II GSK 1021/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-07
NSAinneWysokansa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaustawa o grach hazardowychurządzanie gierkasynoodpowiedzialnośćwłaściciel lokaludzierżawaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie, potwierdzając, że właścicielka lokalu, która udostępniła go pod nielegalne automaty do gier hazardowych i partycypowała w zyskach, jest uznawana za "urządzającą gry" w rozumieniu ustawy.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na D. T. za urządzanie gier na automacie poza kasynem. WSA w Rzeszowie oddalił jej skargę. W skardze kasacyjnej D. T. zarzucała błędną wykładnię przepisów ustawy o grach hazardowych, twierdząc, że jako wynajmująca lokal nie może być uznana za "urządzającą gry". Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że szerokie rozumienie pojęcia "urządzającego gry" obejmuje także podmioty aktywnie uczestniczące w procesie udostępniania i eksploatacji automatów, stwarzając warunki techniczne, ekonomiczne i organizacyjne. Sąd podkreślił, że umowa dzierżawy powierzchni lokalu przez D. T. z właścicielem automatu, obejmująca partycypację w zyskach i obowiązki związane z funkcjonowaniem urządzenia, świadczyła o jej aktywnym udziale w przedsięwzięciu, a nie tylko biernym udostępnieniu lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nakładającą na skarżącą karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem. Skarżąca zarzucała błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, twierdząc, że jako właścicielka lokalu wynajmująca go pod działalność hazardową nie może być uznana za "urządzającą gry". NSA przypomniał, że ustawa nie definiuje precyzyjnie pojęcia "urządzającego gry", jednak orzecznictwo wypracowało szerokie rozumienie tego terminu. Obejmuje ono ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla działalności hazardowej, w tym zorganizowanie miejsca, przystosowanie go, umożliwienie dostępu, utrzymanie automatów, wypłacanie wygranych, obsługę, zatrudnienie personelu oraz stwarzanie technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających funkcjonowanie urządzenia. Kluczowe jest aktywne uczestnictwo w procesie urządzania nielegalnych gier. W analizowanej sprawie NSA uznał, że umowa dzierżawy zawarta przez D. T. z właścicielem automatu, która obejmowała partycypację w zyskach (40% przychodu), obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej bez możliwości zawieszenia, powiązanie czynszu z przychodami z automatu oraz zobowiązanie do informowania o awariach i włamania, świadczyła o jej aktywnym udziale w przedsięwzięciu. Działania te wykraczały poza zwykłe udostępnienie lokalu i stwarzały warunki niezbędne do niezakłóconego funkcjonowania automatu. Sąd podkreślił, że skarżąca była bezpośrednio zainteresowana eksploatacją urządzenia, gdyż od tego zależało jej wynagrodzenie. W związku z tym, uznał, że D. T. zasadnie została uznana za współurządzającą gry na automacie, a kara pieniężna została wymierzona prawidłowo. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne, a także zasądził od skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel lokalu, który aktywnie uczestniczy w procesie udostępniania i eksploatacji automatów do gier hazardowych, stwarzając warunki techniczne, ekonomiczne i organizacyjne umożliwiające ich funkcjonowanie i partycypując w zyskach, jest uznawany za "urządzającego gry" w rozumieniu ustawy.

Uzasadnienie

Sąd przyjął szerokie rozumienie pojęcia "urządzającego gry", obejmujące nie tylko bezpośredniego organizatora, ale także podmioty aktywnie wspierające działalność hazardową poprzez udostępnianie lokalu, zapewnienie funkcjonowania automatów i partycypację w zyskach, co wynikało z analizy umowy dzierżawy i faktycznych działań skarżącej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o grach hazardowych

Sankcjonuje karą pieniężną urządzanie gier na automatach poza kasynem.

u.g.h. art. 89 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o grach hazardowych

Określa wysokość kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.g.h. art. 2 § ust. 3-5

Ustawa o grach hazardowych

Definicja automatu do gier.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Szerokie rozumienie pojęcia "urządzającego gry" obejmujące aktywne uczestnictwo w procesie udostępniania i eksploatacji automatów, stwarzanie warunków technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych. Umowa dzierżawy powierzchni lokalu przez skarżącą z właścicielem automatu, obejmująca partycypację w zyskach, obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej i powiązanie czynszu z przychodami z automatu, świadczy o aktywnym udziale w przedsięwzięciu. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone starannie i merytorycznie poprawnie, a materiał dowodowy zebrany i oceniony w sposób wyczerpujący.

Odrzucone argumenty

Właścicielka lokalu, która jedynie wynajmuje/wydzierżawia swój lokal lub jego część pod działalność hazardową, nie może ponosić odpowiedzialności za działania najemcy/dzierżawcy jako "urządzająca gry". Postępowanie organów administracji było dotknięte wadami uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a decyzje zapadły na podstawie swobodnej oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

"urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych sankcja może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie nie ograniczającego się jedynie do organizowania, jak oczekiwałaby skarżąca strona świadomie udostępniła część pozostającego w jej dyspozycji lokalu na wstawienie doń automatu do gier, co jednoznacznie wynika z § 1 umowy, nazwanej - Ramowa umowa dzierżawy powierzchni, jaką zawarła z H. (właścicielem automatu), która w istocie dotyczyła wspólnego podjęcia przedsięwzięcia, którego przedmiotem była eksploatacja automatu, a nie tylko dzierżawy powierzchni.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sprawozdawca

Marcin Kamiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie szerokiego zakresu pojęcia \"urządzającego gry\" w kontekście nielegalnych automatów do gier hazardowych, odpowiedzialności właścicieli lokali udostępniających przestrzeń pod taką działalność oraz partycypujących w zyskach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o grach hazardowych i może wymagać analizy w kontekście innych przepisów regulujących odpowiedzialność podmiotów za działania osób trzecich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nielegalnych automatów do gier hazardowych i szerokiego rozumienia odpowiedzialności prawnej, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na potencjalne konsekwencje dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców.

Czy wynajmujesz lokal pod biznes? Uważaj, bo możesz nieświadomie "urządzać gry" hazardowe!

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 1021/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II SA/Rz 609/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-01-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 471
art. 2 ust. 3-5, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2017 poz 201
art. 122, art. 187 § 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Cudna po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 609/20 w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 marca 2020 r. nr 1801-IOA.4246.143.2019 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1.oddala skargę kasacyjną; 2.zasądza od D. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 609/20 oddalił skargę D. T. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Dyrektor IAS, DIAS) z 18 marca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w Przemyślu (dalej: Naczelnik PUC-S) z 16 października 2019 r. wymierzającą stronie karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016r. poz. 471 z późn. zm.; dalej: u.g.h.). Podstawą wymierzenia kary były ustalenia, przeprowadzonej 21 stycznia 2016 r., kontroli w należącym do strony lokalu, znajdującym się w R. nr [...], w którym prowadziła sklep spożywczo – przemysłowy "R." i w którym znajdowało czynne urządzenie do gry o nazwie APEX, nr [...] (będące własnością H. Sp. z o.o. z siedzibą w R.), posiadające wygląd i konstrukcję automatu do gier hazardowych, służące do urządzania gier losowych w rozumieniu art. 2 ust. 3, 5 u.g.h., co wykazał eksperyment procesowy. Strona miała zawartą umowę dzierżawy powierzchni ww. lokalu z właścicielem urządzenia. Lokal ten nie był kasynem gry. Strona aktywnie uczestniczyła w urządzaniu gier na opisanych automatach.
Strona, wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając orzeczenie w całości. Żądała uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia w całości decyzji obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznania sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:
a) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego niewłaściwą wykładnię tj. uznanie, iż można przyjąć za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry właściciela lokalu, który wynajmuje/wydzierżawia swój lokal lub jego część pod działalność hazardową. W tym miejscu należy wskazać, iż wynajmujący nie może ponosić odpowiedzialności za działania najemcy/dzierżawcy, któremu na podstawie umowy cywilnoprawnej, wynajmujący wynajął lub wydzierżawił całość lub część powierzchni lokalu a tym samym dokonanie przez organ wykładni najmniej korzystnej dla strony przy braku legalnych definicji pojęć ustawowych takich, jak "urządzanie gier", "urządzający gry" zawartych w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;
b) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że postępowanie organów administracji było dotknięte wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego; zaś decyzje organów administracji zapadły na podstawie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie poddanego swobodnej ocenie dowodów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ- Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Obecny na rozprawie przed NSA w dniu 7 listopada 2024 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko dotychczas zajmowane przez organ w kwestionowanej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Należy także wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, to jest sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której NSA podejmuje czynności, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Jasne i niebudzące wątpliwości sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącej, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed Sądem I instancji i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ma uzasadnienie za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa, OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006r. sygn. akt I OSK 459/06; 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 3458/17; opubl. podobnie jak dalej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro nie wystąpiły przypadki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny był związany podstawami skargi kasacyjnej, na mocy art. 183 § 1 w zw. z art. 174 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Kierując się powyższymi wytycznymi Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną strony za niezasadną.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczył oceny stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora IAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ ustalenia faktyczne uzasadniały – zdaniem Sądu I instancji – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, jak i zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że strona była urządzającym gry hazardowe na automatach poza kasynem i prawidłowo nałożono na skarżącą, na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. karę pieniężną z tego tytułu.
Zdaniem NSA komplementarny charakter zarzutów postawionych w pkt 2. – 5. petitum skargi kasacyjnej uzasadniał ich łączne rozpoznanie, gdyż zarzuty te zostały skierowane wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie orzeczenia, odnoszących się do roli skarżącego jako urządzającego gry hazardowe na automatach i oceny prawnej tych ustaleń prowadzącej do uznania strony za urządzającego gry.
Z przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jednoznacznie wynika, że ustawodawca sankcjonuje karą pieniężną urządzanie gier na automatach poza kasynem, karą w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, na mocy art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Gry na automatach zostały zdefiniowane w art. 2 ust. 3, 4, 5 u.g.h. Nie było sporne, że zabezpieczone w lokalu, nie będącym kasynem, urządzenie było automatem do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h.
Natomiast kwestionowane było, że organy, a za nimi WSA, przypisali stronie cechy urządzającego gry na automacie, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Należy podkreślić, że w orzecznictwie wypracowano rozumienie "urządzającego gry" i orzecznictwo jest w tym zakresie utrwalone (por. wyroki NSA z: 3 września 2024r., sygn. akt II GSK 155/19, II GSK 868/21; 30 października 2023 r., sygn. akt II GSK 764/20; 27 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 376/20; 25 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 510/20; 26 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 640/21, II GSK 642/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawa o grach hazardowych bowiem nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w jej art. 89 ust. 1, chociaż posługuje się tym pojęciem w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", a nie ograniczającego się jedynie do organizowania, jak oczekiwałaby skarżąca (sankcja może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie), przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatów w stanie sprawności oraz stałej aktywności, umożliwiającym ich funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
Warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyroki NSA z: 22 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1330/20;, czy powołany przez Sąd I instancji wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSL 2210/16). Strona nie przeciwstawiła orzecznictwa, które przyjmowałoby wąskie rozumienie pojęcia "urządzającego gry na automacie".
Przedstawione rozumienie "urządzania" potwierdza również definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić – urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html). "Urządzanie", to w myśl powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również "stwarzanie komuś odpowiednich warunków"
W świetle powyższego za uzasadnione należy więc uznać stwierdzenie, że ustalenia faktyczne dotyczące zachowania skarżącej, dokonane przez organy i ich ocena prawna, następnie zaakceptowane przez WSA odpowiadały przynajmniej części sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w przedstawionym powyżej jego rozumieniu.
Zasadnie uznano skarżącą za podmiot współurządzający gry na automacie. Bez jej udziału automat umieszczony w jej lokalu nie mógłby być udostępniony wszystkim zainteresowanym do korzystania, a także sprawnie i nieprzerwanie eksploatowany.
Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że strona świadomie udostępniła część pozostającego w jej dyspozycji lokalu na wstawienie doń automatu do gier, co jednoznacznie wynika z § 1 umowy, nazwanej - Ramowa umowa dzierżawy powierzchni, jaką zawarła z H. (właścicielem automatu), która w istocie dotyczyła wspólnego podjęcia przedsięwzięcia, którego przedmiotem była eksploatacja automatu, a nie tylko dzierżawy powierzchni.
W umowie strona wyraziła zgodę na zainstalowanie na dzierżawionej powierzchni urządzeń do gier, na których dzierżawca miał prowadzić działalność gospodarczą (§ 1 umowy). Przy czym strona także zobowiązywała się do prowadzenia działalności gospodarczej bez możliwości jej zawieszenia wykonywania przez cały czas trwania umowy (§ 1 ust. 2 umowy) i w terminie 3 dni od zawieszenia bądź zaprzestania działalności miała o tym informować dzierżawcę (§ 2 ust. 3 umowy). Zatem działalność gospodarcza strony została związana ściśle z działalnością na automatach. Potwierdzały ten związek także zapisy umowy dotyczące wynagrodzenia skarżącej z tytułu zawartej umowy, gdyż wynagrodzenie to nie odnosiło się do świadczenia umowy, polegającego na udostępnieniu lokalu, ale było bezpośrednio i ściśle powiązane z eksploatacją automatu (§ 2 ust. 1 umowy). Wynagrodzenie to nie przysługiwało od momentu udostępnienia powierzchni lokalu, ale od momentu zainstalowania automatu. Do tego wysokość czynszu była bezpośrednio powiązana z wysokością generowanych przez urządzenie przychodów, ustalanych na podstawie raportu kasowego, a w których to skarżąca miała udział wynoszący 40 %. Poza tym czynsz był płatny w momencie w momencie wyjęcia gotówki z automatu (§ 2 ust. 2 umowy).
Już te elementy umowy wskazywały, że głównym przedmiotem umowy była eksploatacja urządzenia do gier, a nie dzierżawa części lokalu.
Opinię tę potwierdzał także zapis § 6 umowy, w myśl którego skarżąca zobowiązana była do niezwłocznego powiadomienia przedstawiciela dzierżawcy o przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzenia, co nie należy do typowych obowiązków wydzierżawiającego. Skoro jednak partycypowała w generowanych przez urządzenie przychodach, to była żywotnie zainteresowana jego niezakłóconym funkcjonowaniem. Z kolei dzierżawca zobowiązał się do zapewnienia skarżącej obsługi prawnej, związanej z eksploatacją urządzenia.
Dostawienie w późniejszym okresie kolejnego automatu, co potwierdziła skarżąca w zeznaniach tylko potwierdzało jej zainteresowanie i udział w przedsięwzięciu, skoro warunki umowy pozostały bez zmian, szczególnie dotyczące wynagrodzenia, obejmującego 40% przychodu. Do tego pracownica zeznała, że automatami (ich włączaniem i wyłączaniem) zajmowali się właściciele sklepu (czyli skarżąca i jej mąż), którzy także dzwonili do przedstawiciela dzierżawcy, gdy zabrakło w automacie pieniędzy, co zresztą potwierdziła w zeznaniach skarżąca.
Oznaczało to, że strony umowy miały pełną świadomość co do przedsięwzięcia, w którym uczestniczyli, nielegalności eksploatacji urządzenia gier poza kasynem, a rola skarżącej nie była bierna, jak podnosiła.
Zgodzić się należy z organem, że dla oceny roli skarżącej w procesie eksploatacji urządzenia wstawionego do jej lokalu (objętego zaskarżonymi decyzjami i wyrokiem WSA), decydujące znaczenie miały postanowienia umowy, jaką zawarła strona ze swoim kontrahentem, uzupełnione zeznaniami skarżącej i jej pracownicy.
W świetle powyższych postanowień uzasadnione było stanowisko organów i WSA, że zakres współpracy stron umowy – skarżącej i dzierżawcy – właściciela automatu, nie ograniczał się tylko do udostępnienia części pomieszczenia, ale ich intencją było podjęcie współdziałania w szerszym zakresie, związanym z eksploatacją urządzenia. Zakres podejmowanych przez nią działań miał bowiem znaczny szerszy zasięg i obejmował te aspekty działalności, bez których prawidłowa i niezakłócona eksploatacja automatu nie byłaby możliwa. Zresztą skarżąca była bezpośrednio zainteresowana eksploatacją urządzenia, zgodnie z jego przeznaczeniem, gdyż tylko wówczas była uprawniona do pobierania czynszu.
Skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie powyższych ustaleń organów i ich oceny przeprowadzonej przez WSA. Jej opinia była wyłącznie polemiką z argumentacją organów i Sądu I instancji. W zarzucie w pkt b) strona nie wskazała, jakie przepisy postępowania miałyby być naruszone wobec uchybienia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., który nakazuje uchylenie decyzji, gdy doszło do naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Dopiero w uzasadnieniu podniosła i powiązała zgłoszony zarzut z naruszeniem przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.; dalej: O.p.) organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zebrane dowody ocenić w ich całokształcie, pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.). Przepisy te stanowią gwarancję realizacji naczelnej zasady postępowania - zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122O.p. i zarazem wyznaczają granicę obowiązków organu w tym postępowaniu.
Nadmienić jednocześnie należy, że strona w gruncie nie podniosła skutecznie zarzutów podważających kompletność zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż przeprowadziła jedynie krytykę oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanej przez organy i następnie przez WSA.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji przyjął, że w toku prowadzonego postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Postępowanie zostało przeprowadzone starannie i merytorycznie poprawnie. W jego toku organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Trafnie ustalił Sąd I instancji, że organ nie miał obowiązku przeprowadzania wszelkich możliwych do przeprowadzenia dowodów, ale tylko tych, które były istotne dla ustalenia stanu faktycznego. Nie miał zatem obowiązku ich przeprowadzania, jeżeli stan faktyczny został już wyjaśniony innymi dowodami zgodnie z tym, co miało wynikać z dowodów nowych. W sposób logiczny i nie noszący cech dowolności dokonano również wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nie wykroczono poza ramy swobodnej oceny tych dowodów.
W konsekwencji Sąd odwoławczy stwierdził, że dokonana przez organy subsumpcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego – w odniesieniu do tych jego aspektów, które dotyczyły roli skarżącej w organizowaniu przedsięwzięcia gier na automatach – pozwalała na przyjęcie, że była ona urządzającym gry w rozumieniu u.g.h. W efekcie przeprowadzona przez WSA kontrola prawidłowości wspomnianego procesu subsumpcji była prawidłowa.
W tym stanie faktycznym organy prawidłowo uznały skarżącą za współurządzającą gry na automacie i zasadnie wymierzyły jej karę z tego tytułu.
Dlatego, jak zaznaczono, nietrafne okazały się zarzuty postawione w pkt a) i b) petitum skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił ją, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego, jak w punkcie drugim sentencji wyroku, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI