Prezesie UTK, który z urzędu zobowiązany jest do jego kontroli i podjęcia stosownych działań prawnych, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości (art.36 f ust.4 i 5 u.t.k.).
Zdaniem Sądu, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa UTK, że za powierzchnię służącą odprawie podróżnych należy uznać powierzchnię przeznaczoną do wykonywania wszelkich czynności związanych z podróżą, a za czynności takie należy uznać np. oczekiwanie na zakup biletu, oczekiwanie na pociąg oraz dotarcie do ciągów komunikacyjnych prowadzących do stacji pasażerskiej. To stanowisko organu zdaniem Sądu budzi uzasadniony sprzeciw, bowiem całą powierzchnię stacji pasażerskiej można uznać za "służącą odprawie podróżnych", co stoi w oczywistej sprzeczności z brzmieniem przepisu art. 36 j ust.1 pkt 2 lit. a) u.t.k. Sąd dostrzegł, że w regulamin dostępu do obiektu infrastruktury usługowej zarządzanego w sprawie przez operatora – U., nie precyzuje na czym polega korzystanie przez przewoźnika kolejowego z OIU, a jedynie wskazuje ogólnie na czym polega korzystanie z OIU (bez rozróżnienia, czy chodzi tu o korzystanie z OIU przez pasażera, czy też przez przewoźnika). WSA podzielił stanowisko skarżącego, że nie można uznać poczekalni, holi, a tym bardziej ciągów komunikacyjnych stanowiących infrastrukturę kolejową, za powierzchnie przeznaczone do odprawy podróżnych w obiekcie infrastruktury usługowej. Powierzchnie wskazane w regulaminie operatora, obejmują szereg powierzchni stanowiących ciągi komunikacyjne umożliwiające pasażerom dotarcie do peronów. Ewidentnie do takich elementów należą wprost wskazane w regulaminie: 1) piesze ciągi komunikacyjne (np. tunele, schody, windy); 2) infrastruktura służąca pasażerom dotarciu do stacji; 3) poczekalnie — jeśli stanowią integralną część ciągów komunikacyjnych umożliwiających dotarcie do peronów. Takie elementy co do zasady stanowią elementy infrastruktury kolejowej, podlegającej udostępnieniu w ramach minimalnego dostępu, a nie w ramach udostępniania obiektu infrastruktury usługowej. Załącznik nr 1 do Ustawy w pkt 6 wyraźnie zalicza do infrastruktury kolejowej perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą dotarcie do nich pasażerom, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego; Załącznik I do Dyrektywy, tiret drugie i szóste, zalicza do infrastruktury kolejowej perony pasażerskie (w tym na stacjach pasażerskich) oraz drogi dostępu dla pasażerów i towarów, w tym drogi dojazdowe i drogi dla pasażerów przybywających lub oddalających się pieszo. Sąd odwołał się do wyroku TSUE C - 210/18 z 10 lipca 2019 r., który przesądza o konieczności udostępniania elementów infrastruktury kolejowej wskazanych w Dyrektywie w ramach zasad udostępniania infrastruktury kolejowej (tj. w ramach opłaty za minimalny dostęp), nie zaś w ramach udostępniania obiektów infrastruktury usługowej i dodatkowych opłat.
Mając powyższe na uwadze Sąd ocenił, że Prezes UTK błędnie zinterpretował pojęcie "odprawa podróżnych", które wyznacza zakres korzystania z OIU przez przewoźnika w art. 36j ust. 1 pkt 2 lit a) u.t.k. i w sposób nieuprawniony nadał mu znacznie szerszy zakres niż przepisy u.t.k. Zdaniem Sądu, organ przyjął błędne założenie, że samo zatrzymanie się pociągu przy stacji pasażerskiej stanowi o korzystaniu z jej infrastruktury usługowej i z tego tytułu we wzorze wniosku o udostępnienie przewoźnikowi OIU określono opłaty za każdy wjazd pociągu na stację pasażerską, co stoi w oczywistej sprzeczności z art.36 j ust.1 pkt 2 lit.a) i b).
Zdaniem WSA błędna wykładnia prawa materialnego dokonana przez organ doprowadziła do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 oraz art.80 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Przede wszystkim wbrew zawartemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu organ uznał, iż przewoźnik korzysta z infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej Toruń Główny. Zdaniem Sądu, organ nie wykazał, iż doszło do naruszenia przez przewoźnika art. 36c ust. 1 u.t.k., tym samym brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 13b ust. 1 u.t.k. W ocenie Sądu organ nieprawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na regulaminie operatora, który nie jest źródłem prawa i pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o transporcie kolejowym, ponieważ nie uwzględnia postanowień art.36 j ust.1 pkt 2 u.t.k. Regulamin ten wymienia również jako OIU powierzchnie zaliczane do infrastruktury kolejowej a nie usługowej, co w świetle powołanych wyżej przepisów u.t.k. jest nieuprawnione. Sąd wskazał również, że w zaskarżonych decyzjach organ, z uwagi na błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, nie wskazał z jakich powierzchni (części) stacji pasażerskiej korzystał przewoźnik, opisując ogólnie w decyzji z jakich powierzchni korzystają podróżni jeżdżąc pociągami, co również stoi w sprzeczności z art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a) i b) u.t.k.
III.
Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w Warszawie złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie w przypadku uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 188 p.p.s.a. organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie skargi przewoźnika od decyzji Prezesa UTK z 13 stycznia 2020r., znak: DRR-WRRR.715.17.2019.EM. Nadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu Prezes UTK zarzucił:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. w zw. z art. 4 pkt 8a, 51 i 53, art. 30e ust. 3, art. 36a ust. 1, art. 36c ust. 1, art. 36k ust. 4 u.t.k. i ust. 2 pkt 1 Załącznika nr 2 do u.t.k., a także w zw. z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. w brzmieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 462), która weszła w życie z dniem 17 kwietnia 2020 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że "powierzchnia przeznaczona do odprawy podróżnych to tylko ta powierzchnia, która służy ułatwieniu formalności urzędowych związanych z podróżą" utożsamianych przy tym ze sprzedażą biletów (s. 7-8 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji), podczas gdy powierzchnia przeznaczona do odprawy podróżnych w rozumieniu art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. sprzed nowelizacji, to każda znajdująca się w obrębie OIU — stacji pasażerskiej powierzchnia, która jest przeznaczona do dokonywania przez pasażerów czynności związanych z podrożą (zarówno przed jej rozpoczęciem jak i po jej zakończeniu), w tym nie tylko kupno biletu, ale także m.in. oczekiwanie na kupno biletu, oczekiwanie na pociąg, umożliwienie przesiadki, przemieszczenie się z dworca na peron, czy też dokonanie wszelkich innych czynności niezbędnych dla bezpiecznego i komfortowego rozpoczęcia lub zakończenia podroży, a OIU - stacja pasażerska udostępniana jest przez to tym przewoźnikom, do których pociągów wsiadają lub z których pociągów wysiadają pasażerowie, a więc tym przewoźnikom, których pociągi zatrzymują się przy danej stacji pasażerskiej zgodnie z rozkładem jazdy pociągów;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. w zw. z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. po nowelizacji, a także w zw. z art. 4 pkt 8a, 51 i 53, art. 36a ust. 1, art. 36c ust. 1, art. 36e ust. 1 i 2 u.t.k., ust. 2 pkt 1 Załącznika nr 2 do u.t.k. oraz w zw. z art. 3 pkt 11 i 12, art. 13 ust. 2, art. 31 ust. 1 i 7 oraz pkt 2 lit. a Załącznika II Dyrektywy 2012/34, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nowelizacja do ustawy o transporcie kolejowym wprowadziła "nowe rozwiązania prawne, w zakresie udostępniania stacji pasażerskich przewoźnikom" oraz że "regulacja prawna wprowadzona na mocy nowelizacji do ustawy o transporcie kolejowym nie jest regulacją o charakterze doprecyzowującym, ale tworzącą nowe prawo" (s. 5 uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji), podczas gdy nowelizacja nie wprowadziła nowej treści normatywnej wynikającej z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., gdyż w tym zakresie miała na celu jedynie wyeliminowanie "rozbieżności i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących finansowania przez przewoźników kolejowych, w ramach opłat za dostęp do obiektów infrastruktury usługowej stanowiących stacje pasażerskie, części tych obiektów wykorzystywanych przez pasażerów" (tak w uzasadnieniu projektu nowelizacji - druk sejmowy Sejmu RP IX kadencji nr 43), a więc jej celem było bardziej precyzyjne sformułowanie przepisów art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., bez zmiany treści i zakresu normy prawnej wynikającej z tego przepisu;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. w zw. z art. 4 pkt 8a, 51 i 53, art. 36a ust. 1, art. 36k ust. 4 u.t.k. oraz pkt 6 Załącznika nr 1 i ust. 2 pkt 1 Załącznika nr 2 u.t.k. oraz w zw. z tiret 2 i 6 Załącznika I Dyrektywy 2012/34, a także w zw. z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. po nowelizacji poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "1) piesze ciągi komunikacyjne (np. tunele, schody, windy); 2) infrastruktura służąca pasażerom w dotarciu do stacji; 3) poczekalnie - jeśli stanowią integralną część ciągów komunikacyjnych umożliwiających dotarcie do peronów (...) co do zasady stanowią elementy infrastruktury kolejowej, podlegającej udostępnieniu w ramach minimalnego dostępu, a nie w ramach udostępniania infrastruktury usługowej" (s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji), podczas gdy z treści tych przepisów wynika, że ww. elementy, jeśli znajdują się w obrębie stacji pasażerskiej, wchodzą w skład OIU - stacji pasażerskiej udostępnianej na zasadach przewidzianych dla udostępniania OIU, zaś z tiret 2 Załącznika I Dyrektywy 2012/34 wynika jedynie (a co znalazło swoje potwierdzenie w Wyroku TSUE w sprawie C-210/18) że perony pasażerskie znajdujące się na stacjach pasażerskich stanowią element infrastruktury kolejowej udostępnianej przez zarządcę infrastruktury w ramach dostępu minimalnego, nie zaś przez operatora OIU — stacji pasażerskiej.
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. w brzmieniu obowiązującym w datach wydania uchylonej przez Sąd pierwszej instancji decyzji Prezesa UTK z 13 stycznia 2020 r., znak: DRR-WRRR.715.17.2019.EM oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa UTK z 30 października 2019 r., znak: DRR-WRRR.715.3.2019.ŁB - - w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o transporcie kolejowym w brzmieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 462), która weszła w życie z dniem 17 kwietnia 2020 r., poprzez błędną, i wewnętrznie sprzeczną, wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, z jednej strony, że w chwili wydania decyzji z 13 stycznia 2020 r., znak: DRR-WRRR.715.17.2019.EM obowiązywała regulacja prawna w brzmieniu art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a po nowelizacji u.t.k., zaś następnie zaprzeczeniu przez Sąd pierwszej instancji samemu sobie - i wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji z 13 stycznia 2020 r., znak: DRR-WRRR.715.17.2019.EM obowiązywał przepis art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. - czyli z okresu przed wejściem w życie nowelizacji u.t.k.;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 36a ust. 1 u.t.k., art. 36c ust. 1 u.t.k. art. 4 pkt 53 u.t.k. - w związku z art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie - jak również niezastosowanie art. 774, 775, 353 § 1, 355, 477 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm. dalej jako: kodeks cywilny), skutkujące błędnym przyjęciem, iż skarżąca nie ma obowiązku zawarcia umowy z operatorem obiektu usługowego.
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 1 p.p.s.a. skutkujące wadliwym uchyleniem zaskarżonej decyzji Prezesa UTK z 13 stycznia 2020 r., znak: DRR-WRRR.715.17.2019.EM oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa UTK z 30 października 2019 r., znak: DRR-WRIIR.715.3.2019.ŁB, na tej podstawie, iż uzasadnienie wyroku, rozstrzygające o sprzeczności Regulaminu operatora wychodzi poza zakres sprawy będącej przedmiotem skargi, gdyż rozstrzygnięcie takowe może być dokonane w innym rodzajowo postępowaniu sądowym, na innej podstawie materialnoprawnej - a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację wniesionych zarzutów.
IV.
P. sp. z o.o. złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie w całości z uwagi na bezpodstawność zarzutów skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
V.
Uczestnik postępowania U. sp. z o.o. pismem z 10 listopada 2023 r. przedstawiła stanowisko w sprawie wraz z prośbą o przyśpieszenie rozpatrzenia sprawy.
VI.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, dlatego została uwzględniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając skargę w granicach podniesionych w niej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacyjne nie zostały w pełni prawidłowo skonstruowane. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej w poszczególnych zarzutach kasacyjnych powtórzone zostały te same przepisy prawa materialnego, bez precyzyjnego wskazania na czym, zdaniem strony skarżącej kasacyjnej, miałoby polegać ich naruszenie. Nadto strona skarżąca kasacyjnie powołała w zarzutach przepisy, do których potem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w ogóle się nie odnosi. Z takiego sformułowania skargi kasacyjnej nie wiadomo zatem dokładnie na czym zarzucane naruszenia miałoby w tym przypadku polegać.
Ta wadliwość konstrukcyjna skargi kasacyjnej nie uniemożliwia wprawdzie jej rozpoznania przez NSA, ale powoduje, że została ona rozpatrzona przez NSA po zrekonstruowaniu zarzutów na podstawie zawartego w skardze kasacyjnej uzasadnienia (por. uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009r., sygn. akt I OPS 10/09) i jedynie w tych granicach, które NSA zidentyfikował na podstawie tego uzasadnienia.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak też naruszenia przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół błędnej wykładni art. 36 j ust. 1 pkt 2 u.t.k., która zdaniem strony skarżącej kasacyjnie doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji wydanych decyzji. Mając zatem na względzie powyżej wskazany sposób sformułowania zarzutów i zachodzący pomiędzy nimi związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostały kontroli kasacyjnej łącznie, jako zarzuty wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, to jest przede wszystkim art. 36 j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k.
W niniejszej sprawie niesporne było, że pociągi przewoźnika zatrzymują się przy stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora oraz że przewoźnik nie złożył wniosku o udostępnienie stacji pasażerskiej i nie zawarł umowy z operatorem.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości wykładni zawartego w art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. (w brzmieniu sprzed noweli kwietniowej) zwrotu "odprawa podróżnych". Spór w tej sprawie ogniskuje się bowiem wokół tego, jak należy to sformułowanie rozumieć w kontekście ustalenia na czym polega udostępnienie przewoźnikowi stacji pasażerskiej w postaci udostępnienia "powierzchni przeznaczonej do odpraw podróżnych". sposób wykładni i argumentacji
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowa wykładnia tego zwrotu przeprowadzona w zaskarżonym wyroku.
Rzeczywiście obowiązujące przepisy krajowe i unijne dzielą obiekty infrastruktury na infrastrukturę kolejową i na infrastrukturę usługową i przewidują odrębne reżimy prawne udostępniania infrastruktury kolejowej i infrastruktury usługowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego interpretacja Sądu pierwszej instancji sformułowania "odprawa podróżnych" narusza przyjęty przez ustawodawcę polskiego i unijnego podział na obiekty infrastruktury kolejowej i obiekty infrastruktury usługowej, prowadząc w konsekwencji do wadliwych poglądów dotyczących zasad ich udostępniania i obowiązku ponoszenia z tego tytułu opłat przez przewoźników.
Wśród elementów składających się na infrastrukturę usługową, które były w tej sprawie w procesie wykładni uwzględniane, zasadnie znalazło się przede wszystkim pojęcie "stacji pasażerskiej", która jest zdefiniowana w ustawie i której definicja normatywna nie budziła w tej sprawie – co wymaga podkreślenia - wątpliwości interpretacyjnych. Z art. 4 pkt 51 u.t.k. wynika, że obiektem infrastruktury usługowej jest obiekt budowlany wraz z gruntem, na którym jest usytuowany, oraz instalacjami i urządzeniami, przeznaczony w całości lub w części do świadczenia jednej lub większej liczby usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy. Stacją pasażerską jest zaś obiekt infrastruktury usługowej obejmujący dworzec kolejowy lub perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dotarcie do peronów, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego (art. 4 pkt 53 u.t.k.).
Na podstawie przywołanej regulacji prawnej należy podzielić pogląd organu, że przewoźnik korzysta ze stacji pasażerskich zarządzanych przez operatora poprzez swoich pasażerów, bowiem podróżni korzystają z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej takich jak np. dostęp do peronów z drogi publicznej lub dworca wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dotarcie do peronów, pieszo lub pojazdem, powierzchni przed kasami czy poczekalni, mają oni bowiem zagwarantowane prawo do korzystania ze stacji pasażerskich na podstawie art. 36k u.t.k. Sformułowania "odprawa podróżnych" nie można ograniczać jedynie - jak to wskazuje Sąd pierwszej instancji - do "formalności urzędowych związanych z podróżą" (co dodatkowo Sąd bezpodstawnie identyfikuje jedynie ze sprzedażą biletów - s. 7-8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Jest to szersze pojęcie, obejmujące czynności pasażerów związane z podrożą, niezbędne do rozpoczęcia lub zakończenia podroży, w tym m.in. oczekiwanie na kupno biletu, dojście do pociągu, przemieszczenie się z dworca na peron, oczekiwanie na pociąg, umożliwienie przesiadki, itp.
Nie ma racji Sąd pierwszej instancji, że "1) piesze ciągi komunikacyjne (np. tunele, schody, windy); 2) infrastruktura służąca pasażerom w dotarciu do stacji; 3) poczekalnie - jeśli stanowią integralną część ciągów komunikacyjnych umożliwiających dotarcie do peronów (...) co do zasady stanowią elementy infrastruktury kolejowej, podlegającej udostępnieniu w ramach minimalnego dostępu, a nie w ramach udostępniania infrastruktury usługowej" (s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji). Przeczy bowiem temu treść art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.d. w związku z art. 4 pkt 8 u.t.d., który definiując dworzec kolejowy wskazuje na pomieszczenia przeznaczone do obsługi podróżnych korzystających z transportu kolejowego oraz wskazując w art. 4 pkt 53, że stacja pasażerska to obiekt infrastruktury usługowej obejmujący dworzec kolejowy wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dostęp do peronu, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego, a także wynikający z art. 36k ust. 4 u.t.k. obowiązek zapewnienia poczekalni.
Ustawodawca wskazał, że operatorem obiektu infrastruktury usługowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu obiektem infrastruktury usługowej lub świadczeniu na rzecz przewoźników kolejowych co najmniej jednej z usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy (art. 4 pkt 52 u.t.k.). Szczegółowe zasady udostępnienia obiektu infrastruktury zostały uregulowane w rozdziale 6a u.t.k. Z art. 36a u.t.k. wynika, że udostępnianie obiektu infrastruktury usługowej polega na umożliwieniu przewoźnikom kolejowym, na ich wniosek, korzystania z usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do ustawy, do świadczenia których obiekt został specjalnie przystosowany. W przypadku gdy wymaga tego specyfika świadczonych usług, udostępnianie obiektu obejmuje również korzystanie z obiektu. Zgodnie z art. 36c ust. 1-3 u.t.k. przewoźnik kolejowy nabywa prawo do korzystania z usług świadczonych w obiekcie po zawarciu z operatorem umowy określającej w szczególności prawa i obowiązki operatora i przewoźnika kolejowego związane ze świadczonymi usługami. Art. 36e u.t.k. określa sposób ustalenia wysokości opłat pobieranych od przewoźników za dostęp do obiektu. Z kolei z art. 36j ust. 1 u.t.k. wynika, że udostępnianie stacji pasażerskiej polega na umożliwieniu korzystania przez podróżnych ze stacji pasażerskiej, oraz udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczenia dodatkowych informacji handlowych lub systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej. Zasady nieodpłatnego korzystania ze stacji kolejowych przez pasażerów reguluje art. 36k ust. 1 u.t.k.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma więc wątpliwości co do tego, że korzystanie przez pasażerów przewoźnika z elementów infrastruktury usługowej, jaką niewątpliwie jest "stacja pasażerska", wymaga zawarcia umowy. Przytoczona regulacja prawna nakłada dla przewoźnika obowiązek zawarcia umowy na korzystanie z obiektów infrastruktury usługowej, w tym na korzystanie ze stacji pasażerskiej, a także ponoszenia z tego tytułu opłaty określonej w regulaminie. Jest to warunek uzyskania przez przewoźnika dostępu do stacji pasażerskiej.
Potwierdzają to też przepisy unijne, implementowane do polskiej regulacji prawnej w przytoczonych powyżej przepisach ustawowych. W art. 3 pkt 11 Dyrektywy 2012/34 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego, obiekt infrastruktury usługowej zdefiniowano jako instalację, w tym grunt, budynek i sprzęt, które zostały specjalnie przygotowane, w całości lub w części, aby umożliwić świadczenie jednej lub większej liczby usług, o których mowa w załączniku II pkt 2-4. W pkt 2a załącznika II Dyrektywy 2012/34 wymienione zostały stacje pasażerskie, ich budynki i inne urządzenia, w tym tablice z informacjami dla pasażerów i dogodny punkt sprzedaży biletów. Operator obiektu infrastruktury usługowej zdefiniowany został w art. 3 pkt 12 tej dyrektywy jako każdy podmiot publiczny lub prywatny odpowiedzialny za zarządzanie co najmniej jednym obiektem infrastruktury usługowej lub świadczący przedsiębiorstwom kolejowym jedną lub więcej usług, o których mowa w załączniku II pkt 2-4. Zgodnie z art. 13 ust. 2 Dyrektywy 2012/34, operatorzy obiektów infrastruktury usługowej zapewniają wszystkim przedsiębiorstwom kolejowym, na niedyskryminacyjnych zasadach, dostęp, w tym również dostęp do torów, do obiektów, o których mowa w załączniku II pkt 2, oraz do usług świadczonych w tych obiektach. W myśl art. 31 ust. 1 tej dyrektywy, opłaty za użytkowanie obiektów infrastruktury usługowej są wpłacane operatorowi obiektu infrastruktury usługowej i wykorzystywane do finansowania jego działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 31 ust. 7 tej dyrektywy, opłata nakładana za dostęp do torów w ramach obiektów infrastruktury usługowej, o których mowa w załączniku II pkt 2, oraz świadczenie usług w tych obiektach nie może przekraczać kosztów ich świadczenia powiększonych o rozsądny zysk.
Regulacja ta potwierdza zatem, że dostęp do obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej obejmuje budynki i inne urządzenia znajdujące się na stacji pasażerskiej, nie tylko "tablice z informacjami dla pasażerów i dogodny punkt sprzedaży biletów", ale też "inne urządzenia", a udostępnianie przedsiębiorstwom kolejowym obiektów infrastruktury usługowej jest odpłatne, mają oni obowiązek uiszczać opłaty na rzecz operatorem obiektu infrastruktury usługowej tj. stacji pasażerskich.
Zasadnie również zarzucono w skardze kasacyjnej wadliwość poglądu Sądu odwołującego się do wyroku TSUE w sprawie C-210/18. W wyroku tym TSUE nie przesądził o braku obowiązku zawarcia przez przewoźników kolejowych umów na korzystanie z usług dostępnych w obiekcie infrastruktury usługowej – stacji pasażerskiej. W tym wyroku TSUE wskazał jedynie jakie elementy stanowią infrastrukturę kolejową, akcentując, że takim elementem są perony i wskazując, że perony pasażerskie znajdujące się na stacjach pasażerskich stanowią element infrastruktury kolejowej udostępnianej przez zarządcę infrastruktury w ramach dostępu minimalnego, nie zaś przez operatora obiektów infrastruktury kolejowej - stacji pasażerskiej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie spór nie dotyczył udostępniania peronów, lecz udostępniania zarządzanego przez operatora obiektu infrastruktury usługowej tj. stacji pasażerskiej. Nie chodziło zatem o infrastrukturę kolejową, lecz usługową.
Nie ma też racji Sąd pierwszej instancji, że w polskim porządku prawnym obowiązek zawarcia przez przewoźnika umowy o udostępnienie został wprowadzony dopiero nowelą kwietniową. Sąd położył szczególny nacisk w uzasadnieniu wyroku na to jaki był charakter zmian wprowadzonych nowelą kwietniową do art. 36 j ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o transporcie kolejowym. Ma to jednak w tej sprawie, co należy wyraźnie podkreślić, znaczenie jedynie wtórne, gdyż podstawą prawną decyzji i przedmiotem wykładni i zastosowania w tej sprawie były przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, a więc przed nowelą kwietniową. Ponieważ jednak wykładnia tych przepisów powinna być kompleksowa i uwzględniać wszystkie aspekty, należało w tej sprawie wziąć pod uwagę również wykładnię systemową i historyczną. Z tego zatem powodu NSA oceniał zasadność sformułowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądu, że nowela kwietniowa "wprowadziła nowe rozwiązanie prawne".
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu Sądu pierwszej instancji. Podziela natomiast pogląd strony skarżącej kasacyjnie, że przepisy noweli kwietniowej nowelizujące art. 36 j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k., które zostały wprowadzone w życie już po wydaniu zaskarżonej decyzji, miały charakter doprecyzowujący wcześniejsze brzmienie tego przepisu.
Do takiego wniosku prowadzi przede wszystkim porównanie brzmienia art. 36 j ust.1 pkt 2 lit. a) u.t.k. sprzed noweli kwietniowej z brzmieniem tego przepisu po nowelizacji, a więc z brzmieniem obowiązującym od dnia 17 kwietnia 2020 r. Przed nowelizacją przepis ten przewidywał, że "Udostępnianie stacji pasażerskiej polega na: 2) udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a: a) powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczenia dodatkowych informacji handlowych". Po noweli kwietniowej zaś przewiduje, że "Udostępnianie stacji pasażerskiej polega na: 2) udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a: a) powierzchni przeznaczonej do obsługi podróżnych, w tym powierzchni przed kasami, poczekalni, powierzchni stanowiącej dostęp do peronów z drogi publicznej lub dworca kolejowego, a także powierzchni służącej do umieszczania dodatkowych informacji dla pasażerów".
Uwzględniając treść sprzed i po noweli kwietniowej, należy uznać, że nowela kwietniowa miała charakter jedynie doprecyzowujący. Świadczy o tym sposób w jaki ten przepis został zmieniony, tzn. że po zmianie zawiera on sformułowanie "obsługa" w miejsce "odprawa", i jednocześnie używa zwrotu "w tym", wymienia więc przykładowo powierzchnie przeznaczone do tej obsługi. Wskazany katalog powierzchni uznanych przez ustawodawcę za powierzchnię stacji pasażerskiej jest zatem jedynie przykładowy dowodząc, że celem zabiegów nowelizacyjnych było doprecyzowanie dotychczasowej regulacji, a nie wprowadzenie zupełnie nowej, modyfikującej treści normatywnej.
Wniosek ten potwierdza również, co było zasadnie akcentowane w tej sprawie, treść uzasadnienia do projektu noweli kwietniowej. W uzasadnieniu projektu tej nowelizacji (druk sejmowy Sejmu RP IX kadencji nr 43) wskazano bowiem na cel w postaci wyeliminowania "rozbieżności i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących finansowania przez przewoźników kolejowych, w ramach opłat za dostęp do obiektów infrastruktury usługowej stanowiących stacje pasażerskie, części tych obiektów wykorzystywanych przez pasażerów". Chodziło zatem o bardziej precyzyjne sformułowanie przepisu art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.k. (dlatego przykładowo wymieniono rodzaje powierzchni objętych ustawowym pojęciem udostępniania stacji pasażerskiej), a nie o zmianę treści i zakresu normy prawnej wynikającej z tego przepisu.
Z tych względów należy zatem uznać, że nie doszło do zmiany normatywnej, a jedynie do doprecyzowania (uszczegółowienia) treści normy prawnej, która w tych przepisach już przed nowelizacją była uregulowana. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela w tej kwestii pogląd przyjęty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2021 r. o sygn. akt II GSK 209/21.
Trafnie też zarzuciła strona skarżąca kasacyjnie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż Sąd wskazał najpierw, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 36j u.t.k. w brzmieniu po nowelizacji kwietniowej, a w dalszej części wyraził pogląd, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał ten przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji kwietniowej.
Mając na uwadze wskazane powyżej argumenty należy więc uznać, że zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej wadliwość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni spornych przepisów prawa materialnego. Ponieważ zaś organ ustalił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności tj. zebrał dowody w celu ustalenia faktu korzystania przez przewoźnika ze stacji kolejowej operatora i faktu braku zawarcia umowy i uiszczania opłat, a także prawidłowo ocenił zebrane dowody, nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania. W konsekwencji należy zatem uznać, że nieprawidłowy był pogląd Sądu pierwszej instancji, że zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji.
Z tych powodów zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym sentencji uchylił zaskarżony wyrok w całości.
Ponieważ istota sprawy została uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny za dostatecznie wyjaśnioną, NSA uznał także za zasadne rozpoznać skargę i - orzekając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. - w punkcie drugim sentencji wyroku oddalił skargę jako niezasadną.
O kosztach postępowania sądowego zasądzonych na rzecz organu orzeczono w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zasądzona kwota 460 zł stanowi zwrot kosztów postępowania z tytułu uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika organu (360 zł).