II GSK 1037/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-08-08
NSAAdministracyjneWysokansa
egzamin radcowskizawody prawniczekodeks spółek handlowychreprezentacja spółkinieważność umowyprawo gospodarczepostępowanie administracyjnesąd administracyjny

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że ocena pracy kandydata na radcę prawnego wymagała ponownego zbadania kwestii reprezentacji spółki przy zawieraniu umowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej odrzucającą kandydata na radcę prawnego. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił kwestię reprezentacji spółki przy zawieraniu umowy przez kandydata, co było kluczowe dla oceny jego pracy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej, która ustaliła negatywny wynik egzaminu radcowskiego dla M. B. z powodu błędów w sporządzonej umowie sprzedaży udziałów spółki. Głównym zarzutem było naruszenie art. 379 § 1 k.s.h. w zakresie reprezentacji spółki sprzedającej. Sąd I instancji uznał, że Komisja Egzaminacyjna nieprawidłowo oceniła stan faktyczny i naruszyła przepisy postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał, że Sąd I instancji nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące reprezentacji spółki. NSA stwierdził, że z treści umowy i założeń zdającego wynikało, iż spółka była reprezentowana przez pełnomocnika, któremu rada nadzorcza udzieliła pełnomocnictwa, co było zgodne z art. 379 § 1 k.s.h. w kontekście jego wykładni. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Niekoniecznie, jeśli sposób reprezentacji został prawidłowo określony zgodnie z przepisami, nawet jeśli wymagał interpretacji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Sąd I instancji błędnie ocenił kwestię reprezentacji spółki. Z analizy umowy i założeń zdającego wynikało, że spółka była reprezentowana przez pełnomocnika, któremu rada nadzorcza udzieliła pełnomocnictwa, co było zgodne z art. 379 § 1 k.s.h. w kontekście jego wykładni. Błąd w tym zakresie nie mógł automatycznie dyskwalifikować pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

k.s.h. art. 379 § 1

Kodeks spółek handlowych

Pomocnicze

u.r.p. art. 36 § 1, 2, 3, 9 i 10

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 361 § 1

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 366 § 1

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 365 § 2

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 364 § 1

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 364 § 3

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 364 § 9

Ustawa o radcach prawnych

u.r.p. art. 364 § 10

Ustawa o radcach prawnych

k.s.h. art. 182 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 182 § 2

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 182 § 3

Kodeks spółek handlowych

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

k.r.o. art. 41 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił kwestię reprezentacji spółki przy zawieraniu umowy przez kandydata. Z treści umowy i założeń zdającego wynikało, że spółka była reprezentowana przez pełnomocnika, któremu rada nadzorcza udzieliła pełnomocnictwa, co było zgodne z art. 379 § 1 k.s.h. w kontekście jego wykładni.

Odrzucone argumenty

Komisja Egzaminacyjna II stopnia w sposób nienależyty ustaliła stan faktyczny sprawy, naruszając przepisy art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Komisja II stopnia wydała uchwałę z przekroczeniem granic luzu decyzyjnego, mimo że ocena pracy była zgodna z ustawowymi kryteriami. Sąd I instancji przekroczył granice kontroli sądowoadministracyjnej, dokonując merytorycznego rozpoznania sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej przepis art. 379 k.s.h. ma charakter normy iuris cogentis ocena z egzaminu radcowskiego ma charakter uznania administracyjnego

Skład orzekający

Cezary Pryca

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Czaja

członek

Zofia Borowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 379 § 1 k.s.h. w kontekście reprezentacji spółki przez pełnomocnika rady nadzorczej oraz oceny pracy egzaminacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oceny egzaminu radcowskiego i wykładni przepisów k.s.h. w tym kontekście.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego egzaminu zawodowego i interpretacji przepisów Kodeksu spółek handlowych, co jest istotne dla prawników praktyków.

Błąd w reprezentacji spółki – czy to koniec marzeń o zawodzie radcy prawnego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1037/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Czaja
Zofia Borowicz
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2336/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-02-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
Art. 36 (4) ust.1, ust. 2, ust.3, ust. 9 i ust. 10
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (sprawozdawca) Sędziowie NSA Zofia Borowicz del. WSA Jacek Czaja Protokolant Dorota Gaj-Mizerska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2336/11 w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od M. B. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego kwotę 280 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2336/11 uwzględnił skargę M. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od egzaminu radcowskiego z dnia 7 października 2011 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego i uchylił zaskarżony akt.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym:
W dniach od 14 do 17 czerwca 2011 r. M. B. przystąpił do egzaminu radcowskiego, na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 10, poz. 65 ze zm.) dalej jako "ustawą o radcach", przed [...] z dnia 4 maja 2011 r. do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w L.,
Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: z pierwszej części egzaminu, stanowiącej zestaw pytań testowych M. B. uzyskał 66 punktów i otrzymał ocenę dostateczną (3), z drugiej części egzaminu, poświęconej prawu karnemu skarżący otrzymał ocenę dostateczną (3), z trzeciej części egzaminu radcowskiego poświęconej prawu cywilnemu skarżący uzyskał ocenę dobrą (4), z części czwartej dotyczącej prawa gospodarczego uzyskał ocenę niedostateczną (2), a z części piątej poświęconej prawu administracyjnemu skarżący uzyskał ocenę dostateczną (3).
Zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W związku z tym że M. B. otrzymał ocenę niedostateczną z części czwartej egzaminu, co w konsekwencji przesądziło o uzyskaniu przez niego ogólnego wyniku negatywnego z egzaminu radcowskiego. Wynik ten Komisja Egzaminacyjna potwierdziła uchwałą z dnia 2 lipca 2011 r.
Skarżący w odwołaniu od powyższej uchwały wniesionym do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej "Komisja Egzaminacyjna ") zakwestionował ocenę uzyskaną z czwartej części egzaminu radcowskiego obejmującej problematykę prawa gospodarczego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę i przypomniał treść zadania egzaminacyjnego, z którego wynikało, że "C." S.A. z siedzibą w W. była właścicielem 250 udziałów o wartości nominalnej 150 zł każdy w "T. " Spółce z o.o. z siedzibą w W. , które zamierzała zbyć A. N., członkowi swego zarządu, za cenę 150.000 zł. Zarząd spółki "C." był trzyosobowy. W "T." Spółce z o.o. było jeszcze dwóch innych wspólników. Zgodnie z umową spółki "T.", zbycie udziałów wymagało zgody spółki, a wspólnikom tej spółki przysługiwało prawo pierwszeństwa w nabyciu zbywanych udziałów. "C." S.A. uzyskała zgodę "T." Spółki z o.o. na zbycie udziałów. Nie upłynął termin do złożenia oświadczeń przez pozostałych wspólników o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa.
A. N. był żonaty i nabywał udziały ze środków pochodzących z majątku wspólnego, a strony umowy postanowiły, że "C." S.A. będzie mogła żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków Nowaków. W celu zabezpieczenia wierzytelności "C." S.A. z tytułu zapłaty ceny, A. N. ustanowił w umowie sprzedaży prawo zastawu na rzeczy ruchomej. Zgodnie z informacją dla zdającego (pkt 1 informacji), po zapoznaniu się z treścią zadania, powinien był sporządzić na zlecenie A. N. umowę sprzedaży udziałów w "T." Sp. z o.o. uwzględniającą założenia ujęte w zadaniu.
Po dokonaniu oceny pracy M. B. egzaminatorzy stwierdzili, że zdający sporządził umowę, która nie spełniała wymogu reprezentacji zastrzeżonego w art. 379 § 1 k.s.h, co skutkowało jej bezwzględną nieważnością. Organem uprawnionym do powołania pełnomocnika do zawarcia umowy pomiędzy spółką a członkiem jej zarządu, jak wynikało z założeń zadania, było walne zgromadzenie, a nie rada nadzorcza jak błędnie wskazał zdający. W ocenie egzaminatorów, błąd ten dyskwalifikował poprawność wykonania zadania.
Przepis art. 379 k.s.h. stanowi, że w umowach pomiędzy spółką a członkami zarządu oraz w sporach z nimi, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą walnego zgromadzenia. Czynność naruszająca art. 379 k.s.h. jest bezwzględnie nieważna i nie może zostać potwierdzona przez spółkę - czy to przez zarząd, czy też jej inny organ, np. radę nadzorczą. Organ podkreślił, że skutek w postaci nieważności umowy odnoszony jest do wszelkich umów zawieranych z naruszeniem art. 379 k.s.h. Określając reprezentację "C" S.A. do zawarcia umowy, M. B. wskazał, iż spółka jest "reprezentowana przez pełnomocnika – J. K. upoważnionego mocą Uchwałą rady nadzorczej Nr ... z dnia 10 czerwca 2011 r. (Zał. nr 1)". Załącznik ten nie został jednak opracowany i załączony do pracy. Rada nadzorcza, jak stwierdziła Komisja Egzaminacyjna, udzieliła więc J. K. pełnomocnictwa nie do podpisania w imieniu rady nadzorczej umowy, ale do reprezentowania Spółki. Spółka nie była więc należycie reprezentowana, a z uwagi na to, że Spółki nie reprezentował właściwy organ przy zawieraniu umowy z Adamem Nowakiem, nie doszło do skutecznego oświadczenia woli złożonego przez radę nadzorczą. Umowa została sporządzona z naruszeniem prawa powodującym jej nieważność bezwzględną.
Ponadto Skarżący nie wskazał, który organ Spółki "T." Sp. z o.o. udzielił zgody na zbycie udziałów Spółki. W § 1 pkt 5 umowy Skarżący sformułował oświadczenie o treści: "Sprzedający oświadcza, że uzyskał zgodę "T." na zbycie Kupującemu udziałów "T." należących do Sprzedającego", które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, który organ Spółki takiej zgody udzielił.
W myśl art. 182 § 1 k.s.h. zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć. (§ 2) Jeżeli zbycie uzależnione jest od zgody spółki, stosuje się przepisy § 3-5, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. (§ 3) Zgody udziela zarząd w formie pisemnej. W przypadku, gdy zgody odmówiono, sąd rejestrowy może pozwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody. W umowie nie wskazano, iż Zarząd Spółki takiej zgody udzielił.
Komisja podzieliła uwagi egzaminatorów odnośnie niezastosowania przez Skarżącego przy sporządzaniu umowy art. 41 § 1 k.r.o. Zdaniem Komisji umieszczenie pod umową oświadczenia małżonki kupującego o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy było nieprawidłowe, gdyż nie była ona stroną umowy. Właściwym rozwiązaniem byłoby załączenie do umowy oświadczenia małżonki kupującego o treści zgodnej z art. 41 k.r.o.
Od powyższej uchwały pismem z dnia 3 listopada 2011 r. M. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. i wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę M. B. uznając, że przy wydawaniu zaskarżonej uchwały naruszono przepisy postępowania administracyjnego : art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. –poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd I instancji podniósł, że ocena z egzaminu radcowskiego ma charakter uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Wynika to z treści art. 36 5 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W myśl tego przepisu każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej.
W ocenie Sądu I instancji Komisja Egzaminacyjna II nie odniosła się do sprzecznych stanowisk egzaminatorów zaprezentowanych w ocenach cząstkowych.
Sąd I instancji podkreślił, że zarówno poglądy orzecznictwa i doktryny odnośnie reprezentacji spółki przy zawieraniu umowy z członkiem zarządu są rozbieżne. Jednakże przeważa pogląd, że radę nadzorczą może zastępować jej członek (członkowie), upoważniony (upoważnieni) przez tę radę; "Nie można mówić o naruszeniu art. 379 k.s.h. w sytuacji, gdy rada nadzorcza reprezentuje spółkę, ale czyni to zgodnie z zasadami reprezentacji ustalonymi w wewnętrznych dokumentach spółki. Osoba wskazana przez stosowne uchwały rady nadzorczej, do których musi być umocowanie w innych dokumentach "wyższej rangi" (na przykład statucie, regulaminie spółki), jest reprezentantem rady nadzorczej na zasadzie wyjątku analogicznego do przypadku pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników. Skutki działania osoby występującej za radę nadzorczą wiążą całą radę nadzorczą jako organ" (tak A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 379 kodeksu spółek handlowych, LEX/el.2012 i powołane tam bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego). Zatem, jeżeli rada nadzorcza jest reprezentowana przez jej członka (udzieliła takiego upoważnienia), to i tak umowa zawierana jest w imieniu spółki.
Komisja Egzaminacyjna II nie dokonała kompleksowej oceny zapisów umowy sprzedaży dotyczących reprezentacji sprzedającego "C" S.A.(...) reprezentowanej przez pełnomocnika – J. K. – upoważnionego mocą Uchwały Rady Nadzorczej Nr [...] z dnia 20 czerwca 2011 r. (Zał. 1)" i założenia nr 2 poczynionego w pracy przez skarżącego. Z zapisów tych wynika jednoznacznie, że organem reprezentującym "C." S.A. była Rada Nadzorcza Spółki, reprezentowana z kolei przez jej członka – J. K.. W umowie wskazano, że uchwała Rady Nadzorczej w tym zakresie stanowi załącznik nr 1 do umowy. Z założenia nr 4 zawartego w Informacji dla zdającego (Instrukcji) wynikało, że nie było konieczne sporządzanie załączników. Zatem brak załącznika nie mógł być poczytywany jako mankament pracy. Załącznik zawierający takową Uchwałę został wyszczególniony w umowie pod nr 1.
Mając to na uwadze, Sąd I instancji nie podzielił argumentacji Komisji Egzaminacyjnej, że Skarżący nieprawidłowo określił reprezentację po stronie Sprzedającego i w konsekwencji przygotował nieważną umowę.
W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , dalej p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1lit. c p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie, iż Komisja II stopnia w sposób nienależyty ustaliła stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone przepisy art.7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy podczas gdy organ odwoławczy w sposób prawidłowy zgromadził i rozważył całokształt materiału dowodowego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 138 k.p.a. w zw. z art. 36 4 ust.1 i art. 36 5 ust.2 ustawy o radcach prawnych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że uchylona uchwała Komisji II stopnia została wydana z przekroczeniem granic luzu decyzyjnego podczas gdy ocena wszystkich prac egzaminacyjnych M. B., w tym ocena z zakresu prawa gospodarczego została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny.
3) art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawy o ustroju sądów administracyjnych (dalej p.u.s.a) poprzez przekroczenie granic kontroli sądowoadministracyjne i dokonanie merytorycznego rozpoznania sprawy wyniku egzaminu radcowskiego M. B.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji stanowisko Komisji II stopnia co do mankamentów pracy M. B. zostało jednoznacznie wyartykułowane w uzasadnieniu uchwały. Błędem dyskwalifikującym pracę Zdającego był brak zgodnego z prawem określenia reprezentacji umowy skutkujący jej nieważnością. Nawet jeśliby przyjąć, ze brak ten samodzielnie nie dyskwalifikuje pracy, to całościowa analiza pracy zdającego prowadziła do wniosku, że zaproponowana umowa nie została opracowana w sposób profesjonalny. Zdaniem Skarżącej wniosek Sądu I instancji o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 138 k.p.a. nie jest trafny albowiem stwierdzone przez Komisję II stopnia błędy pracy egzaminacyjnej M. B. z zakresu prawa gospodarczego obligowały organ odwoławczy do utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Ocena wszystkich prac egzaminacyjnych M. B. została przeprowadzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i nie narusza zasad swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z określonych w tym przepisie dziedzin prawa i umiejętności jego praktycznego zastosowania oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Egzamin radcowski składa się z pięciu części, obejmujących test (pierwsza część egzaminu) oraz rozwiązywania zadań z: zakresu prawa karnego (druga część egzaminu), prawa cywilnego (trzecia część egzaminu), prawa gospodarczego (czwarta część egzaminu) i prawa administracyjnego (piąta część egzaminu). Pierwsza część egzaminu - test - oceniana jest w zależności od ilości uzyskanych punktów z testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa- art. 364 ust.3 w związku z ust.9 ustawy o radcach prawnych.
Ustalenie wzorca oceny części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego oparte zostało na rozwiązaniu przyjętym w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z treścią tegoż przepisu prawa przy ocenie każdego z zadań z części drugiej do piątej oceniający biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W tym miejscu należy podkreślić, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślić bowiem raz jeszcze należy, że egzamin radcowski służy sprawdzeniu przygotowania do samodzielnego i należytego świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz, których jest wykonywana. W związku z powyższym przyjąć należy, że poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialnoprawnej. Wskazując na kryteria oceny prac pisemnych z części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego ustawodawca nakazał stosowanie skali ocen określonych w art. 364 ust.10 ustawy o radcach prawnych. W tym stanie rzeczy poza sporem winna pozostawać okoliczność, że ocenę pozytywną może otrzymać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes reprezentowanej przez zdającego strony.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, iż Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości nie dokonała kompleksowej oceny zapisów umowy sprzedaży w zakresie odnoszącym się do reprezentacji podmiotu sprzedającego to jest "C." S.A. z siedzibą w W., w szczególności treści uchwały Rady Nadzorczej Nr ... z 20.06.2011 roku i treści założenia numer 2 poczynionego w pracy przez zdającego. W ocenie Sądu I instancji nie można podzielić argumentacji obu Komisji Egzaminacyjnych w odniesieniu do nieprawidłowej reprezentacji strony sprzedającej, co miałoby skutkować nieważnością umowy. Zdaniem Sądu I instancji w sytuacji, gdy zdający prawidłowo określił sposób reprezentacji strony sprzedającej ("C." S.A.) organ powinien na nowo ocenić pozostałe zarzuty dotyczące pracy z zakresu prawa gospodarczego wskazując na ile są one istotne i czy dyskwalifikują pracę skarżącego. W związku z powyższym uznać należy, że zasadniczą kwestią jest stwierdzenie czy prawidłowo komisje egzaminacyjne oceniły, iż skarżący wykonując zadanie z zakresu prawa gospodarczego dopuścił się błędu, który skutkuje uznaniem sporządzonej umowy za nieważną.
W tym miejscu należy więc przypomnieć, że z treści art. 379 § 1 k.s.h. wynika, iż w umowach pomiędzy spółką a członkami zarządu oraz w sporach z nimi, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą walnego zgromadzenia. Trafnie wskazuje strona wnosząca skargę kasacyjną, że powołany wyżej przepis jest jasny i jednoznacznie wymienia dwa podmioty uprawnione do reprezentacji spółki - radę nadzorczą i pełnomocnika powołanego uchwałą walnego zgromadzenia. Zasadnie więc organy podniosły, iż w umowie sporządzonej przez skarżącego wyraźnie wskazał on na to, że spółka reprezentowana jest przez pełnomocnika będącego osobą fizyczną, któremu rada nadzorcza udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, brak jest podstaw do dokonywania ustaleń wskazujących na to, że skarżący sporządził umowę w ten sposób, iż jako organ reprezentujący spółkę oznaczył Radę Nadzorczą reprezentowaną przez jej członka J. K. Z treści umowy wynika wprost, że zdający M. B. wskazał, iż spółka "C." S.A. jest reprezentowana przez pełnomocnika J. K. upoważnionego do działania na mocy uchwały Rady Nadzorczej Nr ... z 10.06.2011 roku. Jednocześnie podkreślić należy, że w aktach wraz ze sporządzoną umową znajduje się założenia jakie w tym zakresie poczynił sam M. Bi., który wprost stwierdził, iż zakłada, że rada nadzorcza udzieliła J. K. pełnomocnictwa do reprezentowania spółki "C." S.A. z siedzibą w W. do zawarcia umowy sprzedaży udziałów spółki "T.-p" spółki z o.o. członkowi swojego zarządu. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, iż organy w omawianym zakresie poczyniły wadliwe ustalenia faktyczne. Prawidłowe ustalenia faktyczne wskazują także na prawidłową subsumcję tak ustalonego stanu faktycznego do wskazanej wyżej normy prawnej. Niewątpliwie przepis art. 379 k.s.h. ma charakter normy iuris cogentis i naruszenie reguł określonych w tym przepisie powoduje bezwzględną nieważność dokonanej czynności prawnej na podstawie art. 58 k.c.
W związku z powyższym skoro poczynione przez organy ustalenia faktyczne, w zakresie odnoszącym się do reprezentacji spółki okazały się prawidłowe, a tym samym trafna była subsumcja do normy prawnej wskazanej w art. 379 § 1 k.s.h., to wobec stwierdzonego uchybienia pozostałe wykazane przez oceniających uchybienia umowy pozostają bez większego znaczenia dla oceny pracy. Ocena znaczenia stwierdzonych uchybień mogłaby znaleźć swoje uzasadnienie tylko wówczas, gdy brak byłoby podstaw do przyjęcia, że praca dotknięta jest wadą bezwzględną, powodującą nieważność tej czynności prawnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI