VI SA/WA 1275/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki prowadzącej aptekę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki poprzez oznakowanie produktów jako "PROMOCJA".
Spółka prowadząca aptekę została ukarana karą pieniężną za naruszenie zakazu reklamy aptek, polegające na oznakowaniu artykułów napisem "PROMOCJA" oraz informacjami o obniżkach cen. Spółka argumentowała, że są to jedynie informacje o cenach, a nie reklama. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że takie działania, nawet wewnątrz apteki, stanowią reklamę, której celem jest przyciągnięcie klientów i zwiększenie sprzedaży, co jest sprzeczne z celem przepisów prawa farmaceutycznego. Sąd oddalił skargę spółki.
Sprawa dotyczyła skargi B. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF), który utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (WIF) nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Kara została nałożona za naruszenie zakazu reklamy aptek (art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego) poprzez oznakowanie różnych artykułów w aptece wywieszkami "PROMOCJA", plakatem o treści "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej - 20%" oraz kosza z artykułami napisami "-70%", "-50%", "-25%". Spółka twierdziła, że są to jedynie informacje o cenach i promocjach, zgodne z ustawą o informowaniu o cenach, a nie reklama. GIF i WSA uznały jednak, że takie działania, nawet wewnątrz apteki, mają charakter reklamowy, ponieważ ich celem jest przyciągnięcie klientów i zachęcenie do zakupu, co narusza zakaz reklamy aptek. Sąd podkreślił, że celem zakazu jest ochrona zdrowia publicznego i zapobieganie nadmiernej konsumpcji leków. WSA oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa, a kara pieniężna została nałożona prawidłowo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, takie działania, nawet jeśli odbywają się wewnątrz apteki, stanowią reklamę, ponieważ mają na celu przyciągnięcie klientów i zwiększenie sprzedaży, co narusza zakaz reklamy aptek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem zakazu reklamy aptek jest ochrona zdrowia publicznego i zapobieganie nadmiernej konsumpcji leków. Działania polegające na informowaniu o promocjach i obniżkach cen, nawet wewnątrz apteki, są odbierane przez konsumentów jako przekaz reklamowy zachęcający do zakupu w danej aptece, co wykracza poza dopuszczalną informację o lokalizacji i godzinach pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.f. art. 94a § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Zakaz reklamy aptek i ich działalności, z wyjątkiem informacji o lokalizacji i godzinach pracy.
p.f. art. 129b § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Podstawa nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy aptek.
Pomocnicze
p.f. art. 129b § 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Przesłanki miarkowania wysokości kary pieniężnej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 104 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzyganie sprawy co do istoty.
k.p.a. art. 104 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, gdy wszczęto je z urzędu, a okaże się, że nie ma podstaw prawnych lub faktycznych do wydania decyzji.
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać m.in. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
u.i.c. art. 4
Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług
Obowiązek informowania o przyczynie obniżki cen.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania polegające na oznakowaniu artykułów napisem "PROMOCJA" oraz informacjami o obniżkach cen w aptece stanowią reklamę apteki w rozumieniu art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Zakaz reklamy aptek ma na celu ochronę zdrowia publicznego i zapobieganie nadmiernej konsumpcji leków. Przepisy Prawa farmaceutycznego stanowią lex specialis w stosunku do ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług. Kara pieniężna została nałożona prawidłowo i w odpowiedniej wysokości.
Odrzucone argumenty
Informacje o promocjach i obniżkach cen w aptece nie stanowią reklamy, lecz realizację obowiązku informacyjnego wynikającego z ustawy o informowaniu o cenach. Działania te miały miejsce wewnątrz apteki i nie były skierowane do szerokiego kręgu odbiorców. Kara pieniężna została nałożona w zawyżonej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
Czym innym jest prowadzenie sprzedaży w konkretnej aptece produktów po cenach niższych niż w innych aptekach, a czym innych jest reklamowanie takiej sprzedaży. Przepis art. 94a ust. 1 p.f. nie wyznacza bowiem granic miejscowych reklamy. Cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów. Leki nie są zwykłym towarem rynkowym, dlatego obrót nimi musi być - i jest - reglamentowany, a prowadzący taką działalność nie mogą z tego powodu cieszyć się pełną wolnością gospodarczą, bo to od nich zależy w znacznej mierze sytuacja na rynku farmaceutyków.
Skład orzekający
Pamela Kuraś-Dębecka
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Grzelak
sędzia
Aneta Lemiesz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reklamy aptek i odróżnienie jej od informacji o cenach i promocjach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji prawa farmaceutycznego, ale jego argumentacja dotycząca celu zakazu reklamy może mieć szersze zastosowanie w kontekście ochrony konsumentów i dóbr publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska promocji w aptekach i wyjaśnia, kiedy takie działania mogą być uznane za niedozwoloną reklamę. Jest to istotne dla przedsiębiorców z branży farmaceutycznej oraz konsumentów.
“Czy "PROMOCJA" w aptece to już zakazana reklama? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
farmacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1275/18 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2018-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-07-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aneta Lemiesz Małgorzata Grzelak Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II GSK 688/19 - Wyrok NSA z 2022-10-06 Skarżony organ Inspektor Farmaceutyczny Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 2211 art. 94a ust 1; art. 52 ust. 1; art. 129b Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jedn. Dz.U.UE.L 2004 nr 136 poz 34 Dyrektywa 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. zmieniająca dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Tekst mający znaczenie dla EOG). Dz.U.UE.C 2006 nr 321 poz 37 art. 249 Wersja skonsolidowana Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Dz.U. 2007 nr 75 poz 492 art. 94a Ustawa z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz.U. 2011 nr 122 poz 696 art. 60 pkt 7; Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych Dz.U.UE.L 2006 nr 376 poz 21 art. 2; Dyrektywa 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej Dz.U. 2016 poz 23 art. 80; art. 6; art. 7; art. 77; art. 107 par 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2018 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "GIF") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej "WIF") z [...] marca 2018 r. Jako podstawę prawną skarżonej decyzji podano art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2211), dalej "p.f.", a także art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej "k.p.a." w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W listopadzie 2015 r. do WIF wpłynęło zawiadomienie o podejrzeniu naruszenia przez B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca") - podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną o nazwie "D.", zlokalizowaną w D. przy ul. [...] (dalej "Apteka"), zakazu z art. 94a ust. 1 p.f. W kopercie, na której jako nadawcę wskazano dane Apteki, umieszczona była "Karta Rabatowa Programu [...]" wraz z etui karty, na którym zamieszczono następujące informacje: "Niniejsza karta upoważnia do otrzymania rabatu* przy zakupach w aptekach D.. Pokaż tę kartę przy każdych zakupach, a kwota rabatu zostanie odliczona od rachunku. *nie dotyczy produktów na receptę, refundowanych" (...) W ramach Programu [...] apteki prowadzą również stałą współpracę z Fundacją D., której celem jest obniżenie kosztów leczenia pacjentów. (...) Informacje o produktach dofinansowanych przez Fundację w danym miesiącu znajdą Państwo na terenie apteki". W związku z powyższym WIF z urzędu wszczął wobec Skarżącej postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy Apteki za pomocą "Karty Rabatowej Programu [...]", o czym ją zawiadomił, pouczając o przysługujących prawach. O wszczęciu tego postępowania WIF poinformował także [...] Okręgową Izbę Aptekarską z siedzibą w K. (dalej "OIA"). OIA złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu, co nastąpiło postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. WIF w styczniu 2017 r. oraz z marcu 2018 r. wezwał Skarżącą do: 1. poinformowania, czy w Aptece realizowane były "Karty Rabatowe Programu [...]"; 2. podania dokładnej daty rozpoczęcia realizowania owych kart w Aptece, a w przypadku zaprzestania prowadzenia tych działań, podania dokładnej daty rezygnacji z prowadzenia w aptece powyższego programu; 3. przesłania regulaminu promocji (dostępnego w każdej aptece "D." - zgodnie z informacją podaną na karcie). Obydwa wezwania pozostały bez odpowiedzi ze strony Skarżącej. Dnia 1 sierpnia 2017 r. WIF przeprowadził w Aptece kontrolę doraźną w zakresie przestrzegania przez nią przepisów art. 94a ust. 1 p.f. Z przebiegu kontroli sporządzono protokół, z zapisów którego wynika, że "w izbie ekspedycyjnej różne artykuły są oznakowane wywieszkami cenowymi z napisem "PROMOCJA", przy półce z kosmetykami zamieszczono plakat o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej -20%", a kosz z różnymi artykułami w izbie ekspedycyjnej oznakowano napisami ,-70%", "-50%", "-25%". W trakcie kontroli pracownik apteki wyjaśnił, że nie posiada wiedzy na temat "Kart Rabatowych Programu [...]", a obecnie apteka nie realizuje ww. kart. Kontrolujący sprawdzili ewidencję sprzedaży w systemie informatycznym apteki za okres 15-16 listopada 2014 r., 1-7 września 2015 r., 2-6 listopada 2015 r. oraz 1624 listopada 2015 r. i nie stwierdzili, aby w ww. okresie dokonywano sprzedaży z użyciem karty rabatowej." W trakcie kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną. W związku z wynikami kontroli WIF poinformował Skarżącą o poszerzeniu zakresu niniejszego postępowania o ocenę zgodności z art. 94a ust. 1 p.f. działań polegających na: 1. oznakowaniu różnych artykułów w izbie ekspedycyjnej Apteki wywieszkami cenowymi z napisem "PROMOCJA"; 2. umieszczenie w izbie ekspedycyjnej Apteki przy półce z kosmetykami plakatu o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej - 20%"; 3. oznakowanie kosza z różnymi artykułami w izbie ekspedycyjnej Apteki napisami "-70%", "-50%", "-25%". W październiku 2017 r. WIF wezwał Skarżącą do przekazania informacji odnośnie daty umieszczenia w Aptece oznaczeń w postaci wywieszek cenowych z napisem "PROMOCJA", plakatu o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej -20%"; napisów "-70%"; "-50%"; "-25%" oraz daty usunięcia ww. materiałów z lokalu Apteki, w przypadku zaprzestania prowadzenia tych działań. W odpowiedzi Skarżąca poinformowała, że wszelkie materiały wskazane w ww. wezwaniu zostały usunięte niezwłocznie po przeprowadzonej kontroli Apteki. WIF ponownie wezwał Skarżącą do wskazania dokładnej daty umieszczenia oraz usunięcia ww. materiałów reklamowych z izby ekspedycyjnej Apteki. Skarżąca wyjaśniła, że nie jest w stanie wskazać dokładnej daty rozpoczęcia prowadzenia wskazanych w wezwaniu działań. Odnosząc się do wskazania dokładnej daty usunięcia materiałów wskazanych w wezwaniu wyjaśniła, że zostały one usunięte niezwłocznie po przeprowadzonej kontroli, tj. 14 sierpnia 2017 r. WIF ostatecznie wydał w dniu [...] marca 2018 r. decyzję, w której: 1. stwierdził naruszenie przez Skarżącą zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 p.f. dotyczącego prowadzenia reklamy aptek poprzez: a. oznakowanie różnych artykułów w izbie ekspedycyjnej Apteki wywieszkami cenowymi z napisem "PROMOCJA"; b. umieszczenie w izbie ekspedycyjnej Apteki przy półce z kosmetykami plakatu o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej -20%"; c. oznakowanie kosza z różnymi artykułami w izbie ekspedycyjnej napisami "-70%", "-50%", "-25%" i umorzył niniejsze postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia powyższej reklamy Apteki; 2. umorzył niniejsze postępowanie w części dotyczącej "Karty Rabatowej Programu [...]" (zgodnie z informacją podaną na etui karty, upoważniającą do rabatu na zakupy w aptekach "D."); 3. na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 p.f. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych za prowadzenie reklamy Apteki. Skarżąca wniosła odwołanie co do punktu 3 ww. decyzji organu I instancji zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to: a. art. 104 § 1 i § 2 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez zamieszczenie w pkt 3 decyzji rozstrzygnięcia w postaci nałożenia kary bez precyzyjnego wskazania z jakiego tytułu została ona nałożona; b. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania przez WIF dostatecznego materiału dowodowego w sprawie; c. art. 80 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że w Aptece była prowadzona reklama w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego, aczkolwiek niepełnego materiał dowodowego, nie pozwala na wysnucie takiego wniosku; 2. błędną wykładnię art. 94a ust. 1 p.f. w zw. z art. 4 ustawy o informowaniu o cenach i towarów i usług poprzez przyjęcie, że informacja o obniżkach cen prowadzonych w Aptece akcjach promocyjnych stanowi niedozwoloną reklamę apteki, podczas gdy Apteka jest uprawniona i zobowiązana do zapewnienia pacjentom dostępu do takich informacji; 3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 129b ust. 2 p.f. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny przesłanek uwzględnianych przy ustaleniu wysokości nałożonej na nią kary pieniężnej. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji WIF oraz o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji WIF oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skarżonej decyzji GIF na wstępie przywołał treść art. 94a ust. 1 p.f. oraz odnoszące się do niego, liczne, orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że działania Skarżącej, ustalone w tym postępowaniu, naruszały zakaz reklamy Apteki i jej działalności. W pierwszej kolejności organ odwoławczy podał, że przeprowadzana w Aptece kontrola doraźna nie wykazała by uczestniczyła ona w "Programie [...]", w związku z tym WIF prawidłowo postąpił umarzając, na podstawie art. 105 k.p.a., postępowanie w tym zakresie. Następnie przypomniał, że w trakcie wspomnianej kontroli ustalono jednocześnie – co w jego ocenie nie jest sporne i wynika ze zgromadzonego materiału (v. protokół kontroli oraz dokumentacja fotograficzna stanowiąca załącznik do niego), że w izbie ekspedycyjnej Apteki prowadzone były działania polegające na: oznakowaniu różnych artykułów wywieszkami cenowymi z napisem "PROMOCJA"; umieszczaniu przy półce z kosmetykami plakatu o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej -20%, a także oznakowaniu kosza z różnymi artykułami w izbie ekspedycyjnej napisami "-70%" "-50%", "-25%". Organ podał przy tym, że spornym jest postrzeganie powyższych faktów przez pryzmat art. 94a ust. 1 p.f. Skarżąca w odwołaniu podniosła bowiem, że działania polegające na umieszczaniu w obrębie izby ekspedycyjnej Apteki informacji o promocji, czy obniżeniu ceny, nie mają charakteru reklamowego i dlatego WIF błędnie zakwalifikował je jako naruszające zakaz reklamy. Zdaniem Skarżącej powyższe działania stanowiły jedynie realizację obowiązku wynikającego z art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (w brzmieniu w obowiązujący do 10 lipca 2014 r. do 24 listopada 2016 r.). GIF nie podzielił powyższego stanowiska i uznał, że umieszczenie w Aptece komunikatów o treści: "PROMOCJA"; "-75%", "-50%"; "-25%"; "Przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej - 20%" wcale nie stanowi realizacji przepisu art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, ale jest reklamą. Treści te nie są bowiem pozbawione przekazu reklamowego, tj. informacji o cenach konkretnych produktów, które umożliwiają pacjentom porównanie tych cech, a de facto, w sposób sugestywny, wskazują, że opatrzone nimi produkty sprzedawane są po cenach "promocyjnych" (o 70%, 50%, czy 25% taniej) – w domyślnie korzystniejszych i bardziej atrakcyjnych od standardowej oferty Apteki, jak również konkurencyjnych w stosunku do oferty innych aptek. GIF podkreślił, że nie wnosi zastrzeżeń co do oferowania przez Aptekę produktów leczniczych po cenach promocyjnych, niższych niż w innych aptekach, ale jego zastrzeżenia budzi działalność polegająca na opatrywaniu wybranego asortymentu napisami "PROMOCJA"; "-75%", "-50%"; "-25%"; "Przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej - 20%". Skarżąca może bowiem w drodze realizacji zasady swobody działalności gospodarczej, w sposób dowolny, kształtować ceny oferowanych przez siebie produktów nierefundowanych, w myśl obowiązujących przepisów ustawy o cenach. Niemniej jednak, jak wskazał, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 2 września 2015 r., sygn. akt: VISA/Wa 1165/15: "Czym innym jest prowadzenie sprzedaży w konkretnej aptece produktów po cenach niższych niż w innych aptekach, a czym innych jest reklamowanie takiej sprzedaży". W ocenie GIF opatrzenie poszczególnych produktów hasłami o treści "PROMOCJA", bądź umieszczenie ich w koszach oklejonych napisami "-75%" "-50%" czy "-20%" sugeruje klientom Apteki, że tak oznakowane produkty, są sprzedawane w wyjątkowo korzystnej cenie. Odbiorca tego komunikatu może dojść do przekonania, że nabywając te produkty w momencie obowiązywania "promocji" odniesie wymierną korzyść ekonomiczną - zaoszczędzi 20%, 25%, 50%, czy nawet 70% i pod wpływem tego przekonania dokona zakupu tych produktów. Organ podniósł, że w kontekście powyższych działań nie można zapominać, że art. 94a ust. 1 p.f. wprowadza zakaz reklam, aby ograniczyć zjawisko nabywania i spożywania leków ze względów czysto ekonomicznych, a nie realnych potrzeb zdrowotnych. Zdaniem organu o braku reklamowego charakteru przedmiotowych działań nie może również świadczyć, jak uważa Skarżąca, fakt, że kwestionowane komunikaty umieszczone były wewnątrz – w izbie Apteki, a nie poza nią. Przepis art. 94a ust. 1 p.f. nie wyznacza bowiem granic miejscowych reklamy. Na potwierdzenie przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt: II GSK 2706/14. oraz z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2706/14. GIF nie znalazł również uzasadnienia dla zarzut naruszenia art. 104 § 1 i § 2 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., tj. nieprecyzyjnego wskazania z jakiego tytułu kara pieniężna została nałożona. Wskazał, że skoro w punkcie 1 decyzji WIF stwierdził naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 p.f. (precyzyjnie podając zakres działań, które naruszały ów zakaz) i umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia przez Skarżącą niedozwolonej reklamy Apteki, zaś w punkcie 3 nałożył na nią karę pieniężną "za prowadzenie reklamy opisanej, w pkt 1", to w świetle brzmienia art. 129b ust. 1 w zw. z art. 94a ust. 3 p.f. nie ulega wątpliwości, że kara pieniężna została nałożona za naruszenia wskazane w 1 punkcie rozstrzygnięcia WIF. GIF uznał, że nie ma podstaw do rozłącznego odczytywania treści zawartych w poszczególnych punktach decyzji WIF, bowiem sentencja stanowi spójną całość. Jednocześnie uzasadnienie owej decyzji w sposób dostateczny wyjaśnia wszystkie przesłanki, którymi kierował się WIF dokonując powyższego rozstrzygnięcia. W konsekwencji GIF uznał, że uzasadnienie decyzji WIF odpowiada prawu. GIF nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W jego ocenie materiał dowodowy zebrany w sprawie, zwłaszcza protokół kontroli doraźnej, jednoznacznie wskazywał na prowadzenie w Aptece reklamy oraz na okres przyjęty w sprawie, tj. trwający od 1 sierpnia 2017 r. (data rozpoczęcia kontroli doraźnej) do 14 sierpnia 2017 r. (data podana przez Skarżącą, jako data usunięcia kwestionowanych materiałów). Nadto organ zauważył, że Skarżąca jedynie neguje ustalenia poczynione w sprawie nie dostarczając ze swej strony żadnych dowodów pozwalających na ustalenie innego, krótszego, czy też korzystniejszego dla niej okresu prowadzonych działań, a to pomimo wezwań WIF do udzielenia przez nią wyjaśnień w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę nie dostrzegł uchybień proceduralnych mających wpływ na jej wynik. WIF zawiadomił bowiem Skarżącą o wszczęciu oraz zakończeniu niniejszego postępowania, zebrał wystarczający materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowej oceny prawnej stanu faktycznego, umożliwił Skarżącej wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem decyzji, i wydał decyzję zawierającą wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy. GIF wyjaśnił, że do nałożenia kary z art. 129b ust. 1 p.f. wystarczające jest by reklama była prowadzona wbrew przepisom. Do jej nałożenia nie jest potrzebne osobne rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia naruszenia art. 94a ust. 1 p.f. Umorzenie niniejszego postępowania w części nie świadczy zatem, że nie było podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Fakt, że Skarżąca przed wydaniem decyzji zaprzestała prowadzenia reklamy nie zwalniał WIF z obowiązku nałożenia kary pieniężnej, gdyż w sprawie nie ulega wątpliwości, że do naruszenia przepisu dotyczącego zakazu reklamy aptek doszło w Aptece Skarżącej. W konsekwencji WIF miał jedynie możliwość miarkowania owej kary (maksymalnie 50.000 złotych) z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 129b ust. 2 p.f., w szczególności okresu, stopnia i okoliczności naruszenia, uprzedniego naruszenia przepisów. Na potwierdzenie przywołano wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 450/13, z 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 449/13 oraz z 2 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 458/13. W ocenie GIF brak jest podstaw do zmiany wysokości nałożonej na Skarżącą kary pieniężnej, a tym bardziej żaden przepis nie stanowi o jakichkolwiek okolicznościach pozwalających na odstąpienie od jej nałożenia. Wyjaśnił, że na wysokość kary z jednej strony miał wpływ okres prowadzenia reklamy Apteki - stosunkowo krótki, bo trwał od 1 do 14 sierpnia 2017 r. oraz to, że Skarżąca ostatecznie przed wydaniem decyzji WIF zaprzestała prowadzenia tej reklamy. Z drugiej zaś stronu fakt, że przedmiotem postępowania były trzy rodzaje działalności Apteki i to, że wobec Skarżącej zostało wydanych już 7 innych decyzji, z których każda była wynikiem naruszenia przez nią zakazu reklamy aptek i ich działalności z art. 94a p.f. GIF wyjaśnił jednocześnie, że kara ma służyć zapobiegnięciu ponownego naruszenia przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności, przez co musi być ona dotkliwa, a jednocześnie możliwa do spełnienia. Reasumując GIF uznał, że nałożona na Skarżącą kara jest właściwa i nie ma podstaw do jej obniżenia, czy też odstąpienia od jej nałożenia. Od przedsiębiorcy uzyskującego zezwolenie na prowadzenie apteki wymagana jest bowiem znajomość przepisów regulujących ten rodzaj działalności gospodarczej, w tym art. 94a ust. 1 p.f., stąd Skarżąca musiała być świadoma konsekwencji za naruszenie tego przepisu. B. Spółka z o.o. z siedzibą w W. niezgadzając się z decyzją GIF, w prawidłowym trybie i terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zarówno przez WIF, jak i GIF podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, w szczególności przez zaniechanie ustalenia rzeczywistego czasookresu przypisanej Skarżącej działalności, co doprowadziło do wydania decyzji opartej na materiale niepełnym, który nie dowodzi prowadzenia przez Aptekę działalności o charakterze reklamowym w zakresie wskazanym przez organy; 2. przepisów prawa materialnego, tj. a. art. 94a ust. 1 p.f. w zw. z art. 4 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług poprzez przyjęcie, że informacja o obniżkach cen i prowadzonych w Aptece akcjach promocyjnych stanowi niedozwoloną reklamę Apteki, podczas gdy Apteka jest uprawniona i zobowiązana do zapewniania pacjentom dostępu do takich informacji; b. art. 129b ust. 1 p.f. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny przesłanek uwzględnianych przy ustalaniu wysokości nałożonej kary pieniężnej, co doprowadziło do nałożenia kary w wysokości zawyżonej w stosunku do charakteru przypisywanego działania. Skarżąca wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji WIF. W ocenie Skarżącej działania polegające na umieszczaniu w obrębie izby ekspedycyjnej lokalu aptecznego informacji o promocji, czy obniżeniu cen, nie mają charakteru reklamowego, w związku z czym zarówno WIF, jak i GIF błędnie zakwalifikowały je jako naruszające zakaz reklamy. Wskazała, że w przypadku prowadzenia jakiejkolwiek akcji rabatowej dotyczącej produktów, przepisy prawa jednoznacznie obligują przedsiębiorcę do wskazania przyczyny obniżki cen. Obowiązek taki wynika wprost z art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług. Zatem jeżeli przyczyną obniżki jest promocja, to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek umieszczenia informacji o takiej właśnie treści. Mało tego brak takiej informacji - o przyczynie obniżki ceny, naraża przedsiębiorcę na odpowiedzialność administracyjną. W skardze zauważono także, że zakwestionowane przez organy informacje zostały umieszczone wewnątrz Apteki, co czyni, że ich odbiorcami mogły być jedynie osoby, które już do Apteki weszły. Istotą reklamy jest zaś działanie, które ma na celu przyciągnięcie do Apteki nowych klientów. Zatem, zdaniem Skarżącej, nie może stanowić reklamy apteki informacja skierowana do osób, które już do niej weszły. Skarżąca podniosła także, że w sprawie nie ustalono czy ceny wskazanych towarów istotnie były obniżone przez wzgląd na promocję, niejako generalnie przyjmując, że używanie sformułowania "promocja", czy "- 70%, -50%" jest zakazane. W odpowiedzi na skargę GIF wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Uczestnik postępowania – Okręgowa Izba Aptekarska wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenie, czy działania podjęte w Aptece należącej do Skarżącej, polegające na oznakowaniu różnych artykułów w izbie Apteki wywieszkami cenowymi z napisem "PROMOCJA"; umieszczeniu w izbie Apteki przy półce z kosmetykami plakatu o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej - 20%" oraz oznakowaniu kosza z różnymi artykułami w izbie Apteki napisami "-70%", "-50%", "-25%", stanowiły reklamę tej Apteki w rozumieniu art. 94a ust. 1 p.f. Ustalenie tej kwestii jest rzeczą nadrzędną dla czynienia dalszych ustaleń. Norma art. 94a ust. 1 p.f. jednoznacznie stanowi, że "zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności". Zdanie 2 tego przepisu stanowi jednocześnie, że reklamą nie jest informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Wprowadzenie art. 94a ust. 1 p.f. do ustawy Prawo farmaceutyczne nastąpiło w wykonaniu dyrektywy 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.U.UE.L. 2004.136.34), dalej "dyrektywa 2004/27/WE". Rzeczpospolita Polska przystępując do Unii Europejskiej na mocy Traktatu, zwanego Traktatem Ateńskim (Dz.U.UE.L. 2003.236.957), od dnia przystąpienia jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez Instytucje Wspólnot (...) przed dniem przystąpienia, jak również stała się adresatem dyrektyw i decyzji w rozumieniu art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana Dz.U.UE.C. 2006.321E.37). Każde Państwo członkowskie, do którego kierowana jest dyrektywa, zobowiązane jest do jej wykonania w drodze ustanowienia przepisów prawa wewnętrznego oraz przestrzegania, zgodnie z celami ustawodawcy wspólnotowego. Przepis art. 94a p.f. został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 r. nr 75, poz. 492), a to w konsekwencji implementacji dyrektywy 2004/27/WE, i obowiązuje on od 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczy reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach. Art. 94a p.f. został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz.U.2011.122.696) i aktualnie zakaz ów został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz – co istotne - ich działalności. Założeniem nowelizacji było wprowadzenie całkowitego zakazu reklamy działalności aptek i punktów aptecznych oraz zakazu reklamy placówek obrotu poza aptecznego odnoszącej się do produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Z woli ustawodawcy z zakresu pojęcia reklamy apteki/punktu aptecznego wyłączono jedynie informację o ich lokalizacji i godzinach pracy. Powyższe zmiany uzasadniano koniecznością zwiększenia ochrony pacjentów oraz finansów publicznych przed negatywnymi skutkami reklamy aptek wskazując, że "cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów" (uzasadnienie do projektu nowelizacji, druk sejmowy VI.3491). Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz.U.UE.L z 2006.376.21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań. Do koncepcji szerokiego zakresu pojęcia reklamy produktu leczniczego, analogicznie stosowanego w odniesieniu do reklamy apteki, przychylił się także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE"), analizując uregulowania dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.Urz.UE.L 2011.311.67), zmienionej w szczególności (w zakresie reklamy) wspomnianą już dyrektywą 2004/27/WE. TSUE w wyroku z 5 maja 2011 r., sygn. C-316/09 (opubl. www.eur-lex.europa.eu) stwierdził, że szerokie pojmowanie reklamy jest potwierdzone zasadniczym celem dyrektywy 2001/83/WE, który leży w ochronie zdrowia publicznego. W ocenie TSUE podstawową, charakterystyczną cechą reklamy jest cel przekazu. Stanowi on decydujące kryterium dla celów odróżnienia reklamy od zwykłej informacji. Zatem nawet przekazy zawierające jedynie obiektywne informacje mogą zostać uznane za reklamę, o ile przekaz jest ukierunkowany na zachęcanie do przepisywania, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych. Natomiast wskazanie czysto informacyjne bez zamiaru zachęcania nie jest objęte zakresem przepisów dyrektywy dotyczących reklamy produktów leczniczych. Kwestię, czy rozpowszechnianie informacji jest dokonane w celu reklamowym należy rozpoznać, dokonując konkretnego badania istotnych okoliczności danego przypadku, co należy do sądu krajowego (por. także glosa aprobująca powyższy wyrok M. Świerczyńskiego, opubl. LEX/el. 2011). Należy dodać, że już na tle wcześniejszego, mniej restryktywnego unormowania art. 94a ust. 1 p.f. zabroniona była reklama działalności aptek lub punktów aptecznych skierowana do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosiła się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach. W orzecznictwie wokół owego mniej restrykcyjnego zakazu wyrażano stanowisko, że reklamą jest działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług w danej aptece. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych w danej aptece (por. wyroki WSA w Warszawie z 17 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 698/08 i z 1 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1960/07 oraz z 20 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 838/10). Pojmowanie reklamy w obszerny sposób przedstawił także Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07 (LEX nr 341805) wyjaśniając, że "reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych, ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. (...) Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany". Podobne stanowisko wyraża także doktryna, np.: M. Koremba w Komentarzu do art. 94a p.f., czy A. Rabiega - Przyłęcka w głosie do wyroku WSA w Warszawie z 6 marca 2008 r., VII SA/Wa 2216/07 (teza 5): "nawet jeśli uzna się, iż określona działalność nie stanowi reklamy produktów leczniczych np. ze względu na jedynie informacyjny charakter przekazu, nie wyklucza to zakwalifikowania jej jako spełniającej cechy reklamy działalności apteki", LEX/el.2011, czy D. Harasimiuk, Zakaz reklamy towaru w prawie europejskim i polskim, Oficyna 2011, pkt. 3.2.1.3. Skoro powyższe stanowiska dotyczą wcześniejszego - mniej restryktywnego brzmienia art. 94a p.f., to tym bardziej pozostają one aktualne, na gruncie nowej regulacji zawartej w art. 94a p.f. przewidującej, jak wyżej wskazano, całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, poza jednym wyjątkiem, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Oznacza to, że zakaz z art. 94a p.f. został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz ich działalności. W aktualnym, na gruncie niniejszej sprawy, stanie prawnym ustawodawca – jak i poprzednio - także nie zawarł definicji reklamy apteki i jej działalności, tak jak uczynił w art. 52 ust. 1 p.f. w zakresie reklamy produktu leczniczego. Posiłkując się zatem definicjami pojęcia reklamy zawartymi w publikacjach słownikowych, za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (vide Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red M. Bańki, wyd. PWN, Warszawa 2003). Reklama jest zatem szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać owych potencjalnych klientów do korzystania z usług tej właśnie apteki, a nie innej. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece – niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Może zatem przybierać różne formy zachęcania sugerujące, że ceny produktów w niej oferowanych są inne niż ceny produktów w innych aptekach. Powyższe oznacza, że reklamą apteki jest każde działanie skierowane do publicznej wiadomości (nie koniecznie na zewnątrz Apteki), zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 p.f. – kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. W ocenie Sądu organy w tej sprawie prawidłowo ustalił, że ustalone działania Skarżącej stanowiły de facto formę reklamy Apteki. Działania Skarżącej – informowanie o promocjach oraz obniżkach cen, były tak skonstruowane, że w odbiorze konsumenta, do którego zostały zaadresowane, nie zostały odczytane jako oficjalny komunikat urzędowy dotyczący obowiązku informacyjnego wynikającego z ustawy, lecz były odbierane jako przekaz reklamowy, zachęcający do nabycia tańszych produktów oferowanych w tej właśnie Aptece. Informowanie o promocjach, czy też obniżkach cen, ma na celu wywołania u pacjenta skojarzenia, że w tej konkretnej Aptece można zaopatrywać się w tańsze produkty niż w innych aptekach, które promocji nie mają. To w ocenie Sądu stanowiło publiczny przekaz zachęcający do zakupu w tej, a nie innej aptece, spełniając tym samym kryteria definicji reklamy aptek, gdyż miało na celu zachęcenie do zakupu towarów w konkretnej aptece. Każdy przedsiębiorca podejmując działania promocyjne ma na celu po pierwsze przyciągnięcie do siebie klienta, a po wtóre – w konsekwencji pierwszego, zwiększenie swoich dochodów. Działania podjęte przez Skarżącą miały więc na celu zainteresowania pacjentów ofertą jej Apteki. Przychodząc do tej Apteki pacjent wiedział bowiem, że realizując receptę na leki, będzie mógł skorzystać z promocji na inne produkty, co z pewnością nie pozostawało bez znaczenia dla decyzji o wyborze tej, a nie innej apteki. Zdaniem Sądu trafnym jest stanowisko organu, że takie działania przemawiają za powiązaniem przez przeciętnego odbiorcę możliwości nabycia tańszych produktów z ofertą apteki, w której stosowane są promocje. Reasumując Sąd stwierdza, że farmaceutyczne organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że działania Skarżącej odpowiadały reklamie w rozumieniu art. 94a ust. 1 p.f., gdyż bez wątpienia wykraczały one poza sferę, którą ustawodawca wyłączył spod tego zakazu, tj. informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki ogólnodostępnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, którego Skarżąca skutecznie nie podważyła, dowodzi, że w Aptece przez nią prowadzonej różne artykuły oznakowywano wywieszkami cenowymi z napisem "PROMOCJA", przy półce z kosmetykami umieszczono plakatu o treści: "Promocja przy zakupie 2 dowolnych produktów z serii Słonecznej - 20%", a kosz z różnymi artykułami opatrzono napisami "-70%", "-50%", "-25%". W tym miejscu należy zauważyć, że w stosunku do podmiotów, takich jak Skarżąca, prowadzących reglamentowaną działalność gospodarczą, zastosowanie mają, jeżeli zostały ustanowione, lex specialis zawarte w ustawie Prawo farmaceutyczne, które ograniczają, bądź wyłączają prawa/obowiązki wynikające z innych unormowań, w tym obowiązek, na który powołuje się w skardze, a wynikający z art. 4 ustany z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług. Bez wpływu na wynik tej sprawy pozostaje podnoszony przez Skarżącą fakt, że wszystkie wskazane powyżej działania mały miejsce wewnątrz izby Apteki i że nie były one udostępnione szerszej ilości odbiorców, a tylko tym przebywającym już w Aptece. Sąd zauważa, że aby działanie można było uznać za reklamę nie musi ono mieć miejsca poza aptecznymi pomieszczeniami. Reklama może równie dobrze mieć miejsce wyłącznie wewnątrz apteki, wystarczy aby spełniała ona swoją rolę, tj. zachęcała do zwiększonych zakupów produktów oferowanych w aptece. Sąd przyznaje rację GIF, że Skarżąca, jako podmiot prowadzący aptekę, zatem działalność ściśle reglamentowaną, ma obowiązek posiadać wiedzę na temat zasad regulujących tę działalność, a więc również na temat zakazu reklamy aptek. Do Skarżącej należy przestrzeganie prawa, przy jednoczesnym dochowaniu dbałości, by z jednej strony zapewnić odbiorcom dostęp do informacji służących dokonaniu świadomego wyboru korzystnych warunków nabywania leków niezbędnych do terapii, z drugiej zaś - by nie naruszyć swoim działaniem zakazu reklamy, ustanowionego jako bariera dla zachęcania do nadmiernej konsumpcji leków (por. wyrok NSA z 20 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 2583/15). Leki nie są zwykłym towarem rynkowym, dlatego obrót nimi musi być - i jest - reglamentowany, a prowadzący taką działalność nie mogą z tego powodu cieszyć się pełną wolnością gospodarczą, bo to od nich zależy w znacznej mierze sytuacja na rynku farmaceutyków. Ingerencja w tę wolność jest więc uzasadniona chronionym w ten sposób dobrem prawnym. W prawidłowo funkcjonującym systemie ochrony zdrowia uzasadnione są mechanizmy, które pozwalają na zakup leków wtedy, gdy są one rzeczywiście niezbędne, a nie wtedy gdy pojawia się taka pokusa wywołana reklamą (por. wyroki NSA z 18 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3688/15 i z 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 1737/16). Zakaz reklamy działalności aptek obowiązuje zatem bez względu na to czy reklama jest skierowana do publicznej wiadomości na zewnątrz i do jakich produktów się odnosi (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1000/13); poza tym każdy kto wchodzi do apteki może zapoznać się/zapoznaje się z reklamą, przez co jest ona ogólnodostępna. Sąd pozostaje na stanowisku, że dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu niniejszego postępowania oraz o prawie wzięcia w nim czynnego udziału, w tym o możliwości zapoznania się z gromadzoną dokumentacją. Skarżącą była w toku postępowania niejednokrotnie wzywana do zajęcia w sprawie stanowiska jednakże z prawa tego nie skorzystała i pozostała bierna w procesie zbierania dowodów, na koniec negując ustalenia organów. Skoro w sprawie Skarżąca dopuściła się naruszenia ustawowego zakazu reklamy Apteki, organu miały obowiązek ustalić, jak długo owo naruszenie trwało. Trudno czynić skutecznie zarzut organom, aby ustalenie w tym przedmiocie nie było – w kontekście ustalenia naruszenia zakazu reklamy Apteki, właściwe. W sprawie tej, wobec bierności Skarżącej w ustalaniu stanu faktycznego, WIF ostatecznie przeprowadził w jej Aptece kontrole doraźną, w trakcie której potwierdzono wskazane powyżej ustalenia odnośnie reklamowych działań Skarżącej. Stąd właściwie w sprawie przyjęto, jako początkowy dzień naruszenia zakazu reklamy, dzień owej kontroli, zaś jako ostatni dzień – dzień wskazany przez samą Skarżącą. Niezrozumiałym przy tym jest zarzut Skarżącej, że organ mógłby uzasadnić każde ustalenie dotyczące daty zakończenie kwestionowanej działalności, także takie, że kwestionowane materiały zostały z Apteki usunięte od razu po przeprowadzeniu kontroli, tj. 1 sierpnia 2017 r. Nic nie stało na przeszkodzie, aby Skarżąca podała inną datę, np. 1 sierpnia 2017 r. Skoro tego nie zrobiła i podała 14 sierpnia 2017 r. organy zobligowane były do wymierzenia jej kary za taki okres. Zdaniem składu orzekającego prawidłowa jest ocena organu, że kwota 3.000 złotych jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa w zakresie zakazu reklamy. Zgodnie z art. 129b p.f. karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu poza aptecznego oraz ich działalności. Zatem przepis ów nie pozostawia organowi żadnej możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku ustalenia, że do naruszenia zakazu reklamy doszło. Organ jedynie może miarkować ową karę, w szczególności w zależności od okresu naruszenia, jego stopnia oraz okoliczności tego naruszenia, mając przy tym na uwadze uprzednie naruszenia przepisów przez dany podmiot. Przyjęta konstrukcja normy sankcjonującej oparta jest zatem na związaniu administracyjnym, polegającym na tym, że z ustaleniem naruszenia zakazu reklamy powstaje po stronie organu obowiązek wymierzenia kary administracyjnej, a przepis ten nie przewiduje żadnych sytuacji, w których możliwe byłoby odstąpienia od jej nałożenia. Sąd stwierdza, że w tej sprawie wskazano jakie okoliczności uwzględnione zostały przy określeniu wysokości nałożonej na Skarżącą kary i były to okoliczność ustawowe. W tej sytuacji organy w toku postępowania, wbrew zarzutom skargi, wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 6, art.7 i art. 77 k.p.a.). Rozstrzygnięcia wydane w sprawie zostały oparte na materiale dowodowym prawidłowo zebranym m.in. w toku kontroli doraźnej oraz wszechstronnie ocenionym. Uzasadnia stanowisk wyrażone w spornych decyzjach WIF i GIF są wyczerpujące i spełniają wymagania normy art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI