II GSK 103/08

II GSK 103/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała
Rafał Batorowicz
Stanisław Gronowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 496/07 - Postanowienie NSA z 2008-06-10
V SA/Wa 2153/07 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2007-09-12
VI SA/Wa 258/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-03-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 183 par. 1.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 3 pkt 4, art. 5 ust. 1 i 3 pkt 4, art. 13 ust. 1.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 861 par. 1.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Rafał Batorowicz Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 258/06 w sprawie ze skargi E. P. - "P. T." s.c. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1, 2 i 4 i przekazuje w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od E. P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1.360 (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 258/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. P., zwanej dalej "skarżącą", na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej:
1. uchylono zaskarżoną decyzję w pkt 2 oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 r. w zakresie kary w kwocie 8.000 zł nałożonej na E. P., zwanej dalej "skarżącą", za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji;
2. stwierdzono, że decyzje, o których mowa w pkt 1, w zakresie uchylonym nie podlegają wykonaniu;
3. w pozostałym zakresie skargę oddalono;
4. zasądzono od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz E. P. kwotę 1.517 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego:
W dniu [...] lipca 2005 r. inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w K. dokonał kontroli pojazdu R. nr rej. [...], stanowiącego własność J. P., przy czym jako przedsiębiorcę na rzecz którego wykonywano działalność gospodarczą, wskazano: P. P., J. P. "P.-T." S.C Usługi Transportowe. Pojazdem kierował G. M., który okazał do kontroli m.in. miesięczną kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych o nr i serii [...] wydaną w dniu [...] lipca 2005 r. Karta opłaty nie posiadała wypełnionych rubryk "Nr rejestracyjny" oraz "EURO". Ponadto kierowca nie okazał licencji na wykonywanie transportu drogowego wystawionej dla P. P.. Natomiast okazano do kontroli wypis z licencji wystawionej dla J. P..
Pismami z dnia [...] lipca 2005 r. J. P. i P. P. zostali zawiadomieni przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o wszczęciu postępowania administracyjnego i pouczeni o przysługującym im na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. prawie do złożenia wyjaśnień przed wydaniem decyzji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. analogiczne zawiadomienie organ wystosował do skarżącej.
W świetle pisma z dnia [...] sierpnia 2005 r., podpisanego przez J. P., w karcie opłat nie wypełniono wskazanych powyżej rubryk ponieważ kierowca postąpił zgodnie z objaśnieniem znajdującym się na odwrocie karty, z którego wynikało, iż "kartę opłat wypełnia jednostka wydająca". Powyższa karta opłaty nie była wykorzystywana do innego pojazdu. Ponadto, jak wyjaśniono, wymagana licencja jest wystawiona tylko na J. P., ponieważ, pomimo złożenia dokumentów o wydanie licencji na obu wspólników spółki cywilnej, Starostwo w B. – Z. wystawiło tylko jedną licencję dla J. P..
W piśmie z dnia [...] września 2005 r. J. P. i skarżąca wyjaśnili, że zatrzymany do kontroli pojazd jest własnością J. P. i na jego nazwisko wystawiona jest przedmiotowa licencja na wykonywanie transportu drogowego (licencja nr [...]). Wskazano na zmiany osobowe wspólników. Od dnia [...] września 2002 r., w miejsce P. P., który wystąpił ze spółki, wspólnikiem, obok J. P., jest skarżąca.
Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r., Nr [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego umorzył postępowanie administracyjne przeciwko P. P..
Decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 r. nałożono na obu wspólników spółki "P.-T." S.C. Usługi Transportowe karę pieniężną w łącznej kwocie 11.000 zł, obejmującą karę w kwocie 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz kwotę 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Jako podstawę prawną do nałożenia tych kar wskazano przepisy art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 oraz lp. 1.4.1 i lp. 1.1.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.). Stosownie do art. 92 ust. 1 powołanej ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:
1) ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 199, poz. 1671 ze zm.),
2) ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354, ze zm.),
3) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628, ze zm.),
4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.),
5) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,
6) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych
- podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
W świetle art. 92 ust. 4 ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W myśl lp. 1.4.1 zał. do ustawy wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 3.000 zł. Natomiast zgodnie z lp. 1.1.1 zał. kara pieniężna z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji wynosi 8.000 zł.
Jak ustalił organ I instancji okazana w trakcie kontroli przez kierowcę karta opłaty nie posiadała wypełnionych rubryk "Nr rejestracyjny" oraz "EURO", i tym samym nie mogła stanowić dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. W ocenie organu tylko prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający jej wniesienie.
Ponadto, według stanowiska organu I instancji, uzasadniającego rozstrzygnięcie w zakresie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu bez wymaganej licencji, w przypadku wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej każdy ze wspólników powinien legitymować się stosowną licencją. Takiej licencji nie miała skarżąca, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji wspólnicy spółki cywilnej wnieśli o uchylenie wspomnianej decyzji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na J. P. kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł i w tym zakresie postępowanie w sprawie umorzył (pkt 1 decyzji). W pkt 2 decyzji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nakładającą na skarżącą karę pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy (pkt 3 decyzji).
W uzasadnieniu organ podniósł, że spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy i tym samym nie może być podmiotem praw i obowiązków. Za przedsiębiorców uznaje się natomiast wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Dlatego podmiotem kontrolowanym nie była spółka cywilna, lecz przedsiębiorcy w osobach skarżącej i J. P.. Okazany w trakcie kontroli wypis z licencji, wystawiony dla przedsiębiorcy J. P., nie stanowi dokumentu uprawniającego skarżącą do wykonywania usług transportowych. Zasadne więc jest nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł, zaś ukaranie taką karą J. P., legitymującego się licencją, naruszało prawo.
Utrzymując w mocy karę pieniężna w kwocie 3.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że miesięczna karta opłaty drogowej wypełniona w sposób niekompletny nie stanowi dowodu jej uiszczenia, gdyż nie można bezsprzecznie określić, że karta opłaty została zakupiona dla kontrolowanego pojazdu.
Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Jak podniosła, właścicielem kontrolowanego pojazdu i zarazem posiadającym licencję na wykonywanie transportu drogowego był J. P.. To On wykonywał usługę transportową, nie zaś skarżąca. Ponadto, jak wskazała, brak po jej stronie stosownej licencji wynikał z błędu Starosty Powiatowego w B. Z., który został dostrzeżony i w dniu [...] listopada 2005 r., decyzją nr [...] organ ten zmienił treść licencji [...], udzielając od dnia [...] maja 2002 r. licencji nr [...] skarżącej i J. P.. Odnosząc się do nałożonej kary w wysokości 3.000 zł skarżąca podniosła, że jej zdaniem elementy wpisane w karcie opłaty drogowej umożliwiają identyfikację pojazdu, a uzupełnienie karty może nastąpić także podczas kontroli.
Według rozpoznającego skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. obie decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w części dotyczącej nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł. W ocenie Sądu narusza prawo stanowisko organu uznające, iż każdy ze wspólników spółki cywilnej zobowiązany jest do posiadania licencji, a jej brak chociażby przez jednego ze wspólników stanowi naruszenie ustawy o transporcie drogowym. Obowiązująca w dacie kontroli i w dacie wydawania decyzji ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 281, poz. 2777 ze zm.), w art. 4 ust. 1 określiła, iż przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Z art. 4 ust. 2 tej ustawy wynika, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Realizując działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej jej wspólnicy mimo, że prowadzą wspólne przedsięwzięcie, to występują jednak jako odrębni przedsiębiorcy. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej stanowi w art. 75 ust. 3 pkt 1, iż uzyskanie licencji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek taki ustanawia art. 5 ust. 1 tej ustawy. Warunki udzielenia licencji zostały określone w art. 5 ust. 3 pkt 1 - 5 cyt. ustawy. Licencji udziela się na rzecz przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej prowadzącej przedsiębiorstwo w ramach spółki cywilnej (art. 8 ust. 1 ustawy). Wydana licencja, w której organ określa m.in. przedsiębiorcę, jego siedzibę, adres, zakres i rodzaj przewozów, uprawnia do wykonywania przewozów na obszarze, na który została udzielona. Z punktu widzenia celów ustawy, a także w związku z jej literalnym brzmieniem, licencja obejmuje podjęcie i wykonywanie przez przedsiębiorcę transportu drogowego we wskazanej przez niego formie prawnej, a więc również w formie spółki cywilnej. Ta forma prawna znana jest organowi licencyjnemu, bowiem znając REGON i NIP wnioskodawcy organ wie, że udziela licencji wspólnikowi spółki cywilnej, który będzie działać w spółce, a nie samodzielnie. Przedsięwzięcia gospodarcze w istocie będą prowadzić wszyscy wspólnicy.
Ponadto, jak wynika z brzmienia art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w razie ubiegania się o licencję przez "innego przedsiębiorcę", tj. na przykład wspólnika spółki cywilnej, osoby prowadzące działalność gospodarczą", tj. pozostali wspólnicy spółki cywilnej, muszą spełniać wymogi dobrej reputacji. Natomiast sytuacja finansowa, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy, dotyczy w istocie majątku wspólników spółki (cywilnej), bowiem "majątek przedsiębiorstwa" stanowi współwłasność łączną. Nie ma również sprzeczności w regulacji zawartej w art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy albowiem warunki wymienione w tym przepisie mają spełniać albo "przedsiębiorcy osobiście", tj. każdy ze wspólników albo "zatrudnieni przez przedsiębiorcę", a spółka cywilna, na gruncie Kodeksu Pracy jest przedsiębiorcą. Natomiast warunek z art. 5 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy, dotyczący posiadania tytułów prawnych do dysponowania pojazdami, którymi transport drogowy ma być wykonywany, będzie spełniony zarówno w razie posiadania przez wnioskodawcę takich pojazdów na własność, użyczonych etc., jak i w przypadku, gdy samochód został wniesiony aportem do spółki cywilnej przez któregokolwiek z jej wspólników.
Ustawodawca w odniesieniu do przedsiębiorcy prowadzącego działalność w formie spółki cywilnej, ubiegającego się o licencję, uwzględnia zatem jego specyficzną sytuację prawną, bowiem z jednej strony nakłada obowiązek na wszystkich wspólników (dobra reputacja z art. 5 ust. 3 pkt.1 ustawy), a z drugiej respektuje specyficzne kwestie własnościowe (art. 5 ust. 3 pkt 3 - 5).
Ponadto, jak wskazał Sąd I instancji, żaden przepis ustawy nie mówi o mnogości licencji koniecznych do prowadzenia jednego wspólnego przedsięwzięcia ani też żaden przepis nie mówi, że działalności w zakresie transportu drogowego nie można podejmować w ramach spółki cywilnej. Przepisy ustawy o transporcie drogowym, jako ograniczające swobodę działalności gospodarczej, nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
W pozostałym zakresie, w ocenie Sądu I instancji, skarga jest niezasadna. Szczegółowy tryb i sposób uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych określony został w § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia w odpowiednim polu należy wpisać numer rejestracyjny pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Nie wystarczy więc nabycie odpowiedniej karty ale jej wypełnienie w sposób wskazany w wyżej cytowanym rozporządzeniu. Dopiero wypełnienie karty nadaje moc dowodową temu dokumentowi tak co do pojazdu i przejazdu nim, za który opłata jest uiszczana, jak i czasu, w którym przejazd się odbywa. Zasadnie zatem organ uznał, iż nie stanowi dowodu uiszczenie opłaty za kontrolowany przejazd karta opłaty z niewypełnionym polem dotyczącym numeru rejestracyjnego pojazdu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych skutek prawny uiszczenia opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w wyroku z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 737/03; podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2005 r., OSK 1875/04, nie publik.).
Powyższy wyrok, w części uchylającej decyzję co do kary pieniężnej za brak licencji, tj. w pkt 1 i 4, zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik procesowy Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc jednocześnie o zwrot kosztów postępowania odwoławczego. W skardze kasacyjnej wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i oddalenie skargi, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wyrokowi Sądu I instancji zarzuca się naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 i 3, art. 4 pkt 1 i 3 oraz art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz nieuzasadnioną odmowę zastosowania przepisu art. 92 ust. 1 tej ustawy wobec podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą bez wymaganej licencji transportowej.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".
W myśl art. 5 ust. 3 powołanej ustawy przedsiębiorcy udziela się licencji, z zastrzeżeniem art. 6, jeżeli:
1) członkowie organu zarządzającego osoby prawnej, osoby zarządzające spółką jawną lub komandytową, a w przypadku innego przedsiębiorcy - osoby prowadzące działalność gospodarczą, spełniają wymogi dobrej reputacji; wymóg dobrej reputacji nie jest spełniony lub przestał być spełniany przez te osoby, jeżeli:
a) zostały skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne: karne skarbowe, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, ochronie środowiska lub warunkom pracy i płacy albo innym przepisom dotyczącym wykonywania zawodu,
b) wydano w stosunku do tych osób prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego;
2) przynajmniej jedna z osób zarządzających przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca w przedsiębiorstwie transportem drogowym legitymuje się certyfikatem kompetencji zawodowych;
3) posiada sytuację finansową zapewniającą podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzoną dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w wysokości:
a) 9.000 euro - na pierwszy pojazd samochodowy przeznaczony do transportu drogowego,
b) 5.000 euro - na każdy następny pojazd samochodowy;
4) przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz, spełniają wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie byli skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku;
5) posiada tytuł prawny do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy w licencji określa się w szczególności:
1) numer ewidencyjny licencji;
2) organ, który udzielił licencji;
3) datę udzielenia licencji;
4) podstawę prawną;
5) przedsiębiorcę, jego siedzibę i adres;
6) zakres transportu drogowego;
7) rodzaj przewozów;
8) oznaczenie obszaru przewozów w krajowym transporcie drogowym taksówką;
9) czas, na jaki udzielono licencji.
W świetle art. 12 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym licencja na krajowy transport drogowy uprawnia do wykonywania przewozów wyłącznie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do art. 13 ust. 1 powołanej ustawy licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią, z zastrzeżeniem ust. 2.
Według skargi kasacyjnej transport drogowy był wykonywany na rachunek przedsiębiorców działających wspólnie w ramach umowy spółki cywilnej. Jednakże skarżąca, jako jeden ze wspólników, nie posiadała licencji.
Ponadto, jak wskazuje skarga kasacyjna, stanowisko Sądu I instancji stwarza możliwość obejścia przepisów ustawy transportowej, w szczególności przez dopuszczenie wykonywania przewozów drogowych przez osoby, które nie spełniają podmiotowych warunków niezbędnych do uzyskania licencji, np. w zakresie wymogu niekaralności (art. 5 ust.3 pkt 1 i art. 6 ust.1 pkt 2 lit b) ustawy).
Wyrok Sądu I instancji, jak zarzuca skarga kasacyjna, narusza także przepis art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stojący na gruncie niezbywalności licencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
W skardze kasacyjnej trafnie zarzuca się naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Na wstępie należy podkreślić, że licencja na wykonywanie transportu drogowego, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stwarza dla przedsiębiorcy, posiadającego taką licencję, uprawnienie o charakterze osobistym, wynikające z przyznanego mu publicznego prawa podmiotowego. Innymi słowy, co do zasady, wspomniane prawo jest niezbywalne i nieprzenaszalne na inne osoby, przynajmniej bez zgody uprawnionego organu. Wskazuje na to wyraźnie przepis art. 13 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią.
Jednakże nie ma przeszkód prawnych, aby pod pewnymi warunkami, które szczegółowo precyzuje przepis art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego działalność tę realizował w ramach spółki cywilnej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 861 § 1 k.c. wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług. Zważywszy na osobisty i nieprzenaszalny charakter uprawnień wynikających z omawianej licencji, uprawniony z niej, a będący wspólnik spółki cywilnej, w ramach przepisu art. 861 § 1 k.c. nie może w charakterze aportu wnieść licencji do spółki cywilnej.
Natomiast wspólnik spółki cywilnej, posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego, może świadczyć objęte licencją usługi na rzecz spółki cywilnej, a więc również na rachunek drugiego wspólnika, który nie posiada analogicznej licencji. Na taką możliwość wyraźnie wskazuje przepis art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, który na początku wymienia tę właśnie formę wykonywania licencji. Jednakże przedsiębiorca, posiadający wspomnianą licencję, nie musi osobiście wykonywać przewozu. Może bowiem, jak to wynika z powołanego wyżej przepisu, posłużyć się pracownikiem ale, co wymaga podkreślenia, zatrudnionym przez tegoż przedsiębiorcę, czyli tego, który posiada licencję, nie zaś przez innego przedsiębiorcę. Wreszcie, na co również wskazuje przepis art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego może posłużyć się także inną osobą, niezatrudnioną przez tegoż przedsiębiorcę, lecz wykonującą osobiście przewozy na rzecz wspomnianego przedsiębiorcy.
Bez narażenia się na zarzut naruszenia przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego, jak to już wskazano, licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią, przepis art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym nie dopuszcza możliwości, aby przewóz objęty licencją na wykonywanie transportu drogowego był wykonywany przez osobę zatrudnioną przez inny podmiot, aniżeli uprawniony z licencji.
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w świetle przepisu art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu przez pracownika zatrudnionego przez spółkę cywilną, legitymującego się licencją na wykonywanie transportu drogowego, której uprawnionym jest tylko jeden ze wspólników dwuosobowej spółki cywilnej, jest równoznaczne z wykonywaniem czynności objętych licencją w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy uprawnionego z tej licencji. Na tak postawione pytanie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Pracodawcą kierowcy, wykonującego w ramach spółki cywilnej przewóz objęty obowiązkiem posiadania licencji, czy też odpowiednio podmiotami zlecającymi osobie trzeciej taki przewóz, jest spółka, reprezentowana przez wszystkich wspólników, na których rachunek wykonywany był omawiany przewóz, nie zaś tylko i wyłącznie podmiot posiadający licencję, jak to wymaga przepis art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Natomiast w sytuacji, gdyby osoba kierująca pojazdem była zatrudniona wyłącznie przez przedsiębiorcę legitymującym się licencją, wówczas taki przewóz byłby wykonywany na rachunek tego przedsiębiorcy, a więc już nie na rachunek spółki, a tym samym i drugiego wspólnika. Taka sytuacja nie miała jednakże miejsca w okolicznościach faktycznych sprawy. Reasumując, posłużenie się kierowcą, wykonującym transport drogowy w imieniu i na rachunek wspólników spółki cywilnej, nakłada na każdego ze wspólników obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego, stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podzielił odmiennego stanowiska prezentowanego we wcześniejszym orzecznictwie na tle podobnego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1203/06 i z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1087/06). W szczególności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie przepisu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), w myśl którego za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, nie ma dostatecznych podstaw dla budowania konstrukcji spółki cywilnej jako ułomnego podmiotu prawnego, na rzecz którego drugi wspólnik może skutecznie wnieść aport w postaci licencji na wykonywanie transportu drogowego.
Skoro zatem skarga kasacyjna trafnie zarzuciła naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do przepis art. 185 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji rozważy jakie znaczenie dla wyniku sprawy należy nadać znajdującej się w aktach postępowania administracyjnego decyzji Starosty B. z dnia [...] listopada 2005 r., Nr [...] i licencji Nr [...], która przyznawała skarżącej i J. P. od dnia [...] maja 2002 r. licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Mimo, że dokumenty te znajdowały się w aktach administracyjnych, Sąd I instancji nie rozważył ich znaczenia dla wyniku w sprawie.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.