Orzeczenie · 2025-09-18

II GSK 1084/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-09-18

NSAAdministracyjneWysokansa

drogi wewnętrzneprawo własnościkompetencje organów gminyzarządzenie burmistrzasąd administracyjnyprawo administracyjnenieruchomości prywatnedrogi publiczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu (Burmistrza Miasta T.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który stwierdził niezgodność z prawem zarządzenia burmistrza z 2005 r. ustalającego wykaz dróg wewnętrznych. Zarządzenie to obejmowało również działkę nr [...] stanowiącą własność prywatną skarżącej A. S., na której znajdował się odcinek drogi wewnętrznej ul. [...]. Sąd pierwszej instancji uznał, że burmistrz działał bez podstawy prawnej, naruszając prawo własności skarżącej, ponieważ nie miał kompetencji do decydowania o korzystaniu z drogi na prywatnej nieruchomości w trybie administracyjnym. Podkreślono, że droga wewnętrzna nie jest drogą publiczną, a jej dostępność może być ograniczona wolą właściciela, chyba że stanie się drogą publiczną poprzez nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Organ w skardze kasacyjnej zarzucał m.in. naruszenie prawa materialnego (art. 31 u.s.g., art. 24 i 25 u.g.n., art. 8 u.d.p., art. 336 k.c.) oraz przepisów postępowania. Argumentował, że zarządzenie było aktem z zakresu gospodarowania mieniem, a gmina miała prawo do zarządzania drogą ze względu na jej posiadanie i utrzymanie. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną. Sąd potwierdził, że zarządzenie burmistrza było aktem z zakresu administracji publicznej, a nie czynnością cywilnoprawną, co uzasadniało kontrolę sądowoadministracyjną. Podkreślono, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym (art. 31 u.s.g.) oraz ustawy o drogach publicznych (art. 8 u.d.p.) nie dawały burmistrzowi uprawnienia do wydania zarządzenia dotyczącego drogi wewnętrznej na prywatnej nieruchomości, której gmina nie była właścicielem ani zarządcą. Sąd odrzucił argumenty organu dotyczące posiadania i zarządu drogą, wskazując na brak podstaw prawnych do takiego działania w świetle przepisów prawa cywilnego i administracyjnego. W konsekwencji, NSA utrzymał w mocy wyrok WSA, oddalając skargę kasacyjną organu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie braku kompetencji organów gminy do ingerencji w prawo własności dotyczące dróg wewnętrznych na prywatnych nieruchomościach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy gmina nie jest właścicielem ani zarządcą terenu drogi wewnętrznej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy burmistrz ma kompetencję do wydania zarządzenia ustalającego wykaz dróg wewnętrznych, w tym na nieruchomościach stanowiących własność prywatną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, burmistrz nie ma takiej kompetencji, jeśli droga znajduje się na prywatnej nieruchomości, a gmina nie jest jej właścicielem ani zarządcą.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o drogach publicznych nie dają burmistrzowi uprawnienia do decydowania w drodze zarządzenia o możliwości korzystania przez innych z drogi wewnętrznej na nieruchomości prywatnej wbrew woli właściciela. Zarządzenie takie narusza prawo własności i jest wydane bez podstawy prawnej.

Czy zarządzenie burmistrza dotyczące dróg wewnętrznych na prywatnej działce jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie takie jest aktem z zakresu administracji publicznej, ponieważ organ działa w formie publicznoprawnej, wykonując zadanie samorządu terytorialnego.

Uzasadnienie

Organ wydając zarządzenie dotyczące dróg wewnętrznych i regulując władczo sposób korzystania z nich, działa w formie publicznoprawnej, w wykonaniu zadania samorządu terytorialnego, co kwalifikuje je jako sprawę z zakresu administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego.

Czy posiadanie lub utrzymanie drogi wewnętrznej przez gminę daje jej podstawę prawną do zarządzania nią na prywatnej nieruchomości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, samo posiadanie lub utrzymanie drogi wewnętrznej przez gminę nie stanowi podstawy prawnej do jej władczego regulowania na prywatnej nieruchomości, jeśli gmina nie jest właścicielem ani zarządcą terenu w rozumieniu przepisów.

Uzasadnienie

Przepisy prawa cywilnego i administracyjnego nie definiują 'zarządcy terenu' w sposób pozwalający na uznanie gminy za zarządcę jedynie na podstawie faktycznego władania lub utrzymania drogi na cudzej nieruchomości. Podstawą prawną zarządu jest umowa, orzeczenie sądu lub współwłasność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną organu.

Przepisy (17)

Główne

u.d.p. art. 8 § ust. 1 i 2

Ustawa o drogach publicznych

Drogi wewnętrzne to drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych. Zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu lub właściciela terenu.

u.s.g. art. 31

Ustawa o samorządzie gminnym

Burmistrz kieruje bieżącymi sprawami gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Nie daje to jednak podstawy do wydania zarządzenia dotyczącego dróg wewnętrznych na prywatnej nieruchomości.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

u.s.g. art. 94 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy stwierdza się po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia lub są one aktem prawa miejscowego.

u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Zadania z zakresu planowania przestrzennego i zagospodarowania przestrzennego.

u.s.g. art. 43

Ustawa o samorządzie gminnym

Definicja mienia komunalnego.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 i 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Zadania własne gminy. Ma charakter ustrojowy, nie stanowi samodzielnej normy kompetencyjnej.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Skarga powszechna na uchwałę lub zarządzenie organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 147 § § 1