II GSK 1094/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-16
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo żywnościoweoznakowanie produktówpreparaty do żywienia niemowlątmleko matkiwprowadzanie do obrotuinspekcja sanitarnarozporządzenie 609/2013ochrona konsumentawprowadzanie w błądNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zinterpretowano przepisy dotyczące oznakowania produktów dla niemowląt, które nie idealizują karmienia piersią.

Spółka N. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Inspektora Sanitarnego nakazującą zaprzestanie wprowadzania do obrotu produktu z uwagi na oznakowanie sugerujące podobieństwo do mleka matki. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając oznakowanie za wprowadzające w błąd. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że błędnie zinterpretowano art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013, który dotyczy idealizowania stosowania preparatów, a nie ich składu. NSA podkreślił, że sformułowania dotyczące składników naturalnie obecnych w mleku matki nie naruszają tego przepisu.

Sprawa dotyczyła decyzji Inspektora Sanitarnego nakazującej spółce N. Sp. z o.o. zaprzestanie wprowadzania do obrotu produktu z uwagi na oznakowanie "Zawiera naturalnie obecne w mleku matki: Immuno-kompozycję (...) GOS/FOS + Oligosacharyd mleka matki HMO 3’GL3", gdzie odnośnik "3" wyjaśniał, że "3’GL pochodzi z naszego unikalnego procesu". Organ uznał, że takie oznakowanie idealizuje produkt i może wprowadzać konsumentów w błąd, sugerując podobieństwo do mleka kobiecego i zniechęcając do karmienia piersią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że zarówno WSA, jak i organy administracji błędnie zinterpretowały art. 10 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013. NSA stwierdził, że przepis ten dotyczy idealizowania STOSOWANIA preparatów, a nie ich SKŁADU. Sformułowania dotyczące składników naturalnie obecnych w mleku matki, a także informacja o "unikalnym procesie" pozyskiwania składnika, nie naruszają tego przepisu, ponieważ nie odnoszą się do sposobu używania produktu ani nie deprecjonują karmienia piersią. NSA podkreślił, że wykładnia językowa jest podstawowa i wskazuje, że przepis dotyczy idealizowania stosowania, a nie samego produktu. Ponadto, NSA zwrócił uwagę na naruszenia proceduralne, w tym brak należytej oceny prawnej przeciętnego konsumenta i nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie analizy ankiety marketingowej przedstawionej przez spółkę. Sąd kasacyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie oznakowanie nie stanowi idealizowania stosowania preparatu, ponieważ odnosi się do składu produktu, a nie do sposobu jego używania.

Uzasadnienie

Przepis art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 dotyczy idealizowania STOSOWANIA preparatów, a nie ich SKŁADU. Sformułowania dotyczące składników naturalnie obecnych w mleku matki oraz informacji o "unikalnym procesie" pozyskiwania składnika nie naruszają tego przepisu, ponieważ nie odnoszą się do sposobu używania produktu ani nie deprecjonują karmienia piersią. Wykładnia językowa przepisu potwierdza, że odnosi się on do stosowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (31)

Główne

rozporządzenie 609/2013 art. 10 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009

Przepis dotyczy idealizowania STOSOWANIA preparatów, a nie ich SKŁADU. Sformułowania dotyczące składników naturalnie obecnych w mleku matki oraz informacji o "unikalnym procesie" pozyskiwania składnika nie naruszają tego przepisu, ponieważ nie odnoszą się do sposobu używania produktu ani nie deprecjonują karmienia piersią. Wykładnia językowa przepisu potwierdza, że odnosi się on do stosowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie 609/2013 art. 10 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009

rozporządzenie 2016/127 art. 6 § ust. 6 ak. 1

Rozporządzenie Delegowanego Komisji (UE) 2016/127 z dnia 25 września 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz informacji na ich temat, a także w odniesieniu do informacji dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci

rozporządzenie 2016/127 art. 6 § ust. 6 ak. 2

Rozporządzenie Delegowanego Komisji (UE) 2016/127 z dnia 25 września 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz informacji na ich temat, a także w odniesieniu do informacji dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci

rozporządzenie 1169/2011 art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

rozporządzenie 1169/2011 art. 36 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

rozporządzenie 1169/2011 art. 7 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

rozporządzenie 1169/2011 art. 1169/2011

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie 2017/625 art. 138 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG

u.p.i.s. art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

k.p.a. art. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 20

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 przez WSA i organy administracji. Przepis art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 dotyczy idealizowania stosowania preparatów, a nie ich składu. Oznakowanie dotyczące składników naturalnie obecnych w mleku matki nie narusza art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i oceny prawnej przeciętnego konsumenta. Pobierzna ocena ankiety marketingowej przez organy i WSA.

Godne uwagi sformułowania

idealizowanie stosowania takich preparatów naturalnie obecne w mleku matki pochodzi z naszego unikalnego procesu przeciętny konsument zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Gabriela Jyż

przewodniczący

Krzysztof Dziedzic

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 w kontekście oznakowania produktów dla niemowląt, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych i sądowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów prawa żywnościowego UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa żywnościowego i ochrony konsumentów, a także procedur administracyjnych. Wykładnia przepisów UE i zasady postępowania sądowego są kluczowe dla prawników.

Czy etykieta "naturalnie obecne w mleku matki" wprowadza w błąd? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1094/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Gabriela Jyż /przewodniczący/
Krzysztof Dziedzic
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1209/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-19
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 181 poz 35 art. 10 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i  małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy  ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę  Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant asystent sędziego Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1209/24 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2024 r., nr DE NZ/00028/2024 w przedmiocie nakazu zaprzestania wprowadzania do obrotu produktu 1. uchyla skarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie na rzecz N. Sp. z o.o. w W. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. st. Warszawie (dalej: organ I instancji, PPIS) decyzją z dnia 24 stycznia 2023 r., nr DE HŻN/03362/2022, po stwierdzeniu naruszenia przepisów w zakresie prawa żywnościowego w wyniku kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 8 grudnia 2022 r. w N. Sp. z o.o. w W. (dalej: spółka, skarżąca) nakazał w punkcie pierwszym decyzji zaprzestania wprowadzania do obrotu na terytorium RP produktu pod nazwą B. [...], w oznakowaniu którego zamieszczono informację: Zawiera naturalnie obecne w mleku matki: Immuno-kompozycję (wit A, C, D i cynk); Omega 3 (DHA) i 6; Wapń, żelazo oraz GOS/FOS + Oligosacharyd mleka matki HMO 3’GL3, gdzie cyfra 3 stanowi odnośnik do wyjaśnienia o treści: 3’GL pochodzi z naszego unikalnego procesu sugerujące konsumentowi podobieństwo preparatu do dalszego żywienia niemowląt do mleka kobiecego oraz idealizujące stosowanie takich preparatów. PPIS wskazał również, że wymieniony obowiązek należy wykonać w terminie do dnia 30 kwietnia 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Mazowiecki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ odwoławczy, MPWIS) decyzją z dnia 16 marca 2023 r., nr DE NZ/00049/2023 uchylił zaskarżoną decyzję w części, w zakresie terminu wykonania obowiązku wymienionego w punkcie pierwszym i ustalił nowy termin wykonania obowiązku do dnia 31 lipca 2023 r. W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał decyzję PPIS w mocy.
Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1011/23, uchylił decyzję MPWIS z dnia 16 marca 2023 r. W uzasadnieniu WSA stwierdził, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób wszechstronny, który jednoznacznie uzasadniałby przyjęcie, że oznakowanie produktu może wprowadzić konsumenta w błąd. Sąd wskazał na konieczność wzięcia pod uwagę przedstawionej w wyroku oceny prawnej odnoszącej się do pojęcia przeciętnego konsumenta i w tym zakresie przeprowadzenia raz jeszcze postępowania dowodowego w sprawie, biorąc w poczet materiału dowodowego ankietę marketingową przedłożoną przez spółkę w replice na odpowiedź na skargę. WSA nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy celem jednoznacznego wykazania przez organ, że zakwestionowane oznakowanie mogą wprowadzić potencjalnego konsumenta w błąd. Sąd podkreślił też, że oznakowanie kwestionowanego produktu było już poddane wcześniejszej kontroli niż ta, na której wynikach oparł się organ, a w której nie stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy MPWIS decyzją z dnia 12 lutego 2024 r., nr DE NZ/00028/2024, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a), art. 6 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2016/127 z dnia 25 września 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz informacji na ich temat, a także w odniesieniu do informacji dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci (Dz. U. UE. L. z 2016 r., Nr 25, str. 1 ze. zm.; dalej: rozporządzenie 2016/127), art. 10 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylającego dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r., Nr 181 s. 35; dalej: rozporządzenie 609/2013), uchylił decyzję PPIS z dnia 24 stycznia 2023 r. w części w zakresie terminu wykonania obowiązku wymienionego w punkcie pierwszym i ustalił nowy termin wykonania obowiązku do dnia 29 maja 2024 r. W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał decyzję PPIS w mocy.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 września 2024 r., o sygn. akt V SA/Wa 1209/24, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę spółki.
Sąd I instancji wskazał, że uchybienie w oznakowaniu produktu w przedmiotowej sprawie przejawiało się przede wszystkim w odebraniu konsumentowi prawa do zgodnej z prawdą, zrozumiałej, rzetelnej i przydatnej informacji w zakresie spożywanej żywności oraz co za tym idzie, do dokonania przez przeciętnego konsumenta świadomego wyboru. Zdaniem Sądu jest to szczególnie istotne w przypadku preparatów, którymi karmione są niemowlęta i małe dzieci. Sąd I instancji stwierdził również, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 rozporządzenia 609/2013, ponieważ informacja w postaci sformułowania odnoszącego się do produktu: "Zawiera naturalnie obecne w mleku matki: Immuno-kompozycje (wit. A,C, D i cynk) Omega 3(DHA) i 6; wapń, żelazo, GOS/FOS+ Oligosacharyd mleka matki HMO3’GL3 (...)" jest stworzona w ten sposób, by postawić produkt do dalszego żywienia niemowląt na równi z mlekiem matki, a w konsekwencji skojarzyć go z właściwościami naturalnego karmienia piersią. Ponadto Sąd zgodził się ze znajdującą się w zaskarżonej decyzji wykładnią pojęcia "idealizowania" zawartego w art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013, zgodnie z którą w kontekście zamieszczonych treści należy odnieść do przypisywania produktowi cech w jakimkolwiek stopniu tożsamych z mlekiem matki, albowiem wszystkie obostrzenia odnoszące się do preparatów do dalszego żywienia niemowląt mają na celu w szczególności ochronę i promowanie karmienia piersią, a także niewprowadzanie konsumenta w błąd, m.in. co do właściwości takiego środka.
Sąd wskazał również, że informacja podana w odnośniku "3" odnoszącą się do treści: "pochodzą z naszego unikalnego procesu", nie wnosi żadnej rzetelnej wiedzy na ten temat. Unikalny proces nie został w ogóle opisany, ani uzasadniony. W ocenie Sądu produkt może być przez to postrzegany przez konsumenta jako atrakcyjniejszy od otrzymanych w sposób mniej "unikalny", skoro pochodzi ze specjalnego "procesu". W świetle powyższego użyte sformułowanie, zdaniem Sądu, wprowadza konsumentów w błąd i nie polega na prawdzie. Stronie chodzi bowiem w istocie jedynie o to, żeby skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach by nie zakupił. Sąd stwierdził, że skarżąca wprowadza w błąd nabywców, bowiem przekazuje potencjalnym nabywcom produktu komunikat sprzeczny z ustanowionym w tym zakresie ustawodawstwem, tj. w sposób sprzeczny z ustanowioną ochroną naturalnego karmienia piersią. Sąd zauważył również, że dla oceny wprowadzenia w błąd nie ma znaczenia wola ani zamiar nadawcy danego przekazu, a odbiór komunikacji handlowej przez nieprofesjonalnych adresatów.
Ponadto Sąd stwierdził, że organ prawidłowo przeanalizował ankietę marketingową szczegółowo wyjaśniając, że jej treścią było udzielenie odpowiedzi na zapytanie: "Jak rozumiany jest zapis dot. HMO na opakowaniu B.", co odbiega od informacji będącej przedmiotem postępowania, podanej w oznakowaniu produktu, przytoczonej w sentencji i treści decyzji. Wskazano, że ciężar zagadnienia przełożono na udzielenie odpowiedzi, czy składnik produktu można otrzymać w sposób sztuczny, czyli wyprodukować w procesie produkcyjnym, a to zaś nie było przedmiotem postępowania administracyjnego.
III.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, a w konsekwencji o uchylenie decyzji MPWIS, poprzedzającej ją decyzji PPIS i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
a. "idealizowanie" oznacza przypisywanie produktowi cech w jakimkolwiek stopniu tożsamych z mlekiem matki, podczas gdy zgodnie z wykładnią językową, która powinna być podstawową metodą wykładni, idealizowanie oznacza przypisywanie cech doskonalszych od rzeczywistych, a jednocześnie taka interpretacja bazująca na wykładni językowej nie jest sprzeczna z wykładnią celowościową;
b. przepis ten należy rozumieć szeroko, tzn. że rzekomo zakazuje on przypisywania preparatom do dalszego żywienia niemowląt cech w jakimkolwiek stopniu tożsamych z mlekiem matki oraz że samo odwołanie do mleka matki, bez względu na to, czy dotyczy składu, jednego składnika, czy też stosowania takiego preparatu, stanowi naruszenie tego przepisu, podczas gdy zakresem tego przepisu objęte są tylko te określenia, które mogą idealizować stosowanie takich preparatów, a przepis jako ustanawiający ograniczenia w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej nie powinien być interpretowany rozszerzające;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 1 rozporządzenia 609/2013 oraz art. 6 ust. 6 ak. 1 rozporządzenia 2016/127 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że element oznakowania "zawiera naturalnie obecne w mleku matki Immuno-kompozycję (wit. A, C, D i cynk): Omega 3 (DHA) i 6; Wapń, żelazo" oraz "GOS/FOS + Oligosacharyd mleka matki HMO 3’GL3" zniechęca do karmienia piersią, w sytuacji, gdy ten element oznakowania w żaden sposób nie odnosi się do karmienia piersią, ani tym bardziej go nie deprecjonuje, a jedynie odnosi się do rzeczywistych właściwości produktu dotyczących jego składników;
3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ust. 6 ak. 2 rozporządzenia 2016/127 w zw. z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 304, str. 18 ze zm.; dalej: rozporządzenie 1169/2011) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustanowiony w nim zakaz używania określeń takich jak "humanizowane", "umatczynione", "dostosowane" oraz podobnych określeń jest równoznaczny z zakazem jakiegokolwiek odnoszenia się w etykietowaniu preparatów do dalszego żywienia niemowląt do mleka kobiecego, w sytuacji, gdy przepis ten powinien być interpretowany tak, że zakazuje on jedynie stosowania określeń, twierdzących lub sugerujących, że preparat do dalszego żywienia niemowląt jako całość jest identyczny lub niemal identyczny z mlekiem matki;
4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 36 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011 i art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia 1169/2011 w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/127 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że informacja zamieszczona w etykietowaniu produktu o pochodzeniu składnika produktu z unikalnego procesu – jak przyjął WSA – nie polega na prawdzie i wprowadza konsumentów w błąd, bo ma na celu skłonienie konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach by nie zakupił, w sytuacji, w której ani PPIS i MPWIS, ani WSA w żaden sposób nie wykazały, że informacja ta jest nieprawdziwa, tzn. że stosowany proces pozyskiwania składnika nie jest unikalny;
5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., czego WSA dopuścił się oddalając skargę, w sytuacji, w której powinien był uwzględnić skargę i uchylić decyzję MPWIS z uwagi na to, że - wbrew ocenie WSA - decyzja ta nie uwzględnia należycie oceny prawnej przeciętnego konsumenta oraz wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1011/23, ponieważ organ jedynie wymienił cechy przeciętnego konsumenta określone przez WSA, nie uwzględniając ich przy ocenie, na ile etykietowanie produktu może wprowadzać w błąd;
6. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a., czego WSA dopuścił się nie uwzględniając należycie przy ocenie, czy etykietowanie produktu może wprowadzać w błąd, w szczególności cech przeciętnego konsumenta wskazanych w swoim wyroku z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1011/23, mimo że ocena prawna oraz wskazania wiążą w sprawie nie tylko organy administracji publicznej, ale także sądy;
7. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. U. UE. L. z 2017 r. Nr 95, str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie 2017/625) i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 338; dalej: u.p.i.s.) poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, w sytuacji, gdy WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję MPWIS oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS wobec braku jednoznacznego stwierdzenia naruszenia, czego organ dopuścił się:
a. opierając swoje twierdzenia dotyczące zachowania przeciętnego konsumenta na otrzymanym od Głównego Inspektora Sanitarnego zawiadomieniu o pojedynczej skardze złożonej przez anonimowego konsumenta w odniesieniu do produktu;
b. wskazując, bez jakichkolwiek dowodów na poparcie swoich twierdzeń ani też bez jakiegokolwiek uzasadnienia, że określenie "naturalnie obecne w mleku matki", odnoszące się do niektórych składników produktu, idealizuje produkt, a tym samym rzekomo zrównuje jego wartość z mlekiem matki w oczach konsumentów,
w sytuacji, gdy przepisy wymagają od organu wykazania tych okoliczności z całkowitą pewnością oraz przy uwzględnieniu abstrakcyjnego wzorca przeciętnego konsumenta;
8. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 oraz 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję MPWIS oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS wobec tego, że w postępowaniu administracyjnym nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wykazano z całkowitą pewnością że informacje w etykiecie produktu, w tym informacja o pochodzeniu składnika 3’GL, z unikalnego procesu, może zniechęcać do karmienia piersią oraz wprowadzać konsumenta w błąd, przy uwzględnieniu abstrakcyjnego wzorca przeciętnego konsumenta, w sytuacji, gdy przepisy wymagają od organów administracji publicznej udowodnienia tych okoliczności;
9. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez w szczególności brak wskazania w uzasadnieniu wyroku, na czym - w ocenie WSA - miałoby polegać wprowadzenie konsumenta w błąd na skutek znakowania produktu, oraz nieodniesienie się do szeregu innych argumentów, w tym w zakresie wykładni językowej określeń "idealizować" i "zniechęcać", jak również m.in. naruszenia zasady dwuinstancyjności, których uwzględnienie powinno prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia instancyjną kontrolę wyroku w zakresie prawidłowości oceny legalności zaskarżonej decyzji MPWIS;
10. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję MPWIS oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS wobec naruszenia zasady dwuinstancyjności i zasady samodzielności rozstrzygania sprawy przez organ I instancji, który oparł się w tym zakresie na przekazanym mu stanowisku MPWIS wyraźnie wskazującym na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie;
11. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 20 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS wobec naruszenia przez MPWIS właściwości rzeczowej, czego organ dopuścił się przedstawiając PPIS stanowisko dot. prawidłowości etykietowania produktów w zakresie zakwestionowanych informacji, w sytuacji, gdy MPWIS nie jest organem rzeczowo właściwym do rozstrzygania niniejszej sprawy w I instancji;
12. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 oraz § 2 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS wobec przyjęcia w decyzji MPWIS - w ślad za decyzją PPIS - wykładni przepisu prawa materialnego w sposób dokładnie odwrotny od wykładni, którą PPIS niewiele wcześniej przyjął, wobec tego samego podmiotu w tym samym stanie faktycznym i prawnym;
13. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z pisma MPWIS kierowanego do PPIS z dnia 26 października 2022 r., NZJ.9011.859.2022 na okoliczność tego, że organ zawarł w nim wyraźne stanowisko co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez PPIS w sytuacji, gdy uwzględnienie w/w dowodu powinno było doprowadzić WSA do uznania, że naruszone zostały przepisy określone w pkt 11-12 powyżej, a w konsekwencji do uchylenia decyzji MPWIS oraz poprzedzającej ją decyzji PPIS;
14. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, w sytuacji, gdy WSA powinien był skargę uwzględnić wobec przekroczenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodu w postaci wyników badania ilościowego CAWI z listopada 2023 r. (dalej: ankieta marketingowa), czego organ się dopuścił uznając, wbrew zasadom logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie dotyczy ona przedmiotu niniejszego postępowania, w sytuacji, gdy zadane w ankiecie marketingowej pytania odnoszą się w sposób bezpośredni do zarzutów decyzji, co powinno skutkować wzięciem jej wyników pod uwagę w ocenie tego, czy etykietowanie produktu wprowadza konsumentów w błąd oraz czy może być w ogóle odebrane jako wskazujące, że produkt zawiera składniki pozyskane z mleka matki; naruszone zostały przepisy określone w pkt 11-12 powyżej, a w konsekwencji do uchylenia decyzji MPWIS oraz poprzedzającej ją decyzji PPIS;
15. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w całości, w sytuacji, gdy wobec naruszeń organów w postępowaniu administracyjnym WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i § 3 p.p.s.a. powinien był uchylić decyzję MPWIS oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS i umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Ponadto na podstawie art. 191 p.p.s.a. spółka wniosła o rozpoznanie niezaskarżalnego postanowienia WSA o oddaleniu wniosku dowodowego dot. pisma MPWIS do PPIS z dnia 26 października 2022 r., N2J.9011.859.2022 na okoliczność tego, że organ zawarł w nim wyraźne stanowisko co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez PPIS, a w konsekwencji, że doszło do naruszenia dwuinstancyjności.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie należy wskazać, iż w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych.
Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed NSA podlega więc generalnie zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy zaznaczyć, iż kontrolowany instancyjnie wyrok Sądu I instancji zapadł w sprawie, która była już przedmiotem kontroli WSA w Warszawie, w wyniku której zapadł wyrok z 21 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1011/23. Wyrokiem tym WSA w Warszawie, rozpatrując skargę N. sp. z o.o., uchylił wówczas decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 16 marca 2023 r. w przedmiocie zaprzestania wprowadzania do obrotu spornego produktu, zalecając organowi ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie ze wskazanymi przez Sąd wytycznymi. Sąd zalecił organowi uwzględnienie przedstawioną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną odnoszącą się do pojęcia przeciętnego konsumenta i w tym zakresie ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie, biorąc także w poczet materiału dowodowego ankietę marketingową przedłożoną przez skarżącą w replice na odpowiedź na skargę.
Organ odwoławczy w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ocenił zebrany materiał dowodowy (w tym wyniki przedstawianej przez spółkę ankiety marketingowej) analogicznie jak w ramach pierwszego postępowania, tym samym MPWIS ponownie wydał 12 lutego 2024 r. decyzję nakazującą spółce zaprzestania wprowadzania do obrotu na terytorium RP spornego produktu. WSA w Warszawie kontrolowanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 19 września 2024 r., oddalił skargę spółki na decyzję MPWIS z 12 lutego 2024 r., uznając, że ponownie rozpatrując sprawę organ podporządkował się wskazaniom Sądu.
Wynik weryfikacji podniesionych w rozpatrywanej skardze kasacyjnej zarzutów okazał się zakresowo pozytywny, co stanowiło konieczną i wystarczającą podstawę do wzruszenia mocy obowiązującej zaskarżonego wyroku.
Zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały na obu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania, które - zdaniem spółki - miało istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04 oraz z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1000/24, ten i kolejne orzeczenia przywołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej CBOSA).
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. spółka sformułowała 11 zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które koncentrują się zasadniczo na trzech aspektach proceduralnych, mających zdaniem spółki istotny wpływ na wynik sprawy:
1) braku przeprowadzenia należytej oceny prawnej przeciętnego konsumenta i tym samym nie uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1011/23,
2) naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego, w tym zasady prawdy obiektywnej, zasady zbierania i rozpatrywania całokształtu materiału dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.), w tym w szczególności w zakresie przedłożonych przez spółkę wyników ankiety marketingowej dotyczącej spornego produktu,
3) naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, właściwości rzeczowej organu oraz zasady pogłębiania zaufania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 15, art. 20 k.p.a.) poprzez oparcie przez organ I instancji (PPIS) swojego stanowiska na wytycznych otrzymanych od organu II instancji (MPWIS), a także przyjęcia przez organ I instancji wykładni przepisu prawa materialnego w sposób odmienny od wykładni przyjętej wcześniej wobec tego samego podmiotu w tym samym stanie faktycznym i prawnym.
W pierwszej kolejności rozpatrzony zostanie najdalej idący, wymieniony wyżej w pkt 3, zarzut proceduralny naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasady pogłębiania zaufania. W tym zakresie skarżąca kasacyjnie spółka zarzuciła Sądowi I instancji, iż ten stwierdził prawidłowość decyzji organów obu instancji, podczas gdy organ I instancji (PPIS), wydając sporną decyzję, oparł się na przekazanym mu stanowisku MPWIS wyraźnie wskazującym na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, tym samym doprowadzając do przyjęcia odmiennego od wcześniej przyjętego w sprawie stanowiska.
Rozpatrując ten zarzut istotnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w prowadzonym w niniejszej sprawie przez organy inspekcji sanitarnej postępowaniu administracyjnym wystąpiła zasadnicza zmiana stanowiska prawnego w wyniku ingerencji organu II instancji w postępowanie prowadzone przez organ I instancji. Okoliczności tej ingerencji zostały zauważone przez WSA w Warszawie w pierwszym wydanym wyroku z 21 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1011/23. Sąd wówczas wskazał, że podczas pierwszej kontroli, jaka została przeprowadzona przez organ w spółce 10 sierpnia 2022 r. kontrolerzy nie stwierdzili żadnych nieprawidłowości w odniesieniu do kwestionowanego produktu. W protokole kontroli stwierdzono, że znajdująca się na etykiecie produktu informacja w żaden sposób nie wskazuje, że jego składniki pochodzą z mleka matki. Organ I instancji (za pośrednictwem organu II instancji) następnie otrzymał pismo Głównego Inspektora Sanitarnego z 24 października 2022 r., którym GIS powołał się na zgłoszenie (donos) konsumenta, którego zdaniem, oznakowanie kwestionowanego produktu zawiera nieprawdziwe treści, sugerujące obecność składników pochodzących z mleka matki i poprzez takie odniesienia do pokarmu kobiecego wprowadza konsumenta w błąd i podnosi w oczach konsumentów wartość produktu. W piśmie tym GIS sformułował także swoją ocenę prawną w zakresie uzyskanego zgłoszenia, stwierdzając, iż art. 10 rozporządzenia 609/2013 oraz art. 6 ust. 5 i 6 rozporządzenia 2016/127 oznaczają w praktyce zakaz porównywania, odnoszenia się lub sugerowania podobieństwa preparatów do dalszego żywienia niemowląt do mleka kobiecego oraz karmienia tymi preparatami, do karmienia piersią, w związku z czym, zdaniem GIS, ww. przepisy zostały w przypadku tego produktu naruszone. W związku z otrzymanym pismem, organ II instancji zwrócił się do organu I instancji o ponowne przeanalizowanie sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji, nie dostrzegł, iż w istocie organ nie przeprowadził ponownego postępowania dowodowego, ograniczając się do przedstawienia ponownej (poszerzonej) analizy prawnej rozpatrywanego uchybienia oraz ponownej oceny przedłożonej przez spółkę dowodów i pism, a tym samym nie wykonał wskazań WSA w Warszawie określonych we wspomnianym wyroku z 21 listopada 2023 r. Powyższy sposób wykonania wskazań Sądu potwierdza sam organ odwoławczy w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji, w którym zawarł następujący opis swego ponownego postępowania: "Ponownie analizując przedmiotową sprawę, w ślad za wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Organ odwoławczy rozszerzył analizę w tym zakresie, w tym wziął pod uwagę przedstawioną w odpisie ww. wyroku ocenę prawną odnoszącą się do pojęcia przeciętnego konsumenta. W świetle powyższego MPWIS nadal podtrzymuje stanowisko, że Decyzja PPIS w m.st. Warszawie w zakresie merytorycznym powinna zostać utrzymana." Podobnie też postąpił Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku, gdyż oceniając pozytywnie realizację wskazań Sądu przez organy, przeprowadził poszerzoną, własną wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa unijnego (rozporządzenia 2016/127, rozporządzenia 609/2013, rozporządzenia 1169/2011).
W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, iż o ile w postępowaniach, których przedmiotem jest przyznanie stronie uprawnienia, ustawodawca i orzecznictwo sądowe dopuszczają przeniesienie na stronę postępowania odpowiedzialności za wynik procesu, o tyle w postępowaniach zmierzających do nałożenia na stronę obowiązku, zwłaszcza sankcji, praktyka ta byłaby trudna do zaakceptowania. Na organie administracji ciąży zatem powinność udowodnienia naruszenia prawa przez stronę, stwarzającego podstawę do uruchomienia odpowiedniej sankcji. Nie oznacza to jednak, że strona nie może wykazywać korzystnych dla siebie okoliczności, a także ujawniać tych dowodów bądź informacji o dowodach, które pozostają niedostępne dla organu. Tym samym postępowanie wyjaśniające w tego rodzaju sprawach będzie toczyć się wedle podobnych reguł, jak w przypadku postępowania karnego opartego na zasadzie domniemania niewinności (J. Wegner, Komentarz do art. 77, w: Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023).
W odniesieniu do realiów niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż powyższa powinność organu udowodnienia naruszenia prawa, nie została zrealizowana przez organy inspekcji sanitarnej. Zalecone przez Sąd ponowne postępowanie dowodowe ograniczyło się bowiem do przedstawienia przez organy poszerzonej analizy mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa unijnego oraz ponownej, negatywnej oceny przedstawionych przez spółkę wyników ankiety marketingowej. Tym samym skarżąca kasacyjnie spółka słusznie zarzuca organowi i Sądowi I instancji brak przeprowadzenia należytej oceny prawnej przeciętnego konsumenta (która była zalecana przez WSA w Warszawie we wspomnianym wyroku z 21 listopada 2023 r.) i oparcia się w tym zakresie na jednej informacji złożonej GIS przez anonimowego konsumenta w odniesieniu do produktu.
Należy zauważyć, iż we wspominanym wyroku WSA w Warszawie z 21 listopada 2023 r. zalecając przeprowadzenie postępowania dowodowego wymienił przedłożoną przez skarżąca ankietę marketingową jako jeden z dowodów, które organ powinien rozpatrzyć. WSA w Warszawie założył więc, iż organ przeprowadzi w tej sprawie również inne dowody, co jednak nie zostało zrealizowane. Dodatkowo, przedłożone przez spółkę organowi wyniki ankiety marketingowej (które należy traktować jako dowód w sprawie przedstawiony przez stronę) zostały ocenione przez organ wybiórczo i pobieżnie, co niesłusznie zaaprobował Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku. Zasadnie bowiem skarżąca w skardze kasacyjnej wskazuje, iż organ nie zapoznał się należycie z pełną treścią ankiety, koncentrując się na jej tytule, nie zaś na zadanych konsumentom pytaniach, które w istocie dotyczyły spornych sformułowań zawartych na etykiecie kontrolowanego produktu ("zawiera naturalnie obecne w mleku matki", "pochodzi z naszego unikalnego procesu"). Należy więc zgodzić się z wnioskiem spółki w tym zakresie, iż "fakt, że w decyzji MPWIS oraz WSA przytoczone zostało jedynie pytanie, będące tytułem ankiety, ale niezadane konsumentom świadczy o prowadzeniu postępowania w sposób nienależyty a błąd ten nie został przez WSA skorygowany.".
W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zarzuty procesowe skarżącej kasacyjnie spółki (wymienione wyżej w pkt 1 i 2) należy uznać za zasadne, gdyż organy inspekcji sanitarnej nie zrealizowały wskazań WSA w Warszawie w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem zasad określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Przechodząc do rozpatrzenia sformułowanych czterech zarzutów naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż podstawowe i przesądzające znaczenie w niniejszej sprawie ma zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej dotyczący wykładni art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013. Zgodnie z tym przepisem – "Etykietowanie, prezentacja i reklama preparatów do początkowego żywienia niemowląt oraz etykietowanie preparatów do dalszego żywienia niemowląt nie zawierają obrazów niemowląt lub innych obrazów lub tekstu, które mogłyby idealizować stosowanie takich preparatów".
Stwierdzone w niniejszej sprawie przez organ inspekcji sanitarnej uchybienie dotyczyło zawartego na etykiecie spornego produktu następującego zwrotu: "Zawiera naturalnie obecne w mleku matki: Immuno-kompozycję (wit A, C, D i cynk); Omega 3 (DHA) i 6; Wapń, żelazo oraz GOS/FOS + Oligosacharyd mleka matki HMO 3’GL3", gdzie cyfra 3 stanowiła odnośnik do wyjaśnienia o treści: "3’GL pochodzi z naszego unikalnego procesu". Analizując treść powyższego zwrotu, należy jednoznacznie stwierdzić, iż nie dotyczy on "stosowania preparatu", a więc tym samym nie może też "idealizować stosowania preparatu". Zwrot ten dotyczy składu (składników) preparatu, a nie jego stosowania, tym samym nie można go uznać za naruszający powyższą normę art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013. Stosując zaś wykładnię językową (która jest wykładnią podstawową i pierwszorzędną) należy ponadto zauważyć, iż słowa "naturalnie obecne w mleku matki" w istocie sugerują, iż przedmiotowe składniki występują naturalnie (w sposób naturalny) jedynie w mleku matki, zaś w spornym preparacie występują w sposób nienaturalny ("sztuczny") i pozyskany w ramach nienaturalnego procesu. Skoro składniki spornego preparatu pochodzą z nienaturalnego procesu, to również tym samym zawarty na jego etykiecie zwrot - "pochodzi z naszego unikalnego procesu" nie można uznać jako zwrot naruszający wymieniony wyżej przepis rozporządzenia 609/2013.
Słusznie więc w tym zakresie skarżąca kasacyjnie spółka podkreśla, że przepis art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 "idealizowanie odnosi nie do preparatów jako takich, ale do ich stosowania." Należy również zgodzić się ze stanowiskiem spółki, iż "zastosowanie językowego rozumienia "idealizowania" wyklucza komunikaty, które prezentowałyby stosowanie preparatów do dalszego żywienia niemowląt w sposób deprecjonujący karmienie piersią, jak również wyklucza komunikaty, które sugerowałyby, że stosowaniu danego preparatu do dalszego żywienia niemowląt można przypisać inne cechy niż tylko cechy prawdziwe, rzeczywiste". Analiza porównawcza brzmienia powyższego przepisu w języku angielskim potwierdza, iż prawodawca unijny odnosi "idealizowanie" do stosowania przedmiotowych preparatów ("idealise the use of such formulae"), nie zaś do preparatów jako takich.
Ponadto należy także zauważyć, iż zastosowane w art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013 sformułowanie "mogłyby idealizować stosowanie takich preparatów" jest sformułowaniem nieostrym (tzw. klauzulą generalną) i jako takie nie powinno być interpretowane rozszerzająco i na niekorzyść podmiotów gospodarczych. Słusznie w tym zakresie skarżąca kasacyjnie przytacza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujące na prymat wykładni językowej w odniesieniu do przepisów regulujących działalność gospodarczą i zakaz wykładni rozszerzającej w odniesieniu do ograniczeń działalności gospodarczej (zob. wyrok TK z 5 czerwca 2014 r., K 35/11, OTK-A 2014/6, poz. 61; wyroki NSA z: 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 69/08, 28 października 2008 r., sygn. akt II GSK 402/08,).
Pozytywne rozpatrzenie podstawowego zarzutu naruszenia prawa materialnego, sformułowanego w pkt 1 petitum rozpatrywanej skargi kasacyjnej, odnoszącego się do wykładni art. 10 ust. 2 rozporządzenia 609/2013, przesądza finalnie o słuszności pozostałych zarzutów materialnych, sformułowanych w pkt 2, 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien dokonać prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji pozostając - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - w granicach sprawy rozstrzygniętej przez organ. Ponowną ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji WSA powinien przeprowadzić, przy uwzględnieniu przeprowadzonej wyżej przez NSA wykładni mającego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego - art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 609/2013 - oraz przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności regulujących zasady prowadzenia postępowania dowodowego oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zanalizowane powyżej zagadnienia interpretacyjne powinny zostać ponownie poddane rozważeniu przez Sąd Wojewódzki, który – dokonując w granicach wynikających z art. 190 p.p.s.a. wyboru ostatecznej i prawidłowej wersji wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w przedmiotowej sprawie – będzie miał obowiązek sporządzenia spójnego uzasadnienia prawnego.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI