II GSK 1070/08

II GSK 1070/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała
Joanna Kabat-Rembelska
Zofia Borowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
I SA/Wa 492/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-08-27
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 180 ust. 2, art. 181, art. 183 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędziowie NSA Jan Bała Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 492/08 w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej pośrednikowi w obrocie nieruchomościami 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2) zasądza od L. P. na rzecz Ministra Infrastruktury kwotę 280 ( dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 492/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną przez L. P. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] oraz decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej w zakresie licencji zawodowej i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
Minister Infrastruktury pismem z dnia 26 kwietnia 2005r. zwrócił się do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej z wnioskiem o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami L. P. Na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez tę Komisję, Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. orzekł o zastosowaniu wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami L. P. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na jeden rok.
Po prawomocnym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r.
Minister uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej w trakcie ponownego postępowania wyjaśniającego ustaliła, że pośrednik L. P. prowadził działalność zawodową w czterech biurach pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, w tym w Biurze Nieruchomości "P." w Z. w którym prowadził własną działalność gospodarczą. Potwierdził to również obrońca pośrednika, który podał, że firma została wyrejestrowana z dniem 1 października 2004 r. Fakt wyrejestrowania nie został jednak potwierdzony żadnym dokumentem. Z wydruków internetowych wynika, że Biuro Nieruchomości "P." co najmniej na początku 2005 r. funkcjonowało. Komisja ustaliła też, że pośrednik posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w związku z wykonywanymi czynnościami pośrednictwa w obrocie nieruchomościami jedynie w dacie 20 maja 2005 r. – 19 maja 2006 r.
W ocenie Komisji równoległa praca pośrednika w kilku firmach była tylko pozorna i miała na celu obejście przepisów ustawy regulujących zasady prowadzenia działalności w zakresie pośrednictwa. Komisja uznała, że przedsiębiorcy, którzy zatrudnili L. P. chcieli uzyskać możliwość działalności w zakresie pośrednictwa bez samodzielnego posiadania licencji zawodowej. Zatrudnienie pośrednika miało stworzyć pozory, że licencjonowany pośrednik będzie sprawował bezpośredni nadzór nad osobami wykonującymi czynności pomocnicze. Uwzględniając powyższe okoliczności Komisja uznała, że pośrednik L. P. nie dopełnił obowiązków określonych w art. 181 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 180 ust. 2 i art. 181 ust. 3 tej ustawy.
Zdaniem Komisji pośrednik naruszył przepis art. 180 ust 2 ustawy w ten sposób, że nie był w stanie zapewnić właściwego nadzoru nad osobami wykonującymi czynności pomocnicze, gdyż nie jest możliwe sprawowanie nadzoru nad działalnością czterech firm jednocześnie. Tym samym klienci biur pośrednictwa narażeni byli na brak fachowej obsługi. Komisja uznała też, że pośrednik nie wykazał, aby dnia 19 maja 2005 r. posiadał wymagane prawem ubezpieczenie, przez co naruszył art. 181 ust 3 tej ustawy.
W oparciu o powyższe ustalenia Minister Infrastruktury uznał, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż pośrednik L. P. uchybił ustawowym obowiązkom określonym w art. 181 ust 1 ustawy i w związku z tym zachodzi konieczność zastosowania wobec niego kary dyscyplinarnej.
W ocenie Ministra, orzeczona wobec pośrednika kara dyscyplinarna w oparciu o art. 183 ust 2 pkt 3 tej ustawy tj. zawieszenia licencji na okres 1 roku, odpowiada jego winie.
Uwzględniając skargę L. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że wydane decyzje naruszają prawo materialne i miało to wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał, że podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej pośrednika w obrocie nieruchomościami i opis znamion deliktu dyscyplinarnego zawiera art. 183 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że pośrednik niewypełniający obowiązków, o których mowa w art. 181, podlega odpowiedzialności zawodowej. L. P. zarzucono naruszenie art. 180 ust 2 ustawy, chociaż do przepisu tego nie odsyła art. 181 określający obowiązki pośrednika. Zdaniem Sądu oznacza to, że nie było podstaw do zarzucenia skarżącemu naruszenia art. 180 ust. 2 ustawy, który to przepis określa tylko sposób wykonywania przez pośrednika czynności, o jakich mowa w art. 181 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu należy odróżnić umowę pośrednictwa zdefiniowaną w art. 180 ust. 4, od czynności z zakresu pośrednictwa, które określa sama umowa. Z przepisu art. 180 ust. 4 ustawy wynika zdaniem Sądu, że umowę pośrednictwa może zawierać pośrednik lub przedsiębiorca, a czynności z zakresu pośrednictwa będzie wykonywał pośrednik. Wobec tego pośrednik zatrudniony u przedsiębiorcy nie jest obowiązany do osobistego zawierania umów pośrednictwa. Sąd wskazał, że cytowana ustawa nie zakazuje wykonywania przez pośrednika zawodu u więcej niż jednego przedsiębiorcy, a nadto ustawa ta nie przewiduje odpowiedzialności dyscyplinarnej za narażenie na brak fachowej obsługi, podobnie jak nie posługuje się terminem "fikcyjne nadzorowanie"
W kwestii obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej Sąd wskazał, że wydane w sprawie decyzje określają różnie okres, w którym skarżący nie był ubezpieczony. W ocenie Sądu zaistniałą rozbieżność należy wyjaśnić w ponownym postępowaniu. Sąd I instancji wskazał również, że w zaskarżonej decyzji poza stwierdzeniem, że orzeczona kara odpowiada winie pośrednika brak jest uzasadnienia czy akurat ta kara jest adekwatna do popełnionych czynów. Sąd w podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), oraz art. 152 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Infrastruktury, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie:
I. art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: ppsa) naruszenie prawa materialnego poprzez:
błędną wykładnię art. 180 ust. 2 w zw. z art. 181 ust. 1-3 i art. 183 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) polegającą na przyjęciu, że materialną podstawą odpowiedzialności zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami nie może być art. 180 ust. 2 ww. ustawy, określający jedynie sposób wykonywania czynności zawodowych.
II. art. 174 pkt. 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa poprzez uchylenie obydwu decyzji organu wynikające z błędnego uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa poprzez uchylenie obydwu decyzji organu wynikające z błędnego uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do innego naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3) naruszenie art. 141 § 1 oraz art. 153 ppsa poprzez brak wskazania na czym polegało dostrzeżone przez Sąd inne naruszenie mające wpływ na wynik sprawy oraz brak wytycznych w tym zakresie co do ponownego postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ zarzucił, iż Sąd dokonał niewłaściwej wykładni art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem kasatora Sąd błędnie przyjął, iż skoro przepis określający obowiązki pośrednika w obrocie nieruchomościami ( art. 181 ustawy o gospodarce nieruchomościami), nie odsyła do przepisu określającego sposób wykonywania czynności zawodowych ( art. 180 ust. 2 ustawy ), to brak jest podstaw do stwierdzenia, że pośrednik, który dopuścił się naruszenia art. 180 ust. 2 ustawy, podlega odpowiedzialności zawodowej. Zdaniem organu pośrednicy w takim przypadku nie stosowaliby innych przepisów prawa poza art. 180 ust. 1 i ust. 1 a) ustawy. Organ nadto wskazał, że czynności zawodowe, zdefiniowane w art. 180 ust. 1 i ust. 1 a) ustawy, pośrednik powinien wykonywać zgodnie z przepisami prawa i zasadami etyki zawodowej. Zatem, zdaniem kasatora przepis określający obowiązki pośrednika wskazuje nie tylko, jakie czynności powinien wykonać pośrednik, lecz także w jaki sposób ( zgodnie z przepisami prawa, standardami zawodowymi zasadami etyki zawodowej), a zadaniem organu jest zbadanie czy czynności wykonywane przez pośrednika w konkretnej sprawie były zgodne z przepisami prawa wskazującymi sposób ich wykonania. Z uwagi na treść art. 180 ust. 2 ustawy, który określa sposób wykonywania czynności zawodowych przez pośrednika, obowiązkiem organu były kwestie osobistego wykonywania czynności zawodowych u kilku pracodawców lub też nadzorowanie pracy kilku biur pośrednictwa przez jednego pośrednika rozpatrzyć w kontekście jego odpowiedzialności zawodowej. Kasator zarzucił, że w przedmiotowej sprawie Komisja Odpowiedzialności Zawodowej nie miała wątpliwości, że zawarcie umów z pośrednikiem miało na celu obejście przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących obligatoryjności posiadania licencji zawodowej przy wykonywaniu czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Brak właściwego nadzoru może doprowadzić do sytuacji, że czynności pośrednictwa, których wykonanie ustawowo zarezerwowane zostało dla pośredników, będą wykonywały osoby nie posiadające odpowiedniej wiedzy, kwalifikacji i umiejętności, potwierdzających nadaniem stosownej licencji zawodowej.
Kasator podniósł, że zastrzeżenia Sądu co do braku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw do orzeczenia zastosowanej kary dyscyplinarnej są bezzasadne, gdyż stanowisko organu znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, na co zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem kasatora, wbrew stanowisku Sądu, brak jest rozbieżności w stwierdzeniach organu dotyczących dnia w jakim ustalono brak wykazania obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.
Kasator wywiódł, że skoro Sąd dokonał błędnej wykładni art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wobec braku naruszenia innych przepisów postępowania administracyjnego brak było podstaw do uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. Sąd wskazując jako podstawę uchylenia decyzji także przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie wyjaśnił podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia, nie wskazał na czym polegało inne naruszenie przez organ przepisów postępowania , ani też, czy to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwość ta uniemożliwia organowi przy ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego ustalenie, jakie błędy przy wydaniu uchylonych decyzji zostały popełnione, co czyni wyrok w tym zakresie niewykonalnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Sądu I instancji wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji powołując tę podstawę uchylenia decyzji obu instancji wywiódł, że materialną podstawą odpowiedzialności zawodowej pośrednika nie może być art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż do tego przepisu nie odsyła art. 181 ust. 1 tej ustawy, zawierający obowiązki pośrednika, których niewykonanie powoduje odpowiedzialność zawodową.
Minister Infrastruktury stanowisko to zakwestionował, zarzucając błędną wykładnię art. 180 ust. 2 w zw. z art. 181 ust. 1−3 i art. 183 ust. 1 tej ustawy, wskutek czego Sąd I instancji naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej uznaje za uzasadniony.
Zgodnie bowiem z art. 183 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pośrednik w obrocie nieruchomościami niewypełniający obowiązków, o których mowa w art. 181, podlega odpowiedzialności zawodowej.
W myśl zaś art. 181 ust. 1 tej ustawy pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te czynności. Z przepisu art. 181 ust. 1 tej ustawy wynika zatem, że czynności zawodowe, zdefiniowane w art. 180 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pośrednik powinien wykonywać zgodnie z przepisami prawa, standardami zawodowymi i zasadami etyki zawodowej. Omawiany przepis określający obowiązki pośrednika wskazuje w jaki sposób pośrednik powinien wykonywać czynności w tym przepisie wskazane. W sytuacji więc, gdy sposób wykonywania czynności zawodowych pośrednika jest określony w przepisach prawa, to właściwy organ jest uprawniony badać w postępowaniu z tytułu odpowiedzialności zawodowej, czy działanie pośrednika było zgodne z dyspozycją zawartą w tym przepisie. W myśl art. 180 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami pośrednictwo w obrocie nieruchomościami polega na zawodowym wykonywaniu przez pośrednika w obrocie nieruchomościami czynności zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów w tym przepisie wymienionych.
Natomiast zgodnie z art. 180 ust. 2 ww. ustawy pośrednik wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie. Powołany ostatnio przepis określa sposób wykonywania przez pośrednika czynności zawodowych, określonych w art. 180 ust. 1 tej ustawy.
Jak wynika z kolei z treści ust. 3 art. 180 omawianej ustawy, zakres czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami określa umowa pośrednictwa, w której m.in. wskazuje się pośrednika odpowiedzialnego zawodowo za jej wykonanie, numer jego licencji zawodowej oraz oświadczenie o posiadanym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Oczywiście słusznie zauważa Sąd I instancji, że należy odróżnić umowę pośrednictwa, zdefiniowaną w art. 180 ust. 4 ww. ustawy, od czynności z zakresu pośrednictwa, które określa ta umowa. Z przepisu tego wynika, że umowę pośrednictwa może zawrzeć pośrednik lub przedsiębiorca, o którym mowa w art. 179 ust. 3. Zgodzić się także należy ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że pośrednik zatrudniony u przedsiębiorcy nie jest zobowiązany do osobistego zawierania umów pośrednictwa, co należy rozumieć w ten sposób, że umów tych nie zawiera we własnym imieniu. Wynika to z uregulowań zawartych w ust. 7 i 8 art. 180 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które wskazują w jakich formach prawnych pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonuje swój zawód i jakie w tym zakresie obowiązują zakazy. Jednakże z uregulowań zawartych w art. 180 omawianej ustawy nie można wyprowadzać wniosku, że w sytuacji gdy pośrednik wykonuje zawód pośrednika w obrocie nieruchomościami w formie określonej w art. 180 ust. 7 pkt 2 tej ustawy, to nie obowiązują go unormowania zawarte w art. 180 ust. 2. Bez względu na to czy pośrednik wykonuje czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 ww. ustawy jako przedsiębiorca, czy też w ramach np. stosunku pracy, zobligowany jest on − z mocy art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami − do wykonywania tych czynności osobiście lub przy pomocy innych osób wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie. Natomiast organ uprawniony do prowadzenia postępowania, o jakim mowa w art. 183 ust. 1 tej ustawy, zobowiązany jest badać czy konkretny pośrednik wykonywał czynności zawodowe określone w art. 180 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy z naruszeniem art. 180 ust. 2 ww. ustawy, a w konsekwencji czy dopełnił obowiązków, które nakłada na niego przepis art. 181 ust. 1 omawianej ustawy.
Z przyczyn wyżej wymienionych za błędny należało uznać pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że skoro w dyspozycji przepisu art. 181 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymieniono art. 180 ust. 2, to przepis ten nie może stanowić materialnej podstawy odpowiedzialności zawodowej pośrednika. Wręcz przeciwnie, skoro z uregulowań zawartych w art. 181 ust. 1 ww. ustawy wynika, że pośrednik zobowiązany jest do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a, m.in. zgodnie z przepisami prawa, to oznacza to, że obowiązkiem właściwego organu administracji publicznej jest zbadanie, czy czynności pośrednictwa pośrednik wykonuje zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 180 ust. 2 tej ustawy.
W tym stanie rzeczy trafnie zarzuca kasator, że kwestię osobistego wykonywania czynności zawodowych u kilku pracodawców bądź też nadzorowania prac kilku biur pośrednictwa w obrocie nieruchomościami przez jednego pośrednika w obrocie nieruchomościami, należy rozpatrywać w kontekście jego odpowiedzialności zawodowej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji zobligowany był ją przeprowadzić z uwzględnieniem powyższej wykładni omawianych przepisów. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję wskazał, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zakazuje wykonywania przez pośrednika zawodu u więcej niż jednego przedsiębiorcy. Oczywiście z tą tezą należy się zgodzić, bowiem z uregulowań zawartych w art. 180 ust. 7 i 8 tej ustawy nie wynika, aby pośrednik mógł zawrzeć tylko jedną umowę o pracę lub też jedną umowę cywilnoprawną. Istotnym jednak z uwagi na uregulowania zawarte w art. 181 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 tej ustawy jest, czy pośrednik wykonując obowiązki zawodowe pośrednika w obrocie nieruchomościami, w formie określonej w pkt 2 ust. 7 art. 180 tej ustawy, wykonywał je zgodnie z wymogami zawartymi w ust. 2 art. 180, a zatem czy mógł w sposób należyty wykonywać je osobiście bądź też, czy w taki sposób mógł sprawować bezpośredni nadzór o jakim mowa w tym przepisie.
W związku z powyższym wypada jedynie zauważyć, że z uregulowań zawartych w art. 179 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż w przypadku gdy czynności z zakresu pośrednictwa przez przedsiębiorcę, który zatrudnia pośrednika, są wykonywane w kilku miejscach lub oddziałach, zobowiązany jest on zapewnić, aby czynności te były wykonywane wyłącznie przez pośredników.
Dla przyjęcia, że określone działanie wypełnia znamiona deliktu dyscyplinarnego w związku z naruszeniem art. 181 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 ww. ustawy, nie jest wymagane, aby postępowanie pośrednika spowodowało narażenie na brak fachowej obsługi, jak to wskazał Sąd I instancji. Rola Sądu I instancji sprowadzała się bowiem do kontroli czy ustalenia organu oparte na ustaleniach Komisji Odpowiedzialności Zawodowej co do zakresu i ilości wykonywanych przez L. P. czynności zawodowych jako pośrednika, czy to osobiście, czy to w ramach sprawowanego nadzoru, mogły zostać uznane za prawidłową realizację obowiązków określonych w art. 181 ust. 1 oraz art. 180 ust. 2 ww. ustawy. W tym kierunku Sąd I instancji pełnej kontroli zaskarżonej decyzji nie przeprowadził, wychodząc z błędnego założenia, że przepis art. 180 ust. 2 ww. ustawy w stosunku do skarżącego nie może mieć zastosowania, skoro nie zawierał on umów pośrednictwa, będąc zatrudnionym u przedsiębiorców, o jakich mowa w art. 179 ust. 3 tej ustawy.
Oczywiście trafnie też Sąd zauważa, że przepisy omawianej ustawy nie posługują się terminem "fikcyjne nadzorowanie", ale rola sądu administracyjnego w tym zakresie sprowadzała się do oceny, czy działania podejmowane przez L. P. odnośnie wykonywania czynności zawodowych pośrednictwa w obrocie nieruchomościami były czynnościami faktycznie przez niego wykonywanymi bądź bezpośrednio nadzorowanymi w sposób realny, w znaczeniu jakie im nadaje przepis art. 180 ust. 2 ww. ustawy.
Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut dotyczący naruszenia art. 180 ust. 2 w zw. z art. 181 ust. 1−3 i art. 183 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. zasługiwał na uwzględnienie.
Zaskarżony wyrok został wydany ponadto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., który to przepis stanowi, że decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. jest wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej oraz wskazanie przepisu, czy przepisów postępowania, którym organ administracji uchybił (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. II GSK 332/06, zbiór LEX nr 193380). Należy przy tym zauważyć, że naruszenie przepisów postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów. Obowiązkiem Sądu I instancji, który powołuje jako podstawę orzeczenia przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., jest zatem wyartykułowanie stwierdzonych naruszeń poprzez powołanie konkretnych norm prawa procesowego. Brak takich wskazań narusza nie tylko art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. ale, jak słusznie zarzuca kasator, także przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Trafnie w tej sytuacji zarzuca kasator, że Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a., nie wskazując jakim przepisom postępowania organ uchybił, a które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkiem czego organ przy ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego nie ma możliwości ustalenia jakie błędy przy wydaniu uchylonych decyzji zostały popełnione.
Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku − odnosząc się do oceny drugiego z uchybień, stwierdzonych przez organ, tj. braku obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej − stwierdził, że wydane decyzje określają różnie okres, w którym skarżący nie był ubezpieczony i zalecił tę rozbieżność przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśnić. Sąd stwierdził przy tym, że wg decyzji z [...] kwietnia 2006 r. pośrednik nie był ubezpieczony od 20 maja 2005 r. do 19 maja 2006 r., a wg decyzji z [...] listopada 2007 r. nie wykazał, aby do 19 maja 2005 r. był ubezpieczony. Jednakże, jak trafnie zarzuca kasator, tego rodzaju rozbieżność z ww. decyzji nie wynika. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. stwierdzono, że pośrednik dostarczył certyfikat ubezpieczeniowy PZU SA za okres od 20 maja 2005 r. do 19 maja 2006 r., dlatego Komisja uznała, że w pozostałym okresie pośrednik nie posiadał ubezpieczenia i tym samym naruszył art. 181 ust. 3 ustawy. Zaś w decyzji z [...] listopada 2007 r. stwierdzono, że pośrednik nie wykazał, aby do 19 maja 2005 r. posiadał wymagane prawem ubezpieczenie, przez co naruszył art. 181 ust. 3 ww. ustawy. Trudno przy tych stwierdzeniach organu uznać, że występuje tu rozbieżność co do okresu, w którym pośrednik nie był ubezpieczony. Sąd przy tym nie wskazał żadnych przepisów, które w jego ocenie zostały w tym kontekście naruszone, zatem ten zarzut kasatora należało uznać za uzasadniony.
Sąd I instancji zarzucił też, że w zaskarżonej decyzji nie uzasadniono czy istotnie należało orzec o ukaraniu pośrednika tego rodzaju karą dyscyplinarną i czy rzeczywiście taka kara jest adekwatna do popełnionych czynów, gdyż kara musi odpowiadać stopniowi zawinienia i należy wziąć pod uwagę cel kary.
Należy w związku z tym zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. organ odniósł się do zakresu i rodzaju stwierdzonych przez pośrednika naruszeń przepisów prawa, postawy pośrednika, do stwierdzonych zdarzeń i zachowania pośrednika, a także do celu jaki ma kara spełniać. Podobne rozważania zostały zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ rozważając te kwestie odwołał się do stanowiska przyjętego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej, co należało ocenić razem jako stanowisko organu. Skoro Sąd w uzasadnieniu swego poglądu nie wskazał żadnych naruszonych przez organ przepisów procesowych, trudno uznać, że w ten sposób Sąd nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a.
Nie jest jedynie trafny zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., gdyż w tym przepisie ustawodawca określa w jakim terminie Sąd sporządza uzasadnienie wyroku.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 203 pkt 2 p.p.s.a.