II GSK 1076/24

II GSK 1076/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Mirosław Trzecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Gd 47/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-11-16
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18, art. 29 par. 2, art. 33 par. 2, art. 34 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2069
art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 2, art. 17 ust. 4, art. 17 ust. 5, art. 17 ust. 10, art. 17 ust. 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 15, art. 64 par. 2, art. 123 par. 1, art. 123 par. 2, art. 138 par. 1 pkt 2 art. 15, art. 64 par. 2, art. 123 par. 1, art. 123 par. 2, art. 138 par. 1 pkt 2 art. 15, art. 64 par. 2, art. 123 par. 1, art. 123 par. 2, art. 138 par. 1 pkt 2 art. 15,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 31 ust. 3, art. 47, art. 68 ust. 1, art. 68 ust. 4, art. 87, art. 190 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 47/23 w sprawie ze skargi T.P. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2022 r. nr OPE.906.2.73.2022.MR w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T.P. na rzecz Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 47/23, oddalił skargę T.P. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z dnia 16 lipca 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Słupsku (dalej jako: "PPIS") wezwał T.P. (dalej jako: "skarżący") - ojca małoletniej A.P. - do wykonania obowiązku szczepienia dziecka przeciwko odrze, śwince, różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b. Pomimo wezwania A.P. nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, że badania kwalifikacyjne dziecka odbędą się 23 września 2019 r. Skarżący podkreślił, że nie odmawia szczepień córki, o czym świadczy poddanie jej szczepieniom nieobowiązkowym, jednakże po każdym szczepieniu występowały niepożądane odczyny poszczepienne.
W dniu 13 maja 2021 r. PPIS otrzymał informację o dalszym uchylaniu się skarżącego od wykonania obowiązku szczepień ochronnych.
Upomnieniem z dnia 20 maja 2021 r. PPIS ponownie wezwał skarżącego do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.
W dniu 20 czerwca 2022 r. PPIS sporządził wniosek do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Postanowieniem z 13 lipca 2022 r. Wojewoda Pomorski nałożył grzywnę na skarżącego w wysokości 1000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej A.P. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, jednocześnie wzywając stronę do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia dziecka w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia postanowienia.
Skarżący złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, które PPIS postanowieniem z 7 września 2022 r. uznał za nieuzasadnione.
Na ww. postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPWIS, organ odwoławczy).
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. PPWIS uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej rozpoznania zarzutów odnoszących się do niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanie środka egzekucyjnego, braku normy kompetencyjnej oraz niepoinformowania strony o dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że rodzice A.P. nie zgłosili się na umówione terminy szczepień przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce. W przypadku uchylania się rodziców dzieci od wypełnienia ustawowego obowiązku szczepień konieczne jest podjęcie przez wierzyciela obowiązku działań w celu przymuszenia prawnych opiekunów dziecka do realizacji Programu Szczepień Ochronnych (dalej jako: "PSO").
Organ odwoławczy podkreślił również, że skarżący został powiadomiona o dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie z dnia 20 maja 2021 r. zawierało bowiem pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku uchybienia terminu określonego w treści upomnienia tj. 7 dni od daty otrzymania upomnienia.
Zdaniem PPWIS o kwalifikacji dziecka do szczepienia każdorazowo decyduje lekarz po wykonaniu badania kwalifikacyjnego. Skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o istniejących przeciwwskazaniach do wykonania szczepienia, które mogłoby stanowić podstawę do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił również, że żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów np. w kierunku ewentualnych alergii na substancje znajdujące się w szczepionkach. W przypadku poinformowania lekarza przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego, że dziecko faktycznie jest uczulone na konkretne składniki, lekarz posiadający szczególne informacje winien upewnić się, czy w skład szczepionki tenże składnik nie wchodzi i wówczas również lekarz decyduje, czy dziecko może być zaszczepione, czy ewentualnie odroczyć szczepienie. Organ odwoławczy wskazał, że art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta stanowi, że pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub do odmowy takiej zgody, jednak zgodnie z art. 15 tej ustawy, przepisy te stosuje się jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Podobnie w art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2022 r., poz. 1731 ze zm.) czytamy, że lekarz może udzielić innych świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta, ale z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie. Wyjątki takie przewiduje m.in. ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.). Wprowadzanie obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym wyłącza obowiązek uzyskania zgody na poddanie się takim szczepieniom. Powołując się na orzecznictwo organ zaznaczył, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu, z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Organ podkreślił, że zwolnienie z obowiązku uzyskania zgody nie wynika z umowy prywatnej pomiędzy lekarzem a pacjentem, lecz z przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
Organ podkreślił również, że zarzuty odnoszących się do niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanie środka egzekucyjnego, braku normy kompetencyjnej oraz niepoinformowania strony o dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w piśmie z 22 sierpnia 2022 r. nie dotyczą żadnej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w związku z czym organ nie powinien dokonywać ich rozpoznania.
W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
WSA oddalił skargę skarżącego.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego obowiązywał przepis art. 26 § 1 u.p.e.a., z kolei zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia do wierzyciela zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W pierwszej kolejności WSA podkreślił, że organ odwoławczy słusznie stwierdził, że nie wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącego mogły stanowić podstawę w trybie art. 33 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że sentencja zaskarżonego postanowienia jest wadliwa z technicznego punktu widzenia. Zdaniem WSA, organ odwoławczy nie rozstrzygnął o pozostałej części postanowienia, a zapis w tym zakresie znajdował się dopiero w uzasadnieniu postanowienia. W ocenie Sądu, organ odwoławczy powinien jasno i wyraźnie wskazać, w jakiej części podziela podjęte rozstrzygnięcie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że PPWIS zasadnie uznał postanowienie organu pierwszej instancji wydane w pozostałej części za prawidłowe. Zdaniem Sądu, zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 § 1 pkt 10 jest PPIS, a na podstawie art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest skarżący.
W ocenie WSA, ocena zarzutów dotyczy art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Sąd podkreślił, że treść wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku podlegającego egzekucji jest jasna, precyzyjna i zrozumiała, albowiem zobowiązanie dotyczyło wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, które nie zostało im poddane. WSA wskazał również, że organ podał łączny czas na wykonanie szczepień ochronnych - 3 miesiące, licząc od dnia otrzymania tytułu wykonawczego, a na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) jako środek egzekucyjny wskazał grzywnę w celu przymuszenia.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zgodnie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z.ch. stwierdził, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania. Z cytowanych przepisów wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według PSO, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.
Zdaniem WSA aktualna również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym Trybunał orzekł, że artykuł 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Zdaniem WSA, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych, stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów u.z.z.ch. oraz rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie PSO na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów - szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy - spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a dziecko strony - jako osoba małoletnia - podlega obowiązkowi tych szczepień.
WSA odwołując się do treści art. 17 ust. 2-5 u.z.z.ch. stwierdził, że określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie, następuje w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Skarżący nie przedstawiła w toku sprawy żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień córki. O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, tj. niewykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, w sytuacji gdy skarżący nie przedstawiła żadnej dokumentacji pozwalającej stwierdzić występowanie takich przeciwwskazań. Realizacja obowiązku szczepienia, podobnie jak wykorzystanie innych środków medycznych, wiąże się z potencjalną możliwością wystąpienia powikłań, których nie można wykluczyć.
W ocenie WSA obowiązek o charakterze niepieniężnym obciążający stronę skarżącą został określony w tytule wykonawczym zgodnie ustawą o zwalczaniu chorób zakaźnych. Sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według PSO, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Okoliczność, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w PSO na dany rok, ogłoszonym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie uzasadnia braku wymagalności obowiązku. Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest bowiem regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.
W świetle zgromadzonych w sprawie i ocenionych przez organy dokumentów, nie budziła wątpliwości okoliczność niepoddania dziecka szczepieniom jedynie z uwagi na brak zgody rodzica. Obowiązek ten nie został bynajmniej wykonany poprzez stawienie się na badanie kwalifikacyjne, skoro szczepień nie przeprowadzono, pomimo tego, że właściwy lekarz nie stwierdził przeciwskazań i nie wystawił właściwego dokumentu potwierdzającego ich istnienie lub kierującego dziecko na dalsze badania.
Organ inspekcji sanitarnej zasadnie wystąpił do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel miał prawo domagać się wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi. Skarżący zrzekła się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostało wystawione zaświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r., poz. 924; dalej jako: u.z.z.ch.)
2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 123 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie przez organ drugiej instancji postanowienia o uchyleniu postanowienia wierzyciela w części i umorzeniu postępowania w tym zakresie, podczas gdy organ drugiej instancji winien w takiej sytuacji wydać postanowienie rozstrzygające również sprawę co do istoty;
b) art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie zarzutów, które zgodnie z ww. przepisem zarzutami nie są, oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ pierwszej i drugiej instancji, brak wezwania skarżącego do poprawnego wskazania zarzutów;
c) art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikające z niewystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, na podstawie którego byłoby możliwe ustalenie czy i do jakich szczepień małoletnia została zakwalifikowana, brak indywidualnego kalendarza szczepień;
d) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie postanowienia organu drugiej instancji do przytoczenia chronologii postępowania oraz wyjaśnienia przyczyn częściowego uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną PPWIS wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania.
Za chybiony uznać należało również uznać sformułowany w pkt 2 lit. b petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 2 w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Zdaniem skarżącego do naruszenia ww. przepisów miało dojść poprzez oparcie rozstrzygnięcia na założeniach przyjętych przez organ pierwszej i drugiej instancji i brak wezwania do poprawnego wskazania zarzutów.
Przede wszystkim należy podkreślić, że procedura wyjaśnienia wątpliwości, co do stanowiska strony skarżącej wyrażonego w zarzutach ma uzasadnienie wyłącznie wówczas, gdy z przedłożonego pisma procesowego, nie można w sposób dostatecznie precyzyjny wywieść sensu żądania i jego podstawy prawnej. Będzie więc tak wtedy, gdy np. zakwalifikowanie stanowiska strony wskazuje na możliwość przypisania danego naruszenia pod różne podstawy zarzutów opisanych w art. 33 § 2 u.p.e.a., choć w tym przypadku organ nadal może ocenić dany zarzut z perspektywy wszystkich "zbiegających się" podstaw prawnych wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Procedura wyjaśnienia wątpliwości będzie też uzasadniona, jeżeli twierdzenia strony są w sposób oczywisty niejasne. Dopiero wówczas można mówić o zaktualizowaniu się obowiązku organu do wezwania strony do wyjaśnienia wątpliwości w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2215/23).
Ponadto, bez znaczenia w sprawie pozostaje powoływana przez stronę konieczność wezwania jej do sprecyzowania (poprawienia) zarzutów. Jakkolwiek strona słusznie wskazuje, że katalog zarzutów jest katalogiem zamkniętym, tym niemniej nie dostrzega, że złożyła zarzuty, które mogły być odczytane przez organ jako dotyczące: wykonania obowiązku (poddanie się badaniom kwalifikacyjnym), określenia obowiązku niezgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, czy też wskazała na brak wykonalności obowiązku wynikający z niewykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia i nieułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. W kontekście tego powołała się również na naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. negując działania organu egzekucyjnego i wady samej egzekucji.
Strona nie dostrzega jednak różnicy pomiędzy niezasadnością jasno sformułowanego zarzutu (nawet oczywiście błędnego), a niejasnością zarzutu, wymagającego doprecyzowania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a przez to nienadającego się na danym etapie do rozpoznania. To więc, że w ramach zarzutu żądała np. weryfikacji działań organu egzekucyjnego, co nie mieści się w żadnej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., nie stanowiło o obowiązku wzywania jej do uzupełnienia braków formalnych zarzutów poprzez ich sprecyzowanie, bo taki nie występował. Jeszcze raz należy wyjaśnić, że czym innym jest zarzut niejasny, a czym innym niezasadny (nawet w sposób oczywisty). Z tym drugim mamy do czynienia także wtedy, gdy strona wskazuje jako zarzut stan, który w ogóle nie mieści się w żadnej z podstaw prawnych wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Konkludując, czynienie organom i WSA zarzutu niewłaściwego zrekonstruowania i odczytania sensu żądania strony, a następnie poddania takiego ustalenia ocenie, nie jest zasadne.
Niezasadny jest także sformułowany w pkt 2 lit. c petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.
Według autora skargi kasacyjnej, brak było wymagalności obowiązku, bowiem nie wykluczono przeciwwskazań do obowiązkowych szczepień ochronnych.
Podzielając w tym względzie wyjaśnienia organów, słusznie zaakceptowane przez WSA, należy krótko wskazać, że skarżący nie wyraziła zgody na zaszczepienie dziecka, mnożąc problemy natury formalnej i prezentując subiektywne wątpliwości, w szczególności zaś błędnie rozumiejąc obowiązek szczepień oraz własne działania. Subiektywna wizja strony co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny.
Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodzica małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.).
To więc na rodzicu małoletniego dziecka (opiekunie prawnym) spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23). Akta administracyjne sprawy nie zawierają przy tym żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.
W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. zauważyć trzeba, że powyższy przepis, mający charakter normatywny, wyraża zasadę dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do uznania, że powyższa zasada została naruszona konieczne jest wykazanie, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji nie było działaniem merytorycznym. Nie chodzi bowiem o to, aby organ odwoławczy dokonał wyłącznie kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji, lecz o to, aby rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w wyniku przeprowadzenia postępowania merytorycznego w taki sposób, aby po raz kolejny (drugi) oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a więc jest działaniem merytorycznym. Zarzut naruszenia ww. przepisu mógłby zatem zasługiwać na uwzględnienie np. w sytuacji gdyby organ odwoławczy pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, nie orzekł o całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, bądź też nie uwzględnił zmian w stanie prawnym i faktycznym, jakie zaszły w okresie od wydania decyzji pierwszej instancji.
W ocenie NSA, poza gołosłownym twierdzeniem o naruszeniu art. 15 k.p.a. polegającym na "naruszeniu zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie postanowienia organu drugiej instancji do przytoczenia chronologii postępowania oraz wyjaśnienia przyczyn częściowego uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy" autorka skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na uchybienia, które pozwalałyby na uwzględnienie zarzutu z pkt 2 lit. e petitum skargi kasacyjnej.
Zaskarżone postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego spełnia wszystkie opisane wyżej przesłanki uzasadniające uznanie go za rozstrzygnięcie w pełni merytoryczne, wydane po dwukrotnym przeprowadzeniu postępowania. Dokonana analiza ww. postanowienia wskazuje, że organ w sposób wystarczająco wyraźny i precyzyjny odniósł się do wszystkich zasadniczych twierdzeń strony podniesionych nie tylko w zażaleniu, ale także na wcześniejszym etapie postępowania. Ocena organu odwoławczego zaskarżonego postanowienia nie pozostawia więc wątpliwości, że rozstrzygnięto sprawę w jej całokształcie. Organ drugiej instancji nie ograniczył się do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponownie rozpoznał sprawę administracyjną, ustalając stan faktyczny sprawy na podstawie rozważonych wszechstronnie i ocenionych dowodów oraz wskazał i omówił podstawę prawną rozstrzygnięcia.
W świetle tak postawionego i uzasadnionego zarzutu uznać trzeba, że brak jest podstaw, aby uznać, że w postępowaniu przed organem odwoławczym doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania odwoławczego.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 123 § 1 i 2 k.p.a.
Według autora skargi kasacyjnej organ odwoławczy wydał postanowienie o uchyleniu postanowienia wierzyciela w części i umorzeniu postępowania w tym zakresie, podczas gdy winien w takiej sytuacji wydać postanowienie rozstrzygające również sprawę co do istoty.
Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy w pierwszej kolejności podkreślić, że z samego literalnego brzmienia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wynika, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego składa się z dwóch części - uchylenia decyzji w części lub całości i orzeczenia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania pierwszej instancji w części lub w całości, w zależności od zakresu uchylenia. W przypadku zatem, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części albo tylko w tej części umorzyć postępowanie. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany, a jedynie uprawniony, do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie skorzysta z tego uprawnienia, to sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA z 29 listopada 2016 r. I OSK 191/15, z 29 stycznia 2019 r. II OSK 670/18 i przywołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, K. Glibowski, (w) M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 804, A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX 2018, t. III.4 do art. 138).
Nie jest przekonujący argument o niejasności sytuacji prawnej strony, skoro jest ona określona w części decyzją organu odwoławczego (w zakresie, w jakim uchylił on decyzję i orzekł co do istoty lub umorzył postępowanie) oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Gdyby organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję (postanowienie), to również sytuacja prawna strony wynikałaby z orzeczeń obu instancji. Konieczne zatem jest tylko jednoznaczne określenie przez organ odwoławczy, w jakiej części uchylił zaskarżoną decyzję. Wniosek taki można też wyprowadzić zwłaszcza że zobowiązany będzie w uzasadnieniu orzeczenia przedstawić argumentację, z której wynikać będzie nie tylko, że rozpoznał sprawę ponownie, ale także, że decyzję w części uznał za prawidłową.
W rozpoznawanej sprawie lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym rozważono wszystkie okoliczności tej sprawy, w tym zarzuty i argumenty skarżącej zgłoszone w zarzutach, świadczy o tym, że organ odwoławczy wywiązał się z wynikającego z art. 15 k.p.a. rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w jej całokształcie. Organ odwoławczy w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył, w jakim zakresie uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie orzekł co do istoty. W uzasadnieniu wypowiedział się też jednoznacznie akceptująco co do pozostałych kwestii zawartych w postanowieniu organu pierwszej instancji. Nie ulega więc wątpliwości, że w pozostałej nieuchylonej części, postanowienie organu pierwszej instancji zyskało przymiot ostateczności (por. wyroki NSA z: 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 113/22; 17 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1226/19).
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, zawartych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.ch., należy stwierdzić, że są one niezasadne.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do uchylania się przez skarżącego rodzica małoletniego dziecka od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym oraz podważania w skardze kasacyjnej istnienia tego obowiązku oraz jego wymagalności.
Odnosząc się do wskazanych zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że normy prawne objęte zarzutami skargi kasacyjnej były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który przywołanym również przez Sąd I instancji wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909) stwierdził, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Trybunał Konstytucyjny, odwołując się do szeregu wartości demokratycznego państwa prawnego, wynikających z art. 2 Konstytucji, zwłaszcza zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, jak i wymogu ustawowej formy ograniczenia wynikającego z art. 31 ust. 3 Konstytucji, wskazał, że intensywność ingerencji w prawo podmiotowe musi być kontrolowalna przez obywatela, tj. wynikać z prawa powszechnie obowiązującego. Poddanie jednostki obowiązkowi szczepień ochronnych, czy też - w realiach niniejszej sprawy - ponoszenie odpowiedzialności za jego niezrealizowanie przez osobę, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią, stanowi istotną ingerencję w prawa podmiotowe (art. 47 Konstytucji). W wypadku niezrealizowania ciążącego na jednostce obowiązku musi ona liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Z tego względu musi być w stanie precyzyjnie ustalić treść ciążącego na niej obowiązku. Sytuacja, gdy jego treść jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji), jest niedopuszczalna. W rezultacie - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok. Komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.
Powyższy wyrok TK nie zmienia jednakże zapatrywania na niniejszą sprawę. Jakkolwiek Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to także dostrzegł, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Trybunał stwierdził, że minister właściwy do spraw zdrowia może bowiem rozważyć określenie, w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Sugestią Trybunału skierowaną do ministra właściwego do spraw zdrowia było uregulowanie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.
Co istotne Trybunał wyraźnie wskazał w uzasadnieniu cyt. wyroku, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym i dlatego - jak zaznaczył Trybunał - konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Z tych przyczyn Trybunał uznał, że zasadne jest określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie jako niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Określono termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów - po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 12 maja 2023 r. (Dz.U. 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego, upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.
Omawiany wyrok TK został wykonany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077). W załączniku nr 1 do rozporządzenia wskazano termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych.
Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu - w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP - ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (por. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia).
Podkreślenia wymaga, że regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając, że cyt. wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień.
Ewentualne przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości. Podkreślenia wymaga, że takie stanowisko Trybunału jest wyrazem ochrony nadrzędnych chronionych konstytucyjnie wartości, jak: ochrona zdrowia publicznego oraz zwalczanie chorób zakaźnych, o których stanowi art. 68 ust. 1 i 4 Konstytucji.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Trybunał w pkt II. tezy do cyt. wyroku stwierdził, że: "Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej". Z powyższego wynika, że te zakwestionowane przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w cyt. wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie PSO na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r. - Sąd w składzie obecnie orzekającym doszedł do przekonania, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego w rozpoznawanej sprawie był wymagalny.
Dodać należy, że składowi sądu rozpatrującemu niniejszą sprawę znane jest także stanowisko odmienne prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w innych tego rodzaju sprawach (wyroki NSA z dnia: 15 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1307/23; 4 lipca 2024 r. sygn. akt: II GSK 2215/23, II GSK 2217/23, II GSK 2214/23, II GSK 2216/23; 9 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2029/23 i II GSK 2129/23; 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt: II GSK 2134/23, II GSK 2021/23, II GSK 2024/23, II GSK 554/24, II GSK 931/24, II GSK 2017/23, II GSK 2288/23), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie wyrażanych tam poglądów nie podziela, ze względów wyżej przedstawionych.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów pełnomocnika organu, który występował przed WSA, z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną.