II GSK 1026/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą obowiązku likwidacji zakładu górniczego, potwierdzając, że nawet po utracie statusu przedsiębiorcy, wspólnicy spółki cywilnej nadal odpowiadają za obowiązki związane z rekultywacją terenu.
Sprawa dotyczyła obowiązku likwidacji zakładu górniczego po wygaśnięciu koncesji. Skarżący, wspólnicy spółki cywilnej, twierdzili, że po utracie statusu przedsiębiorcy decyzja nakazująca likwidację była skierowana do nieistniejącego podmiotu lub była niewykonalna. Sąd pierwszej instancji i Naczelny Sąd Administracyjny oddaliły skargę kasacyjną, uznając, że obowiązek likwidacji nadal obciążał wspólników jako 'dotychczasowych przedsiębiorców', a decyzja była wykonalna dzięki upoważnieniu do korzystania z nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył skargę kasacyjną W.D. i S.K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił ich skargę na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. Sprawa dotyczyła obowiązku likwidacji zakładu górniczego "Kopalnia Odkrywkowa Iłów "K.". Marszałek Województwa Łódzkiego stwierdził wygaśnięcie koncesji na wydobywanie kopaliny i zobowiązał wspólników spółki cywilnej W.D. i S.K. do wykonania obowiązków związanych z ochroną środowiska i likwidacją zakładu. Następnie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego nakazał przeprowadzenie likwidacji. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji, argumentując, że została skierowana do spółki cywilnej, która nie ma podmiotowości prawnej, oraz że była niewykonalna z powodu braku tytułu prawnego do nieruchomości. Prezes WUG odmówił stwierdzenia nieważności, a WSA utrzymał tę decyzję w mocy. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że wspólnicy spółki cywilnej, mimo utraty statusu przedsiębiorcy po wygaśnięciu koncesji, nadal byli 'dotychczasowymi przedsiębiorcami' w rozumieniu przepisów Prawa geologicznego i górniczego i obciążał ich obowiązek likwidacji. Sąd uznał również, że decyzja nie była niewykonalna, ponieważ skarżący otrzymali upoważnienie do korzystania z nieruchomości osoby trzeciej niezbędne do wykonania obowiązku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja może być skierowana do wspólników jako 'dotychczasowych przedsiębiorców', nawet jeśli spółka cywilna nie jest już uznawana za odrębny podmiot gospodarczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo utraty przez spółkę cywilną statusu przedsiębiorcy, obowiązki związane z likwidacją zakładu górniczego nadal obciążały wspólników jako 'dotychczasowych przedsiębiorców' w rozumieniu przepisów Prawa geologicznego i górniczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.g.g. art. 129 § ust. 6 i 7
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.g.g. art. 81 § ust. 1
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 3
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. art. 6 § pkt 6
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
p.g.g. z 2011 r. art. 39 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze
p.g.g. z 2011 r. art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze
p.p.s.a. art. 173 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej art. 2 § ust. 3
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej art. 96 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek likwidacji zakładu górniczego obciąża wspólników jako 'dotychczasowych przedsiębiorców', nawet po utracie statusu przedsiębiorcy przez spółkę cywilną. Decyzja nakazująca likwidację jest wykonalna, gdy adresat otrzymał upoważnienie do korzystania z nieruchomości osoby trzeciej.
Odrzucone argumenty
Decyzja nakazująca likwidację była skierowana do nieistniejącego podmiotu (spółki cywilnej, która utraciła status przedsiębiorcy). Decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania z powodu braku tytułu prawnego do nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Utrata statusu przedsiębiorcy nie jest równoznaczna ze zwolnieniem z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego. Niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane i niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania. Trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku.
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
sędzia
Joanna Kabat-Rembelska
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Rysz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa geologicznego i górniczego dotyczących obowiązków likwidacyjnych po wygaśnięciu koncesji, a także kwestii podmiotowości spółek cywilnych w postępowaniu administracyjnym oraz wykonalności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółek cywilnych i przepisów Prawa geologicznego i górniczego. Interpretacja podmiotowości spółek cywilnych może być odmienna w innych kontekstach prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu odpowiedzialności przedsiębiorców za obowiązki środowiskowe i likwidacyjne po zakończeniu działalności, a także porusza kwestie historyczne dotyczące podmiotowości spółek cywilnych.
“Czy po zamknięciu kopalni nadal musisz sprzątać? NSA rozstrzyga o odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej.”
Sektor
górnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1026/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-10-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Rysz Symbol z opisem 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego Hasła tematyczne Prawo geologiczne i górnicze Sygn. powiązane III SA/Gl 923/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-01-08 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947 art. 81 ust. 1, art. 3,9 ust. 3, art. 6 pkt 6, art. 129 ust. 6 i 7 Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.D., S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 923/19 w sprawie ze skargi W.D., S.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej przeprowadzenie likwidacji zakładu górniczego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 8 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Gl 923/19 oddalił skargę W.D. i S.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2019 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach z [...] maja 2014 r. nr [...] nakazującej przeprowadzenie likwidacji zakładu górniczego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Marszałek Województwa Łódzkiego decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża surowca ilastego do produkcji wyrobów ceramiki budowlanej "K." położonego w miejscowości K., gmina M., powiat w., województwo ł., udzielonej P. spółce cywilnej W.D., S.K. z siedzibą w P. decyzją Wojewody Sieradzkiego z [...]czerwca 1997 r. nr [...]. Jednocześnie Marszałek Województwa Łódzkiego zobowiązał W. D. i S. K. do wykonania obowiązków związanych z ochroną środowiska i likwidacją zakładu górniczego, to jest: opracowania i przedłożenia do zatwierdzenia dodatku nr 2 do dokumentacji geologicznej złoża iłów jurajskich do produkcji wyrobów ceramiki budowlanej "K." zawierającego rozliczenie zasobów złoża w terminie do [...] maja 2011 r., zabezpieczenia terenu wyrobiska poeksploatacyjnego pod względem bezpieczeństwa powszechnego, zabezpieczenia pozostającego w złożu zasobu kopaliny, wyprofilowania skarpy wyrobiska górniczego do kąta gwarantującego zachowanie ich stateczności, zakwalifikowanie wyrobiska poeksploatacyjnego w ramach prac rekultywacyjnych, przedsięwzięcia niezbędnych środków w celu ochrony środowiska oraz do rekultywacji zgodnie z ustalonym kierunkiem w trybie i terminie ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266). Obowiązki związane z likwidacja zakładu górniczego należało wykonać na podstawie planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego tj. zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 228 poz. 1947; dalej: p.g.g.). W toku kontroli przeprowadzonej 18 grudnia 2013 r. ustalono, że dotychczasowy przedsiębiorca nie podejmuje działań zmierzających do wykonania obowiązku likwidacji zakładu. W związku z tym, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykonania obowiązku likwidacji zakładu górniczego, które zakończyło się wydaniem [...] maja 2014 r. decyzji nr [...]. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego, na podstawie art. 129 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2014 r., poz. 587 ze zm., dalej: p.g.g. z 2011 r.), nakazał dotychczasowemu Przedsiębiorcy – P. W. D., S. K. z siedzibą w P., w terminie do [...] marca 2016 r. przeprowadzić likwidację zakładu górniczego Kopalnia Odkrywkowa Iłów "K." w miejscowości K. na podstawie planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego oraz poprzez zrekultywowanie gruntów poeksploatacyjnych zgodnie z ustalonym kierunkiem rekultywacji wynikającym z ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Decyzja zawierała także upoważnienie dla W. D. oraz S. K. do korzystania z nieruchomości gruntowej, na której prowadzono wydobywanie kopaliny ze złoża surowca ilastego, położonej w miejscowości K., należącej do T. G. - w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku likwidacji zakładu górniczego. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania, a do [...] marca 2016 r. likwidacja zakładu górniczego nie została przeprowadzona. W. D. oraz S. K. pismem z [...] lutego 2019 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2014 r. Skarżący powołali się na art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazując, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (do P. spółki cywilnej W. D., S. K. z siedzibą w P.), która nie ma podmiotowości w postępowaniu administracyjnym. Podnieśli także, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, gdyż właściciel nieruchomości nie wyrażał i wciąż nie wyraża zgody na wejście na grunt stanowiący jego własność. Zdaniem skarżących stanowi to przesłankę do stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej także: Prezes WUG) decyzją z [...] czerwca 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2014 r., a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...]sierpnia 2020 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Prezes WUG wskazał, że w myśl art. 29 ust. 1 p.g.g. cofnięcie lub wygaśnięcie koncesji nie zwalnia dotychczasowego przedsiębiorcy z wykonywania obowiązków dotyczących ochrony środowiska oraz obowiązków związanych z likwidacją zakładu górniczego. Jednocześnie podkreślił, że analogiczną regulację zawiera art. 39 ust.1 p.g.g. z 2011 r., który posługuje się określeniem "dotychczasowy przedsiębiorca". Zdaniem Prezesa WUG użycie określenia "dotychczasowy przedsiębiorca" oraz doręczenie decyzji obydwu wspólnikom spółki cywilnej było prawidłowe, gdyż decyzja nakazująca wykonanie obowiązku likwidacji zakładu została skierowana do osób fizycznych jako "dotychczasowych przedsiębiorców" w rozumieniu ustawy – Prawo geologiczne i górnicze. W ocenie Prezesa WUG wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji koncesyjnej pozbawia dotychczasowego przedsiębiorcę możliwości prowadzenia działalności regulowanej prawem górniczym, a nie oznacza to wygaśnięcie obowiązków związanych z koncesją, gdyż wnioskodawcy nie zostali zwolnieni z obowiązków dotyczących likwidacji wyrobiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] sierpnia 2019 r., wskazał, że od 1 stycznia 2001 r. przedsiębiorcami stały się osoby fizyczne – W. D. i S. K. Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący utracili status przedsiębiorcy, ale są tymi samymi podmiotami prawa, które były przedsiębiorcami i które nadal obciąża obowiązek likwidacji zakładu górniczego. Upoważnienie do korzystania z nieruchomości gruntowej otrzymały osoby fizyczne, a nie spółka cywilna. Zdaniem sądu pierwszej instancji skoro przedsiębiorcy zostali imiennie wskazani zarówno w decyzji z 2011 r. oraz decyzji z 2014 r. to zarzut nieważności zaskarżonej decyzji z powodu skierowania jej do osoby niebędącą stroną jest niezasadny. Sąd nie uwzględnił także zarzutu skarżących odnośnie do niewykonalności decyzji i stwierdził, że w decyzji z 2014 r. zostało zawarte upoważnienie do korzystania z cudzej nieruchomości, zatem skarżący mogli legalnie wejść na tereny byłego zakładu i przeprowadzić likwidację, do czego byli zobowiązani. W. D. oraz S. K. na podstawie art. 173 § 1, 175 § 1 i 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) wnieśli skargę kasacyjną kwestionując zaskarżony wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wskutek tego oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. przez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., znak [...] i utrzymanie w mocy decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...]. Ponadto zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy to jest art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2014 r. poz. 613 I 587, ze zm.), poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach nr [...] z dnia [...]maja 2014 r. (znak: [...]) została skierowana do osób będących stroną w sprawie, mimo utraty przez skarżących statusu przedsiębiorców w rozumieniu przepisów prawa górniczego na mocy decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia [...]marca 2011 r., a tym samym błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z20I8 r. poz.2096, ze zm.). W.D. oraz S.K. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji kontrolował decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej dotychczasowemu P. Spółka cywilna W. D. i S. K. – przeprowadzenie likwidacji zakładu górniczego – Kopalnia Odkrywkowa Iłów ".". W ocenie WSA w sprawie nie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Zarzuty zgłoszone w skardze kasacyjnej, podobnie jak zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze wniesionej do WSA w Gliwicach, zmierzają do wykazania, że z chwilą zakończenia działalności gospodarczej przez koncesjonariusza, co miało miejsce 31 grudnia 2008 r., oraz utraty przymiotu przedsiębiorcy, w rozumieniu ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, będące konsekwencją wydania przez Marszałka Województwa Łódzkiego decyzji z [...] marca 2011 r. stwierdzającej wygaśnięcie koncesji, skarżący nie mogli być adresatami decyzji nakazującej przeprowadzenie likwidacji zakładu górniczego. Jeżeli przedsiębiorca przestał istnieć 31 grudnia 2008 r. i nie istnieje jego następca, to decyzja nakazująca likwidację zakładu górniczego powinna być skierowana, na podstawie art. 39 ust. 3 p.g.g. z 2011 r., do właściciela lub osoby posiadającej inny niż własność tytuł prawny do nieruchomości. Należy dodać, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach z [...] maja 2014 r., skarżący twierdzili, że decyzja została skierowana do spółki cywilnej, która nie ma podmiotowości prawnej w postępowaniu administracyjnym, a zatem jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tym należy zauważyć, że koncesja została udzielona na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), w świetle której pojęcie "podmiot gospodarczy" to "osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej". Wobec tak sformułowanej definicji zachodziły podstawy do uznawania podmiotowości gospodarczej spółek cywilnych. W okresie działania tej ustawy i w związku z jej treścią w literaturze i orzecznictwie szeroko prezentowany był pogląd przyznający spółkom cywilnym podmiotowość prawną również w innych sferach stosunków prawnych, odpowiadającą najczęściej pojęciu ułomnej osoby prawnej (por. A. Jędrzejewska, Podmiotowość gospodarcza spółki cywilnej będącej podmiotem gospodarczym, PPH 1993, nr 1, s. 1 i n.; wyrok NSA z 9 kwietnia 1991 r., SA/Wr 48/91, ONSA 1991, nr 3 - 4, poz. 56; wyrok NSA z 11 października 1994 r., II SA 826/93, Pr. Gosp. 1995, nr 2, poz. 31; wyrok NSA z 18 września 1995 r., II SA 775/94, Wokanda 1995, nr 12, s. 36; wyrok NSA z 20 lutego 1996 r., II SA 442/95, Pr. Gosp. 1996, nr 9, s. 32; uchwała SN z 27 maja 1993 r., III CZP 61/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 7 - uchwała ta przyznawała spółce cywilnej zdolność upadłościową; uchwała SN z 28 lipca 1993 r., III CZP 97/93, OSNCP 1994, nr 1, poz. 20 - uchwała ta przyznała takiej spółce zdolność układową). Wobec tego udzielenie koncesji na wydobywanie kopaliny spółce cywilnej było zgodne z obowiązującym wówczas stanem prawnym, jak również poglądom wyrażanym w orzecznictwie i piśmiennictwie Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wprowadziła istotne zmiany w stanie prawnym dotyczącym działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej. Zgodnie z art. 2 ust. 3 powołanej ustawy za przedsiębiorców uznawano jedynie wspólników spółki cywilnej (a nie spółkę) w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto w związku z wejściem w życie ustaw z dnia 30 listopada 2000 r.: o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, Prawa upadłościowego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy o wydawaniu Monitora Sądowego i Gospodarczego oraz ustawy – Prawo działalności Gospodarczej (Dz. U. z 2000 r., Nr 114,poz. 1193) oraz ustawy o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 200 r., Nr 114, poz. 1194), z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, stała się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej, a dokonane w niej wpisy zachowują moc, przy czym osoby fizyczne , które do 31 grudnia 2000 r, wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych zostali zobowiązani w terminie do 1 kwietnia 2001 r. do dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy – Prawo działalności gospodarczej (art. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym). Na skutek zmiany stanu prawnego po 1 kwietnia 2001 r. uprawnionymi, a jednocześnie zobowiązanymi z decyzji z 4 czerwca 1997 r. o udzieleniu koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża surowca ilastego (iłów jurajskich), stali się wspólnicy spółki cywilnej W. D. i S. K. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 96 ust. 3 ustawy – Prawo działalności gospodarczej koncesje wydane przed dniem wejścia w życie tej ustawy na podstawie ustaw odrębnych w dziedzinach, w których utrzymano udzielanie koncesji, zachowują ważność na czas, na który zostały wydane, co oznacza, że w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2008 r., to skarżący, a nie spółka cywilna, która przestała być uznawana za "podmiot gospodarczy" (przedsiębiorcę), byli podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą na podstawie koncesji udzielonej decyzją z 4 czerwca 1997 r., a więc przedsiębiorcami w rozumieniu art. 6 pkt 6 p.g.g. i art. 6 ust. 1 pkt 9 p.g.g. z 2011 r. Stwierdzenie wygaśnięcia koncesji decyzją z 11 marca 2011 r., a co za tym idzie utrata statusu przedsiębiorcy przez wspólników spółki cywilnej nie jest równoznaczna ze zwolnieniem ich z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego, o czym stanowił art. 29 ust. 1 p.g.g., zaś w istocie identyczne rozwiązanie przewiduje art. 39 ust. 1 p.g.g. z 2011 r. W myśl powołanych przepisów wygaśnięcie koncesji nie zwalnia dotychczasowego przedsiębiorcy z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska oraz obowiązków związanych z likwidacją zakładu górniczego. W związku z tym, że w okresie poprzedzającym wydanie decyzji z 11 marca 2011 r. przedsiębiorcami byli skarżący W. D. i S. K., a więc byli oni "dotychczasowym przedsiębiorcą" nie było podstaw do zastosowania art. 39 ust. 3 p.g.g. z 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że w decyzji z 29 maja 2014 r., wydanej na podstawie art. 129 ust. 6 i 7 p.g.g. z 2011 r., jako dotychczasowego P. Spółka cywilna W. D. i S. K., a więc podmiot , który od 1 stycznia 2001 r. nie był przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ustawy – Prawo działalności gospodarczej. Należy jednak zauważyć, że takie określenie dotychczasowego Przedsiębiorcy nie jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Trzeba bowiem podkreślić, że kwalifikowanym naruszeniem prawa w zakresie oznaczenia strony (adresata decyzji) będzie tylko takie oznaczenie , które nie pozwala na ustalenie na podstawie treści decyzji, do kogo w rzeczywistości została ona skierowana. Decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach z [...] maja 2014 r. nie jest dotknięta takim kwalifikowanym naruszeniem prawa. Z jej treści w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że nakaz likwidacji zakładu górniczego Kopalnia Odkrywkowa Iłów "K." został adresowany do skarżących. Świadczy o tym między innymi treść upoważnienia, o którym mowa w art. 129 ust. 7 p.g.g. z 2011 r., zawartego w osnowie decyzji z [...] maja 2014 r. Osobami upoważnionymi do korzystania z nieruchomości gruntowej, będącej własnością osoby trzeciej, w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku likwidacji zakładu górniczego na podstawie zatwierdzonego planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego są W. D. i S. K. Wobec powyższego twierdzenie skarżących, że decyzja z [...] maja 2014 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną nie ma uzasadnionych podstaw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne jest także stanowisko skarżących, że decyzja z [...] maja 2014 r. dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Według skarżących decyzja nakazująca likwidację zakładu górniczego była niewykonalna w dniu jej wydania, z uwagi na to, że skarżący nie byli wówczas i nadal nie są właścicielami nieruchomości, na której wydobywano kopalinę. W związku z tym należy zauważyć, że niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane i niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna to brak możliwości wykonania decyzji z przyczyn technicznych. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można zatem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku (por. wyroki NSA z: 3 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 150/19; 5 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 606/17; 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 688/16; 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1324/19; 24 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1816/20; 26 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 625/22). Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2000 r., sygn. akt IV SA 144/98 stwierdzono, że nie można mówić o niewykonalności decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., jeżeli wynikające z niej obowiązki mieszczą się w granicach prawa. W odniesieniu do decyzji z 29 maja 2014 r. nie można mówić o jej niewykonalności w podanym wyżej znaczeniu. W szczególności o niewykonalności decyzji nie świadczy to, że skarżący nie byli i nadal nie są właścicielami nieruchomości, na której ma być wykonany obowiązek likwidacji zakładu górniczego. Jak już bowiem wspomniano w decyzji z 29 maja 2014 r. organ, na podstawie art. 129 ust. 7 p.g.g. z 2011 r., upoważnił W. D. i S. K., do korzystania z nieruchomości gruntowej, na której prowadzono wydobywanie kopaliny ze złoża surowca ilastego, będącej własnością osoby trzeciej, w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku likwidacji krzywozakładu górniczego na podstawie zatwierdzonego planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego. W związku z tym brak po stronie skarżących tytułu prawnego do nieruchomości nie sprawia, że decyzja jest niewykonalna. Upoważnienie udzielone na podstawie art. 129 ust. 7 p.g.g. z 2011 r. stanowi wystarczającą legitymację do korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności zmierzających do likwidacji zakładu górniczego. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI