II GSK 11/20

II GSK 11/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Trzecki
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II SA/Rz 492/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-07-24
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 174 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 492/19 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I.
Decyzją z 20 grudnia 2018 r. nr [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na art. 92a ust. 1, 7, 11 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.) oraz Załącznika nr 3 Ip. 6.1.6 do ustawy, nałożył na M.S. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf (z wyjątkiem przypadków wymienionych w Ip. 6.1.1-6.1.5 załącznika nr 3).
Organ wyjaśnił, że 13 października 2018 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...].
Podczas wprowadzania karty kontrolnej do tachografu cyfrowego stwierdzono błąd na tachografie w postaci komunikatu "naruszenie zabezpieczeń". W związku z powyższym brak jest możliwości zalogowania karty kontrolnej do tachografu co skutkuje brakiem możliwości wczytania danych z tachografu.
Zdaniem organu stwierdzony błąd kwalifikuje się do naruszenia określonego w Ip. 6.1.6.
II.
Po rozpatrzeniu odwołania M.S., Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 27 lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie o nałożeniu kary.
Na podstawie kontroli tachografu [...] zamontowanego w pojeździe skarżącego, trakcie próby zalogowania karty kontrolnej stwierdzono błąd w postaci komunikatu "naruszenie zabezpieczeń". Powyższe uniemożliwiło zalogowanie karty kontrolnej i zaczytanie danych z tachografu. Próbę zalogowania karty podjęto kilkukrotnie.
Strona wyjaśniła, że 10 października 2018 r. tachograf został poddany badaniu okresowemu, które potwierdza jego prawidłowe działanie i nienaruszenie zabezpieczeń. W związku z powyższym tachograf musiał działać prawidłowo co mają dowodzić przekazane przez stronę wydruki oraz dane cyfrowe. Komunikat, zdaniem skarżącego musiał być wyświetlany w wyniku błędu zastosowanej karty kontrolnej.
GITD podniósł, że do podobnych zdarzeń doszło w dniu 8 października 2018 r. ok. godz. 4:00. W tym okresie wielokrotnie nastąpiła próba zalogowania karty, a w pamięci zdarzenia zarejestrowano komunikat "błąd uwierzytelnienia kart do tachografów".
Identyczny komunikat pojawił się przy zdarzeniach z dnia kontroli, czyli w dniu 13 października 2018 r. Oznacza to zdaniem GITD, że tachograf nie działał prawidłowo już wcześniej. Karta kierowcy była zalogowana, jednakże do błędów przy logowaniu karty musiało dochodzić tylko w przypadku logowania niektórych kart, bądź przy tylko poniektórych próbach zalogowania karty. W czasie sprawdzenia okresowego w warsztacie mogło dojść do niezidentyfikowania usterki, bądź na błąd w logowaniu karty wpływają inne czynniki, które nie zaistniały w czasie sprawdzenia. Z całą pewnością w sytuacji, gdy w tachografie nie można zalogować karty kontrolnej, urządzenie to nie działa prawidłowo.
III.
Wyrokiem z 24 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 492/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję GITD i orzekł o kosztach postępowania.
W ocenie WSA, spór w sprawie wiąże się z dokonaną przez organy negatywną dla przewoźnika kwalifikacją zdarzenia, jaką było stwierdzenie w trakcie kontroli drogowej błędu w tachografie zamontowanym w pojeździe o treści "naruszenie zabezpieczeń". Zdaniem organu skutkowało to brakiem możliwości zalogowania karty kontrolnej do tachografu i odczytania danych z tego urządzenia. Strona skarżąca podkreślała konsekwentnie, że na 3 dni przed kontrolą, tachograf został poddany badaniu okresowemu, które potwierdziło jego prawidłowe działanie i nienaruszenie zabezpieczeń. Jednocześnie strona zwracała uwagę, że karta kierowcy w urządzeniu rejestrującym pojazdu logowała się bez żadnych komplikacji. Bez takich komplikacji przewoźnik 26 października 2018 r. dokonał odczytania danych z wadliwego zdaniem Inspekcji tachografu. Logowanie karty i pobór danych przebiegł bez żadnych problemów i komplikacji. Na dowód tego do odwołania załączono raport blokad przedsiębiorstwa sporządzony przy użyciu specjalistycznego programu [...] oraz plik cyfrowy pobrany z zainstalowanego w pojeździe tachografu w dniu 26 października 2018 r. Z przedstawionych okoliczności wynika także, że tachograf został poddany okresowemu badaniu, czym przewoźnik wypełnił obowiązek wynikający z art. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie tachografów. W świetle tej regulacji, tachografy poddaje się regularnym przeglądom wykonywanym przez zatwierdzone warsztaty. Przeglądy te przeprowadza się przynajmniej raz na dwa lata. Z załączonego do odwołania raportu wynika, iż tachograf zainstalowany w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] został poddany przewidzianemu w przepisach badaniu okresowemu przez uprawniony do tego warsztat na trzy dni przed kontrolą drogową ITD, tj. 10 października 2018 r. Datę następnej kalibracji wyznaczono na dzień 10 października 2020 r. Organ odwoławczy, odpowiadając na zarzuty odwołania przyznaje, iż karta kierowcy do momentu kontroli działała poprawnie, umożliwiając odczyt niezbędnych danych.
GITD wyjaśnił swoje stanowisko, że w czasie sprawdzenia okresowego w warsztacie mogło dojść do niezidentyfikowanej usterki, bądź na błąd w logowaniu karty wpływają inne czynniki, które nie zaistniały w czasie sprawdzania w dniu kontroli. Podkreśla również, że w sytuacji, gdy w tachografie nie można zalogować karty kontrolnej, urządzenie to nie działa prawidłowo. Zwrócono również uwagę, załączając do akt sprawy stosowany raport, że do podobnego zdarzenia świadczącego o nieprawidłowej pracy tachografu doszło także w dniu 8 października 2018 r. Organ nie rozważa nieprawidłowego działania karty kontrolnej pracownika inspekcji.
Zdaniem WSA, GITD utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o nałożeniu kary pieniężnej na przewoźnika nie zastosował się w sposób należyty do reguł art. 81a § 1 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Dodana regulacja została sformułowana na wzór zasady in dubio pro reo, a odnosi się do sytuacji, gdy po przeprowadzeniu wszystkich dostępnych dowodów, w dalszym ciągu istnieć będą niejasności lub wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego, których nie da się usunąć. Reguła ta dotyczy przypadków, w których na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można przyjąć, że dana okoliczność faktyczna została jednoznacznie wykazana.
W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne, na które powołuje się przewoźnik potwierdzają jego tezę o tym, iż tachograf w chwili przeprowadzanej kontroli działał prawidłowo. Skarżący w oparciu o przedłożone wraz z odwołaniem raporty z kalibracji ww. tachografu ma prawo przekonywać, że skoro zastrzeżeń do pracy urządzenia nie zgłosił autoryzowany warsztat, który należy zaznaczyć wykonuje funkcję z zakresu administracji publicznej, polegające na sprawdzaniu czy tachografy w pojazdach działają prawidłowo, to przedmiotowe urządzenie nie miało wad dyskwalifikujących je z użycia. Jeżeli tachograf w czasie okresowego sprawdzania nie działałby prawidłowo, to powinien być sporządzony protokół przeglądu, o czym stanowi art. 23 ust. 3 rozporządzenia w sprawie tachografów. Na istnienie takiego protokołu nie wskazuje zebrany materiał dowodowy. Jest także znamienne, że organ nie kwestionuje, iż karta kierowcy w chwili kontroli, jak również w czasie późniejszym karta przewoźnika, działały w tachografie prawidłowo, nie pozwalając choćby na przypuszczenia o błędnej pracy urządzenia cyfrowego. Uzasadnienie nałożenia na skarżącego oparto na braku możliwości zalogowania karty kontrolnej inspektora ITD oraz na zdarzeniu z dnia 8 października 2018 r., w trakcie którego również miało dojść do podobnego błędu w pracy tachografu. Wskazać jednak należy, iż po 8 października 2018 r., tachograf został poddany sprawdzaniu w warsztacie, który nie doszukał się w nim nieprawidłowości, co pozwalało przyjąć, że po 10 października 2018 r., analogiczny błąd w urządzeniu nie będzie występować. Jest także istotne, że organ nie wykazał, iż do błędnego działania tachografu dochodzi także po użyciu innych kart kontrolnych będących w posiadaniu ITD. Dlatego trafnie strona skarżąca podkreślała w odwołaniu, że prowadząc postępowanie wyjaśniające organ nie uwzględnił ewentualności wady karty kontrolnej inspektora. W każdym razie, ta ewentualność nie została przez Organy wyeliminowana najpóźniej w chwili zakończenia kontroli drogowej, np. poprzez użycie innej karty kontrolnej.
Powstałe na tle zaistniałego stanu faktycznego wątpliwości względem prawidłowej pracy urządzenia, zostały rozstrzygnięte na niekorzyść przewoźnika, a tym samym wbrew dyspozycji art. 81a § 1 k.p.a. Organ zakładając złą wolę strony będącego przedsiębiorcą niedostatecznie uwzględnił art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1292). Powyższe przepisy obligują organy administracji, aby w swoich działaniach kierowały się zasadą zaufania do przedsiębiorcy, i zakładały, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Natomiast gdy przedmiotem postępowania jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, i w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ winien je rozstrzygnąć na korzyść przedsiębiorcy.
Wobec powstałych wątpliwości w stanie faktycznym sprawy, zaistniały podstawy do zastosowania art. 81a § 1 k.p.a. Pomimo tego, GITD do obowiązku kierowania się tą regulacją w ogóle się nie odniósł, podobnie jak nie odniósł się do przepisu art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wypowiedziano się o przyczynach pominięcia art. 81a § k.p.a., jak również nie wskazano przyczyn rozstrzygnięcia powstałych wątpliwości na niekorzyść Strony skarżącej, mimo że wskazywała ona w odwołaniu na możliwość wadliwej pracy karty kontrolnej. Jednocześnie argumenty GITD oparte wyłącznie na przypuszczeniach o przyczynach prawidłowej pracy tachografu w warsztacie i z kartą kierowcy, jako niepoparte żadnymi dowodami nie mogą przekonywać do nałożenia na przewoźnika kary, zaś ich wykorzystanie w uzasadnieniu decyzji świadczy o nieznajomości prawnych zasad rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy i domniemania jego uczciwości - art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców.
Na marginesie WSA zauważył, że strona starała się przekonać GITD do swej uczciwości, podkreślając w odwołaniu, że jej pracownicy nie dopuszczają się żadnych manipulacji na tachografach i mają bezwzględny zakaz fałszowania zapisów tachografu i nakaz rejestrowania wszystkich czynności na kartach kierowców. W istocie organ powołując się na przypuszczenia tłumaczące prawidłową pracę tachografu, kierował się przeciwnymi dyrektywami w stosunku do tych jakie wynikają z mocy art. 81a § 1 k.p.a. Treść art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców zakazuje organom rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść przewoźnika, a więc sprzecznie z jego interesem prawnym i sprzecznie z istotą demokratycznego państwa prawnego, którego założenia nie pozwalają wykorzystywać nieprecyzyjnie ustalone fakty przeciwko obywatelowi.
Decyzja GITD narusza przepisy postępowania, a w rezultacie także przepisy prawa materialnego dotyczące nakładania kar na przewoźników wykonujących transport drogowy w sposób mający wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. Stwierdzone przez WSA pominięcie kluczowej dla sprawy regulacji procesowej w postaci art. 81a § 1 k.p.a., jest istotne i mogło doprowadzić do zniekształcenia ostatecznego wyniku sprawy, bowiem w stwierdzonych okolicznościach nie sposób było wykluczyć umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Zaistniałe w stanie faktycznym wątpliwości zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony, co w tym wypadku mogło polegać na przyjęciu, że przedmiotowy tachograf działał prawidłowo, umożliwiając sczytywanie danych. Ten wniosek jest zasadny tym bardziej, że do decyzji GITD załączono raport z danych pobranych z przedmiotowego tachografu z dnia 20 lutego 2019 r., użyty przez ww. organ na potrzeby prowadzonego postępowania. Dokument ten potwierdza, iż tachograf w pojeździe przewoźnika umożliwia odczytywanie danych cyfrowych.
W konkluzji końcowej WSA nakazał, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym GITD zastosował się do art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, co winno przede wszystkim polegać na jednoznacznym ustaleniu czy aktualnie możliwym jest usunięcie za pomocą dostępnych środków dowodowych powstałych wątpliwości o prawidłowości pracy tachografu, zaś w przypadku braku tych możliwości konieczne będzie rozstrzygnięcie stwierdzonych niejasności na korzyść strony.
IV.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł GITD zaskarżając go w całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów - art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 650, dalej zwany k.p.a.) w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019, poz. 1292), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił zaistniałych w sprawie wątpliwości i nie wykazał, iż do błędnego działania tachografu dochodziło także przy użyciu innych kart kontrolnych będących w posiadaniu Inspekcji Transportu Drogowego (tj. kart innych niż karta wykonującego czynności kontroli Inspektora), podczas gdy w przedmiotowej sprawie takowe wątpliwości nie wystąpiły, bowiem:
- z okazanych do kontroli danych cyfrowych z pojazdu wynika, iż do podobnych serii zdarzeń doszło w okresie poprzedzającym kontrolę drogową tj. w dniu 08.10.2018 r. ok. godz. 4:00, w tym okresie wielokrotnie nastąpiła próba zalogowania karty, a w pamięci urządzenia zarejestrowano komunikat "błąd uwierzytelnienia kart do tachografów";
- identyczny komunikat pojawił się przy zdarzeniach z dnia kontroli w dniu 13.10.2018 r., co oznacza, iż powyższa sytuacja nie miała charakteru incydentalnego, analogiczny błąd miał charakter cykliczny, a zatem tachograf nie dział prawidłowo już wcześniej podczas prób logowania karty kierowcy, a zatem przedmiotowej wadliwości działania tachografu nie można łączyć z kartą kontrolną wykonującego czynności w toku kontroli Inspektora (vide strona 5 in fine i kolejna decyzji organu odwoławczego z dnia 27.02.2019 r.);
- w sprawie zatem, wbrew ocenie WSA nie zaistniały, nie dające się usunąć wątpliwości, gdyż tachograf działał wadliwie także przed dniem kontroli, a zatem sugerowane przez WSA wady karty kontrolnej Inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, w kontekście całokształtu prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego (w szczególności danych cyfrowych), nie mogły mieć miejsca, gdyż przed dniem kontroli użycie innej karty w tachografie spowodowało analogiczny błąd uwierzytelnienia karty tachografu.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Rzeszowie oraz orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
V.
Skarga kasacyjna jest bezzasadna w stopniu oczywistym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Strona skarżąca kasacyjnie jakkolwiek stawia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. i art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, wcześniej powołując ogólnie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie wyjaśnia jednakże w jakikolwiek sposób, na czym polegać ma naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało by mieć naruszenie przepisów postępowania, a jeżeli tak to jakich.
Jakkolwiek istnieją mankamenty skargi kasacyjnej, w której organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie precyzuje istotnych twierdzeń dotyczących podstaw kasacyjnych, to jednak nie uniemożliwia to kontroli zaskarżonego wyroku. Stosownie bowiem do uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 wskazującej, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, Sąd zbadał przedstawione uchybienia wyroku WSA w kontekście całokształtu twierdzeń GITD.
Z istoty stanowiska organu można i należy wywieść twierdzenie, że w skardze kasacyjnej kwestionowane są przede wszystkim ustalenia faktyczne przyjęte przez WSA za podstawę orzekania oraz ich prawna ocena, którą wyrażono w zaskarżonym wyroku.
Organ po pierwsze wskazuje, że z okazanych do kontroli danych cyfrowych wynika, że do wadliwego działania tachografu dochodziło już wcześniej, tj. 8 października 2018 r. z komunikatem "błąd uwierzytelnienia kart do tachografów".
Po drugie, identyczny komunikat miał zdaniem GITD pojawiać się w trakcie kontroli z 13 października 2018 r., co ma wskazywać, że wadliwość nie była jednorazowa a cykliczna, zaś w konsekwencji świadczy to o nieprawidłowej pracy tachografu, której nie należy łączyć z kartą kontrolną inspektora.
Po trzecie, nie zaistniały nie dające się usunąć wątpliwości, gdyż tachograf działał wadliwie także przed dniem kontroli, a zatem sugerowane przez WSA wady karty kontrolnej inspektora, w kontekście całokształtu prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego (w szczególności danych cyfrowych), nie mogły mieć miejsca, gdyż przed dniem kontroli użycie innej karty w tachografie spowodowało analogiczny błąd uwierzytelnienia karty tachografu.
Twierdzenia organu są chybione.
Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że wielokrotnie wcześniej wypowiadał się w kwestii istoty odpowiedzialności administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym i wymierzanych w związku z tym kar administracyjnych. W pełni to stanowisko należy podtrzymać.
Sankcyjne ze swej istoty przepisy u.t.d. ustanawiają reżim odpowiedzialności administracyjnej podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma przede wszystkim charakter obiektywny. Odpowiedzialność ta nie jest więc - co do zasady - uzależniona od przesłanki winy, zatem dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków związanych z szeroko pojętym przewozem drogowym. Kara administracyjna jest więc swoistym następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednak jej wymierzenie musi zawsze uwzględniać konkretne okoliczności sprawy.
W dotychczasowym orzecznictwie podkreśla się jednak wyraźnie, że obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej, nie oznacza automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia z obowiązku prawidłowego, tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej ustalenia stanu faktycznego i dokonania jego kompleksowej oceny, także z perspektywy przesłanek zwalniających z odpowiedzialności, czy warunków, od których zaistnienia zależy wymierzenie kary.
Podkreślenia wymaga, że stosowanie przepisów o karach pieniężnych w transporcie drogowym nie może prowadzić do rezultatów, które byłby a limine niezgodne z duchem prawa i a priori zaprzeczałyby istocie odpowiedzialności, nie dostrzegając jednocześnie oczywistych okoliczności, które wyłączają jednoznacznie jakąkolwiek odpowiedzialność z logicznego punktu widzenia.
Działanie takie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, wywodzonymi z zasady demokratycznego państwa prawnego, tj. zasadą bezpieczeństwa prawnego i zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, potwierdzonymi w całości brzmieniem art. 8 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 15 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1191/10; wyrok NSA z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 871/09; wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II GSK 860/09 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2004 r. sygn. akt SK 21/03, OTK-A 2004/6/56).
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy przypomnieć kluczowe elementy stanu faktycznego, które autor skargi kasacyjnej jakkolwiek zapewne dostrzega, to jednak nie wyciąga z nich racjonalnych wniosków, nasuwających się jednoznacznie już na "pierwszy rzut oka".
Niewątpliwie ustalono w sprawie, że 8 października 2018 r. doszło do wadliwego działania tachografu, zaraportowanego i zapisanego w jego pamięci pod postacią komunikatu "błąd uwierzytelnienia kart do tachografów".
Następnie, co organ również dostrzega, jednakże wymownie pomija, tachograf został z inicjatywy samego skarżącego poddany przeglądowi w autoryzowanym serwisie, zaś z materiałów dowodowych sprawy nie wynika, by stwierdzona została wówczas jakakolwiek ingerencja w urządzenie albo by serwis zakwestionował prawidłowość działania tachografu. Inaczej więc mówiąc, dokonany przegląd urządzenia wykluczył jakiekolwiek wadliwe jego działanie.
Kolejnym zdarzeniem była kontrola przeprowadzona przez ITD 13 października 2018 r., w trakcie której organ kilkukrotnie próbował pobrać dane z tachografu z wykorzystaniem własnej karty kontrolnej inspektora, jednakże z negatywnym rezultatem.
W trakcie postępowania w przedmiocie ukarania strona przedłożyła jednak pełne dane cyfrowe pobrane z tachografu, które świadczą o tym, że przejazdy pojazdem dokonywane były za każdym razem z zalogowaną kartą kierowcy i bez naruszeń.
Na podstawie zdarzeń z 8 i 13 października 2018 r. GITD próbuje w skardze kasacyjnej wykazać, że skarżący posiadał wiedzę o wadliwym działaniu tachografu a samo urządzenie nie działało prawidłowo, co ma przemawiać za ukaraniem przewoźnika na podstawie lp. 6.1.6 załącznika nr 3.
Naczelny Sąd Administracyjny żadną miarą twierdzeń tych nie podziela jako oczywiście błędnych i pozbawionych logiki wymaganej przy ocenie faktów i płynących z nich wniosków, na co trafnie uwagę zwrócił WSA.
Niewątpliwie po zdarzeniu z 8 października 2018 r. skarżący poddał tachograf badaniu w autoryzowanym serwisie tych urządzeń. Działanie takie, powiązane z pozytywnym wynikiem kontroli i brakiem jakichkolwiek zastrzeżeń serwisu, co do prawidłowej pracy urządzenia na przyszłość, dawało skarżącemu przewoźnikowi pełne prawo do dalszego, niezakłóconego używania tachografu, jako urządzenia w pełni sprawnego.
Kolejne zdarzenie miało miejsce w trakcie kontroli 13 października 2018 r. Organ nie ma jednak podstaw, wobec przeprowadzonego sprawdzenia tachografu w serwisie, formułować wniosków, że w istocie ma do czynienia z ciągiem wadliwości (z 8 i 13 października 2018 r.), które obciążają skarżącego, czy chociażby w obiektywny sposób świadczą o wadliwym działaniu urządzenia. Stanowisko takie nie zasługuje na jakąkolwiek aprobatę. Organ nie dostrzega tego, że pomiędzy podnoszonymi w skardze kasacyjnej momentami wadliwego działania tachografu, przy czym to ostatnie z 13 października 2018 r. nie zostało prawidłowo potwierdzone, gdyż nie wykluczono w żaden sposób, czy to przypadkiem karta inspektora nie jest źródłem błędu, doszło z inicjatywy strony skarżącej do weryfikacji prawidłowego działania urządzenia.
Stawianie w takich realiach zarzutu skarżącemu, że naruszył lp. 6.1.6 jest błędem i działaniem na niekorzyść strony, jak wskazuje WSA.
Za zbyty daleko idące należy uznać twierdzenia organu, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy należało potraktować skarżącego jako podmiot podlegający karze za używanie nieprawidłowo działającego tachografu.
Wypada wskazać, że w lp. 6.1 załącznika nr 3 do ustawy karane jest naruszenie zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf, przy czym lp. 6.1.6 stanowi swoisty bufor dla tych wszystkich przypadków, w których wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w nieprawidłowo działający tachograf, nie kwalifikuje się do przypadków, o których mowa w lp. 6.1.1-6.1.5.
Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaszła, a co najmniej organ nie wyjaśnił z jakiej przyczyny doszło do wskazywanego wadliwego działania tachografu w dniu 13 października 2018 r. Należy przy tym podkreślić, że jakkolwiek sytuacje z 8 i 13 października 2018 r. są do siebie podobne, wszak dotyczą kwestii logowania karty, to jednak komunikaty wysyłane przez urządzenie nie są tożsame i na ich podstawie nie można wnioskować, że mamy w ogóle do czynienia z takim samym błędem (por. komunikat "naruszenie zabezpieczeń" i "błąd uwierzytelnienia kart do tachografów").
Organ w ogóle nie podjął próby wyjaśnienia, czym jest powodowany komunikat pt. "Błąd uwierzytelnienia karty do tachografu". W szczególności, czy zgodnie z dokumentacją urządzenia jest to np. kwestia włożenia nieprawidłowej karty do tachografu bądź włożenia karty wprawdzie prawidłowej jednakże umieszczonej w slocie urządzenia w sposób wadliwy. Nie podjęto również próby wyjaśnienia, czy komunikat pt. "naruszenie bezpieczeństwa" dotyczy sabotażu sprzętu lub czy jest to po prostu powodowane wykrytą ingerencją w sprzęt. Jeżeli organ ma zamiar ukarania przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia, ma ich być pewny.
W okolicznościach sprawy WSA słusznie zatem uznał, odwołując się trafnie do art. 81a § 1 k.p.a. i art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, jako przepisu wyznaczającego podejście organu do badania każdej sprawy z udziałem przedsiębiorcy, że okoliczności sprawy nie są jednoznacznie wyjaśnione.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej GITD na podstawie art. 184 p.p.s.a.