II GSK 1059/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje NFZ dotyczące rozstrzygnięcia konkursu ofert na świadczenia psychiatryczne, uznając, że oferta wybranego świadczeniodawcy powinna zostać odrzucona z powodu podania nieprawdziwych informacji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Szpitala A. na wyrok WSA, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora NFZ w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na świadczenia opieki zdrowotnej. Szpital zarzucał, że oferta wybranego oferenta powinna zostać odrzucona z powodu podania nieprawdziwych informacji dotyczących superwizji terapii. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając wyrok WSA i decyzje NFZ, stwierdzając, że oferta z nieprawdziwymi informacjami powinna zostać odrzucona, a komisja konkursowa nie miała prawa modyfikować treści oferty.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Szpitala A. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę Szpitala na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu. Sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień. Szpital zarzucał, że oferta wybranego oferenta (D.C. i D.J.) powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach z powodu podania nieprawdziwych informacji dotyczących spełnienia warunku superwizji terapii. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że podanie nieprawdziwych informacji musi być celowe i wpływać na wynik, a w tym przypadku rozbieżność została wyjaśniona, a punkty odjęte. NSA uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych musi uwzględniać zasadę konkurencji i równego traktowania świadczeniodawców. NSA stwierdził, że oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach, powinna zostać bezwzględnie odrzucona. Sąd uznał, że komisja konkursowa nie miała prawa modyfikować treści oferty ani dopuszczać uzupełniania braków formalnych w sposób, który zmieniłby jej treść po terminie składania ofert. Uchwała komisji konkursowej z dnia 10 sierpnia 2018 r. została uznana za podjętą bez podstawy prawnej. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, podanie nieprawdziwych informacji, które mają istotne znaczenie dla oceny oferty i mogą wpływać na wynik postępowania, stanowi podstawę do bezwzględnego odrzucenia oferty.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, niezależnie od intencji oferenta, powinna zostać odrzucona, ponieważ narusza to zasadę równego traktowania i uczciwej konkurencji. Informacje te muszą korespondować z rzeczywistym stanem rzeczy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.ś.o.z. art. 134
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Nakłada obowiązek przestrzegania zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców oraz prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.
u.ś.o.z. art. 149 § 1 pkt 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa, że oferta podlega odrzuceniu w przypadku podania w niej nieprawdziwych informacji.
Pomocnicze
u.ś.o.z. art. 149 § 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa przypadki braków formalnych oferty, które podlegają usunięciu.
u.ś.o.z. art. 151 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy rozstrzygnięcia konkursu ofert.
u.ś.o.z. art. 152 § 2
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa wyłączenia dotyczące kontroli rozstrzygnięcia.
u.ś.o.z. art. 154 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy kontrolnego charakteru postępowania odwoławczego wobec rozstrzygnięcia w postępowaniu o zawarcie umowy.
u.ś.o.z. art. 139 § 4
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Wspomniany w kontekście zarzutów dotyczących uchwały komisji konkursowej.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany w kontekście zarzutów dotyczących uchwały komisji konkursowej.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy
Reguluje postępowanie konkursowe, w tym zadania komisji i tryb pracy.
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
Reguluje warunki postępowania, w tym wiążący charakter oferty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oferta wybranego świadczeniodawcy zawierała nieprawdziwe informacje dotyczące superwizji terapii, co powinno skutkować jej odrzuceniem. Komisja konkursowa nie miała prawa modyfikować treści oferty po terminie jej składania. Działanie komisji konkursowej naruszyło zasady równego traktowania świadczeniodawców i uczciwej konkurencji.
Godne uwagi sformułowania
oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, to oferta której informacje nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy mającym (mogącym mieć) istotne i miarodajne znaczenie dla oceny spełnienia przez tę ofertę oczekiwań zamawiającego oraz określonych przez niego warunków jej przyjęcia, a tym samym na wynik postępowania. oferent jest nią związany i ponosi wszystkie konsekwencje złożenia oferty o określonej treści. uchwała komisji konkursowej z dnia 10 sierpnia 2018 r. – gdy zważyć na jej treść oraz konsekwencje wyrażające się w dopuszczalności zmiany pierwotnie złożonej oferty oraz stworzeniu ku temu warunków – podjęta została w rozpatrywanej sprawie bez wymaganej podstawy prawnej.
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Kuba
sędzia
Izabella Janson
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrzucania ofert w postępowaniach konkursowych NFZ, wiążącego charakteru ofert oraz kompetencji komisji konkursowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań konkursowych na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych zasad postępowania konkursowego w ochronie zdrowia, w tym uczciwej konkurencji i równego traktowania, co jest istotne dla świadczeniodawców i może być interesujące dla szerszego grona odbiorców zainteresowanych funkcjonowaniem systemu ochrony zdrowia.
“NFZ nie może modyfikować ofert po terminie – kluczowa decyzja NSA w sprawie konkursów na świadczenia medyczne.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1059/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Izabella Janson
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Sygn. powiązane
III SA/Po 7/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-05-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1793
art. 134, art. 149 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 151 ust. 1, art. 152 ust. 2, art. 154 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Szpitala A. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Po 7/19 w sprawie ze skargi Szpitala A. w B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu z dnia [...] września 2018 r. nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu na rzecz Szpitala A. w B. 1240 (słownie: tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Po 7/19 oddalił skargę Szpitala A. w B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu z [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ na podst. art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm., zwanej dalej: ustawą o świadczeniach) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1980 ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r.) ogłosił w dniu 4 lipca 2018 r. postępowanie w trybie konkursu ofert o nr [...] w sprawie zawarcia na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2023 r. umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień na terenie powiatu K. W dniu 31 sierpnia 2018 r. nastąpiło rozstrzygnięcie postępowania i jego zakończenie. Do zawarcia umowy wybrano ofertę D.C. i D.J. prowadzących działalność leczniczą w formie spółki cywilnej w K.
Od powyższego rozstrzygnięcia strona skarżąca złożyła odwołanie, a w piśmie z 25 września 2018 r. podniosła, że oferta D.C. i D.J. powinna zostać odrzucona na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach z powodu podania w ofercie nieprawdziwych informacji dotyczących spełnienia warunku superwizji terapii w lokalizacji. Zwrócono także uwagę, że wybrany oferent zapewnia 7 pomieszczeń przeznaczonych do realizacji świadczeń, przy czym z informacji posiadanych przez odwołującego wynika, że pomieszczenia te wykorzystywane być mogą także dla realizacji umowy o udzielanie świadczeń z zakresu terapii uzależnień i współuzależnienia i ta kwestia powinna podlegać weryfikacji w siedzibie oferenta. Ponadto, zdaniem odwołującego nie przedłożyli oni pisemnie opracowanych programów terapeutycznych, nie przedstawili zatem szczegółowego planu prowadzenia terapii, z uwzględnieniem pomieszczeń, personelu oraz ilości pacjentów, a także planu zajęć terapeutycznych. Wyrażono też wątpliwości, co do kwestii zapewnienia dostępności pomieszczeń dla osób niepełnosprawnych, a także należytej i rzetelnej realizacji świadczeń przez personel wykazany w ofercie wybranej przez komisję konkursową.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Poznaniu decyzją z [...] września 2018 r. oddalił odwołanie w całości.
W wyniku wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Poznaniu zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że komisja konkursowa nie wybrała oferty skarżącej, bowiem liczba punktów, jaką uzyskała była niższa od uzyskanej przez wybranego oferenta. Ponadto wybrana oferta wyczerpała maksymalną liczbę umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w tym konkursie. Organ porównał liczbę punktów uzyskanych przez ww. podmioty w zakresie poszczególnych kryteriów. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że komisja konkursowa przeprowadziła u D.C. i D.J. weryfikację dniu 7 sierpnia 2018 r., w trakcie której ustalono, że do realizacji świadczeń przeznaczonych zostało 7 pomieszczeń, w tym jedno pomieszczenie do psychoterapii grupowej, a we wszystkich tych pomieszczeniach możliwe jest prowadzenie psychoterapii indywidualnej. Niektóre z tych pomieszczeń są jednocześnie przeznaczone do realizacji innych świadczeń poza godzinami wskazanymi w oferowanym harmonogramie pracy poradni, w tym realizacji innych świadczeń w ramach innych umów z NFZ oraz w związku z działalnością gabinetu prywatnego. Wskazano, że pomimo, iż oferta wybranego świadczeniodawcy nie uzyskała punktów za ciągłość i kompleksowość świadczeń, to bilans punktów oferty wybranej (43,25) jest wyższy niż bilans punktów oferty odwołującego (35,88). Organ wyjaśnił kwestię ilości zawartych umów i wskazał, że odwołujący zapoznał się z treścią ogłoszenia i znał warunki postępowania konkursowego, a ustalenie tej ilości nie leży w gestii komisji konkursowej i nie może być podstawą zarzutu wobec postępowania konkursowego. Odnośnie konieczności odrzucenia oferty D.C. i D.J. z uwagi na podanie nieprawdziwych danych organ stwierdził, że istotnie komisja konkursowa stwierdziła rozbieżność pomiędzy treścią odpowiedzi ankietowej udzielonej przez oferenta wybranego w części VIII Formularza Ofertowego, rozdział 2 – rozdział 2.4. Monitorowanie procesu terapii uzależnień - 2.4.1_PSY_48 Superwizja terapii uzależnień – w lokalizacji - odpowiedź oferenta "tak", a załączonymi do oferty dokumentami. Stwierdzono także, że występuje brak udokumentowania zewnętrznego monitorowania procesu terapii uzależnień przez osobę posiadającą wpis na prowadzoną przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych listę osób uprawnionych do prowadzenia superwizji lub przez osobę z listy superwizorów rekomendowanych przez Krajowe Biuro do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii – co najmniej 8 razy w okresie ostatnich 12 miesięcy poprzedzających o 2 miesiące miesiąc, w którym ogłoszono postępowanie, proporcjonalnie do czasu obowiązywania umowy we wskazanym okresie. Komisja wezwała więc ww. oferenta do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Po uzyskaniu wyjaśnień zmieniono odpowiedź oferenta i nie przyznano punktów w tym zakresie. Ponieważ jednak stwierdzono rozbieżność w ofercie pomiędzy treścią formularza ofertowego, a załączonymi do oferty dokumentami, to nie było podstaw do odrzucenia oferty.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 154 ust. 6 w zw. z art. 149 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 139 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uznanie, że komisja konkursowa posiada uprawnienie do modyfikowania za pomocą uchwał treści norm prawnych, a w konsekwencji nierówne traktowanie świadczeniodawców. Jako rażące naruszenie przepisów wskazała okoliczność, że komisja konkursowa dokonała zmiany treści odpowiedzi na pytanie ofertowe w formie uzupełnienia braku formalnego. Podtrzymała stanowisko co do niespełniania przez wybranego oferenta wymogów w zakresie pomieszczeń i personelu do wykonywania umowy.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przedstawił na wstępie podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Dalej Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach dotyczącego podania "nieprawdziwych informacji" stwierdził, że jest to takie działanie świadczeniodawcy, który aby uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie podaje informacje nieznajdujące odzwierciedlenia w rzeczywistości. "Nieprawdziwość" musi ponadto dotyczyć okoliczności, które wpływają w jakikolwiek sposób na wynik postępowania, w tym takich, które mogą świadczyć o nieprawidłowym w przyszłości wykonaniu umowy. Niewątpliwie z podaniem nieprawdziwych informacji mamy do czynienia w sytuacji celowego działania oferenta, który mimo świadomości niemożliwości spełniania określonych warunków, deklaruje taką możliwość. Nieprawdziwość danych musi wynikać z całości dokumentacji ofertowej, pozostającej ze sobą w związku. W ocenie Sądu I instancji, trudno zarzucić wybranemu świadczeniodawcy celowość działania, czy chęć ukrycia prawdziwych informacji, skoro i tak informacje te były odzwierciedlone w innych dokumentach, załączonych dobrowolnie przez stronę (umowa na wykonanie superwizji), a na skutek ich zweryfikowania punktacja uległa zmniejszeniu.
Sąd I instancji podkreślił, że w tym postępowaniu komisja konkursowa, działając na podstawie § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. wezwała do złożenia wyjaśnień oferentów, co do których zaistniały wątpliwości w zakresie złożonych ofert. Tym samym zasadnym i wymaganym wobec wszystkich oferentów było podjęcie uchwały, w zakresie zmiany odpowiedzi udzielanych przez oferentów. Skoro usunięcie braków w trybie wezwania okazało się niemożliwe, a nie dotyczyło ani braku wymaganych dokumentów ani braków formalnych związanych z warunkami bezwzględnie wymaganymi, to jedyną konsekwencją dla strony było odjęcie określonej liczby punktów, a nie odrzucenie oferty. Działanie takie nie miało również negatywnych skutków dla pozostałych oferentów, bowiem wynik weryfikacji okazał się niekorzystny tylko dla oferty D.C. i D.J., co jednak nie wpłynęło na jej miejsce w rankingu. Nastąpiło więc uprawnione, zdaniem Sądu I instancji, skorygowanie treści odpowiedzi ankietowej z konsekwencjami w postaci przyznania bądź odjęcia punktów rankingujących.
Sąd I instancji podkreślił, że podjęta przez organ uchwała, wbrew zarzutom skargi, nie narusza art. 147 ustawy o świadczeniach i § 18 ust. 4 zarządzenia 18/2017/DSOZ Prezesa NFZ z 14 marca 2017r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Sąd podzielił stanowisko organu, że uchwały pełnią rolę porządkującą w pracy komisji konkursowej, a przede wszystkim dokumentują sposób jej postępowania. Żaden przepis obowiązującego prawa regulujący prace komisji konkursowej prowadzącej postępowanie konkursowe, w tym rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r., rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, czy też zarządzenie Prezesa NFZ nr 18/2017/DSOZ z dnia 14 marca 2017 r. nie wyłączają możliwości podjęcia takiej uchwały. Prawodawca pozostawił pewną swobodę komisji konkursowej w zakresie podejmowanych przez nią czynności. Skoro organ uznał, że odpowiedź na zadane w ankiecie pytanie z uwagi na jego formę i treść nie odpowiada wskazanemu w rozporządzeniu kryterium "monitorowanie procesu psychoterapii", to prawidłowo podjął uchwałę pozwalającą na jednoznaczne określenie tej odpowiedzi. Nie jest więc prawdą twierdzenie strony zawarte w skardze, że uchwała ingeruje w prawa i obowiązki podmiotów uczestniczących w postępowaniu, ale komisja uregulowała sposób swojego postępowania, co było słuszne i wymagane w sytuacji niedookreślenia warunków w pytaniu ofertowym. Nie doszło więc do rozszerzenia uprawnień komisji konkursowej wyłącznie w celu skorygowania oferty. Prawdą jest, że zgodnie z § 18 ust. 4 zarządzenia nr 18/2017/DSOZ Prezesa NFZ treść oferty wyznaczają wyłącznie zawarte w niej dane - dokumenty i złożone oświadczenia, jednakże w niniejszym postępowaniu reguła ta nie została naruszona. Zarówno bowiem oświadczenia, jak i dokumenty tę treść wyznaczały zgodnie z pytaniami ankiety wypełnionej przez świadczeniodawcę i nie zostały przez oferenta samodzielnie zmienione, tylko w oparciu o uchwałę komisji skorygowane w sposób odpowiadający warunkom wynikającym z rozporządzenia w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Komisja konkursowa prowadząc postępowanie nie wprowadziła żadnych dodatkowych zasad ani warunków, które miałyby bezpośredni wpływ na wynik postępowania z oferentami.
Sąd I instancji za nieuzasadniony uznał też zarzut niespełnienia wymogów w zakresie pomieszczeń i personelu. Odnośnie zarzutu braków w personelu organ wyjaśnił, że wskazanie w ofercie personelu jako "zadeklarowanego" jest dopuszczalne i na równi traktowane z posiadaniem na dzień składania oferty dostępnego personelu. Z przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. wynika, że oferent, który deklaruje spełnienie warunku podlegającego ocenie jest obowiązany go spełniać w okresie związania ofertą przez cały okres realizacji umowy, a deklarowany potencjał wykonawczy był szczegółowo weryfikowany na etapie postępowania konkursowego pod kątem spełnienia warunków wymaganych oraz rankingujących i nie stwierdzono nieprawidłowości. Podobnie, jak zarzuty dotyczące pomieszczeń, które zostały przez komisję konkursową zweryfikowane w miejscu wskazanym do realizacji świadczeń, a strona faktu tej weryfikacji nie kwestionowała. Twierdzenie skarżącej, że ta weryfikacja była niedostateczna, nie dała Sądowi podstaw do kwestionowania tych czynności. Zadaniem sądu administracyjnego kontrolującego rozstrzygnięcia wydane na podstawie art. 154 ust. 3 i ust. 6 ustawy o świadczeniach nie jest czynienie ustaleń, w sytuacji gdy strona nie dysponuje konkretnymi argumentami odnoszącymi się do wadliwości działań komisji konkursowej. Ponadto, te właśnie zarzuty nigdy nie zostały poparte konkretnymi danymi, a jedynie jak wskazuje strona "posiadanymi informacjami".
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie dokonano prawidłowej oceny ofert i na podstawie jednolitych kryteriów, nie naruszono więc zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców. Sama zaś decyzja odnosi się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu, wyjaśniając jednocześnie przesłanki jej podjęcia. Dlatego skarga została oddalona.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1. art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że udzielenie w formularzu ofertowym, złożonym w postępowaniu konkursowym nr [...] w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, przez oferenta D.C. i D.J. odpowiedzi twierdzącej (TAK) na pytanie: Monitorowanie procesu terapii uzależnień - 2.4.1._PSY_48 superwizja terapii uzależnień - w lokalizacji, w sytuacji gdy oferent w chwili składania oferty faktycznie nie wypełniał tego warunku i na etapie rozpatrywania oferty skorygował odpowiedź na NIE, nie jest informacją nieprawdziwą, skutkującą bezwzględnym odrzuceniem oferty, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu winna skutkować uznaniem, że udzielona przez oferenta odpowiedź stanowiła informację nieprawdziwą, której podanie stanowiło podstawę do odrzucenia oferty;
2. art. 149 ust. 3 ustawy o świadczeniach, poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że uzupełnienie braków formalnych oferty może zostać dokonane poprzez zmianę odpowiedzi twierdzącej (TAK) udzielonej przez oferenta na pytanie zawarte w treści formularza ofertowego na odpowiedź przeczącą (NIE), co skutkowało przyjęciem przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie oferta złożona przez D.C. i D.J. mogła ulec zmianie w toku postępowania konkursowego, na podstawie wydanej przez komisję konkursową uchwały z dnia 10 sierpnia 2018 r. w przedmiocie zmiany odpowiedzi udzielanych przez oferentów na pytania ankietowe w formularzu ofertowym, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu winna skutkować uznaniem, że dokonana zmiana odpowiedzi nie może zostać uznana za usunięcie niepełności lub niedokładności w ofercie;
3. art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się w uznaniu, że działanie komisji konkursowej, polegające na wydaniu po zapoznaniu się z ofertami uchwały dopuszczającej możliwość dokonania zmiany treści ofert wbrew warunkom konkursu i obowiązującym przepisom, nie naruszyło zasad równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu winna skutkować uznaniem, że skorygowanie i rozpatrzenie oferty, która nie powinna podlegać merytorycznej ocenie z uwagi na zawarte w niej nieprawdziwe informacje narusza zasadę równego traktowania świadczeniodawców oraz prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji;
4. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 139 ust. 4 ustawy oświadczeniach w zw. z § 9 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w uznaniu, że dopuszczalnym było wydanie przez komisję konkursową uchwały z dnia 10 sierpnia 2018 r. w przedmiocie zmiany odpowiedzi udzielanych przez oferentów na pytania ankietowe w formularzu ofertowym, podczas gdy prawidłowa wykładnia winna doprowadzić do wniosku, że uchwała ta jest sprzeczna z treścią przepisów ustawy o świadczeniach;
5. § 18 ust. 4 zarządzenia nr 18/2017/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się w uznaniu, że działanie komisji konkursowej, polegające na podjęciu uchwały z dnia 10 sierpnia 2018 r. w przedmiocie zmiany odpowiedzi udzielanych przez oferentów na pytania ankietowe w formularzu ofertowym, która pozwoliła na skorygowanie treści odpowiedzi ankietowej w sytuacji, gdy oferent pozostaje związany ofertą, jest dopuszczalne, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu winna skutkować uznaniem, że po upływie terminu składania ofert, oferent był związany treścią oferty do czasu rozstrzygnięcia postępowania i nie było dopuszczalne jej skorygowanie przez oferenta, a tym bardziej przez komisję konkursową,
- co skutkowało nieuzasadnionym oddaleniem skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W rozpatrywanej sprawie spór prawny dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Istota zaś tego sporu – jak wynika to z zarzutów kasacyjnych podważających zgodność z prawem zaskarżonego wyroku – na gruncie niekwestionowanych okoliczności stanu faktycznego sprawy ogniskuje się na kwestii oceny prawidłowości postępowania konkursowego (konkursu ofert) w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień na terenie powiatu K. z punktu widzenia regulujących to postępowanie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W szczególności w zakresie, w jakim przepisy wymienionej ustawy oraz wydanych na jej podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2014 r. i zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 14 marca 2017 r. regulują instytucję oferty składanej przez świadczeniodawcę w odpowiedzi na ogłoszenie o otwarciu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym zwłaszcza zagadnienie odnoszące się do konsekwencji jej złożenia oraz przyczyn jej odrzucenia.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, proponowane przez Sąd I instancji podejście do wskazanych grup zagadnień nie jest prawidłowe. W tej mierze bowiem, zarzuty skargi kasacyjnej – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – w pełni zasadnie podważają zarówno przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, jak i sposób ich zastosowania w rozpatrywanej sprawie, jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Podkreślając w punkcie wyjścia znaczenie istoty postępowania wywołanego odwołaniem, o którym mowa w art. 154 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która najogólniej rzecz ujmując wyraża się w jego kontrolnym charakterze wobec rozstrzygnięcia podejmowanego w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy (z uwzględnieniem wyłączeń określonych w art. 152 ust. 2 ustawy o świadczenie usług opieki zdrowotnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 121/12; 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1163/12; 8 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 254/12; 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2359/14; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2167/15), należy stwierdzić, że rezultat sądowoadministracyjnej kontroli decyzji wydanej w wymienionym postępowaniu nie może być uznany za prawidłowy z następujących powodów.
Przede wszystkim, ocena zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – a co za tym idzie, także stanowiska Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, z którego wynika, że rezultat prowadzonego przed tym organem postępowania kontrolnego nie dawał podstaw, aby uwzględnić odwołanie strony, od rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. – nie może pomijać tej doniosłej prawnie okoliczności, że przepisy Działu VI przywołanej ustawy regulują postępowanie, przedmiotem którego jest zawarcie umów ze świadczeniodawcami na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych – co trzeba podkreślić – ze środków publicznych. To zaś ma tą oczywistą wręcz konsekwencję, że wymienione postępowanie – niezależnie od tego, czy prowadzone jest w trybie konkursu ofert, czy też w trybie rokowań – ze swej istoty musi uwzględniać zasadę konkurencji, a to dlatego, że o ograniczoną ilość dóbr podlegającą dystrybucji w tym postępowaniu może ubiegać się nieograniczona liczba świadczeniodawców.
Stąd też właśnie, to jest innymi słowy z uwagi na to, że źródłem finansowania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na podstawie umów zawieranych ze świadczeniodawcami we wskazanych powyżej trybach są środki publiczne, ustawodawca bezwzględnie zobowiązał Fundusz, jako dysponenta tych środków, do przestrzegania zasad, o których mowa na gruncie art. 134 przywołanej ustawy, a mianowicie zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy – a więc innymi słowy, równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o dostęp do środków publicznych mających stanowić źródło finansowania oferowanych przez nich świadczeń opieki zdrowotnej – oraz zasady prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia wymienionych umów w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.
Powyższe prowadzi do tego w pełni uprawnionego wniosku, że przepisy prawa regulujące postępowanie, przedmiotem którego jest zawarcie wymienionych umów muszą podlegać ścisłej wykładni, co – niezależnie od dotychczas już przywołanych – znajduje swoje potwierdzenie i w tym argumencie, że mają one charakter bezwzględnie obowiązujący, a tego rodzaju ich cecha, o której wnioskować należy na podstawie ich treści oraz funkcji, stanowi konsekwencję przedmiotu regulowanego tymi przepisami postępowania, istoty tego postępowania oraz jego logiki, która wyraża się w aplikowaniu nieograniczonej liczby świadczeniodawców o ograniczoną ilość dóbr podlegającą rozdysponowaniu w tym postępowaniu.
To zaś nie może pozostawać bez wpływu na wniosek, że przepisy prawa regulujące postępowanie w sprawie zawierania wymienionych umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej ustanawiają swoistą, znaną tylko ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r., bardzo sformalizowaną procedurę, której reguły – a w kontekście istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie trzeba to podkreślić – w równym i takim samym stopniu adresowane są zarówno do organu przeprowadzającego wymienione postępowanie (to jest komisji konkursowej, której rozstrzygnięcie może podlegać kontroli w postępowaniu administracyjnym inicjowanym w trybie art. 154 przywołanej ustawy), jak i uczestników tego postępowania.
Przedstawione uwagi oraz formułowane na ich podstawie wnioski, nie są bez znaczenia.
Gdy uwzględnić bowiem, logikę oraz treść rozwiązań prawnych regulujących zawieranie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych w trybie konkursu ofert, to w korespondencji do przedstawionych argumentów za uzasadnione trzeba uznać stanowisko, że w świetle art. 142 ust. 1 – 3 w związku z ust. 5 i art. 148 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oferta składana przez świadczeniodawcę w odpowiedzi na ogłoszenie o otwarciu postępowania w sprawie zawierania wymienionych umów oraz określone nim warunki, jest wiążąca i nie może podlegać na kolejnych etapach postępowania konkursowego – a więc po terminie składania ofert – jakimkolwiek zmianom, uzupełnieniom, czy też innym modyfikacjom, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do warunków oferty objętych (rankingowymi) pytaniami ankietowymi. Uznać należy to za oczywiste również z tego powodu, że oferta o której mowa w przepisach przywołanej ustawy, to – wobec braku jakichkolwiek odmiennych zastrzeżeń ustawodawcy w tym zakresie – oferta w rozumieniu ustawy – Kodeks cywilny (art. 66 § 1 k.c.). Tak też, co trzeba podkreślić, jest ona rozumiana na gruncie zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (§ 2 pkt 12). Co więcej, przywołane zarządzenie potwierdza, że po upływie terminu składania ofert, oferent jest związany ofertą do czasu rozstrzygnięcia postępowania (§ 18 ust. 4), jej uzupełnienie zaś przez oferenta – świadczeniodawcę – może skutecznie nastąpić pod warunkiem, że pisemne powiadomienie o uzupełnieniu oferty wskazany organ otrzyma przed upływem terminu składania ofert (§ 18 ust. 1).
Jeżeli więc, co w świetle powyższego należy uznać za oczywiste, świadczeniodawca jest związany składaną przez siebie ofertą, której treść wyznaczają zawarte w niej dane stanowiące stosowne oświadczenia woli oraz oświadczenia wiedzy będące odpowiedzią profesjonalnego podmiotu – bo tak przecież należy traktować świadczeniodawcę ubiegającego się o zawarcie umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – na konkretne ogłoszenie oraz określone nim warunki, to wskazana zasada odnosząca się do konsekwencji złożenia oferty, w takim samym stopniu oraz zakresie konsekwencje te ustala wobec organu przeprowadzającego wymienione postępowanie. Wobec tego, skoro oferent – świadczeniodawca – nie może, po upływie terminu składania ofert, zmienić, skorygować, modyfikować, uzupełniać złożonej przez siebie oferty, to nie może tego uczynić również komisja konkursowa (por. w tej mierze jednolite stanowisko prezentowane przez NSA np. w wyrokach z dnia: 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1489/12; 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1539/12, 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1288/15; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1908/15). O ile bowiem jest ona uprawniona do oceny, a w konsekwencji ewentualnego przyjęcia, nieprzyjęcia lub odrzucenia oferty, to nie jest uprawniona do podejmowania jakichkolwiek działań odnoszących się do rozporządzania treścią zawartych w niej oświadczeń. Zwłaszcza, gdy w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów podkreślić, że nie ma ona do tego żadnych podstaw, które miałyby wynikać z przepisów obowiązującego prawa.
Wbrew sugestii Sądu I instancji (por. s. 5 – 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), źródła rekonstrukcji tego rodzaju uprawnienia – które i tak już w świetle powyższego trzeba uznać za wątpliwe – nie sposób jest upatrywać w § 17 ust. 1 – 3 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy. O ile bowiem przywołany przepis wyposaża komisję konkursową w kompetencje "żądania złożenia wyjaśnień dotyczących oferty", czy też "przeprowadzenia weryfikacji oferenta w celu potwierdzenia prawdziwości i prawidłowości danych zawartych w ofercie", to w żadnym stopniu, ani też zakresie nie upoważnia tej komisji – nic takiego bowiem nie wynika z treści, funkcji, ani też celu ustanowienia wymienionego przepisu prawa – do zmiany, modyfikacji, czy też uzupełniania oferty lub tworzenia warunków do dokonania jej zmiany. Ta bowiem – co ponownie trzeba podkreślić – z momentem jej złożenia w określonym terminie jest wiążąca. Co więcej – a w tej mierze nie można także tracić z pola widzenia konsekwencji wynikających z zawartego w ust. 4 § 17 tego rozporządzenia odesłania do art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., o czym mowa dalej – odwołując się w odniesieniu do omawianej kwestii do znaczenia tej ogólnej zasady prawa, która wyraża się w zakazie domniemywania kompetencji, istnienia omawianego rodzaju uprawnienia nie sposób jest również wywodzić z treści § 9 wymienionego rozporządzenia – podejmowane na podstawie tego przepisu uchwały nie mogą mieć waloru oraz znaczenia, jakie przypisał im Sąd I instancji w ślad za organem administracji zwłaszcza, że przepis ten określa wyłącznie warunki ich skuteczności oraz tryb ich podejmowania – ani też z regulacji zawartej w przywoływanym już powyżej zarządzeniu z dnia 14 marca 2017 r.
Jeżeli więc komisja konkursowa nie posiada uprawnienia do zmiany, korekty, modyfikacji, czy też uzupełnienia oferty złożonej przez świadczeniodawcę, albowiem uprawnienie tego rodzaju nie wynika z przepisów obowiązującego prawa – w ich świetle bowiem, rolą komisji konkursowej jest, najogólniej rzecz ujmując, rozpatrzenie złożonej oferty, a w konsekwencji jej przyjęcie, nieprzyjęcie lub odrzucenie, co odpowiada istocie oraz logice konkursu ofert – a jednocześnie uprawnienia tego nie można domniemywać, to w rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba przyjąć, że uchwała komisji konkursowej z dnia 10 sierpnia 2018 r. – gdy zważyć na jej treść oraz konsekwencje wyrażające się w dopuszczalności zmiany pierwotnie złożonej oferty oraz stworzeniu ku temu warunków – podjęta została w rozpatrywanej sprawie bez wymaganej podstawy prawnej, co w rezultacie nie pozostawało bez wpływu na przebieg oraz rezultat postępowania konkursowego w sprawie zawarcia umowy na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
W tym też kontekście, przedstawiona na wstępie istota spornej w sprawie kwestii wymaga, aby zwrócić uwagę na ten aspekt kompetencji komisji konkursowej oraz formy ich realizacji, którego ani organ administracji w postępowaniu kontrolnym wywołanym wniesionym odwołaniem (art. 154 przywołanej ustawy), ani też Sąd I instancji kontrolujący legalność decyzji wydanej w wymienionym postępowaniu kontrolnym, nie oceniły we właściwy sposób.
W tej mierze, chodzi mianowicie o te kompetencje komisji konkursowej, które wynikają z przepisów art. 149 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., w odniesieniu do których strona skarżąca zasadnie na gruncie zarzutów z pkt 1 i pkt 2 petitum skargi kasacyjnej podnosi błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie, jako wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Z treści art. 149 ust. 1 przywołanej ustawy bezspornie wynika, że zawiera on enumeratywne wyliczenie przyczyn, których zaistnienie bezwzględnie zobowiązuje komisję konkursową do odrzucenia oferty. Analiza katalogu tych przyczyn uzasadnia twierdzenie, że mają one charakter tego rodzaju wymogów, które musi spełniać oferta – co niezależnie od wskazanych tym przepisem wymogów formalnych, dotyczy także wymogów odnoszących się kwestii o charakterze merytorycznym, w tym między innymi, wymogu prawdziwości informacji zawartych w ofercie (pkt 2 ust. 1 art. 149) – a więc wymogów, które mają charakter konieczny, i których brak spełniania jest brakiem nieusuwalnym uniemożliwiającym dopuszczenie oferty do konkursu ze skutkiem jej odrzucenia. W relacji do przywołanej regulacji, art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., określa inne niż wymienione w ust. 1 tego przepisu wymogi formalne oferty, w tym również braki odnośnie do przedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów, które w przeciwieństwie do wymogów enumeratywnie wymienionych w ust. 1 art. 149 mają charakter braków (wad) podlegających usunięciu. Stąd też, biegunowo inaczej określone zostały na gruncie omawianego przepisu kompetencje komisji konkursowej (por. w tej mierze również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt V CSK 57/17).
Z powyższego wynika, że przepisy art. 149 ust. 1 oraz ust. 3 przywołanej ustawy odnoszą się do różnych jakościowo sytuacji – enumeratywnie wskazane formalne oraz merytoryczne wymogi konieczne o charakterze nieusuwalnym oraz inne wymogi formalne, których brak spełniania, na wezwanie komisji konkursowej, podlega usunięciu w wyznaczonym terminie – co siłą rzeczy oznacza, że dla potrzeb ich rozstrzygnięcia biegunowo inaczej zostały ukształtowane kompetencje komisji konkursowej. W świetle przedstawionych argumentów za oczywiste trzeba więc uznać, że kompetencje te mają w pełni odrębny względem siebie charakter i nie mogą być stosowane naprzemiennie w tym sensie, że zaistnienie sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z ust. 1 art. 149 przywołanej ustawy, nie uzasadnia korzystania z kompetencji określonej w ust. 3 art. 149 i odwrotnie.
W świetle przedstawionych argumentów, za wadliwe należy więc uznać stanowisko Sądu I instancji (por. s. 5 – 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), który wbrew przywołanej regulacji oraz wszystkim konsekwencjom towarzyszącym jej ustanowieniu – o czym szeroko, w kontekście istoty oraz logiki postępowania w trybie konkursu ofert była mowa powyżej – dopuszcza możliwość odstępstw od jej stosowania, czyniąc to w odniesieniu do sytuacji określonej – jak w pełni zasadnie należy przyjąć – w pkt 2 ust. 1 art. 149 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
W korespondencji do wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów, w tym zwłaszcza tych formułowanych na tle konsekwencji wynikających z wiążącego charakteru oferty, której treść wyznaczają zawarte w niej dane stanowiące stosowne oświadczenia woli oraz oświadczenia wiedzy będące odpowiedzią profesjonalnego podmiotu na konkretne ogłoszenie oraz określone nim warunki, trzeba stwierdzić, że oferta zawierająca nieprawdziwe informacje, to oferta której informacje nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy mającym (mogącym mieć) istotne i miarodajne znaczenie dla oceny spełnienia przez tę ofertę oczekiwań zamawiającego oraz określonych przez niego warunków jej przyjęcia, a tym samym na wynik postępowania. Dlatego też nie ma znaczenia to – bo nic takiego nie wynika z przywołanego przepisu prawa – czy źródłem nieprawdziwości informacji zawartych w ofercie jest intencjonalność działań oferenta, czy też nie. Zwłaszcza, gdy w tym względzie ponownie podkreślić, że oferta o której mowa na gruncie przepisów prawa regulujących postępowanie w sprawie zawarcia umów stanowiących podstawę udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, to oferta w rozumieniu ustawy – Kodeks cywilny. Jeżeli tak, to oferent jest nią związany i ponosi wszystkie konsekwencje złożenia oferty o określonej treści. W tym również ryzyko jej nieprzyjęcia w sytuacji, gdy nie koresponduje ona z wymogami określonymi przez zamawiającego w ogłoszeniu o otwarciu postępowania w sprawie zawarcia wymienionych umów, a także – co trzeba podkreślić – ryzyko jej odrzucenia, gdy stanowiąc odpowiedź na wskazane ogłoszenie oraz określone nim warunki, zawiera informacje nieprawdziwe, w podanym powyżej rozumieniu tego pojęcia, a więc informacje, które innymi słowy, przedstawiają stan rzeczy w sposób obiektywnie niezgodny ze stanem rzeczywistym.
W świetle powyższego należy więc przyjąć, że jeżeli oferta konkurenta strony skarżącej złożona w odpowiedzi na ogłoszenie o postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie leczenia uzależnień na terenie powiatu K., w odniesieniu do pytania rankingowego, a mianowicie kwestii stawianej w części VIII Formularza Ofertowego, rozdział 2 – rozdział 2.4. Monitorowanie procesu terapii uzależnień – 2.4.1. Superwizja terapii uzależnień – w lokalizacji, zawierała odpowiedź pozytywną ("tak"), co nie było obiektywnie zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy w tym zakresie, to z uwagi na wszystkie konsekwencje wynikające z wiążącego charakteru tej oferty, o czym szeroko mowa była powyżej, nie było żadnych podstaw, aby wskazaną odpowiedź traktować, jako inny, niż określony w ust. 1 art. 149 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r., wymóg formalny – zwłaszcza, że wymieniona odpowiedź odnosiła się do wymogu dotyczącego kwestii merytorycznych – ani też, jako deficyt dokumentacji, który miałby podlegać usunięciu w trybie art. 149 ust. 3 przywołanej ustawy.
Zwłaszcza, gdy w korespondencji do wszystkich sprzeciwiających się temu – a przedstawionych już powyżej – argumentów podkreślić, że zastąpienie w ofercie odpowiedzi "tak" odpowiedzią "nie" na pytanie rankingowe, nie stanowi (bo ze swej istoty nie może stanowić) sanowania usuwalnych wad formalnych oferty, lecz – co trzeba z całą stanowczością podnieść – stanowi jej zmianę, której dokonywanie po terminie składania ofert nie jest dopuszczalne, a żadnych warunków ku temu – w tym w trybie, w jakim miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie – nie może tworzyć również komisja konkursowa, o czym także mowa była powyżej.
Z przedstawionych powodów zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za usprawiedliwione. Wbrew stanowisku Sądu I instancji nie było bowiem podstaw, aby materializujący się w zaskarżonej decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu rezultat kontroli przebiegu oraz wyniku postępowania w sprawie zawarcia umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, można było uznać za prawidłowy. W ślad za organem administracji publicznej Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że postępowanie to nie naruszało prawa.
Stwierdzając więc, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta jest zasadna, w rezultacie czego należało ją uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] września 2018 r.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI