II GSK 1077/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-03
NSAAdministracyjneWysokansa
kierowanie pojazdamibadania lekarskiezaburzenia psychiczneprawo administracyjneNSAskarga kasacyjnabezpieczeństwo ruchu drogowegoopinie biegłych

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą skierowania na badania lekarskie osoby z zaburzeniami psychicznymi, potwierdzając, że opinie psychiatryczne mogą stanowić podstawę do takich badań.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. D. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję o skierowaniu na badania lekarskie. Podstawą decyzji były opinie sądowo-psychiatryczne wskazujące na zaburzenia psychiczne skarżącego. NSA uznał, że opinie te, nawet sporządzone na potrzeby innego postępowania, mogą stanowić wystarczającą podstawę do skierowania na badania, a organy administracji nie muszą udowadniać istnienia przeciwwskazań, lecz jedynie uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Podstawą do wydania decyzji były opinie sądowo-psychiatryczne wskazujące na zaburzenia psychiczne skarżącego, w tym zespół urojeniowy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że opinie te nie stanowią wystarczającej podstawy do skierowania na badania i że organy administracji nie są uprawnione do oceny wpływu zaburzeń na zdolność prowadzenia pojazdów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że postępowanie to ma charakter prewencyjny i służy weryfikacji uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, a nie ustaleniu istnienia przeciwwskazań. Opinie biegłych, nawet z innych postępowań, mogą stanowić wystarczającą podstawę do skierowania na badania, a organ administracji nie musi wykazywać bezpośredniego wpływu zaburzeń na zdolność prowadzenia pojazdów, gdyż jest to kompetencja lekarzy badających.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, opinia sądowo-psychiatryczna może stanowić wystarczającą podstawę do skierowania kierowcy na badania lekarskie, nawet jeśli została sporządzona na potrzeby innego postępowania, o ile jej treść wskazuje na zaburzenia mogące rodzić wątpliwości co do zdolności bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie w przedmiocie skierowania na badania lekarskie ma charakter prewencyjny i służy weryfikacji uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, a nie ustaleniu istnienia przeciwwskazań. Opinie biegłych stanowią wiarygodne źródło informacji, a organ administracji nie jest uprawniony do merytorycznej oceny stanu zdrowia kierowcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.o.k.p. art. 99 § 1 pkt 2 lit. b

Ustawa o kierujących pojazdami

Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Pomocnicze

u.o.k.p. art. 75 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o kierujących pojazdami

Badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania przez organy wnikliwie i zgodnie z prawem.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów przez organ administracji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, że cechy osobowości z zespołem urojeniowym są wystarczającą podstawą do skierowania na badania lekarskie. Brak wykazania przez organy, w jaki sposób stwierdzone zaburzenia wpływają na możliwość kierowania pojazdami. Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oparcie decyzji wyłącznie na opinii sądowo-psychiatrycznej. Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia, pomimo braku wykroczeń lub przestępstw drogowych.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie to nie służy ustaleniu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, lecz jedynie rozstrzygnięciu, czy zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania, które uzasadniają wszczęcie procedury weryfikacyjnej w postaci badań lekarskich. organ administracji nie prowadzi w tym postępowaniu pełnego postępowania diagnostycznego, a jego rola nie polega na samodzielnej ocenie stanu zdrowia kierowcy ani na ustalaniu, czy konkretne schorzenie rzeczywiście uniemożliwia bezpieczne prowadzenie pojazdów. opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych lekarzy psychiatrów, nawet jeżeli została wydana na potrzeby innego postępowania, może stanowić samodzielną i wystarczającą podstawę do powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. instytucja skierowania na badania lekarskie ma charakter prewencyjny i służy zapobieganiu potencjalnym zagrożeniom w ruchu drogowym, a nie wyłącznie reagowaniu na zdarzenia już zaistniałe.

Skład orzekający

Dariusz Zalewski

sprawozdawca

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

przewodniczący

Wojciech Sawczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie skierowania na badania lekarskie kierowcy na podstawie opinii psychiatrycznych, nawet z innych postępowań, oraz prewencyjny charakter przepisów dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skierowania na badania lekarskie na podstawie opinii psychiatrycznych; nie rozstrzyga ostatecznie o braku lub istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa ruchu drogowego i interakcji między prawem administracyjnym a medycyną, co może być interesujące dla prawników i osób związanych z transportem.

Czy opinia psychiatryczna z innego postępowania może odebrać Ci prawo jazdy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1077/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Zalewski /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 452/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-11-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1210
art. 75, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 452/21 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2021 r. nr SKO.UP/4121/207/2020 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 15 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 452/21, oddalił skargę J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 stycznia 2021 r. nr SKO.UP/4121/207/2020 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.
II. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.
1. W dniu 24 czerwca 2020 r. wpłynęła do organu I instancji z Sądu Rejonowego w O. informacja wraz z dokumentacją akt Prokuratury Rejonowej w O., zawierająca opinie sądowo-psychiatryczne z dnia (...) maja 2017 r. i (...) maja 2018 r. w celu rozważenia przeprowadzenia stosownego postępowania. W ww. opiniach wskazano, iż rozpoznano u skarżącego zaburzenia psychiczne.
2. Starosta O. decyzją z 20 października 2020 r. orzekł o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B 1, B na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 4 stycznia 2021 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyniku rozpoznania skargi stwierdził, że organy administracji publicznej wydały w niniejszej sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie. W sprawie okolicznością potwierdzającą istnienie poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego są ww. opinie sądowo-psychiatryczne, z których bezspornie wynika, że u skarżącego stwierdzono chorobę psychiczną. Ponadto z opinii wynika, że skarżący ma inne zaburzenia zachowania. Skoro więc organy powzięły uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w kontekście jego możliwości bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym, to wydanie decyzji kierującej go na badanie lekarskie było zdaniem Sądu I instancji nie tylko uprawnieniem, ale także obowiązkiem organów. Materialnoprawną podstawą wydania powyższej decyzji stanowił bowiem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (dalej: "u.o.k.p.")., z godnie z którym – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji – starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.
Przy interpretacji powyższej przesłanki Sąd I Instancji miał na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, a więc zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się jednak z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest prawdopodobieństwo w tym zakresie.
5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
I. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie – art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm.), które miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że ustalenia wynikające z opinii biegłych stwierdzające u skarżącego cechy osobowości z zespołem urojeniowym są wystarczającą podstawą do stwierdzenia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego i zachodzi konieczność prowadzenia postępowania, oraz poprzez brak wykazania w jaki sposób stwierdzone cechy osobowości mogą wpływać na możliwość kierowania pojazdami, podczas gdy organy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania ustaleń, w jaki sposób i czy w ogóle w konkretnym przypadku owe zaburzenia wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów;
II. przepisów postępowania, tj:
a) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ i oparcia decyzji wyłącznie na stwierdzeniu, że strona posiada cechy osobowości przejawiającej zespół urojeniowy - co nie oznacza, iż istnieją poważne wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącego, jak również błędne przyjęcie, że opinia sądowo-psychiatryczna jako jedyny dowód stanowi dostateczną podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie – które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
b) art. 80 k.p.a., polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania decyzji, poprzez uznanie, że istnieją zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, które powodują istotne zmniejszenie jego sprawności, podczas gdy strona nie popełniła żadnego wykroczenia, ani przestępstwa drogowego.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i w konsekwencji uchylenie decyzji II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: (1) dokumentów tj. zaświadczenia lekarskiego z dnia (...) grudnia 2021 r. wydanego przez lekarza psychiatrę B. R. na udowodnienie faktu, iż brak jest przesłanek do kierowania skarżącego na badania lekarskie; (2) zwrócenia się do (...) o udostępnienie orzeczeń psychologicznych skarżącego za okres od 2014 r do lutego 2022 r. na udowodnienie faktu, że skarżący nie ma wskazań do badań lekarskich oraz nie zagraża bezpieczeństwu w ruchu lądowym.
III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
2. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec nie stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
3. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarzuty procesowe co do zasady wymagają rozpoznania w pierwszej kolejności, albowiem jedynie w przypadku ich zasadności możliwe jest kwestionowanie prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Dopiero po stwierdzeniu, że postępowanie przed organami administracji publicznej oraz sądem pierwszej instancji zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami, możliwa jest ocena zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.
4. W ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., polegający – według skarżącego – na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz na oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na opinii sądowo-psychiatrycznej, nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że zakres obowiązków dowodowych organu administracji publicznej jest każdorazowo determinowany przedmiotem i charakterem prowadzonego postępowania. W sprawach dotyczących skierowania na badania lekarskie, prowadzonych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, postępowanie to nie służy ustaleniu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, lecz jedynie rozstrzygnięciu, czy zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania, które uzasadniają wszczęcie procedury weryfikacyjnej w postaci badań lekarskich.
Organ administracji nie prowadzi w tym postępowaniu pełnego postępowania diagnostycznego, a jego rola nie polega na samodzielnej ocenie stanu zdrowia kierowcy ani na ustalaniu, czy konkretne schorzenie rzeczywiście uniemożliwia bezpieczne prowadzenie pojazdów. Kompetencja ta została zastrzeżona dla lekarzy uprawnionych do przeprowadzania badań, o których mowa w art. 75 ustawy o kierujących pojazdami.
W orzecznictwie NSA jednoznacznie przyjmuje się, że opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez biegłych lekarzy psychiatrów, nawet jeżeli została wydana na potrzeby innego postępowania, może stanowić samodzielną i wystarczającą podstawę do powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Stanowisko to zostało wyraźnie potwierdzone m.in. w wyroku NSA z 9 września 2025 r., sygn. akt II GSK 228/22, w którym wskazano, że dla zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż opinia została sporządzona w innym postępowaniu i nie dotyczyła bezpośrednio bezpieczeństwa ruchu drogowego, jeżeli jej treść wskazuje na zaburzenia mogące rodzić wątpliwości co do zdolności bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym.
Analogiczne stanowisko wyrażono w wyroku NSA z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 343/21, gdzie podkreślono, że ustawodawca nie wymaga, aby zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy były uprzednio skonkretyzowane w postaci zdarzenia drogowego lub naruszenia przepisów ruchu drogowego, a źródłem tych zastrzeżeń mogą być także ustalenia poczynione w innych postępowaniach, o ile pochodzą one z wiarygodnego źródła i mają charakter obiektywny.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji oparły się na opiniach sądowo-psychiatrycznych sporządzonych przez biegłych lekarzy psychiatrów, w których stwierdzono u skarżącego występowanie zaburzeń psychicznych, w tym zespołu urojeniowego, zaburzeń zachowania oraz brak krytycyzmu wobec własnego stanu zdrowia. Okoliczności te – oceniane przez pryzmat celu ustawy o kierujących pojazdami, jakim jest ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego – niewątpliwie mogły stanowić podstawę do powzięcia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ nie naruszył art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Zakres zgromadzonych dowodów był adekwatny do przedmiotu postępowania, natomiast żądanie skarżącego, aby organ przeprowadzał dalsze dowody zmierzające do wykazania braku przeciwwskazań zdrowotnych, pozostaje w sprzeczności z normatywną konstrukcją art. 99 ustawy o kierujących pojazdami.
5. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., polegający – według skarżącego – na błędnej ocenie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że istnieją zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, pomimo braku popełnienia wykroczeń lub przestępstw drogowych.
Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej dokonuje oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Przepis ten nie nakłada na organ obowiązku przyjęcia określonej wersji zdarzeń prezentowanej przez stronę, lecz wymaga, aby dokonana ocena była racjonalna, spójna i znajdowała oparcie w zgromadzonych dowodach.
Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy obu instancji jako odpowiadającą wymogom wynikającym z powyższych zasad, albowiem została ona oparta na jednoznacznych wnioskach opinii sądowo-psychiatrycznych wskazujących na występowanie u skarżącego zaburzeń psychicznych relewantnych z punktu widzenia zdolności bezpiecznego funkcjonowania w sytuacjach wymagających koncentracji, kontroli zachowania oraz adekwatnej oceny rzeczywistości.
Podnoszona przez skarżącego kasacyjnie okoliczność, że nie dopuścił się on wykroczenia ani przestępstwa drogowego, pozostaje irrelewantna z punktu widzenia zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Jak jednoznacznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2068/24, brak negatywnej historii w ruchu drogowym nie wyklucza istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, jeżeli z innych wiarygodnych źródeł wynikają poważne wątpliwości w tym zakresie. Podobnie w wyroku z 4 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 2380/24, NSA wskazał, że instytucja skierowania na badania lekarskie ma charakter prewencyjny i służy zapobieganiu potencjalnym zagrożeniom w ruchu drogowym, a nie wyłącznie reagowaniu na zdarzenia już zaistniałe, co pozostaje aktualne również na gruncie niniejszej sprawy i znajduje aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, jakoby Sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów dokonaną w sprawie. Trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, że z opinii sądowo-psychiatrycznych nie wyprowadzono wniosków przesądzających o niezdolności skarżącego do kierowania pojazdami, ograniczając się do stwierdzenia, iż ich treść rodzi uzasadnione zastrzeżenia wymagające weryfikacji w drodze badań lekarskich. Taka konstatacja mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i pozostaje w pełni zgodna z celem regulacji ustawowej.
W konsekwencji zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. stanowi jedynie polemikę z prawidłową oceną materiału dowodowego zaakceptowaną przez sąd pierwszej instancji i nie prowadzi do wykazania uchybienia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie nie jest ocena, czy skarżący faktycznie utracił zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi ani czy stwierdzone u niego zaburzenia psychiczne rzeczywiście uniemożliwiają bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym. Przedmiotem postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, pozostaje wyłącznie ocena, czy w realiach sprawy zachodziły uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, które – zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – obligowały organ do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie.
Z konstrukcji normatywnej art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie wymaga ustalenia przeciwwskazań zdrowotnych, lecz jedynie stwierdzenia istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Zastrzeżenia te mają charakter wstępny, sygnalny i prewencyjny, a ich weryfikacja następuje dopiero w ramach badań lekarskich, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie podkreśla się, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do dokonywania merytorycznej oceny stanu zdrowia kierowcy ani do badania wpływu określonych schorzeń na zdolność prowadzenia pojazdów, gdyż kompetencja ta została ustawowo przypisana lekarzom uprawnionym do przeprowadzania badań lekarskich. Jednocześnie jednak NSA wskazuje, że brak takich kompetencji po stronie organów nie zwalnia ich z obowiązku reagowania w sytuacji powzięcia wiarygodnych informacji rodzących wątpliwości co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami.
W tym kontekście trafnie podnosi się w orzecznictwie, że opinie sądowo-psychiatryczne sporządzone przez biegłych lekarzy psychiatrów, nawet jeżeli zostały wydane na potrzeby innych postępowań, stanowią obiektywne i wiarygodne źródło informacji o stanie zdrowia, które może stanowić wystarczającą podstawę do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy.
Stanowisko to zostało wyraźnie potwierdzone w wyroku NSA z 9 września 2025 r., sygn. akt II GSK 228/22, w którym wskazano, że "dla powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy wystarczające jest posiadanie przez organ informacji pochodzących z wiarygodnego źródła, w szczególności opinii biegłych lekarzy". Analogicznie w wyroku z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 343/21, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustawodawca nie uzależnia skierowania na badania lekarskie od wykazania, w jaki sposób konkretne zaburzenie zdrowotne wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, gdyż taka ocena należy wyłącznie do lekarzy przeprowadzających badania. Poglądy te Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela także w niniejszej sprawie.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do dokonania przez organy administracyjne niedopuszczalnych ustaleń co do wpływu stwierdzonych cech osobowości na możliwość kierowania pojazdami. Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko, zgodnie z którym organy ograniczyły się wyłącznie do konstatacji, że treść opinii sądowo-psychiatrycznych – wskazujących na zespół urojeniowy, zaburzenia zachowania oraz brak krytycyzmu wobec własnego stanu zdrowia – rodzi uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, wymagające dalszej weryfikacji w trybie badań lekarskich. Taka ocena, zaakceptowana przez sąd pierwszej instancji, mieści się w granicach kompetencji organu i pozostaje w pełnej zgodności z celem ustawy o kierujących pojazdami.
W tym miejscu należy również odwołać się do wyroku NSA z 6 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2068/24, w którym wskazano, że ocena zasadności skierowania na badania nie polega na ustaleniu niezdolności do kierowania pojazdami, lecz na stwierdzeniu istnienia ryzyka wymagającego specjalistycznej weryfikacji, a zatem zarzut niewłaściwego zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy nie może opierać się na twierdzeniu, że organ nie wykazał bezpośredniego wpływu zaburzeń na zdolność prowadzenia pojazdów. Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela także w niniejszej sprawie.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w realiach niniejszej sprawy doszło do prawidłowego zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego stanowi natomiast jedynie polemikę z przyjętą przez ustawodawcę konstrukcją prewencyjnego modelu ochrony bezpieczeństwa ruchu drogowego, trafnie zaakceptowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
7. Sąd oddalił zgłoszone przez stronę pismem procesowym z 4 kwietnia 2025 r. (data wpływu do NSA) wnioski dowodowe, albowiem dotyczyły one okoliczności nieistotnych z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania, zmierzając do wykazania, że skarżący nie stwarza zagrożenia w ruchu drogowym oraz że dotychczas nie popełniał czynów zabronionych. Okoliczności te nie miały jednak znaczenia dla oceny legalności decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, której podstawą było wyłącznie istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego.
Niezależnie od powyższego, wnioski te nie mogły zostać uwzględnione także z tej przyczyny, że na etapie postępowania kasacyjnego nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wykraczającym poza ramy określone w art. 106 § 3 p.p.s.a., zaś zgłoszone dowody nie służyły wykazaniu okoliczności relewantnych dla kontroli legalności zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji.
8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI