II GSK 1069/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-07
NSAtransportoweŚredniansa
transport drogowyprzewóz międzynarodowyzezwoleniekara pieniężnanadawcalist przewozowy CMRodpowiedzialnośćprawo transportowekontrolaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika, który zlecił transport drogowy bez wymaganego zezwolenia, uznając go za odpowiedzialnego mimo twierdzeń o braku wpływu na naruszenie.

Skarżący kasacyjnie M. L. domagał się uchylenia wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za zlecenie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego zezwolenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżący jako nadawca towaru miał obowiązek upewnić się co do posiadania przez przewoźnika odpowiednich uprawnień i dokumentów, a brak takiego działania skutkuje odpowiedzialnością.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. L. od wyroku WSA w Gdańsku, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za zlecenie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność, twierdząc, że był jedynie formalnym nadawcą i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że skarżący jako przedsiębiorca prowadzący wymianę handlową poza UE miał obowiązek dopilnowania prawidłowego zorganizowania przewozu i sprawdzenia uprawnień przewoźnika. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego. Sąd podkreślił, że list przewozowy CMR stanowi dowód zawarcia umowy i określenia stron, a skarżący nie obalił domniemania, że był nadawcą. Wobec braku dowodów na to, że naruszenie nastąpiło w okolicznościach, których skarżący nie mógł przewidzieć i na które nie miał wpływu, NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącego koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nadawca towaru jest odpowiedzialny, jeśli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, a w szczególności, jeśli nie dopełnił obowiązku sprawdzenia posiadania przez przewoźnika wymaganych zezwoleń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący jako nadawca towaru miał obowiązek upewnić się, że przewóz będzie spełniać wszystkie wymogi prawne, w tym posiadać wymagane zezwolenia. Brak takiego działania oznacza, że miał wpływ na powstanie naruszenia, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.t.d. art. 92a § 11 pkt 2

Ustawa o transporcie drogowym

Kara pieniężna może być nałożona na podmiot inny niż wykonujący przewóz (np. nadawcę), jeśli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia.

u.t.d. art. 92a § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Kara pieniężna za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Pomocnicze

u.t.d. art. 92c

Ustawa o transporcie drogowym

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność lub umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez WSA w przedmiocie oddalenia skargi.

u.p.p. art. 55a § 1 i 3

Ustawa Prawo przewozowe

Zakaz umieszczania w dokumentach danych niezgodnych ze stanem faktycznym oraz obowiązek nadawcy do określania warunków przewozu zgodnie z przepisami.

Konwencja CMR art. 4

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

List przewozowy jako dowód zawarcia umowy przewozu.

Konwencja CMR art. 5 § 1

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

Wymogi dotyczące wystawiania listu przewozowego.

Konwencja CMR art. 6

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

Dane, które powinien zawierać list przewozowy.

Konwencja CMR art. 9

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

Domniemanie dowodowe listu przewozowego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 92a ust. 11 pkt 2 u.t.d. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu odpowiedzialności każdego nadawcy. Naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdy skarżący był jedynie formalnym nadawcą i nie miał wpływu na naruszenie. Naruszenie art. 92c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, gdy okoliczności sprawy wskazywały na brak wpływu skarżącego na powstanie naruszenia.

Godne uwagi sformułowania

nadawca powinien był upewnić się, że przewóz będzie spełniać wszystkie wymogi prawne odstępując od takiego aktu staranności miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika nie jest uzasadnione pomniejszanie przez skarżącego znaczenia dokumentu - listu przewozowego CMR

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

sprawozdawca

Wojciech Sawczuk

członek

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie odpowiedzialności nadawcy za zlecenie transportu drogowego bez wymaganych zezwoleń, nawet jeśli twierdzi on o braku wpływu na naruszenie. Podkreślenie znaczenia listu przewozowego CMR."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o transporcie drogowym i Konwencji CMR. Odpowiedzialność nadawcy jest uzależniona od wykazania jego wpływu lub godzenia się na naruszenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności przedsiębiorcy w transporcie drogowym, co jest istotne dla branży. Pokazuje, jak sądy interpretują obowiązki nadawcy i znaczenie dokumentacji przewozowej.

Czy jako nadawca odpowiadasz za błędy przewoźnika? NSA wyjaśnia obowiązki w transporcie międzynarodowym.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1069/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Gd 506/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-02-25
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92a ust. 11 pkt 2, art. 92a ust. 1, art. 92c,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 506/20 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej zwany: "WSA", "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 25 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 506/20, oddalił skargę M. L. (dalej zwanego: "skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego: "GITD") z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WITD") decyzją z [...] września 2019 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za zlecenie przewozu drogowego podmiotowi nieposiadającemu uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego, w szczególności uprawnień wymaganych odpowiednio do rodzaju wykonywanego przewozu.
GITD zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r. działając na podstawie art. 4 pkt 22, art. 28a, art. 92a ust. 1 i ust. 11, art. 92c ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm., dalej zwanej: "u.t.d."), lp. 1.14 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz art. 55a ust 1 i 3 ustawy z 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 8, dalej zwanej: "u.p.p."), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu GITD wskazał, że kara pieniężna została nałożona na skarżącego zasadnie, bowiem w dniu [...] sierpnia 2019 r. podczas kontroli pojazdu, składającego się z ciągnika siodłowego oraz naczepy, należącej do [...] przewoźnika – E. [...], kierowca D. T. nie okazał zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na przewóz towarów z/do krajów trzecich jak również zezwolenia wielokrotnego wjazdu CEMT. Natomiast na podstawie listów przewozowych CMR ustalono nadawcę przewożonego ładunku. Była nim firma "V. A." M. L.
Odnosząc się do zaprzeczenia przez skarżącego, jakoby to nie on zlecał przewóz sprzedawanego przez jego przedsiębiorstwo towaru, a miał tego dokonać odbiorca [...] za pośrednictwem polskiego przedsiębiorstwa spedycyjnego S. Sp. z o.o., GITD wskazał, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających jego twierdzenie, w tym nie ujawnił żadnych okoliczności związanych z przewozem i dokumentów wskazujących na jakąkolwiek formę współpracy pomiędzy skarżącym a przedsiębiorstwem S. Sp. z o.o. Organ odwoławczy podniósł również, że w aktach sprawy znajduje się dokument CMR wskazujący, iż nadawcą towaru była spółka S., lecz dotyczy on zupełnie innego towaru (nienależącego do strony), przewożonego do innego miejsca. Natomiast pozostałe dokumenty przewozowe jednoznacznie wskazują, iż nadawcą towaru było przedsiębiorstwo "V. A." M. L. Odnośnie do braku wpływu na powstanie naruszenia organ wskazał, iż sprzedając towar i zlecając jego przewóz odwołujący powinien był upewnić się, że przewóz będzie spełniać wszystkie wymogi prawne. Przewóz odbywał się do kraju trzeciego, poza terytorium Unii Europejskiej, co wymagało dodatkowych zezwoleń, a strona prowadząc wymianę handlową poza terytorium UE powinna przywiązać szczególną uwagę do wymogów prawnych. Skarżący nie wykazał żadnymi dowodami, by wprowadzono go w błąd w sprawie posiadania wymaganego zezwolenia.
GITD podkreślił, że skarżący z całą pewnością miał wpływ na powstanie naruszenia, gdyż będąc nadawcą własnego towaru winien sprawdzić, czy zostanie on prawidłowo przewieziony do kraju docelowego. Za bezzasadne organ uznał twierdzenie, że nazwa podmiotu i adres widniejący w rubryce "nadawca" dokumentu CMR jest jedynie wskazaniem adresu pobrania przesyłki. W sprawie nie znalazły zastosowania przepisy art. 92b ust. 1 i art. 92 c u.t.d. ponieważ strona nie przedstawiła żadnych dowodów, że do naruszenia doszło w okolicznościach, których nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu. Nadanie towaru bez sprawdzenia, czy zagraniczny przewoźnik posiada odpowiednie zezwolenia nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności.
WSA w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wyrokiem z 25 lutego 2021 r. oddalił skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie niesporne jest, iż kontrolowanym pojazdem wykonywany był przez przewoźnika [...] międzynarodowy przewóz rzeczy z Polski do T. Nie jest też sporne, że przewóz taki wymagał zezwolenia wskazanego w przepisach art. 28 ust. 1 u.t.d, a jego brak stanowi o naruszeniu ustawowych obowiązków, co stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d podlega karze pieniężnej.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że umowa przewozu podlega przepisom Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), sporządzonej w Genewie z dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U.1962.49.238). Stosownie do art. 4 Konwencji, dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. List przewozowy wystawia się w trzech oryginalnych egzemplarzach, podpisanych przez nadawcę i przez przewoźnika (art. 5 ust. 1 Konwencji), powinien zawierać między innymi takie dane jak miejsce i datę jego wystawienia, nazwisko (nazwę) i adres nadawcy, przewoźnika oraz odbiorcy (art. 6 Konwencji). Ponadto stosownie do art. 9 Konwencji w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika.
Nie jest zatem uzasadnione pomniejszanie przez skarżącego znaczenia dokumentu - listu przewozowego CMR i twierdzenie, że wskazanie skarżącego jako nadawcy miało wyłącznie znaczenie polegające na wskazaniu adresu odbioru towaru. Z powołanych przepisów Konwencji CMR wynika szczególnie doniosły charakter listu przewozowego CMR co do określenia stron umowy przewozu. Ujęcie w nim skarżącego jako nadawcy rodzi domniemanie, że był on stroną umowy przewozu. Domniemania tego skarżący żadnym środkiem dowodowym nie obalił. Za skuteczny środek dowodowy pozwalający na zaakceptowanie twierdzeń skarżącego nie sposób uznać w niniejszej sprawie listu przewozowego dotyczącego innego towaru, w którym jako nadawca widnieje S. Sp. z o.o.
Zgodnie z art. 55a ust. 1 pkt 3 i 4 u.p.p. zabrania się nadawcy określania warunków drogowego przewozu przesyłki towarowej, których realizacja mogłaby spowodować naruszenie przepisów określających warunki wykonywania przewozów drogowych, (...), umieszczania w liście przewozowym i innych dokumentach danych i informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Uznać należy zatem, że jeśli list przewozowy nie odzwierciedlał rzeczywistości, to zarówno związane z tym ryzyko, jak i odpowiedzialność obciążały skarżącego.
Zdaniem WSA w Gdańsku, zasadnie zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącego karę pieniężną. Przyjmując wymaganą prawem prawdziwość danych wskazanych w liście przewozowym CMR skarżący – jako nadawca będący stroną umowy przewozowej, był obowiązany wybrać przewoźnika posiadającego niezbędne zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Jeśli skarżący tego nie uczynił, to rzeczą organu było nałożenie na niego kary pieniężnej wynikającej z powołanych wyżej przepisów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obu instancji. Ponadto skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie art. 92a ust. 11 pkt 2 u.t.d. poprzez:
a) błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialność określona w art. 92 ust. 1, dotyczy każdego nadawcy (co wynika z wywodów zawartych na str. 5 i 6 uzasadnienia wyroku), w sytuacji gdy z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że odpowiedzialność nadawcy ma charakter subsydiarny względem podmiotu wykonującego przewóz, a dodatkową - pominiętą przez Sąd pierwszej instancji - przesłanką ustalenia odpowiedzialności nadawcy określoną w powyższym przepisie jest wykazanie, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że nadawca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, zaś w niniejszej sprawie przesłanka ta w ogóle nie była brana pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji,
b) niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepis ten dotyczy strony skarżącej w sytuacji, gdy przesłanką jego zastosowania względem nadawcy jest ustalenie, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, podczas gdy w niniejszej sprawie powyższa przesłanka (nawet jeżeli nie została zbadana przez Sąd pierwszej instancji) nie wystąpiła, albowiem żadne okoliczności i dowody nie wskazywały jednoznacznie, że skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia,
2. naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że odpowiedzialność określona w tym przepisie dotyczy skarżącego w sytuacji gdy:
a) skarżący był jedynie formalnym, a nie faktycznym nadawcą wpisanym w liście przewozowym CMR, a okoliczności sprawy i dowody nie wskazywały jednoznacznie, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, a wręcz wykluczały takie świadome działanie, co oznacza, że nie jest on podmiotem, który ponosi odpowiedzialność określoną w tym przepisie,
b) skarżący nie zlecał w ogóle transportu z [...] sierpnia 2019 r., nie organizował transportu do odbiorcy, nie dokonywał wyboru przedsiębiorstwa spedycyjnego ani przedsiębiorstwa wykonującego przewóz, a jedynie wydał towar kierowcy, który przyjechał do siedziby skarżącego na zlecenie odbiorcy - kontrahenta zamawiającego towar, co oznacza, że w istocie nie można skarżącemu przypisać nawet statusu nadawcy, nawet jeżeli w liście CMR tak został określony,
3. naruszenie art. 92c u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że postępowanie administracyjne mogło być wszczęte, w sytuacji gdy okoliczności i dowody wskazują, że skarżący jako nadawca wpisany w liście przewozowym CMR nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, co powoduje, że została spełniona określona w tym przepisie przesłanka nakładająca na organ obowiązek odmowy wszczęcia postępowania lub jego umorzenia jeżeli zostało wszczęte.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację na poparcie wniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów i dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Dlatego skarga kasacyjna jest profesjonalnym i sformalizowanym środkiem prawnym. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).
W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie sformułowano żadnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy zatem przyjąć, że skarżący nie zwalcza ustaleń stanu faktycznego przyjętego w niniejszej sprawie. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny dla oceny zarzutów skargi kasacyjnej uwzględnia stan faktyczny ustalony w sprawie przez organy administracji publicznej oraz zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji i przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji, wobec przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie ustaleń faktycznych, których strona skarżąca nie podważyła, a z których wynika, że ujawniony w toku kontroli przewóz drogowy odbywał się bez zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy towarów z/do krajów trzecich oraz zezwolenia wielokrotnego wjazdu CEMT, uzasadniony jest też wniosek, że nadawcą przewożonego ładunku był skarżący. Okoliczności wykonywania przewozu, a także zgromadzone w sprawie dowody – w tym znajdujący się w aktach administracyjnych list CMR – przekonują o zasadności przypisania stronie skarżącej statusu nadawcy.
Zatem, w sytuacji gdy skarżący nie zakwestionował ustaleń stanu faktycznego przyjętego do orzekania, ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
Oceniając podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty należy wskazać, że z uwagi na ich komplementarny charakter, uzasadnione jest ich łączne rozpoznanie z punktu widzenia wskazanych w nich norm prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 92a ust. 11 pkt 2 oraz art. 92a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm., dalej zwanej: "u.t.d.) poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie, a także art. 92c u.t.d., poprzez jego niezastosowanie. Sformułowano również zarzut naruszenia art. 92a ust. 11 pkt 2 u.t.d. poprzez: jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialność określona w art. 92 ust. 1, dotyczy każdego nadawcy.
Przyjmuje się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej – dowiedzenia ich wadliwości.
Na wstępie dalszych rozważań wyjaśnić należy, że decyzja o nałożeniu kary na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, organ zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 3 do u.t.d z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 92a ust. 1 u.t.d. Co więcej odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara jest więc następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanych regulacjach, jest przymuszenie podmiotów uczestniczących w procesie organizacji przewozu drogowego towarów do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa.
Nałożenie kary pieniężnej za naruszenia związane z przewozem drogowym na podmioty wykonujące czynności związane z przewozem drogowym (w szczególności nadawcę) – a więc podmioty występujące w zakresie przewozu drogowego w innej roli niż podmiot wykonujący przewóz drogowy – przewiduje art. 92a ust. 11 u.t.d. Nakładanie kar pieniężnych wymaga w takim wypadku zaistnienia dodatkowych warunków. Aby bowiem przypisać takiemu podmiotowi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie należy stwierdzić, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten "miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia".
Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że WSA w Gdańsku w zaskarżonym wyroku, wbrew twierdzeniom kasatora, nie przyjął, że omawiana odpowiedzialność administracyjna dotyczy "każdego nadawcy" (por. str. 5-6 uzasadnienia wyroku). Wręcz przeciwnie, Sąd najpierw zaprezentował ogólne rozważania na temat możliwej odpowiedzialności nadawcy, przytoczył przepisy prawa regulujące umowę międzynarodowego przewozu drogowego, a następnie odniósł to do rozpatrywanej indywidualnej sytuacji i stwierdzonych w sprawie okoliczności wykonywania warunków przewozu drogowego, aby wyciągnąć z tego niewadliwy wniosek, że skarżący, jako nadawca i strona umowy przewozowej, miał obowiązek wybrać przewoźnika posiadającego wymagane prawem zezwolenia, a jeśli tego nie uczynił, to rzeczą organu było nałożenie na niego kary. Stwierdzenia te w oczywisty sposób nie świadczą o przyjęciu przez WSA że art. 92 ust. 1 utd dotyczy każdego nadawcy.
Trafnie w sprawie uznano, że to obowiązkiem skarżącego – jako przedsiębiorcy prowadzącego wymianę handlową poza terytorium UE – było dopilnowanie właściwego zorganizowania przewozu w zgodzie z dodatkowymi wymogami prawnymi oraz sprawdzenie uprawnień przewoźnika, co wynika również z art. 55a ust. 3 prawa przewozowego. Skarżący powinien przywiązywać szczególną uwagę do tego rodzaju koniecznych wymogów prawnych, co zostało też bezpośrednio wskazane w treści zaskarżonej decyzji. Skarżący będąc nadawcą własnego towaru winien sprawdzić, czy zostanie on prawidłowo przewieziony do kraju docelowego - odstępując zaś od takiego aktu staranności miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia.
Przyjmując zatem za podstawę orzekania ustalony w sprawie stan faktyczny, prawidłowo Sąd pierwszej instancji zaaprobował ustalenia organów i dokonaną przez nie subsumpcję przepisów prawa materialnego. W sprawie doszło do wykonywania przewozu drogowego bez zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy towarów z/do krajów trzecich oraz zezwolenia wielokrotnego wjazdu CEMT, zaś na zlecającego go skarżącego – będącego nadawcą zasadnie nałożono karę administracyjną. Tym samym NSA podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organów inspekcji transportu drogowego, że w sprawie została spełniona przesłanka z art. 92a ust. 11 pkt 2 u.t.d. stanowiąca podstawę odpowiedzialności skarżącego w niniejszej sprawie.
Odnosząc się natomiast do podnoszonego zarzutu niezastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (skarżący uzupełnił zarzut w zakresie przywołania jednostki redakcyjnej przepisu w uzasadnieniu) – należy stwierdzić, że odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez nadawcę z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w tym przepisie. Regulacja zawarta w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
NSA podziela również zajęte przez Sąd pierwszej instancji oraz GITD stanowisko w zakresie nieprzedstawienia przez skarżącego żadnych dowodów co do tego, że do naruszenia doszło w okolicznościach, których nie mógł przewidzieć i na które nie miał wpływu. Zawarta w skardze kasacyjnej argumentacja bazuje na elementach stanu faktycznego, który to skarżący uznaje za prawidłowy. Także jednak i w tym przypadku - skoro skarżący nie zakwestionował skutecznie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w świetle którego okoliczności tego rodzaju nie wystąpiły - to nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., będący podstawą zarzutu zawartego w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.
W konsekwencji powyższego uznać należało wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty jako bezzasadne.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI