II GSK 1044/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę na decyzję o karze pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, uznając, że TSUE nie nakazuje stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie wznowienia postępowania.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, powołując się na wyrok TSUE stwierdzający niezgodność polskich przepisów dotyczących nacisku osi z prawem UE. WSA uchylił decyzję organu II instancji, uznając, że kara została nałożona z naruszeniem prawa UE i że właściwym środkiem jest wznowienie postępowania. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie uznał, iż organ powinien badać możliwość zawieszenia postępowania i wyjaśniać, który wniosek strona podtrzymuje. NSA podkreślił, że właściwym środkiem prawnym w takiej sytuacji jest wznowienie postępowania, a nie stwierdzenie nieważności decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję GITD odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 2014 r. nakładającej karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, powołując się na wyrok TSUE z dnia 21 marca 2019 r. (C-127/17), który stwierdził naruszenie przez Polskę przepisów dyrektywy 96/53/WE w zakresie dopuszczalnego nacisku osi. Organ II instancji odmówił stwierdzenia nieważności, argumentując, że w chwili wydania decyzji organy działały na podstawie obowiązującego prawa, a późniejsza zmiana orzecznictwa nie wpływa na ważność decyzji. WSA uchylił decyzję GITD, uznając, że kara została nałożona z naruszeniem prawa UE, a właściwym środkiem prawnym jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., a nie stwierdzenie nieważności. WSA wskazał również na potrzebę wyjaśnienia przez organ, który wniosek strona podtrzymuje (o stwierdzenie nieważności czy wznowienie postępowania) i rozważenia zawieszenia postępowania. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Podkreślił, że WSA błędnie ocenił materiał dowodowy, przyjmując, że skarżąca złożyła oba wnioski i że organ powinien badać możliwość zawieszenia postępowania. NSA wyjaśnił, że właściwym środkiem prawnym w przypadku stwierdzenia przez TSUE niezgodności przepisu krajowego z prawem UE, na podstawie którego wydano decyzję administracyjną, jest żądanie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.), a nie stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). NSA wskazał, że stwierdzenie nieważności ma skutek ex tunc i jest instytucją o szerszym zakresie niż wznowienie postępowania, które pozwala na ponowne rozpoznanie sprawy. NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę skarżącej, zasądzając od niej koszty postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE stwierdzający niezgodność krajowego przepisu z prawem UE nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu. Właściwym środkiem prawnym jest żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową służącą eliminacji decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, podczas gdy wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie sprawy w przypadku wadliwości procesowych. Wyrok TSUE wskazuje na wadliwość procesową (naruszenie prawa UE), co uzasadnia wznowienie postępowania, a nie stwierdzenie nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § § 1 ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c
Dyrektywa Rady 96/53/WE art. art. 3 i 7
Niezgodność z prawem UE przepisów krajowych dotyczących dopuszczalnego nacisku osi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie uznał, że wyrok TSUE stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, a nie wznowienia postępowania. WSA błędnie przyjął, że organ powinien badać możliwość zawieszenia postępowania i wyjaśniać, który wniosek strona podtrzymuje, podczas gdy przedmiotem skargi była decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności.
Godne uwagi sformułowania
prawidłowym środkiem prawnym przysługującym stronie, na wypadek stwierdzenia przez TSUE niezgodności z prawem UE przepisu, na podstawie którego wydano decyzję w ramach procedury administracyjnej, jest żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. - nie zaś stwierdzenia jej nieważności system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc) następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania.
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący
Dorota Dąbek
członek
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między wyrokami TSUE a możliwością wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych w polskim prawie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy TSUE stwierdza niezgodność przepisu krajowego z prawem UE, a decyzja została wydana na jego podstawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wpływem orzecznictwa TSUE na polskie postępowania administracyjne i sądowe, a także rozróżnienia między wznowieniem postępowania a stwierdzeniem nieważności decyzji.
“Czy wyrok TSUE unieważnia polskie decyzje? NSA wyjaśnia różnicę między wznowieniem postępowania a stwierdzeniem nieważności.”
Dane finansowe
WPS: 2000 PLN
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1044/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-10-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dorota Dąbek Gabriela Jyż /przewodniczący/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym Hasła tematyczne Drogi publiczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane VI SA/Wa 2516/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-07-13 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 97 § 1 pkt 4, art. 145 § 1 pkt 7, art. 156 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2516/19 w sprawie ze skargi U. w Š., L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 października 2019 r. nr BP.504.208.2019.0161.GR4.8285 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od U. w Š., L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2516/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. z siedzibą w Š., L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 października 2019 r. nr BP.504.208.2019.0161.GR4.8285 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził na rzecz skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2). Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. I Decyzją z dnia 4 grudnia 2014 r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ I instancji) nałożył na U. z siedzibą w Š., L. (dalej: skarżąca, strona) karę pieniężną w wysokości 2000 zł za brak zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10 % i nie więcej niż 20%. Decyzja organu I instancji stała się ostateczna. Pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. strona złożyła do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji WITD w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.). W treści wniosku strona wskazała na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. o sygn. C-127/17 (dalej: wyrok TSUE w sprawie C-127/17), którym TSUE orzekł, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE. Z powyższego wyroku wynika, że ograniczenie (w jakikolwiek sposób) dopuszczalnego nacisku poniżej 10 t. dla pojedynczej osi nienapędowej oraz poniżej 11,5 t. dla każdej osi napędowej (por. odpowiednio pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy Rady 96/53/WE) jest niezgodne z prawem unijnym. W ocenie strony, skoro TSUE stwierdził naruszenie przepisów unijnych, to skarżąca powinna mieć możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, która wydana została w oparciu o przepisy krajowe niezgodne z przepisami unijnymi. Decyzją z dnia 9 października 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji) - działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 oraz art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. W ocenie GITD wyrok TSUE w sprawie C-127/17 nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W chwili wydawania decyzji przez WITD brak było jakichkolwiek wątpliwości, czy też rozbieżności co do normy prawnej, będącej podstawą nałożenia na stronę kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Zasadniczo decyzje organu I instancji w zakresie naruszeń dotyczących nacisku powyżej 8 albo 10 ton były niejednokrotnie analizowane w postępowaniach przed WSA i NSA jeszcze przed wydaniem orzeczenia TSUE i zdecydowanie ww. Sądy uznawały stanowisko tutejszego organu w przedmiotowym zagadnieniu. Tym samym jakakolwiek zmiana orzecznictwa co do określonej normy prawnej, wyrażona po uprawomocnieniu się dotychczasowej decyzji nie oznacza, że stanowisko organów wyrażone w chwili wydawania ww. rozstrzygnięć należy uznawać za wydane z rażącym naruszeniem prawa. Organ II instancji podkreślił, że organy administracji publicznej nie są uprawnione ani do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa, ani do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niezgodny z aktem normatywnym wyższego rzędu. Podstawowe znaczenie ma natomiast fakt, że organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania decyzji administracyjnej. W konsekwencji zarzut przedstawiony we wniosku nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż organ działał na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa jeszcze przed wskazanym we wniosku strony orzeczeniem TSUE. Zasadniczy zatem dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia, jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Reasumując, GITD stwierdził brak podstaw do uwzględnienia żądania strony i zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie decyzji organu I instancji, gdyż w dniu jej wydania orzekał on na podstawie przepisów prawa. Ponadto organ stwierdził, ż w sprawie nie zaistniała także żadna inna z pozostałych przestanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., która mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. W skardze do WSA w Warszawie skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art 19 ust 1 TUE w zw. z art 46 Karty Praw Podstawowych UE, art 10 WE poprzez bezzasadne przyjęcie, iż przy wydaniu decyzji nie doszło do rażącego naruszenia przepisów podczas, gdy kara pieniężna została nałożona wbrew przepisom art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U. 1996, L 235, s 59) zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r (Dz. U. 2015, L 115, s. 1) w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do cyt. dyrektywy. Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 13 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę strony. Sąd I instancji w obszernym uzasadnieniu - odwołując się do orzecznictwa TSUE oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego - stwierdził, że prawidłowym środkiem prawnym przysługującym stronie, na wypadek stwierdzenia przez TSUE niezgodności z prawem UE przepisu, na podstawie którego wydano decyzję w ramach procedury administracyjnej, jest żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. - nie zaś stwierdzenia jej nieważności. W tym kontekście Sąd I instancji wyjaśnił, że za nieadekwatną w tego rodzaju przypadku uznać należy polską instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Po pierwsze, ustawodawca konstytucyjny w 1997 r. opowiedział się za korzystaniem, w przypadku będących wynikiem ingerencji Trybunału Konstytucyjnego zmian w systemie prawnym - instytucji wznowienia postępowania. Zrezygnował zatem z przyjmowanej wcześniej konstrukcji nieważności postępowania. Po drugie – w trybie wznowienia postępowania dochodzi do ponownego rozpoznania sprawy bez stosowania zakwestionowanej normy prawnej, co samo w sobie nie oznacza, że decyzja powinna nosić inną treść. Tryb stwierdzenia nieważności natomiast zakłada wyeliminowanie aktu stosowania prawa z obrotu automatycznie ex tunc, bez różnicowania ani stopnia naruszenia ani jego wpływu na wynik sprawy. Wreszcie, skoro ustawodawca w postępowaniach podatkowym i przed sądem administracyjnym wprowadził – po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej – do systemu dodatkową przesłankę wznowienia postępowania, dążenie do zachowania spójności systemowej skłania do korzystania z niej także w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. W ocenie Sądu I instancji, gdyby opowiedzieć się za instytucją stwierdzenia nieważności, doszłoby do niczym nieuzasadnianego zróżnicowania jednostek, które pierwotnych decyzji do sądu nie zaskarżyły i tych, które to uczyniły. Podobne zróżnicowanie przebiegałoby pomiędzy tymi podmiotami, które doprowadziły do wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym i tych, które ubiegają się o udzielenie ochrony tylko w postępowaniu administracyjnym. Pomimo tego, Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. Jak podkreślił WSA, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. oraz o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Zatem w tej konkretnej sprawie organ powinien wyjaśnić, który z wniosków strona podtrzymuje i rozważyć, czy nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. II GITD zaskarżył skargą kasacyjną powyższy wyrok domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 7 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżąca złożyła jednocześnie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji i wznowienie postępowania, podczas gdy pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. złożył do GITD wniosek wyłącznie o stwierdzenie nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 7, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że organ winien był wyjaśnić, który ze złożonych przez skarżącego wniosków - o stwierdzenie nieważności decyzji czy o wznowienie postępowania skarżąca podtrzymuje i rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania na gruncie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podczas gdy pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r, złożył do GITD wniosek wyłącznie o stwierdzenie nieważności decyzji WlTD z dnia 4 grudnia 2014 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem brak było podstaw do wezwania skarżącej do sprecyzowania żądania określonego w piśmie z dnia 23 kwietnia 2019 r., a co za tym idzie, nie była spełniona przesłanka zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 7 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, choć niewyrażone wprost w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że GITD winien był z urzędu brać pod uwagę wniosek pełnomocnika skarżącej złożony do WITD w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją WITD z dnia 4 grudnia 2014 r., podczas gdy organ mógł o wniesieniu tegoż wniosku nie wiedzieć, jako że wniosek ten rozpatrywał w zakresie właściwości rzeczowej WITD, a zatem prowadzone były dwa odrębne postępowania o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji przez dwa organy administracyjne a możliwość równoległego prowadzenia tychże postępowań nie jest wyłączona na gruncie przepisów k.p.a.; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 7, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że GITD winien był rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania na gruncie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podczas gdy zawieszenie postępowania nieważnościowego do czasu zakończenia wznowionego postępowania naruszałoby art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują. Na usprawiedliwienie zasługują zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 7, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Istota zarzutów w skardze kasacyjnej sprowadza się do następującej kwestii, czy Sąd I instancji trafnie uchylił zaskarżoną decyzję utrzymując, że nie można przyjąć, że została ona wydana prawidłowo, gdyż organ powinien wyjaśnić, który z wniosków: czy o stwierdzenie nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. czy o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją - skarżąca podtrzymuje oraz rozważyć - czy nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Według skarżącego kasacyjnie organu brak było podstaw do wzywania skarżącej przez organ i do sprecyzowania, który ze złożonych przez nią wniosków - o stwierdzenie nieważności decyzji czy o wznowienie postępowania - skarżąca podtrzymuje, gdyż skarżąca w skierowanym do GITD piśmie z dnia 23 kwietnia 2019 r. - żądała wyłącznie stwierdzenia nieważności decyzji WlTD z dnia 4 grudnia 2014 r. Zdaniem organu zawieszenie postępowania nieważnościowego do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego naruszałoby art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w k.p.a. nie ma przepisów, które regulowałyby skutki prawne zbiegu dwóch trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej, tj. trybu wznowieniowego i trybu stwierdzenia nieważności decyzji. Nie ma także przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy wcześniej zostało wznowione postępowanie zakończone tą decyzją. W orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest zgodny pogląd o niekonkurencyjności tych trybów. System weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 702; B. Adamiak, tamże, s. 612-613, wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990 r., sygn. akt IV SA 543/90 z glosą B. Adamiak, J. Borkowskiego, publikowany OSP 1992/5/120; wyrok NSA z dnia 29 marca 1988 r., sygn. akt I SA 636/87, publikowany ONSA 1988/1/45; E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa-Zielona Góra 1994, s. 23-24). Podkreślenia wymaga, że uruchomienie trybu wznowieniowego i trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc) - por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 699. Wobec tego, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich. Z tego względu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia, powoduje w zasadzie konieczność zawieszenia wznawianego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990 r., sygn. akt IV SA 543/90 z glosą B. Adamiak, J. Borkowskiego, publikowany OSP 1992/5/120, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 702, tamże, s. 613-614). Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenie nieważności oznacza bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego. Hipotetycznie nie można też wykluczyć, że twierdzenie strony o nieważności decyzji okaże się chybione, a uwzględnione zostaną twierdzenia strony o zaistnieniu przesłanek do wznowienia postępowania. Dopuszczalność wszczęcia postępowania w tych trybach nie przesądza, jakie merytoryczne rozstrzygnięcia zapadną w każdym z tych postępowań (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 406/05, LEX nr 196451). Wobec tego należy uznać, że wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności uzasadnia zawieszenie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego tą samą decyzją administracyjną (zob. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1922/21). W takiej sytuacji, to w postępowaniu wznowieniowym organ powinien ocenić przesłanki zawieszenia postępowania ze względu na toczące się równolegle postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie odwrotnie – jak stwierdził Sąd I instancji. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji była decyzja GITD odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji WlTD z dnia 4 grudnia 2014 r. Zatem w postępowaniu objętym kontrolą Sądu I instancji, organ nie mógł rozważać, czy zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania - o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - ze względu na prowadzone równolegle postępowanie wznowieniowe. W konsekwencji nie mógł również w tym postępowaniu wyjaśnić, który z wniosków strona podtrzymuje. Jeżeli toczyło się równolegle postępowanie wznowieniowe, to organ w tym właśnie postępowaniu powinien poczynić odpowiednie wyjaśnienia i w zależności od ich wyniku rozważyć, czy zastosować instytucję zawieszenia postępowania wznowieniowego. Jednakże to, czy organ takie wyjaśnienia poczynił w postępowaniu wznowieniowym, pozostaje poza granicami sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, że przedmiotem skargi jest konkretne rozstrzygnięcie organu, które w mniejszej sprawie dotyczy odmowy stwierdzenia przez organ nieważności decyzji z dnia 4 grudnia 2014 r., nie zaś wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją. Postępowanie wznowieniowe jest odrębnym trybem procedowania przez organ, a rozstrzygnięcia wydane w tym postępowaniu podlegają kontroli sądowej w drodze odrębnej skargi. Z takiej też możliwości strona skarżąca skorzystała. Pomimo tego, że WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśnił, skąd czerpał wiedzą odnośnie tego, że skarżąca - poza wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. - żądała również w odrębnym wniosku wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją, a wiedza taka, jak słusznie podnosi autor skargi kasacyjnej nie wynika z akt niniejszej sprawy, to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomo jest z urzędu, że skarżąca również z trybu wznowieniowego skorzystała. Rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją WITD z dnia 4 grudnia 2014 r., zostały bowiem poddane kontroli sądowej. Na skutek skargi skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - prawomocnym wyrokiem z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2742/19 - uchylił decyzje odmawiające uchylenia decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r. Zatem w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodów wskazanych przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu co do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji WITD z dnia 4 grudnia 2014 r., co też podziela Sąd II instancji. Trafnie bowiem Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowym środkiem prawnym przysługującym stronie, na wypadek stwierdzenia przez TSUE niezgodności z prawem unijnym przepisu, na podstawie którego wydano decyzję w ramach procedury administracyjnej, jest żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. - nie zaś stwierdzenia jej nieważności, jak to uczyniła skarżąca. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne uchylić zaskarżony wyrok i rozpoznać skargę, do czego podstawę stwarza art. 188 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istnieją podstawy do rozpoznania skargi i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego uchylając zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Orzekając o kosztach Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej na rzecz organu kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na kwotę tę składa się uiszczony wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego, który nie reprezentował strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Sądem I instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (360 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI