II GSK 1024/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną przewoźnika drogowego, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż organ administracji miał obowiązek pouczyć stowarzyszenie o jego prawach procesowych, nawet jeśli zażalenie zostało złożone z ostrożności procesowej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej F. P. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił postanowienie SKO o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia przez stowarzyszenie S. P. T. S. "B.". Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym brak analizy zasadności dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu oraz nieprawidłowe potraktowanie zażalenia jako wniosku o przywrócenie terminu. NSA oddalił skargę, podkreślając obowiązek organu administracji do informowania stron o ich prawach procesowych, nawet jeśli działają bez profesjonalnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F. P. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia przez stowarzyszenie S. P. T. S. "B." w sprawie zezwolenia na wykonywanie krajowych regularnych przewozów drogowych osób. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art. 50 p.p.s.a. oraz art. 31 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i niezbadanie zasadności dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, a także naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieoddalenie skargi stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że organ współdziałający (w tym przypadku Marszałek Województwa Śląskiego) nie jest uprawniony do badania zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przez organ wydający decyzję. Jednakże, NSA uznał za zasadne stanowisko WSA, że w realiach sprawy, złożone przez stowarzyszenie zażalenie, które nie zostało mu doręczone wraz z postanowieniem uzgodnieniowym, powinno być ocenione przez pryzmat regulacji dotyczących przywrócenia terminu lub wznowienia postępowania. Sąd podkreślił obowiązek organu administracji publicznej wynikający z art. 9 k.p.a. do udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, nawet jeśli strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa, które może być podstawą do uchylenia aktu administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, organ współdziałający jest uprawniony wyłącznie do zajęcia stanowiska w zakresie wyznaczonym przepisami prawa materialnego i nie może ingerować w kwestie związane z prowadzeniem postępowania przez organ wydający decyzję, w tym w kwestię dopuszczenia strony.
Uzasadnienie
Z istoty postępowania na podstawie art. 106 k.p.a. wynika, że organ współdziałający zajmuje stanowisko w określonej materii, nie prowadzi samodzielnego postępowania. O dopuszczeniu do udziału w sprawie organizacji społecznej rozstrzyga organ prowadzący postępowanie administracyjne, a jego postanowienie jest wiążące także dla organu współdziałającego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.t.d. art. 18 § ust. 1 pkt 1 lit. g
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Pomocnicze
k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 58 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 50
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 161 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji miał obowiązek pouczyć stowarzyszenie o jego prawach procesowych, nawet jeśli zażalenie zostało złożone z ostrożności procesowej i strona działała bez profesjonalnego pełnomocnika.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie i niezbadanie zasadności dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieoddalenie skargi stowarzyszenia. Nieprawidłowe potraktowanie zażalenia jako wniosku o przywrócenie terminu.
Godne uwagi sformułowania
Organ współdziałający nie będzie natomiast władny dopuścić do udziału w jego czynnościach podmiotu na prawach strony, nie prowadzi on bowiem samodzielnego postępowania, lecz jest to stadium postępowania w sprawie, która ma być załatwiona przez wydanie decyzji. Z istoty postępowania prowadzonego na podstawie art. 106 k.p.a. wynika, że organ współdziałający ma za zadanie wyłącznie zajęcie stanowiska w zakresie wyznaczonym przepisami prawa materialnego. W takich okolicznościach SKO nie powinno ograniczyć się do formalnego rozpoznania zażalenia Stowarzyszenia. Przy ustaleniu charakteru pisma strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. Przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji państwowej obowiązek informowania z urzędu strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania.
Skład orzekający
Gabriela Jyż
przewodniczący
Cezary Pryca
członek
Tomasz Smoleń
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek organów administracji publicznej do informowania stron o ich prawach procesowych, zasady oceny charakteru pisma procesowego, zakres kompetencji organu współdziałającego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu uzgodnieniowym (art. 106 k.p.a.) oraz kwestii dopuszczenia strony do postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje ważny obowiązek organów administracji do aktywnego informowania obywateli o ich prawach, co ma znaczenie praktyczne dla każdego uczestnika postępowań administracyjnych. Pokazuje też, jak sąd interpretuje zasady procesowe w kontekście ochrony praw strony.
“Czy organ musi Cię informować o Twoich prawach? NSA: Tak, nawet jeśli działasz z "ostrożności".”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 1024/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-09-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Cezary Pryca Gabriela Jyż /przewodniczący/ Tomasz Smoleń /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Gl 23/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-04-24 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 31 § 1 pkt 2, art. 58 § 1 i 2, art. 106, art. 145 § 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2013 poz 1414 art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. g Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia WSA (del.) Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. P. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 23/19 w sprawie ze skargi S. P.T. S. "B." w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 listopada 2018 r., nr SKO.K/41.3/476/2018/11504/MM w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie krajowych regularnych przewozów drogowych osób 1.oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. P. Sp. z o.o. w W. na rzecz S. P. T. S. "B." w L. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 23/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. P. T. S. "B" (Stowarzyszenie) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 listopada 2018 r. nr SKO.K/41.3/476/2018/11504/MM w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zezwolenia na wykonywanie przewozów, po pierwsze uchylił zaskarżone postanowienie, po drugie zasadził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 597 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się F. P. Sp. z o.o w W. (skarżący kasacyjnie). Zaskarżając orzeczenie w całości domagał się uchylenia wyroku oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art. 50 p.p.s.a. oraz art. 31 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niezbadanie czy skarżące Stowarzyszenie było zasadnie dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony (czy spełniało przesłanki art. 31 § 1 i 2 k.p.a.), co wobec niezaskarżalności samodzielnym środkiem zaskarżenia postanowień o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu było możliwe i w konsekwencji nie umorzenie postępowania skargowego jako bezprzedmiotowego, ze względu na: - brak interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu ze względu, że Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozów drogowych jak również zrzesza przewoźników drogowych a nie potencjalnych pasażerów, którzy byliby realnie zainteresowani bezpieczeństwem pasażerów, podwyższeniem jakości i standardu świadczonych usług, pełnym zaspokojeniem potrzeb przewozowych przyszłych i obecnych pasażerów, zwalczaniem nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczących usługi transportu drogowego, co decyduje o tym, że Stowarzyszenie faktycznie jest konkurencją i zrzesza konkurencję lub potencjalną konkurencję skarżącego kasacyjnie, a nie interes społeczny, - brak uzasadnienia udziału Stowarzyszenia w postępowaniu jego celami statutowymi, albowiem cele te sformułowane są nader ogólnikowo a jak dotychczas Stowarzyszenie nie skonkretyzowało także swoich wniosków i kierunków działania w postępowaniu, co wskazuje na to, że Stowarzyszenie tak jak we wszystkich innych postępowaniach toczących się z wniosku ograniczy się do przedłużenia postępowania i zaskarżania orzeczeń korzystnych dla F. P. Sp. z o.o. 2. art. 161 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 50 p.p.s.a. oraz art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie w jakim w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło jakiejkolwiek analizy dotyczącej zasadności dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia co jest potrzebne i konieczne do ustalenia, że skarga została złożona przez uprawniony podmiot. 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi Stowarzyszenia oraz przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w Katowicach z dnia 5 listopada 2018 r., w sytuacji gdy argumentacja użyta przez skarżące Stowarzyszenia w zażaleniu, z którego wynika, że Stowarzyszenie to nie brało udziału w postępowaniu bez własnej winy – winna raczej skutkować uznaniem, że w zaistniałej sytuacji Stowarzyszenie winno wnioskować o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. 4. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi Stowarzyszenia oraz przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 31 § 1 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. i z art. 134 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie postanowienia SKO w Katowicach z dnia 5 listopada 2018 r., w sytuacji gdy: - organ administracji w prawidłowy sposób ocenił, że zażalenie Stowarzyszenia postanowienia z dnia 5 listopada 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, albowiem zostało wniesione w dniu 23 lipca 2018 r., w sytuacji gdy termin do jego wniesienia upływał w dniu 19 lipca 2018 r. - skarżące Stowarzyszenie nie ma w tym postępowaniu żadnych własnych praw i obowiązków, SKO w Katowicach nie mogło zatem naruszyć przepisu art. 9 k.p.a., skoro przepis ten odnosi się do praw i obowiązków strony, które są przedmiotem postępowania administracyjnego, 5. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi Stowarzyszenia oraz przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 31 § 1 k.p.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie na skutek nieprawidłowego uznania, że zażalenie Stowarzyszenia należy traktować również jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia – w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wniosku takiego faktycznie nie złożyło, zaś uznanie zażalenia również za taki wniosek stanowi samowolną nadinterpretację stanowiska Stowarzyszenia. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej z powodu braku podstaw uzasadniających podstaw kasacyjnych oraz zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem z 13 września 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona. Skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną na drugiej podstawie kasacyjnej wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Postępowanie w przedmiocie wydania przedsiębiorcy F. P. Sp. z o.o w W. zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linię komunikacyjną Warszawa – Częstochowa – Sosnowiec – Katowice wydania przedsiębiorcy F. P. Sp. z o.o w W. zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linię komunikacyjną Warszawa – Częstochowa – Sosnowiec – Katowice prowadzone było przez Marszałka Województwa Mazowieckiego. Organ ten postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuścił do udziału w tym postępowaniu Stowarzyszenie. Okolicznością niekwestionowaną w sprawie jest to, że wnioskiem z dnia 4 lipca 2018 r. Marszałek Województwa Mazowieckiego wystąpił w trybie art. 106 k.p.a. do Marszałka Województwa Śląskiego i Marszałka Województwa Łódzkiego o uzgodnienie objętego postępowaniem zezwolenia, informując o tym wystąpieniu oprócz przedsiębiorcy również Stowarzyszenie. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2018 r. nr 462/KT/2018 wydanym z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego uzgodniono pozytywnie udzielenie przedmiotowego zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w obszarze Województwa Śląskiego. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 12 lipca 2018 r. jako stronie jedynie skarżącemu kasacyjnie. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej w pierwszej kolejności należy ocenić zasadność twierdzenia skarżącego kasacyjnie, że w postępowaniu uzgodnieniowym prowadzonym na podstawie art. 106 k.p.a. i art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej: u.t.d.) organom orzekającym, jak i sądowi przysługiwało prawo kontrolowania zasadności dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie na prawach strony. Stosownie do art. 106 § 1 k.p.a., jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę (art. 106 § 2 k.p.a.). Organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin (art. 106 § 3 k.p.a.).Organ zobowiązany do zajęcia stanowiska (współdziałający) może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające (art. 106 § 4 k.p.a.). Zajęcie stanowiska przez organ współdziałający następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 106 § 5 k.p.a.). Strony postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ wydający decyzję mają zapewniony czynny udział w postępowaniu wszczętym przed organem współdziałającym. Takie same uprawnienia mają podmioty na prawach strony, które biorą już udział w tym postępowaniu. Organ współdziałający nie będzie natomiast władny dopuścić do udziału w jego czynnościach podmiotu na prawach strony, nie prowadzi on bowiem samodzielnego postępowania, lecz jest to stadium postępowania w sprawie, która ma być załatwiona przez wydanie decyzji. (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 8, Warszawa 2006, s. 501). Organ współdziałający jest bowiem uprawniony wyłącznie do zajęcia stanowiska w przypadkach określonych przepisami prawa materialnego. Jego obowiązkiem jest zapewnienie wszystkim podmiotom uczestniczącym w postępowaniu, czynnego udziału w czynnościach tego organu. W żadnym razie organ współdziałający nie jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych należących do organu właściwego do załatwienia sprawy w drodze decyzji. Z istoty postępowania prowadzonego na podstawie art. 106 k.p.a. wynika, że organ współdziałający ma za zadanie wyłącznie zajęcie stanowiska w zakresie wyznaczonym przepisami prawa materialnego. Nie ma natomiast uprawnień do ingerowania w kwestie związane z prowadzeniem postępowania przez organ wydający decyzję. O dopuszczeniu do udziału w sprawie organizacji społecznej rozstrzyga organ prowadzący postępowanie administracyjne i postanowienie w tej sprawie jest wiążące także dla organu współdziałającego. W związku z tym nie należy do kompetencji organu wyższego stopnia nad organem współdziałającym, badanie czy organizacja społeczna, która wniosła zażalenie na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. została słusznie dopuszczona, przez organ wydający decyzję, do udziału w sprawie na prawach strony. Podkreślenia wymaga, że organ współdziałający nie może wykroczyć poza granice czynności związanych z zajęciem stanowiska w przedmiocie określonym przepisami prawa materialnego. Badanie, czy biorąca już udział w postępowaniu organizacja społeczna spełnia kryteria określone w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. niewątpliwie wykracza poza granice czynności mających na celu uzgodnienie planowanego przebiegu linii komunikacyjnej (v: wyrok NSA z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1822/13, publ.: http:// orzeczenia. nsa.gov.pl). Wobec powyższego także Sąd I instancji orzekający w postępowaniu uzgodnieniowym nie jest uprawniony do zbadania prawidłowości dopuszczenia przez organ wydający decyzję organizacji społecznej do udziału w sprawie. Jednocześnie należy zauważyć, że powołane przez skarżącego kasacyjnie stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 23 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2310/11, zgodnie z którym rozpoznając odwołanie organizacji społecznej, z inicjatywy której toczyło się postępowanie administracyjne lub która została dopuszczona do udziału w sprawie (w obu przypadkach w trybie art. 31 § 2 k.p.a.) organ odwoławczy w pierwszej kolejności winien ustalić czy zasadnie uznano, że cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział organizacji społecznej w postępowaniu, dotyczyło postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ wydający decyzję, a nie postępowania prowadzonego przez organ współdziałający. Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej. Jak już wyżej wskazano w sprawie niekwestionowane jest, że postanowienie z dnia 6 lipca 2018 r. wydanym z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego uzgadniające pozytywnie udzielenie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w obszarze Województwa Śląskiego nie zostało doręczone Stowarzyszeniu. Z treści zażalenia złożonego przez Stowarzyszenie, na co zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej, wynika, że zostało złożone niejako z ostrożności procesowej – zostało złożone na wypadek gdyby postanowienie uzgodnieniowe zostało wydane. Zauważyć trzeba, że Stowarzyszenie działało bez profesjonalnego pełnomocnika i nie miało wiedzy czy postanowienie uzgodnieniowe zostało wydane, nie został ono Stowarzyszeniu doręczone, Stowarzyszenie nie wiedziało kiedy postanowienie uzgodnieniowe zostało doręczone skarżącemu kasacyjnie. W takich okolicznościach SKO nie powinno ograniczyć się do formalnego rozpoznania zażalenia Stowarzyszenia. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w realiach sprawy, złożone zażalenie winno być ocenione przez pryzmat regulacji zawartej w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., czy też art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Pamiętać bowiem należy, że przy ustaleniu charakteru pisma strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. O tym, jaki charakter ma mieć ostatecznie pismo decyduje strona, ale w razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (por. wyrok WSA w Opolu z 8 grudnia 2015 r., II SA/Op 427/15, lex nr 1946937 i tam wyrok NSA z 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1134/05, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I GSK 499/21 (dost. na orzeczenia.nsa.gov.pl), że obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania od wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego jak i przepisach prawa procesowego (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1686/20, Lex nr 3119215). W toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu udziela stronom i innym uczestnikom postępowania informacji, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast oczekiwanie organu na odnośne wnioski stron i nieudzielenie takich informacji, wyjaśnień i wskazówek z powodu braku wniosku, narusza przepis art. 9 k.p.a., co należy traktować jako wystarczającą (samodzielną) przesłankę do uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 790/18, LEX nr 2677975). Przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji państwowej obowiązek informowania z urzędu strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Bierność organu stanowi naruszenie prawa bez względu na to, w jakiej fazie postępowania miała miejsce. Gdyby niespełnienie tego obowiązku mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co dotyczy zwłaszcza stron działających bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wówczas stanowi to wystarczającą podstawę do uchylenia aktu podjętego w takich warunkach (por. wyrok NSA z 9 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 6/06, Lex nr 293175). Organ administracji powinien podjąć wszelkie czynności, w tym polegające na stosownych wyjaśnieniach i pouczeniach, aby sprawa została załatwiona zgodnie z interesem wnoszącego podanie. Organ obowiązany jest więc informować stronę w zakresie prawa administracyjnego materialnego i procesowego (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1102/10, Lex). Nie budzi zaufania obywatela do działalności organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) zaniechanie przez ten organ swoich obowiązków procesowych, zwłaszcza gdy wynikiem tych zaniedbań strona ponosi negatywne skutki prawne. W świetle powyższych uwag nie można uznać za trafne zarzuty określone w pkt 3-5 petitum skargi kasacyjnej. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O koszty postępowania sądowego orzeczono na podstawie 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI