II GSK 102/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-16
NSAAdministracyjneWysokansa
broń palnapozwolenie na brońochrona osobistafunkcjonariusz Policjizagrożenie życiazagrożenie zdrowiazagrożenie mieniaprawo administracyjneustawa o broni i amunicjiNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Policji w stanie spoczynku, który domagał się pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej, uznając brak obiektywnego, ponadprzeciętnego zagrożenia jego życia lub zdrowia.

Skarżący, emerytowany funkcjonariusz Policji z CBŚP, ubiegał się o pozwolenie na broń palną bojową do ochrony osobistej, powołując się na zagrożenie wynikające z jego służby i potencjalne zemsty ze strony przestępców. Sądy obu instancji uznały jednak, że skarżący nie wykazał obiektywnego, stałego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia lub zdrowia, które uzasadniałoby wydanie takiego pozwolenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że subiektywne poczucie zagrożenia nie jest wystarczające, a wymóg ponadprzeciętności musi być obiektywnie udowodniony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.J., emerytowanego funkcjonariusza Policji, który domagał się pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej. Skarżący argumentował, że jego służba w Centralnym Biurze Śledczym Policji, związane z zwalczaniem zorganizowanej przestępczości, naraziła go na realne zagrożenie ze strony przestępców, którzy mogą chcieć się zemścić po jego odejściu na emeryturę. Podkreślał również, że był ofiarą włamania do mieszkania. Sądy administracyjne obu instancji, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddaliły jego skargę, uznając, że skarżący nie wykazał obiektywnego, stałego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia lub zdrowia, które jest wymogiem ustawowym do uzyskania pozwolenia na broń do ochrony osobistej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że prawo do posiadania broni jest ściśle reglamentowane i nie stanowi prawa konstytucyjnego. Kluczowe jest wykazanie obiektywnego, a nie tylko subiektywnego, zagrożenia, które jest stałe, realne i ponadprzeciętne. Sąd zaznaczył, że charakter służby w Policji wiąże się z pewnym ryzykiem, ale nie każde ryzyko uzasadnia wydanie pozwolenia na broń. W tym przypadku brak było dowodów na to, że zagrożenie dla skarżącego było wyższe niż dla innych funkcjonariuszy tej samej formacji, którzy nie posiadają pozwolenia. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, subiektywne poczucie zagrożenia nie jest wystarczające. Konieczne jest wykazanie obiektywnego, stałego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wymóg "ponadprzeciętności" zagrożenia musi być obiektywnie udowodniony i nie może opierać się jedynie na subiektywnych odczuciach wnioskodawcy, nawet jeśli był on funkcjonariuszem specjalistycznych jednostek Policji. Brak dowodów na to, że zagrożenie dla skarżącego było wyższe niż dla innych funkcjonariuszy tej samej formacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.b.a. art. 10 § 1

Ustawa o broni i amunicji

u.b.a. art. 10 § 2

Ustawa o broni i amunicji

u.b.a. art. 10 § 3

Ustawa o broni i amunicji

u.b.a. art. 10 § 3

Ustawa o broni i amunicji

Za ważną przyczynę dla wydania pozwolenia na broń palną do celów ochrony osobistej uważa się w szczególności stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia.

Pomocnicze

u.b.a. art. 12 § 1

Ustawa o broni i amunicji

P.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 179 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że jego subiektywne poczucie zagrożenia jako emerytowanego funkcjonariusza Policji uzasadnia wydanie pozwolenia na broń. Skarżący twierdził, że zagrożenie życia, zdrowia lub mienia musi wynikać z ciągu wydarzeń, które miały miejsce w jego życiu zawodowym i dotyczyły jego osoby, a także że można je wykazać przez racjonalne antycypowanie zdarzenia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do posiadania broni nie należy do praw jednostki gwarantowanych w Konstytucji RP, nie ma charakteru publicznego prawa podmiotowego. Zagrożenie życia, zdrowia lub mienia stanowiące ważną przyczynę posiadania broni, o którym mowa w przywołanym wyżej przepisie, aby można było uznać je za stałe, musi się przejawiać permanentnością i aktualnością, zaś jego realność musi być rzeczywista i obiektywna, a nie nacechowana subiektywnością, natomiast ponadprzeciętność nie może sprowadzać się do sytuacji hipotetycznej, lecz musi być nadzwyczajna i niepowszednia. Brak poczucia bezpieczeństwa i to z różnych powodów, deklaruje bowiem bardzo wiele osób. Jednakże nie oznacza to obowiązku wydania pozwolenia na broń każdemu, kto o takie pozwolenie wystąpi.

Skład orzekający

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Joanna Sieńczyło-Chlabicz

sędzia

Krzysztof Sobieralski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"ważnej przyczyny\" posiadania broni do ochrony osobistej, zwłaszcza w kontekście zagrożeń dla byłych funkcjonariuszy organów ścigania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji byłego funkcjonariusza Policji i jego subiektywnych obaw. Wymóg obiektywnego i ponadprzeciętnego zagrożenia jest kluczowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy prawa do posiadania broni, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje, jak sądy interpretują przesłanki wydawania pozwoleń i jakie dowody są wymagane.

Czy emerytowany policjant może dostać broń "na wszelki wypadek"? Sąd NSA wyjaśnia, kiedy zagrożenie jest realne.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 102/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2430/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 284
art. 10 ust. 1, art. 10 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 3 pkt 1, art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2430/19 w sprawie ze skargi Z.J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 6 sierpnia 2019 r. nr EA-b-1254/1059/19 w przedmiocie pozwolenia na broń palną bojową w celu ochrony osobistej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z.J. na rzecz Komendanta Głównego Policji 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2430/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z.J., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Komendanta Głównego Policji, zwanego dalej także "organem" lub "organem odwoławczym", z dnia 6 sierpnia 2019 r., nr EA-b-1254/1059/19, w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną bojową w celu ochrony osobistej.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 14 listopada 2017 r. skarżący wystąpił do Komendanta Stołecznego Policji, zwanego dalej także "organem pierwszej instancji", o wydanie pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej w liczbie jednego egzemplarza. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 1994 r. jest funkcjonariuszem Policji, w 2009 r. został przeniesiony do Wydziału [...] Centralnego Biura Śledczego Policji ('dalej: "CBŚP"), gdzie wielokrotnie brał udział w realizacji spraw i zatrzymaniach szczególnie niebezpiecznych przestępców działających w zorganizowanych grupach przestępczych o charakterze zbrojnym. Zaznaczył, że miejsce jego zamieszkania jest zagrożone przestępczością, z tego rejonu pochodzą najgroźniejsi członkowie grup przestępczych, m.in. "grupy mokotowskiej". Jako funkcjonariusz pionu kryminalnego, wielokrotnie wykonywał czynności służbowe w rejonie, w którym zamieszkuje. Swoją służbą i zaangażowaniem stworzył problemy osobom ze świata przestępczego, którym jego nazwisko jest znane. Wielokrotnie był i jest rozpoznawany jako funkcjonariusz Policji w miejscach publicznych przez te osoby. Odnosił wówczas wrażenie, że osoby te "chciałyby coś mu zrobić", ale ich zachowanie nie wypełniało znamion przestępstwa. Zdarzenia takie niejednokrotnie miały miejsce podczas dni wolnych od pracy, urlopów oraz podczas stawiania się na rozprawach sądowych. Zaznaczył również, że członkowie oraz liderzy grup przestępczych, nad którymi pracował, sukcesywnie będą wychodzić na wolność. Wskazał nadto, że jako członek nieetatowej grupy antyterrorystycznej [...] w KRP [...] przeszedł przeszkolenie w zakresie taktyki antyterrorystycznej, technik wysokościowych oraz obsługi większości typów broni będącej na wyposażeniu Policji. Posiada uprawnienia instruktora policyjnego wyszkolenia strzeleckiego. Podniósł, że obawy o życie i zdrowie własne oraz członków rodziny potęguje fakt, że po 25 latach służby zamierza przejść na zaopatrzenie emerytalne, a po oddaniu broni służbowej pozostanie bez środka do ochrony, co może spowodować chęć zemsty na jego osobie.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 8 maja 2018 r. odmówił wydania wnioskowanego pozwolenia. Organ drugiej instancji decyzją z dnia 6 lipca 2018 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem weryfikacji wszystkich okoliczności, z których skarżący wywodził zagrożenie dla życia i zdrowia.
W toku uzupełniającego postępowania skarżący wskazał, że w latach 2001-2003 sprawował funkcję kierowniczą w Zespole Operacyjno-Rozpoznawczym [...], w 2008 r. pełnił służbę na stanowisku p.o. kierownika Referatu I Sekcji Kryminalnej [...], a od 2009 r. na samodzielnym stanowisku specjalisty w Wydziale [...] CBŚP. Pismem z dnia 14 września 2018 r. KRP [...] poinformowała, że nie jest w posiadaniu dokumentów i informacji dotyczących ewentualnego zagrożenia życia lub zdrowia wnioskodawcy. Pismem z dnia 11 września 2018 r. Naczelnik Wydziału [...] CBŚP poinformował, że kierownictwo nie posiada informacji, aby wnioskodawca składał zawiadomienia o istnieniu zagrożenia życia lub zdrowia. Z treści pisma wynika, że zagrożenie życia, zdrowia lub mienia, które wynikało z charakteru pełnionej przez niego służby, nie wyróżniało wnioskodawcy w sposób znaczący spośród innych funkcjonariuszy Wydziału. Z kolei w piśmie z dnia 11 października 2018 r. [...] wskazała, że w czasie pełnienia służby wnioskodawca wykonywał czynności zgodne z ówczesnym zakresem obowiązków dla funkcjonariuszy pionu operacyjno-rozpoznawczego. Czynności te nie wskazywały na stale, realne i ponadprzeciętne zagrożenie jego życia, zdrowia lub mienia i nie wyróżniały go spośród innych funkcjonariuszy tej sekcji. Podkreślono, iż jednostka ta nie posiada informacji na temat składanych przez wymienionego zawiadomień o istnieniu zagrożenia podczas realizacji czynności służbowych. Naczelnik Wydziału do Walki z Przestępczością Przeciwko Mieniu KRP [...] w piśmie z dnia 19 września 2018 r. poinformował, że było prowadzone postępowanie przeciwko sześciu podejrzanym, którym zarzucono popełnienie ponad 40 włamań do mieszkań na terenie Warszawy, tj. o czyn z art. 179 § 1 k.k. Postępowanie to dotyczyło również dokonanego w dniu 29 czerwca 2016 r. włamania do mieszkania wnioskodawcy. Jednak na podstawie przeprowadzonych czynności brak jest podstaw do stwierdzenia, że włamanie to mogło mieć związek z pełnioną przez niego służbą w Policji.
Rozkazem personalnym z dnia 14 grudnia 2017 r. skarżący z dniem 15 stycznia 2018 r. został zwolniony ze służby i przeszedł na zaopatrzenie emerytalne.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 4 czerwca 2019 r. odmówił wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną bojową w celu ochrony osobistej. W uzasadnieniu wskazano, że nie potwierdzono stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia wnioskodawcy w takim stopniu, aby przyznać ten środek ochrony. Za tego typu okoliczność nie można uznać faktu pełnienia przez stronę służby we wskazanych jednostkach Policji w okresie od 1994 r. do dnia 15 stycznia 2018 r., czy też występowania w charakterze pokrzywdzonego w sprawie kradzieży z włamaniem do mieszkania, do której doszło w 2016 r.
Po rozpatrzeniu odwołania organ drugiej instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że sam fakt, iż skarżący pełnił służbę w elitarnej jednostce organizacyjnej Policji nie świadczy jeszcze o obiektywnie istniejącej groźbie zamachu na jego osobę. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skarżący nie znalazł się dotychczas w sytuacji świadczącej o tym, że życie i zdrowie jego samego lub jego rodziny byłoby zagrożone jakimkolwiek realnym zamachem. Jak wskazał, obawia się "przyszłego wyjścia na wolność" przestępcy z osiedla, który uważa go za "śmiertelnego wroga". Jego wyjście na wolność może mieć wpływ na bezpieczeństwo skarżącego. Zauważyć jednakże należy, że brak jest podstaw do uznania a priori, że osoby, których obawia się skarżący będą chciały dokonać na nim zemsty. Dowody na potwierdzenie tych obaw nie zostały bowiem wykazane. Zagrożenia tego nie wskazały również informacje uzyskane od jednostek Policji, w których służył skarżący. Zdaniem organu drugiej instancji, skoro skarżący nie wykazał indywidualnej potrzeby w uzyskaniu pozwolenia na broń palną do ochrony osobistej, prymat należy przyznać interesowi społecznemu, którego racją jest - w świetle przepisów ustawy o broni i amunicji dotyczącej także funkcjonariuszy Policji - aby pozwoleń na broń nie było "w obiegu" więcej, niż wynika to z rzeczywistej potrzeby określonej celem, do którego broń ma być używana.
Oddalając skargę na opisaną wyżej decyzję Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji tj. art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284 ze zm.), zwanej dalej "u.b.a.". Wskazał, że zagrożenie życia, zdrowia lub mienia, o którym mowa w art. 10 ust. 3 pkt 1 u.b.a. musi wynikać z ciągu wydarzeń, jakie miały miejsce w życiu wnioskodawcy i dotyczyły jego osoby. Strona wnosząca o wydanie omawianego pozwolenia na broń winna udowodnić, iż znajdowała się już w sytuacji stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia lub zdrowia, ewentualnie powinna wykazać, iż pewnego rodzaju zdarzenia, które ją dotykają, świadczą o takim zagrożeniu. Muszą to być okoliczności potwierdzające, iż jej życie i zdrowie jest w takim stopniu zagrożone, że wymaga ochrony przy pomocy broni tego właśnie rodzaju, natomiast inne powszechnie dostępne środki ochrony są niewystarczające i nieskuteczne. Innymi słowy, pozwolenie na broń do ochrony osobistej można uzyskać w sytuacji szczególnej, tj. gdy zagrożenie życia lub zdrowia wnioskodawcy jest stałe (trwa od pewnego czasu), realne (na podstawie towarzyszących okoliczności można stwierdzić, że zamach na życie i zdrowie wnioskodawcy jest bardzo prawdopodobny) i ponadprzeciętne, a więc zazwyczaj niespotykane, nadzwyczajne. Ciężar wykazania, że taki stan zagrożenia istnieje, spoczywa na osobie wnioskującej o wydanie ww. pozwolenia na broń. Nie zwalnia to jednak organu Policji z obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzenia całego materiału dowodowego, pozwalającego na swobodną ocenę, czy wniosek jest uzasadniony. Obowiązek ten wynika z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ Policji dopełnił powyższego obowiązku. Organ pierwszej instancji przeprowadził bowiem szerokie postępowanie dowodowe zgodnie z regułami określonymi w ww. przepisach. Dokonał również rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W konsekwencji prawidłowo uznał, że materiał dowodowy nie daje podstaw do wydania skarżącemu pozwolenia na broń zgodnie z jego wnioskiem. Stanowisko to zasadnie podzielił organ odwoławczy.
Sąd I instancji uznał, że w sprawie brak jest informacji, dających się obiektywnie zweryfikować na korzyść skarżącego, a wskazujących na szczególne zagrożenie jego bezpieczeństwa osobistego, które wiąże on z faktem pełnienia służby w Wydziale [...] CBŚP. Również okoliczność, że jako funkcjonariusz pionu kryminalnego, członek Zespołu [...], a także członek nieetatowej grupy antyterrorystycznej "[...]" w KRP [...], w ramach swojej służby wykonywał zadania o podwyższonym stopniu ryzyka, nie może stanowić podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej. Sam fakt, iż skarżący pełnił służbę w elitarnej jednostce organizacyjnej Policji, nie świadczy jeszcze o obiektywnie istniejącej groźbie zamachu na jego osobę. Niezbędne jest bowiem spełnienie przesłanek wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.b.a., co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W toku postępowania skarżący wyrażał również swoje obawy wobec "przyszłego wyjścia na wolność" przestępcy z jego osiedla, który uważa skarżącego za "śmiertelnego wroga". Skarżący, jak podnosił, przyczynił się bowiem do kilkukrotnego zatrzymania i skazania go m.in. za usiłowanie zabójstwa. W aktach spawy brak jest jednak dowodów na potwierdzenie obaw skarżącego co do wystąpienia zagrożenia jego życia i zdrowia.
Skarżący podnosił również, że w dniu 29 czerwca 2016 r. miało miejsce włamanie do jego mieszkania, w wyniku którego poniósł znaczne straty. Podkreślał przy tym, że sprawcy włamania wiedzieli, że jest on funkcjonariuszem Policji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji KGP szczegółowo odniósł się do powyższej kwestii. Wskazał w szczególności, że członkowie grupy przestępczej dokonujący kradzieży z włamaniem do mieszkań na terenie Mokotowa, m.st. Warszawy i całego kraju, w tym do mieszkania skarżącego, zostali zatrzymani.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd I instancji uznał, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie dają podstaw do przyjęcia, że przesłanki wydania zezwolenia przewidziane w art. 10 ust. 3 pkt 1 u.b.a. zostały spełnione.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Z.J.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego co do przedstawienia przez skarżącego ważnej przyczyny posiadania broni w postaci istnienia stałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, a także co do istnienia takiego stanu, co miało wpływ na treść wyroku albowiem nieprawidłowe ustalenia w tym zakresie doprowadziły do nieuwzględnienia i oddalenia skargi.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono także rażące naruszenie prawa materialnego w postaci art. 10 ust. 1 u.b.a. w związku z art. 10 ust. 2 pkt 1 u.b.a. i art. 10 ust. 3 pkt 1 u.b.a. poprzez:
- ich błędną interpretację sprowadzającą się do poglądu, iż przesłanka wydania pozwolenia na broń w celu ochrony osobistej, w postaci zagrożenia życia zdrowia lub mienia, musi wynikać z ciągu wydarzeń jakie miały miejsce w życiu wnioskodawcy i dotyczyły jego osoby, w rozumieniu, iż za stan realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia mogą być uznane jedynie udokumentowane "pozytywnie" przez wnioskującego o pozwolenie na broń wydarzenia stanowiące narażenie utraty życia lub zdrowia, podczas gdy ustawodawca nie ograniczył katalogu tych wydarzeń jedynie do tożsamych co do przebiegu i stopnia zagrożenia;
- ich błędną interpretację sprowadzającą się do poglądu, iż przesłanka wydania pozwolenia na broń w celu ochrony osobistej, w postaci zagrożenia życia zdrowia lub mienia, nie może zostać wykazana przez wnioskującego o pozwolenie na broń poprzez racjonalne antycypowanie zdarzenia stanowiącego zagrożenie oraz przewidywanie co do jego trwałości, realności i ponadprzeciętności na podstawie ciągu wydarzeń jakie miały miejsce w życiu zawodowym wnioskodawcy i dotyczyły przebiegu jego służby oraz wiedzy o-metodach działania osób naruszających prawo, a które co najmniej mogą posunąć się do czynów zagrażających życiu lub zdrowiu wnioskodawcy, podczas gdy ustawodawca nie ograniczył katalogu tych wydarzeń jedynie do tożsamych co do przebiegu i stopnia zagrożenia, a także do występujących wyłącznie w odniesieniu do samego wnioskującego;
- ich błędną interpretację sprowadzającą się do poglądu, iż użyte przez ustawodawcę pojęcie "ochrony osobista" jest tożsame co do celu wydania pozwolenia z "zapobieżeniem ponownemu zdarzeniu z udziałem wnioskującego", podczas gdy rato legis tych przepisów zawiera się także i przede wszystkim w umożliwieniu wnioskującemu legalnego posiadania środków ochrony, o charakterze prewencyjnym, przy jednoczesnym istnieniu stanu trwałego, realnego i ponadprzeciętnego zagrożenia.
W oparciu o powołane zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości oraz poprzedzających go decyzji organów obu instancji i "przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania". Sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, gdyż zarzuty w niej sformułowane są niezasadne.
Posiadanie i używanie broni palnej poddane jest w polskim systemie prawnym daleko idącej reglamentacji administracyjnej, której istota jest ograniczenie w dziedzinie wykorzystania składników majątku, świadczenia usług, obrotu towarowego czy też swobody działalności gospodarczej w imię szeroko pojętego interesu publicznego. Prawo do posiadania broni nie należy do praw jednostki gwarantowanych w Konstytucji RP, nie ma charakteru publicznego prawa podmiotowego. Dostęp do broni poddany jest istotnym ograniczeniom wynikającym zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyroki NSA: z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/10; z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, Lex Nr 201345; por. też M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, "Państwo i Prawo" 1997, nr 5, s. 43-45). Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP zadaniem Państwa jest, między innymi zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. W ramach tego obowiązku Państwo musi przeciwdziałać bezprawnym zagrożeniom i zamachom wymierzonym w obywateli. W treści art. 10 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, nadal zwanej "u.b.a.", zawarta została zarówno norma kompetencyjna, jak i materialna, upoważniająca właściwy organ do wydania pozwolenia na broń: "jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni" (ust. 1). Wskazano także podstawę do określenia celów wydania pozwolenia na broń z przykładowym ich wskazaniem (ust. 2) oraz został określony, w stylizacji pozytywnej, otwarty katalog przesłanek uważanych przez ustawodawcę za "ważną przyczynę" wydania pozwolenia (ust. 3).
Decyzja o pozwoleniu na broń palną do celów ochrony osobistej ma charakter decyzji związanej. Oznacza to, że w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek materialnoprawnych wskazanych art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.b.a., przy braku przesłanek negatywnych, właściwy organ zobowiązany jest do wydania pozwolenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 1945/12; z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 404/22). Należy jednak podkreślić, że wydając pozwolenie na broń, ustawodawca pozostawił organowi uznanie, ale w przedmiocie określenia celu, w jakim zostaje ono wydane oraz rodzaju i liczby egzemplarzy broni (art. 12 ust. 1 ustawy o broni i amunicji), jak również co do tego, czy wykluczyć lub ograniczyć możliwość noszenia broni (art. 10 ust. 7 ustawy o broni i amunicji). Zgodnie z art. 10 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy, za ważną przyczynę dla wydania pozwolenia na broń palną do celów ochrony osobistej uważa się w szczególności stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zagrożenie życia, zdrowia lub mienia stanowiące ważną przyczynę posiadania broni, o którym mowa w przywołanym wyżej przepisie, aby można było uznać je za stałe, musi się przejawiać permanentnością i aktualnością, zaś jego realność musi być rzeczywista i obiektywna, a nie nacechowana subiektywnością, natomiast ponadprzeciętność nie może sprowadzać się do sytuacji hipotetycznej, lecz musi być nadzwyczajna i niepowszednia. Brak poczucia bezpieczeństwa i to z różnych powodów, deklaruje bowiem bardzo wiele osób. Jednakże nie oznacza to obowiązku wydania pozwolenia na broń każdemu, kto o takie pozwolenie wystąpi, zaś ocena w tych sprawach należy do właściwych organów, które mogą prowadzić w tym względzie mniej, lub bardziej rygorystyczną "politykę" (zob.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 621/12, LEX nr 1230649; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 404/22, CBOSA). Podkreślić należy, że wymóg "ponadprzeciętności", o którym mowa w art. 10 ust. 3 pkt 1 u.b.a., musi być odniesiony do konkretnego środowiska (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2603/11, CBOSA), ustalonego według określonych cech relewantnych, nie zaś względem ogółu obywateli. Z kolei stopień zagrożenia musi być proporcjonalny, tak aby wydanie pozwolenia na broń było odpowiednim środkiem prewencyjnym i obronnym przed nim.
Nieuzasadnione są zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 u.b.a. w związku z art. 10 ust. 2 pkt 1 u.b.a. i art. 10 ust. 3 pkt 1 u.b.a. Zarzuty te w istocie sprowadzają się do tego, że skarżący kasacyjnie uznaje, że to jedynie subiektywne poczucie zagrożenia jakie odczuwa jako emerytowany funkcjonariusz Policji uzasadnia udzielenie wnioskowanego zezwolenia, a nie obiektywne okoliczności z przeszłości i teraźniejszości stanowiące lub świadczące o narażeniu utraty życia i zdrowia. Fakt, że skarżący był funkcjonariuszem Policji zatrudnionym w szczególnych jej formacjach związanych bezpośrednio ze zwalczaniem zorganizowanej przestępczości sam w sobie jeszcze nie przesądza, że jego dalsza egzystencja naznaczona będzie w szczególności stałym, realnym i ponadprzeciętnym zagrożeniem życia, zdrowia lub mienia albo też pojawią się inne okoliczności uzasadniające stałe posiadanie broni palnej w celu ochrony osobistej. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, aby to zagrożenie było odmienne i wyższe niż w przypadku innych emerytowanych funkcjonariuszy Policji pełniących poprzednio służbę w tych samych formacjach, w których służył skarżący, a nieposiadających zezwolenia na posiadanie broni palnej do celów ochrony osobistej. Oczywiście z uwagi na charakter pełnionej służbę skarżący subiektywnie może czuć się bardziej narażony niż przeciętny obywatel, jednak wymóg "ponadprzeciętności" zagrożenia, jako przesłanki wydania pozwolenia, musi być odnoszony nie do ogółu obywateli, lecz do specyfiki tej grupy zawodowej, w której skarżący służył i z której odszedł na zaopatrzenie emerytalne. Sytuacje zagrożenia życia, zdrowia lub mienia z natury rzeczy wpisane są w charakter służby w specjalnych formacjach Policji, z czym podejmujący zatrudnienie w Policji się liczy i godzi. W trakcie służby funkcjonariusz jest wyposażony w broń do ochrony osobistej. Dlatego "ponadprzeciętność" zagrożenia - jako przesłanka wydania pozwolenia na broń palną do celów ochrony osobistej byłemu funkcjonariuszowi Policji – nie może być odnoszona, tak jak chce tego skarżący, do zwykłego przebiegu tej szczególnej służby. Jak wykazało postępowanie dowodowe w przebiegu tej służby brak jest elementów szczególnych, mogących świadczyć o istnieniu ponadprzeciętnego zagrożenia w stosunku do emerytowanego funkcjonariusza tej formacji Policji.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Fakt, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI